Xanım Aydın,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

 

Azərbaycan teatrının tarixində bir ad var. O ad gələndə bilirsən ki, sənətçi ayrı məfhumdur, sənətkar ayrı. O ad gələndə gözlərin həm gülür, həm ağlayır. O adın arxasında ağır ömür, yüksək teatr yolu dayanır. O adın özündə ruh yorğunluğu, gülən gözlər, həyat eşqi yaşayır. Bu ad Barat Şəkinskayadır.

 

 

 

Şuşada, qədim bir bəy ailəsində doğulan bu qızcığazın taleyində həm aristokrat incəliyi, həm sürgün ağrısı, həm də səhnə ehtirası vardı. Anası Gövhər xanım məşhur dramaturq Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin qohumu idi. Amma tale bu ailəyə rahat ömür yazmamışdı. 1920-ci ildə bolşeviklərin Bakını işğal etməsindən sonra atası qaçaq düşdü. Kiçik Baratın isə uşaqlığı həmin andan yarımçıq qaldı və o da köç yollarına düşdü. Bəlkə də buna görə səhnədə ağlamağı heç vaxt saxta görünmürdü. İçinin kədəri idi onu hönkür-hönkür ağladan. O göz yaşları ağrılarından sızıb axırdı, gözlərindən yox.

 

 

 

Onun teatr həyatı çox erkən başladı. Hələ uşaq yaşlarında Şuşada “Şəbih” tamaşasında Səkinə rolunu oynayırdı. Sonra Gəncə… dram dərnəkləri… kasıb müəllim həyatı… və səhnəyə qarşı qarşısıalınmaz bir sevda.

13 yaşlı Baratın həyatına bir gün teatr klubunun direktoru Mir İbrahim Həmzəyev daxil olur. Barat Gəncə Qadınlar Klubunun dram dərnəyində iştirak edir. Rejissor gənc qıza vurulur. Anası Ağca xanım bu münasibətə qarşı çıxsa da, Barat sevgisinin arxasınca gedir. Bir müddətdən sonra rejissora qoşulub evdən qaçır.

Bu nikahdan Solmaz adlı bir qız dünyaya gəlir. Amma ailə uzun sürmür. Günlərin birində Barat xanım körpəsini qucağına alıb yay teatrına gələndə ərini başqa qadınla görür. O səhnə onun həyatındakı ilk böyük pərdəqapanışı olur.

 

 

 

Amma Barat Şəkinskaya sınmırdı. O, ağrılarını səhnəyə daşıyırdı.

1937-ci ildə Azərbaycan teatrı onun adı ilə nəfəs alırdı. “Romeo və Cülyetta” tamaşasında oynadığı Cülyetta obrazı artıq onu əfsanəyə çevirmişdi. Həmin gecə isə teatr tarixinin ən dramatik səhnələrindən biri yaşanır. Barat xanım hamilə idi. Tamaşanın ən ağır səhnəsində — Cülyetta yerə uzandığı anda sancıları başlayır. O, səhnədə tərəf müqabili – anası sinyora Kapulettini canlandıran Qəmər Topuriyaya  pıçıldayır: “Möhkəm sancılanmışam… elə et üzümü görməsinlər…” Qəmər xanım plaşını onun üstünə salır. Tamaşa davam edir. Zal isə heç nə hiss etmir. Aktrisa ağrı içində son səhnəni oynayır. Pərdə bağlanandan sonra onu təcili xəstəxanaya aparırlar...

 

 

 

Bu qadın səhnəni həyatından ayırmırdı. Bəlkə də buna görə taleyi də həmişə teatr qədər dramatik idi. İkinci həyat yoldaşı məşhur rejissor Şəmsi Bədəlbəyli olur. Sonra isə teatr dahilərindən biri — Mehdi Məmmədov. Bu evlilikdən Elçin Məmmədov doğulur. Sonralar Əməkdar incəsənət xadimi, görkəmli fırça ustası, məşhur teatr rəssamı və tamaşaçıların sevimli kino aktyoru – “Dədə Qorqud”un Qaraca Çobanı olacaq həmin Elçin…

Amma Barat xanımın sevgidə üzü heç vaxt tam gülmür. Mehdi Məmmədovun Şəfiqə Məmmədova ilə münasibəti onların ayrılığına səbəb olur. Bundan sonra Barat Şəkinskaya bir daha ailə qurmur. Onun ən böyük sədaqəti artıq yalnız sənət idi.

