1 iyun 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Professor Aktotı Raimkulova Parisə işgüzar səfər çərçivəsində UNESCO-nun Mədəniyyət və Fövqəladə Hallar Qurumunun direktoru Krista Pikkat ilə ikitərəfli rəsmi görüş keçirib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, görüş fövqəladə hallar və böhran vəziyyətlərində mədəni mülkiyyətin təxirəsalınmaz mühafizəsi, bərpası və bu sahədə regional əməkdaşlıq mexanizmlərinin gücləndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Görüş çərçivəsinddə, mədəni irs obyektlərinin bərpası və mühafizəsi, eləcə də mədəni sərvətlərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı beynəlxalq mübarizə istiqamətində Fondun təşəbbüsü ilə keçirilən regional ekspert proqramlarının və təlimlərin səmərəliliyi yüksək qiymətləndirilib.

Müzakirələr zamanı Fondun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova əməkdaşlığın səmərəliliyini artırmaq məqsədilə UNESCO-ya bir sıra yeni və praktiki təkliflər təqdim edib.

UNESCO rəsmisi Krista Pikkat öz növbəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun qlobal mədəni irsin mühafizəsi və regionda mədəni diplomatiyanın gücləndirilməsi istiqamətindəki fəal rolunu yüksək qiymətləndirib. O, təqdim olunan təşəbbüslərin dəstəklənməsində və fövqəladə hallara hazırlıq çərçivəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsində maraqlı olduqlarını bəyan edib.

Görüş, humanitar hədəflər naminə tərəfdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi barədə razılıqla başa çatıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.06.2026)

İmişlidə Uşaqlar Gününə həsr olunmuş tamaşa nümayiş olunub.

Rəqsanə Babayeva,

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

İyun ayı təqvimlə yayın gəlişini özündə ehtiva edir, amma ilk iyun gününüdə ən çox sevinən, əlbəttə ki, uşaqlar olur. Axı həmin gün bütün dünyada uşaq bayramı – -Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü kimi qeyd edilir.

Bu il bu günü tək paytaxtımız deyil, bölgələr də böyük çoşqu içində qeyd etdilər.

31 may və 1 iyun 2026-cı il tarixlərində Mil-Muğan Regional Mədəniyyət İdarəsinin tabeliyində fəaliyyət göstərən İmişli Rayon Mədəniyyət Mərkəzi və İmişli Şəhər Uşaq İncəsənət Məktəbinin birgə təşkilatçılığı ilə 1 İyun – Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Gününə həsr olunmuş “Nağıl qəhrəmanları bu gün” adlı əyləncəli musiqili tamaşa nümayiş etdirildi.

Mədəniyyət Mərkəzində səhnələşdirilən tamaşanın ssenari müəllifi və rejissoru Yeganə Gülalıyeva, tamaşanın rəhbəri və səs rejissoru Daşqın İsmayılov, rəssamı Namiq Mehtiyev, musiqi tərtibatçısı isə Tünzalə Qasımova idi.

Səhnə əsərində müxtəlif nağıl qəhrəmanlarının iştirakı ilə maraqlı və rəngarəng səhnələr təqdim olundu. Rolları Baxış Babaşov (Çoban), Elnur Məcidov (Canavar), Valeh Həşimov (Div), Nazlı Nəsirova (Ağca), Kamlı Qədir (Cırtdan), Yağmur Məmmədzadə (Tıq-tıq xanım), Röyal Məmmədzadə (Siçan) və Ümid Hacılı (Məlikməmməd) canlandırırdılar. Vüsalə Hüseynli isə əsl universal aktrisa missiyasını yerinə yetirib birdən-birə həm Kraliça, həm Nənə və həm də Tülkü obrazlarına can verdi.

Nağıl qəhrəmanlarının macəralarını əks etdirən tamaşa uşaqlar tərəfindən böyük maraqla izlənildi, onların sevinc və alqışları ilə qarşılandı. Musiqili və əyləncəli səhnələr balaca tamaşaçılara xoş anlar yaşadaraq bayram əhval-ruhiyyəsi bəxş etdi.

Elə düşünməyin ki, bölgələrdə mədəni həyat Bakıdakıdan cansıxıcıdır. Əsla elə deyil.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

1 iyun 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Professor Aktotı Raimkulova Parisə işgüzar səfəri çərçivəsində UNESCO-nun Ümumdünya İrs Mərkəzinin direktoru, UNESCO Baş direktorunun mədəniyyət məsələləri üzrə müavini vəzifəsini icra edən Lazare Eloundou Assomo ilə ikitərəfli rəsmi görüş keçirib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, görüş qlobal səviyyədə türk mədəni və təbii irsinin qorunması, öyrənilməsi və beynəlxalq konvensiyalar çərçivəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Müzakirələr zamanı Fondun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova UNESCO-ya əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə qaldırılması məqsədilə - təcrübə mübadiləsi, institusional əməkdaşlıq və rəqəmsal texnologiyalar sahələrini əhatələyən  bir sıra strateji təkliflər təqdim edib.

UNESCO rəsmisi Lazare Eloundou Assomo öz növbəsində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun qlobal irsin qorunması istiqamətindəki fəal rolunu və beynəlxalq konvensiyaların hədəflərinə verdiyi praktiki töhfələri yüksək qiymətləndirib. O, təqdim olunan yeni təşəbbüslərin aparılmasında maraqlı olduqlarını ifadə edib.

Görüş, ortaq dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsi naminə strateji tərəfdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi barədə razılıqla başa çatıb.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının birgə layihəsində bu gün sizlərə Türk ədəbiyyatının görkəmli xadimləri silsiləsindən bu gün görkəmli türk yazıçısı, “Yad qızı” romanı ilə bütün türk dünyası oxucularının qəlbini fəth etmiş Orxan Kamal barədə söz açacağıq. Axı bu gün onun anım günüdür.