1937-ci ilin repressiya küləyi teatrın səhnəsinə də çatmışdı. İclaslar keçirilir, aktyorlardan bir-birinin üzünə durmaq tələb olunurdu. Barat xanımdan da tələb edirlər ki, həmkarları Əzizə Məmmədova və Sona Hacıyevanın əleyhinə danışsın. O isə imtina edir. Bu inad ona baha başa gələ bilərdi.

 

 

 

Muradov adlı teatr funksioneri onu təhqir edir, iclasdan qovur. Amma Barat Şəkinskaya sınmır. İllər sonra həmin adamı trolleybusda görəndə Muradov göz-gözə gəlməkdən qorxub qaçır. Çünki zaman dəyişmişdi. Amma Barat xanımın vicdanı dəyişməmişdi. Azərbaycan tamaşaçısı onu daha çox “O olmasın, bu olsun” filmindəki Sənəm obrazı ilə xatırlayır. O filmdəki şirin xidmətçi obrazının arxasında isə yorğun, yaralı, amma güclü bir qadın dayanırdı. Çəkiliş zamanı sınan stəkanın qırığı onun əlini kəsmişdi. Amma o yenə çəkilişi yarımçıq qoymamışdı. Çünki Barat Şəkinskaya üçün səhnə və kamera müqəddəs idi. “Görüş” filmindəki “Şövkət” obrazını da qeyd etməmək olmaz. O filmdə Barat xanımın Əliağa Ağayevlə tərəf müqabilliyi ekran əsərinə xüsusi rəng qatır.

O, 23 yaşında Əməkdar artist, 35 yaşında Xalq artisti oldu. O dövr üçün bu, misilsiz uğur idi. Mircəfər Bağırov belə onun bütün premyeralarına gəlirdi. Amma zaman heç kimi bağışlamır...

 

 

70-ci illərdə bir gün məşq zamanı qəfil yuxusu gəlir. Özü bunu sonralar belə danışırdı: “Bir də gördüm yuxu məni basdı. Möhkəm əsnədim. Sağa-sola baxdım ki, görən olmadı? Öz-özümə dedim: hə Barat… səninki burada qurtardı…”

Bu, səhnə ilə vidalaşan böyük aktrisanın ən ağır etirafı idi.

Son illərində isə bir gözünü itirdi. Naşı fotoqrafın yanlış işıqlandırması onun gözündə qlaukoma yaratmışdı. Süni göz taxırdı. Amma bunu belə zarafatla qarşılayırdı: “A bala, gözlə gedim gözümü taxım, gəlim…

Faciəni də yumora çevirmək — bəlkə də böyük sənətkarların son müdafiə üsulu budur. 1999-cu ilin yanvarında Barat Şəkinskaya dünyasını dəyişdi.

Amma Azərbaycan teatrı onun səsini, baxışını, səhnədəki kövrək addımlarını unutmadı...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

 

 “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının media dəstəyi ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun  Bakı Şəhəri Üzrə Təhsil İdarəsi ilə birgə keçirdiyi “Bir direktor, bir şagird” adlı layihəsinin məqsədi nümunəvi məktəblərimizi, istedadlı şagirdlərimizi üzə çıxarmaq, onların ədəbiyyata olan marağına diqqət yönəltməkdir.

Hazırda təqdimatda 26 nömrəli tam orta məktəbdir.

 

DİREKTOR:

Yaqut Paşa qızı Məmmədova 04.02.1963-cü il tarixdə Qubadlı rayonunda anadan olmuşdur. 1981-1986-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetinin “Bədii qrafika” fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1991-1992-ci ildə fizika fənni üzrə Müəllimlərin Təkmilləşdirmə İnstitutunda illik kurs bitirmişdir.

1988-ci ildə Xəzər rayonu 125 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbində müəllim fəaliyyətinə başlamışdır. Qısa zamanda həmin məktəbdə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.

1996-2006-cı illərdə Xəzər rayon Təhsil şöbəsində inspektor vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.