Orxan Kamal 15 sentyabr 1914-cü ildə Adananın Ceyhan qəzasında dünyaya gəlib. Atası o zaman Çanaqqala cəbhəsində, Dardanosda topçu leytenantı olan advokat Abdulqədir Kamal bəy, anası isə Rüşdiyyə məzunu, iki il məmləkətində ibtidai sinif müəllimliyi etmiş Adanalı Əzimə xanımdır. Uşaqlığının ilk illəri Adanada keçib.

Orxan Kamal Suriyada olan atasının yanına gedəndə orta təhsilini öz istəyilə yarıda qoyub və Beyrutda qabyuyan və mətbəə işində çalışıb. Bir il sonra təkbaşına Türkiyəyə dönərək ata nənəsinin himayəsinə sığınıb. Adanada kombayn fabriklərində işçilik və katiblik edib. Bu illərdə üzləşdiyi hadisələr gələcəkdə “Ata evi”, “Avara illər” romanlarının yaranmasına səbəb olub.

Hərbi xidmətdə olarkən “Maksim Qorki və Nazim Hikmətin kitablarını oxumaq”, “yad rejimlər lehində təbliğat və üsyana təşviq” cinayətindən dolayı 5 il həbs cəzasına məhkum edilib və Kayseri həbsxanasına göndərilib.  İlk şeirini Kayseri həbsxanasında yazıb. “Divarlar” adlı şeiri “Yeddigün” dərgisində Rəşad Kamal imzası ilə çıxıb.

Atası Abdulqədir Kamal bəy səkkiz illik sürgündən sonra 1939-cu ildə Adanaya dönüb. Orxan Kamal atasının dəstəyilə öncə Adana həbsxanasına, onun Berqama Ağır cəza bölüyünə keçməsindən sonra Bursa həbsxanasına köçürülüb. 1940-ci ildə Bursa həbsxanasında məşhur şair Nazim Hikmətlə tanış olub, onun sosial görüşlərindən təsirlənib.

Üç il yarım Nazim Hikmətlə otaq yoldaşı olan Orxan Kamal ondan fransız dili, fəlsəfə və siyasət dərsləri alıb. Orxan Kamalı şeir yerinə roman və hekayə yazmağa təşviq edən də Nazim Hikmət olub. İlk qələm təcrübəsi “On səkkiz yaş” adlı romanını Nazim Hİkmətin köməyi ilə yazıb. Bir təcrübə olaraq yazdığı, lakin yayınlamadığı bu romanın ardınca hekayə yazmağa başlayıb.

İlk hekayələrini “Bacaksız Orxan” təxəllüsü ilə yazıb. 1940-cı ildə “Yeni ədəbiyyat” dərgisində çıxan “Balıq” onun yayınlanan ilk hekayəsidir. İlk dəfə 1943-cü ildə “İkdam” qəzetində dərc olunan “Asma çubuğu” adlı hekayəsində Orxan Kamal təxəllüsünü işlədib. Rumın yazıçısı Panait İstrati və rus yazıçısı Maksim Qorkinin hekayələrindən təsirlənib. Orxan Kamal həyatdan alınan adi mövzuları səmimi bir dillə qələmə alıb.

İlk hekayə kitabı “Duyğu” 1948-ci ildə, ilk romanı “Ata evi” 1949-cu ildə çap olunub. 1949-cu ildə atası vəfat edib və həmin ildə doğulan övladına atasının adını qoyub. Bu dönəmdə ailəsi ilə birlikdə İstanbula köçüb, həyatının sonrakı illərində dolanışığını kitab, məqalə, film ssenarisi yazaraq təmin edib. 1952-ci ildə yayınladığı “Murtuz” və “Cəmilə” romanları ilə yazıçı kimi şöhrətlənib.

1954-cü ildə “Bərəkətli torpaqlar üzərində” romanı ilə torpaqsız becərmə işçilərinin dramını ədəbiyyat dünyasına gətirib. Eyni ildə “72-ci hissə” əsərini yazmağa başlayıb. 1957-ci ildə dördüncü övladı İşıq doğulub. 1958-ci ildə “Qardaş payı” əsəri ilə Səid Faiq hekayə ərmağanını alıb. Film üçün senarilər yazsa da çoxu senzuradan geri dönüb.

O senariləri “İlhan F. Dəmir”, “Yıldız Okur” imzalarıyla qələmə alıb.1964-cü ildə “Dövlət quşu” romanı əsasında hazırlanan “Alacəhrələr” tamaşası ilk dəfə teatra addım atıb. İstanbul şəhər teatrlarında səhnələşdirilən pyes iki ay yarımdan sonra bilinməyən bir səbəblə səhnədən qaldırılıb. 1965-ci ildə “Nazim Hikmətlə üç il” adlı xatirə kitabını nəşr etdirib.

Eyni il yayınlanan “Bir Filiz vardı” əsəri ilə avtobioqrafik romana qayıdıb. Burada 1960-cı ildə tanış olub duyğusal bir münasibətə girdiyi, ancaq əlaqələrinin aşkara çıxmağından qısa bir müddət sonra ayrılmaq məcburiyyətində qaldığı son eşqini qələmə alıb. Bəzi romanlarını pyes olaraq təkrarən qələmə alan yazar 1967-ci ildə “72-ci hissə” romanını dramlaşdırıb.

 Əsər Ankara sənət teatrı tərəfindən səhnələşdirilib. Orxan Kamal bu pyesi ilə Ankara sənətsevərlər dərnəyi tərəfindən ən yaxşı pyes yazarı seçilib. 1969-cu ildə “Türk Dil Qurumu mükafatı”nı və “Səid Faiq hekayə mükafatı”nı “Öncə çörək” adlı kitabı ilə alıb.

27 roman, 19 hekayə kitabı ilə yanaşı, dram əsərləri, memuar, ədəbi tənqidi və publisistik yazılar qələmə alıb.

Hekayələri

- Duyğu (1948)

- Bənövşə (1948)

- Çörək davası (1949)

- Pəzəvənglər (1950)

- Sərxoşlar (1951)

- Camaşırçının qızı (1952)

- 72-ci hissə (1954)

- Aksiya (1954)

Romanları

- Ata evi (1949)

- Avara illər (1950)

- Murtuz (1952)

- Cəmilə (1952)

- Bərəkətli torpaqlar üzərində (1954)

- Suçlu (1957)

- Dövlət quşu (1958)

Dramları

- Alacəhrələr (1965)

- 72-ci hissə (1967)

- Murtuz (1969)

- Köhnə əşyalar dükanı (1972)

- Qardaş payı (1968)

Azərbaycan dilində nəşr olunan kitabları

- Yad qızı

- Seçilmiş əsərləri

- Cəmilə

- Qürbət quşları

- Nazim Hikmətlə 3 il yarım.

Orxan Kamal Bolqar Yazarlar Birliyinin dəvətilə 1970-ci ildə Sofiyaya gedib. Bu səfərdən əsil məqsədi ata nənəsinin nəslinin olduğu yerləri gəzib qeydlər aparmaq və “93- dən bu yana” adıyla ailəsinin hekayəsini yazmaq olub.

Lakin bu istəyini gerçəkləşdirə bilməyib. Keçirdiyi beyin qanaması səbəbilə müalicə aldığı xəstəxanada 2 iyun 1970-ci ildə vəfat edib. Nəşi xüsusi bir maşın karvanı ilə birlikdə 5 iyun 1970-ci ildə vətənə gətirilib. İstanbuldakı Zincirlikuyu məzarlığında dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Dahi rəssamımız, adı rəngkarlığımızın, ümumən incəsənətimizn qızıl səhifələrində yer almış Toğrul Nərimanbəyov çox keşməkeşli bir həyat yaşayıb. Azərbaycanlı atası və fransız anasına sovet hökumətinin tutduğu divan uşaq yaşalrından onu da hədsiz məhrumiyyətlərə düçar edib. Tale işidir ki, sonradan dahi bir rəssam olub və onun ailəsinə bir vaxtlar qənim olmuş sovet dövləti indi onu ən ali mükafatları ilə təltif edib, onun qarşısında ikiqat olub...

Ondan başlayaq ki, atası Fərman Nərimanbəyov Cumhuriyyət dönəmində Avropada – Fransada  təhsil almışdı və fransalı İrma xanına könül vermiş, evlənmişdilər. Toğrul Nərimanbəyov 7 avqust 1930-cu ildə Bakı şəhərində doğulub. 1930-cu ilin sonlarında atası Avropada təhsil alan digər azərbaycanlılar kimi represiyyaya məruz qalıb və Sibirin Marinski şəhərinə sürgün edilib. Daha sonra anası İrma xanım da həbs edilərək sürgün edilib. Toğrul Nərimanbəyov bir müddət anası ilə birgə həbsdə yaşayıb. Daha sonra məktəbə başlayıb və səhərlər dərsə gedib, axşam yenidən həbsxanaya qayıdaraq çətin şəraitdə təhsil alıb.

 1941-ci ildə Fransa Almaniya tərəfindən işğal olunarkən İrma xanımın qarşısına Fransa vətəndaşlığından çıxması, əks halda sürgün edilməsi şərti qoyulsa da o vətəndaşlıqdan çıxmayaraq əvvəlcə Qostanaya, daha sonra Səmərqəndə sürgünə göndərilib. Valideynləri həbsdə olarkən Toğrul və qardaşı Vidadiyə polyak əsilli dayələri Anna Andreyevna baxıb. Sonralar Nərimanbəyov dayəsinin portretini çəkərək tabloya "Ana" adını verib.

1946-cı ildə - müharibədən sonra Bakıya qayıdışı mümkün olduqda 16 yaşlı Toğrul  əvvəlcə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub. 1950-ci ildən isə Litva İncəsənət İnstitutunda monumental və dəzgah rəssamlığı fakültəsində təhsil alıb. 1955-ci ildə buradan məzun olub. Eyni vaxtda Vilnüs Konservatoriyasında klassik vokalı da öyrənməyə başlayıb. Toğrul anası ilə tələbəlik illərində Səmərqənddə görüşüb. Yalnız 1961-ci ildə anası bəraət alıb Bakıya qayıdıb. Bir müddət sonra amnistiyaya düşən atası Fərman bəy Nərimanbəyov da Sibir sürgünündən vətəni Azərbaycana qayıdıb.

1980-ci illərdən sonra Toğrul Nərimanbəyov bir sıra ölkələrdə yaşayıb. İlk əvvəl Bakıdan Moskvaya səyahət edən rəssam bir müddət burada yaşadıqdan sonra 1989-cu ildə ABŞ-ın Massaçuset ştatının Boston şəhərinə dəvət edilib və burada fərdi sərgilər açıb. 1992-ci ildə Lüksemburq şəhərinə köçüb. 1992-1993-cü illərdə sənət həyatını burada davam etdirib.

Burada bir neçə salonda sərgiləri keçilib və böyük rəğbət toplayıb. 1993-cü ildə Lüksemburqdan Paris şəhərinə köçüb. Qısa bir müddət içində buradakı həyatına uyğunlaşan rəssam üçün Fransanı xüsusi edən səbəb anası İrma xanımın əslən fransız olması idi. Parisdə yaşadığı dövr rəssamın yaradıcılığının ən məhsuldan dövrlərindən biri hesab edilib.

Onun əsərləri Fransada "Fransa qalereyası" , Almaniyada "Müasir Sənət Muzeyi" (Köln), "Sənət Muzeyi "(Hagen), Polşada "Müasir Sənət Muzeyi" (Varşava), ABŞ-da "Milli Aironavtika Muzeyi "(Vaşinqton), Macarıstanda "Müasir Milli Sənət Muzeyi" (Budapeşt), Bolqarıstanda "Müasir Milli Sənət Muzeyi" (Sofiya), Rusiyada "Rusiya Milli Muzeyi" (Petersburq), "Tretyakov qalereyası" (Moskva), "Şərq Xalqları Muzeyi" (Moskva), "Bəstəkar Qlinka Muzeyi" (Moskva) kimi müxtəlif ölkələrin muzey və qalereyalarında sərgilənir.

Toğrul Nərimanbəyov "Fransa Müasir İncəsənət Ensiklopediyası"nda haqqında məlumat olan yeganə azərbaycanlı rəssamdır. Bu kitabda onun adı dünya şöhrətli rəssamlarla yanaşı yazılıb.

O, bacarıqlı rəssam olmaqla yanaşı həm də qeyd etdik, vokal sənətçisi, üstəlik, həm də şair olub. Toğrul Nərimanbəyov klassik operalardan ariyaları, xüsusilə də italan bəstəkarların əsərlərini ifa edib. Rəssam 1996-cı ildə Bakıda "Kirxa" konsert salonunda, 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında, 2000-ci ildə Bolonyadakı (İtaliya) "Oratoria di San Rosso" zalında böyük konsertlər verib.

Rəssamın yaradıcılığı abstraksionizm və fiquratizm uslubuna aid edilir. Mənzərə, portret, monumental boyakarlıq, illüstrasiya və teatr rəssamlığı kimi müxtəlif sahələrdə yaratdığı əsərlər mövzu və janr rəngarəngliyi, həmçinin özünəməxsus üslubu ilə səciyyələnib. Fərdi üslubunu müəyyən edən başlıca xüsusiyyətlər dekorativ Azərbaycan incəsənətinin rəng harmoniyası və müasir dünya incəsənətinin yeni istiqamətləri ilə sıx bağlı olub.

Rəssam 1950-ci ildə “Türkiyənin küçəsi” adlı əsəri ilə Azərbaycan Dövlət Rəsm Sərgisinə qoşulub. Daha sonra 1953-cü ildə qardaşı Vidadi Nərimanbəyovu rəsm etdiyi “Qardaşımın portreti”, “Venera gecələri” əsərlərini ərsəyə gətirib. O ən uğurlu rəsmlərindən biri olan “Yaylaqdan dönüş” əsərini 1954-cü ildə tamamlayıb. Nərimanbəyovun 1955-ci ildə Litva İncəsənət Universitetinin rəssamlıq fakültəsində bitirmə dissertasiyası olan “Baltikyanı balıqçılar” əsəri rəssamın ilkin əsərləri sırasında ən qiymətli rəsm əsərlərindən biridir.

Rəssam ilk mənzərə və natürmort əsərlərində "sərt üslub" sənətindən təsirlənib. Onun bu istiqamətdə ərsəyə gətirdiyi ilk əsərləri “Bakıda bağ (qapı önü)” (1955), “Bayıl mənzərəsi” (1955), “Bakı günorta vaxtı” (1956) tablolarıdır. Onun 1963-cü ildə çəkdiyi “Ağaclar və qayalar” əsəri də bu istiqamətdə çəkilmiş mənzərə əsərlərindəndir. Bu yöndə çəkdiyi ilk natürmort əsərləri isə “Meyvələr”, “Qabaqla natürmort”, “Narlar və armudlar” əsərləridir.

Toğrulun ilk uğurlu əsərlərindən biri olan "Xəzərdə şəfəq" (1957) romantik üslubda çəkilib. Cəsur neftçilərdən bəhs edən “Fırtınadan da güclü” (1960), “Xoşbəxtlik” (1961), “Sevinc" (1963), nasist həbsxanasının çətin şəraitini təsvir edən "Həyat üçün" (1963) tablolarında dramatizm və rəssamın fəlsəfi fikirləri diqqəti cəlb edib.

O, yaxın dostu, Azərbaycanın digər məşhur rəssamı Səttar Bəhlulzadə ilə Azərbaycanın bölgələrini gəzib, “Göyçay bağlarında” (1965), “Bolluq” (1968), “Bərəkət” (1968) və s kimi əsərlərini bu səyahətlər nəticəsində meydana çıxıb. Nərimanbəyov mənzərə əsərlərində daha çox doğulduğu şəhər olan Bakını təsvir edib. Sənətinin orta dövrlərində kətan üzərində yağlı boya texnikası ilə “Köhnə Bakı” (1964), “Bakıda bahar” (1964), “Bakı” (1965), “Bakıda küləkli gün” (1977) tablolarını ərsəyə gətirib. Nərimanbəyovun Bakıya, onun tarixinə və memarlığına bağlılığı rəssamın tablolarında daha çox köhnə şəhər mənzərələrinin təsviri formasında özünü göstərib.

Mükafatları

1. "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı

2. "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı

3. Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı

4. SSRİ Dövlət mükafatı

5. "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

6. "SSRİ xalq rəssamı" fəxri adı

7. "İstiqlal" ordeni

8. "Şərəf" ordeni

Filmoqrafiya

- Toğrul Nərimanbəyov

- Qobustan

- Əllər və rənglər

- Dədə Qorqud

- Dantenin yubileyi

- Rənglərin melodiyası

- Salam, Zeynəb!

- Yeddi gözəl

- Toğrul

Toğrul Nərimanbəyov 2 iyun 2013-cü ildə Parisdəki hospitallardan birində vəfat edib. Parisin mərkəzində yerləşən Passi qəbiristanlığında dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Azərbaycan kinosunun qızıl fonduna nəzər saldıqda elə əsərlər tapırıq ki, onlar sadəcə keçmişin mənzərəsini çəkmir, həm də dövrün insanının ruhundakı sarsıntıları, daxili parçalanmaları bütöv çılpaqlığı ilə ortaya qoyur. Rejissor Kamil Rüstəmbəyovun 1920-ci illərin ağrılı fırtınasından bəhs edən, görkəmli dramaturq İlyas Əfəndiyevin "Mahnı dağlarda qaldı" pyesinin motivləri əsasında ərsəyə gətirdiyi "Gözlə məni" (1980) filmi məhz belə bir ekran əsəridir.

 İdeologiyaların toqquşmasında çırpınan insan taleləri

Filmdə hadisələr XX əsrin əvvəllərində, Azərbaycanın ən mürəkkəb dönəmində – sovet hakimiyyətinin yenicə qurulduğu, köhnə dünya ilə yeni nizamın amansızcasına toqquşduğu Qarabağda cərəyan edir. Süjetin mərkəzində dayanan Nicat (Rasim Balayev) və Şahnazın (Tamilla Əhmədova) sevgisi sıradan bir eşq hekayəsi deyil. Bu, fərqli cəbhələrdə yer almağa məhkum edilmiş iki dünyagörüşünün, iki fərqli sosial sinfin ortasında qalan çarəsiz bir duyğunun manifestidir.

Nicat yeni qurulan sovet sisteminin inamlı nümayəndəsi, bolşevikdir; Şahnaz isə əsrlərlə bu torpaqlarda söz sahibi olan, lakin indi varlığı təhlükə altına düşən zadəgan bir bəy ailəsinin qızıdır. Müəlliflər tamaşaçıya çox ağır bir sual verirlər: "İnsan mənsub olduğu sinfin, yoxsa qəlbinin səsinə qulaq asmalıdır?"

 Senzura sərhədlərini aşan ləyaqətli "düşmən" obrazı

1980-ci illərin sovet kinosunda bəylər və mülkədarlar adətən mənfi, qəddar və xalq düşməni kimi qələmə verilirdi. Lakin "Gözlə məni" filminin ən böyük cəsarəti və uğuru bu şablonları sındırmasındadır. Şahmar Ələkbərovun böyük ustalıqla canlandırdığı Kamran bəy obrazı sadəcə sovetə qarşı vuruşan bir "qaçaq" deyil. O, öz torpağını, babalarının irsini, milli şərəf və ləyaqətini qorumağa çalışan, prinsiplərindən dönməyən kübar bir Azərbaycan kişisidir.

Filmdəki qarşıdurma ağ-qara rənglərdə deyil, hər iki tərəfin daxili haqlılığı və faciəsi üzərində qurulub. Həsənağa Turabov (Böyük bəy) və Məlik Dadaşovun (Bahadır) ifaları bu xarakterlər qarşıdurmasını daha da dramatikləşdirir, filmi sadəcə bir siyasi dram olmaqdan çıxarıb dərin fəlsəfi müstəviyə qaldırır.

 Emin Sabitoğlu nisgili: Dağlarda qalan mahnı

"Gözlə məni" filmini unudulmaz edən və onun emosional yükünü zirvəyə daşıyan ən böyük qüvvə dahi bəstəkar Emin Sabitoğlunun musiqisidir. Filmdə səslənən həzin, nisgilli və eyni zamanda üsyankar melodiyalar qəhrəmanların daxili monoloquna çevrilir. Hər notda sanki bir dövrün bitməsinin, parçalanan ailələrin və yarımçıq qalan sevgilərin ağrısı gizlənib. Bu musiqi tamaşaçını heç bir söz olmadan belə hadisələrin birbaşa iştirakçısına çevirə bilir.

 Zamanın sınağından keçən irs

"Gözlə məni" sadəcə bir retro film deyil; o, milli kinomuzun tariximizə, insanımıza və daxili mənəviyyatımıza tutduğu güzgüdür. Ekranlaşdırılmasından uzun illər keçməsinə baxmayaraq, aktyor oyunu, rejissor yozumu və ssenari daxili ilə hələ də aktualdır. Çünki ideologiyalar gəlib-gedir, quruluşlar dəyişir, lakin insanın ləyaqət, sevgi və vətən uğrunda apardığı daxili mübarizə əbədi olaraq qalır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı və “Ulduz” jurnalının birlikdə həyata keçirdikləri “Biri ikisində” layihəsində bu gün sizlərə İlqar Rəsulun 2 hekayəsi

təqdim edilir.

Layihə ən yaxşı ədəbi nümunələrin təbliğinə hesablanıbdır.

Xoş mütaliələr.

İLQAR RƏSUL

“HAVA LİMANI”         

Anası dedi, axşam saat səkkizdə gəl məni apar hava limanına. O, – yaxşı, ana, gələrəm, – deyib, getdi. Evləndi, oğlu oldu, xanımı onu atıb başqası ilə getdi, uşağı tək böyütdü, əsgərə yola saldı, işinin başına qayıtdı, bütün günü yeni layihələr üzərində çalışdı. Axşama doğru işdən çıxdı, saat səkkizdə gedib anasın­ı hava limanına apardı. Özünə bilet alıb evə gəldi. Oğlu əsgərlikdən qayıtmışdı. Sevindi. Məclis düzəldib, qohumlu-qardaşlı əlamətdar hadisəni qeyd elədilər. Axşam qonaqlar dağılışandan sonra, oturub ikilikdə çay içəndə oğluna dedi ki, sabah günorta saat üçdə gəlib məni hava limanına apararsan...

Oğul, – yaxşı, ata, gələrəm, – deyib, getdi. Ali məktəbə qəbul olundu, oxuyub yaxşı cərrah oldu, məşhur klinikada işə düzəldi, həkim qızla evləndi. Səhəri günorta saat üçdə getdi gördü atası geyinib qapıda gözləyir. Kişini evə qaytardı, oturub çay içdilər, çoxlu söhbət elədilər. Oğul atasını hava limanına aparmadı. Sabah axşama doğru gələcəyəm, – deyib, getdi öz evinə, xanımının yanına. Övladı olmurdu deyə, xanımı ilə ikisi idi evdə. Heç vaxt axşamlar qadını tək qoymurdu. Səhəri xanımını götürüb dünyanın məşhur məbədlərinə, ziyarətgahlarına apardı. Birlikdə dua etdilər, Tanrıdan övlad dilədilər. Həkim idilər deyə, anlayırdılar ki, tibb onlara övlad verə bilməyəcək. Ona görə üz tutmuşdular göylərə...

Axşam saat səkkizdə gedib atasını hava limanına apardı. Özünə sabah günorta saat üçə bilet alıb evə gəldi. Xanımından xahiş etdi ki, sabah onu hava limanına aparsın. Gecə səhərəcən çoxlu ağır əməliyyat edib xeyli adamın biletini əlində qoydu. Təqaüdə çıxıb günorta saat üçə yaxın evə gəldi. Gördü masada qatlanmış kağız var. Açıb oxudu. Xanımı yazmışdı ki, məni bağışla, saat üçdə hava limanında olmalı idim, səni gözləyə bilmədim...

Maşına oturub hava limanına sürdü. Düşüb təngnəfəs uçuş zolağı görünən yerə qaçdı. Gecikmişdi. Səma bomboş idi. Biletini dəyişib axşam saat səkkizə aldı. Qayıdıb evini, maşını satdı, bankdakı pullarını da çıxartdı. Özünə beş-üç manat saxlayıb, qalanını “Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar fondu”na keçirtdi. Ödənişin qəbzinə baxıb sevindi, gözləri yaşardı, bir anlıq ona elə gəldi ki, çoxlu uşağı var. Hər yaşda çoxlu oğlan və qız. Hamısının da adını bilir. Tez-tələsik bir neçəsinin adını pıçıldadı öz-özünə. Atasının, xanımının, bir də qızı olarsa, qoyacağı ad idi dodaqlarının arasından xəfifcə çıxıb uçuşan adlar. Bankdan çıxıb şəhərdə gəzindi. Parka gedib uşaq vaxtı atasının onu yellətdiyi yelləncəyə oturdu. Gözlərini yumdu, dabanları ilə təkrar-təkrar yeri itələyib özünü göyə qaldırdı. Külək qulaqlarını batıranda sürücüdən pəncərəni bağlamağı xahiş etdi. Küçənin səsi şüşənin arxasında qalanda gözlərini açdı. Bayırda hava qaralmışdı. Qolunda saat səkkizə doğru gedirdi. Onu hava limanına aparan kimsəsi olmadığına təəssüfləndi. Bankın qəbzi ilə gözlərinin yaşını yığıb cibinə qoydu. Arxanı göstərən güzgüdə özünə baxdı. Xanımı ilə atası yanında oturmuşdular. Güzgüdən ona əl edib gülümsünürdülər. Eybi yox – düşündü – yola salan olmadısa da, qarşılayan olacaq. Üzünə təbəssüm qondu. Sürücünün səsini eşitdi: çatmışıq. Taksidən enib ətrafa göz gəzdirdi. Hava limanı saysız-hesabsız işığa qərq olmuşdu...

“MAMAM”

– Kəs o telefonun səsini, – cərrah əlcəyin qana bulaşmayan tərəfi ilə alnının tərini silib tibb bacısına çəmkirdi.

– Bu kimdir belə dar macalda? – tibb bacısı bir az aralıdakı masanın başında deyinib əlləri əsə-əsə on səkkiz yaşlı əsgərin ciblərini eşələyirdi.

Zəng ara vermirdi. Nəhayət, tapdı. Şalvarın diz cibində idi.

– Bura niyə qoyub bu evi tikilmişin balası telefonu? Demir, düşər, itər o vurhavurda?

– Nə donquldanırsan orada? Demirəm, kəs o telefonun səsini, beynimi deşdi! – cərrah bu dəfə səsini boğmadı, az qala bağıraraq dilləndi.  

Tibb bacısı telefonu çıxarıb söndürmək istəyəndə haradasa yaxınlıqda top mərmisi partladı. Telefon qızın əlindən düşdü.

– Kəsəcəksən o zəhrimarın səsini, ya yox?! – cərrah gözlərini qarşısında huşsuz uzanmış zabitin qaraciyərinə sancılmış qəlpədən ayırmadan yenə çəmkirdi.

Qız tələsik telefonu yerdən götürdü. Söndürmək istəyəndə gözləri telefonun ekranına sataşdı: “MAMAM”

– İlahi! – inləyib cərraha baxdı tibb bacısı, – Aliyə xanım, anasıdır zəng edən. Necə söndürüm, axı...

– Onda aç, danış!

– Açım, nə deyim? – qız böyümüş gözlərini başı əməliyyata qarışmış cərraha zillədi. 

Cərrah duruxdu, bir anlıq başını qaldırıb qıza baxdı:

– Onda səsini al, ta uzatma, – səsi titrədi qadının, gözlərindən axan yaş zabitin bağırsaqlarına damcıladı. Bu dəfə az qala dirsəyi ilə gözlərinin yaşını, alnının tərini sildi, – Hə, nə oldu? Kəssənə o səsi, əllərim sözümə baxmayacaq, belə getsə!

– Aliyə xanım, nə qədər edirəm, səsi azalmır telefonun, vallah, azalmır!

– Onda apar, at çölə. Ömrümü gödəltdin sən mənim, indi işim yarımçıq qalacaq!.. Hara gedirsən?!

– Telefonu bayıra atmağa!

– Qayıt geri, ağılsız qız. Nəyəsə bük, qoy uşağın yanına!

Tibb bacısı ağlaya-ağlaya geri qayıdıb telefonu ağ mələfəyə bükdü, yandakı masanın üstünə qoydu, ləyəndəki qanlı suyu dəyişdi, əsgərin bədənini silib təmizləyən sanitarlara pambıq, cuna verməkdə davam etdi.

– Kəsin o telefonun səsini, nə olar. Heç olmasa beş dəqiqəlik kəsin, heç olmasa bu zabitin xətrinə, – cərrah artıq ağlayırdı, – barı zəng edənin kim olduğunu deməyəydin, ay zalım qızı, indi ürəyim partlayacaq.

Yaxınlıqda dalbadal iki top mərmisi partladı. Tibb bacısı diksindi, elə bildi, cərrahın ürəyi partladı. “Aliyə xanım”, – deyə qışqırıb geri çevrilərək cərrah masasına doğru cumdu, qadının partlayışı eyninə almadan işini davam etdirdiyini görüb utandığından pörtdü, sanitarların yanına döndü.

– Qədrimi elə bilənsənsə, kəs o telefonun səsini, lütfən, kəs, daha taqətim qalmadı, – cərrah yalvarırmış kimi deyindi öz-özünə.

– Vallah, səsi alınmır telefonun, Aliyə xanım. Səbirli olaq, bəlkə, tezliklə enerjisi bitər, sönər, – tibb bacısı haldan düşmüş vəziyyətdə ləyəndəki suyu təzələdi...

Sanitarlar işi bitirdilər. Tibb bacısı cərraha səsləndi:

– Aliyə xanım, hər şey hazırdır. Bəs telefonu neyləyək?

– Qoyun sinəsinin üstünə! – cərrah zabitin yaralarını bağlamış, qanlı əlcəkləri çıxarmış, gedib açıq qapının çərçivəsinə söykənərək günlərdir o üzündə top-tüfəng səsi ara verməyən Qarabağın dağlarına baxıb ağlayırdı...

Həmin gün yük maşınında arana yollanan bayrağa bükülü tabutların birinin içindən aramsız telefon zəngi eşidilirdi: “MAMAM”. 

                                                          (Bakı – 05.09.2024)

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Mütaliə saatı”nda yeni roman təqdim edilir. Bu, gənc yazar Bahar Bəxtiyarqızının “Əslində, mən kiməm?!” romanıdır.

Xoş mütaliələr.

10-CU DƏRC

Gecikmiş görüşlər də sağalda bilir...

Onuncu hissə

Axtardığım, həyat hekayəsini dinləmək istədiyim insan qarşımda idi. Amma bu dəfə söz tapa bilməyən mən idim. Adətən belə hallar pasiyentlərimdə baş verirdi – ilk dəfə gələndə danışmağa çətinlik çəkirdilər. Bəzən həyəcanlanır, bəzən utanır, bəzən isə yaralarını yenidən xatırlamaqdan qorxurdular.

 Cəsarətimi toplayıb danışmaq istəyirdim ki, Rüstəm bəy məni qabaqladı.

- Humay xanım, Əli bəy mənə sizin məni axtardığınızı deyəndə və ən əsası dediyim sözü unutmadığınızı biləndə təəccübləndim. Düzünü desəm, elə ilk tanışlığımızdan sizin əzmkar və işində məsuliyyətli bir insan olduğunuzu hiss etmişdim. Amma dəniz kənarında təsadüfən rast gəldiyiniz bir insanı unutmamağınız, onu axtarmağınız…

Başa düşürəm ki, bu, sadəcə təsadüf deyil. Əminəm ki, siz mənim yaralarımı hiss etdiyiniz üçün, mənə kömək etmək istəmisiniz. Amma düşünürəm ki, bu, yalnız işinizə olan sevginizdən irəli gəlmir. Bu, eyni zamanda mərhəmətli biri olmağınızın göstəricisidir. Əlidən bunu eşidəndə çox duyğulandım. Mənimlə heç bir qan bağı olmayan birinin, həyatımı aydınlatmağa çalışması, məni həm sevindirdi, həm də təsirləndirdi. Açığı, sizin yanınıza gəlməyi düşünürdüm, amma belə tez yox…

Onun son cümləsi məni çaşdırdı.

 - Necə yəni? Yəni siz mənim psixoloq olduğumu bilirdiniz? Axı mən sizə yazıçı olduğumu demişdim…

- Düzdür, siz elə demişdiniz. Hətta həqiqəti öyrənəndə, mən, niyə bu yalanı söylədiyinizi də anlamışdım. Axı, mən əvvəlcədən demişdim ki, psixoloqlarla söhbət etməyi sevmirəm.

- Aha elədir, məhz buna görə sizə belə bir yalan danışdım. İndi qarşınızda bunun üçün utanıram. Amma sizin yaralarınızı öyrənmək, az da olsa sizə kömək etmək istəyirdim.

- Başa         düşürəm, Humay xanım. Səmimiyyətinizə inanıram. Əksinə, buna görə sizə təşəkkür edirəm.

Başımı tərpədərək minnətdarlığımı bildirdim:

- Bəs,          mənim psixoloq olduğumu necə öyrəndiniz?

- Açığı, bunu ilk görüşümüzdən hiss etmişdim. Sual vermə tərziniz, diqqətlə dinləməyiniz, reaksiyalarınız – bunlar sizin peşəkar olduğunuzu göstərirdi. Amma tam əmin olmaq üçün bir az da müşahidə etdim.

Mən bir anlıq düşündüm. Rüstəm bəyin sözlərində həqiqət var idi. Uzun illər insanları dinləmək, onların davranışlarını analiz etmək mənim üçün adi bir vərdişə çevrilmişdi. Artıq bu, həyatımın bir parçası idi. Qarşımda əyləşən insanın danışığından, jestlərindən hətta baxışlarından belə, daxili dünyasını hiss edə bilirdim. Amma indi dayandım və düşündüm: Görəsən, özüm də kiminsə müşahidə obyekti olmuşammı?

 Onun bunu bu qədər tez anlaması məni təəccübləndirdi. Bəlkə də, illərlə başqalarını incələdiyim üçün, artıq özümü gizlətməyi öyrənmiş olduğumu düşünürdüm. Görünür bu elə də uğurlu alınmamışdı.

- Deməli, mən özümü bu qədər büruzə vermişəm? – deyə zarafatla dedim.

Rüstəm bəy də gülümsədi.

- Humay xanım, siz nə qədər gizlətməyə çalışsanız da, gözləriniz danışır. Bəzən insan, özünün də fərqinə varmadığı xırda şeylərlə ələ verilir.

Onun nə demək istədiyini yaxşı başa düşdüm. Çünki eyni şeyi mən, dəfələrlə başqaları haqqında demişdim. İnsan bəzən elə bilir ki, hər şeyi gizlədə bilər, amma gözlər… Onlar hər şeyi açıb deyir. İllərdir mən də insanları gözlərindən oxumağa öyrəşmişdim. İndi isə eyni şey mənim başıma gəlirdi.

Bu məni bir az düşündürdü. Nədənsə, bu dəfə müşahidə olunmaq mənə rahatlıq verdi.

- Yaxşı müşahidəçisiniz, Rüstəm bəy.

- Bu, bir az da risklidir. Çox insan öz şəxsi dünyasına başqasının toxunmasını istəmir. Hətta bəzən bu, onlar üçün qorxulu da, ola bilər. Çünki, insanın ən zəif tərəfləri məhz daxili dünyasında gizlənir.

- Düzdür, – başımı tərpədərək razılaşdım. – Amma bəzən insanın sağalması üçün kimsə onun dünyasına toxunmalıdır…

Seansın vaxtı çoxdan bitsə də, söhbətimiz elə axıcı idi ki, saatın necə keçdiyini hiss etmədik. Rüstəm bəy pəncərədən baxıb, havanın qaraldığını görüb dedi:

- Sizin seansınızın bitmə vaxtını çoxdan keçmişik, deyəsən.

Saata baxdım və onun haqlı olduğunu anladım. Əli bəyin seans vaxtı hələ tam başa çatmadığı üçün, Rüstəm bəylə sərbəst danışmaq fürsətimiz oldu. Ancaq növbəti görüşlərin vaxtını dəqiq müəyyənləşdirmək lazım idi. Bunun üçün onu Tavat xanıma yönləndirdim. Daha sonra Rüstəm bəy sağollaşıb getdi.

İnsan nəyi ürəkdən istəyirsə və şüur altında möhkəmləndirirsə, bir gün mütləq ona çatır. Bu gün də bunun şahidi oldum.

         Həyatımıza daxil olan heç bir insan səbəbsiz deyil. Hər kəsin öz missiyası var. Rüstəm bəylə görüşüm də səbəbsiz deyildi. Ola bilsin, onun hekayəsini dinlədikcə, bu qarşılaşmanın mənim üçün əslində nə demək olduğunu daha yaxşı anlayacağam.

         Qələmimi götürüb not dəftərimin səhifələrini araladım. Bəzən mən də ürəyimdəkiləri bölüşmək istəyirəm. Lakin pasiyentlərim kimi danışmaq yerinə, düşüncələrimi yazmağı üstün tuturam.

Bu, mütləq keçmişimdə iz buraxan hadisələr haqqında olmalı deyil. İnsanlarla söhbət etdikcə, onların dünyasını daha dərindən kəşf etdikcə, haqlarında ümumi bir təsəvvür formalaşdırıram. Bir-biri ilə zəncirvarı bağlılığı olan pasiyentlərimlə apardığım söhbətlər mənə bir həqiqəti daha aydın göstərdi.

İnsan cəmiyyətdə öz yerini tapmalı və doğru bir həyat yaşamaq üçün, ilk növbədə, kim olduğunu dərk etməlidir.

         Bir qadının öz kimliyini tapması, xüsusən cəmiyyətin təsiri altında olan bir mühitdə, çətin, amma dəyərli bir prosesdir. Öncəliklə özünü tanımalıdır. Özü ilə dürüst söhbətlər etməli, güclü və zəif tərəflərini, dəyərlərini, inanclarını araşdırmalıdır.

Sual verməlidir: “Mən nəyi sevirəm? Hansı dəyərlər mənim üçün vacibdir?”

Daha sonra, cəmiyyətin gözləntilərini kənara qoyaraq öz arzularına və məqsədlərinə fokuslanmalıdır. Başqalarının fikirlərinə görə deyil, öz istəklərinə görə qərarlar verməyə çalışmalıdır. Öz dəyərlərinə uyğun olan sahələrdə fəaliyyət göstərməli, özünə uyğun maraq dairələri taparaq şəxsi inkişafınıza dəstək olmalıdır. Bu minvalla özünü inkişaf etdirərək biliklərini artıra bilər. Yeni məlumatlar əldə etmək, dünyagörüşünü genişləndirir və seçimləri daha aydın görmək imkanı verir.

Özünü tanımaq və daxili travmalarını həll etmək üçün bir psixoloqdan dəstək almaq da faydalı ola bilər. Daxili sakitlik və balans əldə etmək, kimliyi tapma yolunda mühüm addımdır. İnkişafına töhfə verən və dəstəkləyən insanlarların əhatəsində  olunmalı, dəyərlərini sorğulayan insanlardan uzaq durmağa çalışılmalıdır. Xəyallara doğru kiçik addımlarla getmək, öz kimliyinə daha yaxın edəcək.

Hər kəs tərəfindən anlaşılmaya bilər, amma əsl kimliyiniz sizi daha xoşbəxt edəcək. Buna görə də, hər zaman özünüz olmaqdan çəkinməyin. Cəmiyyət, müxtəlif rollar və qaydalar təyin edə bilər, amma unutmamalıyıq ki, kim olduğumuzu yalnız özümüz müəyyən edə bilərik.

         Bir kişinin isə öz kimliyini tapması, qadınlar üçün olduğu kimi, dərin və şəxsi bir prosesdir. Cəmiyyətin yaratdığı gözləntilər və stereotiplər kişinin əsl kimliyini dərk etməsini çətinləşdirə bilər.

Cəmiyyət bəzən kişilərdən sərt, duyğusuz, yalnız təminatçı olmağı “tələb” edir. Amma əslində kişi də hiss edir, incinir, dəstəyə ehtiyac duyur.

Kişilər, özünə həqiqətən mənalı gələn işlə məşğul olmalıdır. Kimlik axtarışında duyğularını ifadə etməkdən qorxmamalıdır –  kədər, sevinc, qorxu və ümidlər insanı insan edən əsas hislərdir. 

Bəzən cəmiyyət və ailə kişidən müəyyən şəkildə davranmağı tələb edir. Amma əgər bu narahat edirsə və kimliyinə ziddirsə, onu sorğulamaqdan çəkinməməlidir. Əsl kimlik bəzən uşaqlıq arzularında gizlənmiş ola bilər. Cəmiyyətin, “bu sənə uyğun deyil” deməyinə baxmayaraq, özünə sadiq qalınmalıdır. Kimi sevəcəyinə, necə yaşayacağına, hansı dəyərlərə sahib olacağına yalnız özü qərar verməlidir.

Əslində, kişi və qadın kimliyini tapmaq baxımından çox oxşardır. Fərq ondadır ki, cəmiyyət kişidən “güclü və sərt” olmağı gözləyir. Amma əsl güc özünü olduğu kimi qəbul edib, cəmiyyətin qəliblərindən qorxmamaqdadır.

(İyunun 3-də sizlərə 11-ci hissə təqdim ediləcək)

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)