2006-2019-cu illərdə Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsində dövlət qulluqçusu, Ümumi  təhsil sektorunda məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır.

BŞTİ-də çalışdığı müddətdə idarəetmə səriştəsi və bacarığı yüksək olduğuna görə  məktəblərdə idarəetmənin tənzimlənməsi məqsədilə 80, 65, 282, 279, 245, 126, 30,152, 150, 214, 136, 218,162, 219, 26 nömrəli tam orta məktəblərdə və 20№-li məktəb-liseydə direktor vəzifəsini icra etmişdir.

Yaqut Məmmədova 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin 15 mart tarixli əmri ilə “Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanına, 2015-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 02 oktyabr tarixli sərəncamı ilə “Tərəqqi” medalına layiq görülmüşdür.

2018-ci ildə Azərbaycan müəllimlərinin XV Qurultayında, 2023-cü ildə isə XVI Qurultayına nümayəndə seçilmişdir.

Hazırda Bakı şəhəri İ.Tağıyev adına 26№-li tam orta məktəbdə direktor vəzifəsində çalışır.

 

ŞAGİRD:

Xədicə Qocayeva Bakı şəhəri, İftixar Tağıyev adına 26 nömrəli tam orta məktəbin VII sinfində təhsil alır, dərs əlaçısıdır.

Kiçik yaşlarından istər Respublika, istərsə də beynəlxalq yarışlarda fəal iştirak edir. Q.Xədicə riyaziyyat fənni üzrə “Kenquru”,”TİMO”, ingilis dili fənni üzrə ”Hippo” yarışlarında, eyni zamanda  “Əllərin sehri, “VII uşaq incəsənət festifalı”, “Əlvan çiçəklər”, “Manqrov” adlı İncəsənət, rəsm, yaradıcılıq müsabiqələrində iştirak edərək müxtəlif naliyyətlər qazanmışdır.

 

ESSE:                          

Ədəbiyyat – dünyam mənim

Biz məktəbdə müxtəlif elmləri öyrənirik, amma mənim üçün ədəbiyyatın yeri tamamilə başqadır. Ədəbiyyat sadəcə bir fənn deyil, insanın daxili aləmini və cəmiyyəti bizə tanıdan sehrli bir güzgüdür. Kitablar həyatı anlamaqda bizə ən yaxın siraşdaşı, ən yaxın müəllimləri əvəz edə bilmək gücünə malikdir. Fransız yazıçısı Viktor Hüqo ədəbiyyatın bu gücünü çox gözəl ifadə etmişdir:

   “Kitab oxumaq sönməz bir işıqdır, insanı hər cür qaranlıqdan xilas edər.”

Həqiqətən də, bədii əsərlər bizə keçmişin təcrübəsini ötürür. Biz kitab oxuyarkən xeyir və şərin mübarizəsini görür, dürüstlük və vətənpərvərlik kimi dəyərləri öyrənirik. Dahi şairimiz Nizami Gəncəvi də hər zaman elmin və mənəviyyatın önəmini vurğulayaraq yazırdı:

 “Qüvvət əlimdədir, başqa cür heç kəs, heç kəsə üstünlük eyləyə bilməz.”

Ədəbiyyat məhz bu elmin ən gözəl formasıdır.

Müasir texnologiya dövründə bəziləri kitabın əhəmiyyətinin azaldığını düşünür. Lakin heç bir telefon və ya kompüter insanın təfəkkürünü kitab qədər inkisaf etdirə bilməz. Hətta ən son texnoloji yeniliklər belə insanın qəlbindən gələn səmimi duyğuları və bədii təfəkkürü əvəz etmək gücündə deyil. Çünki ekranlar bizə sadəcə informasiya verir, kitablar isə ruhumuzu tərbiyə edir. Kitab oxumaq dünyagörüşümüzü artırır və bizi zənginləşdirir. İngilis filosofu Frensis Bekonun dediyi kimi:

 “Kitablar zamanın dalğaları üzərində səyahət edən və öz qiymətli yükünü nəsildən-nəslə ehtiyatla daşıyan gəmilərdir.”

Nəticə olaraq, ədəbiyyatı sevmək və mütaliəni həyat tərzinə çevirmək hər bir gəncin borcudur. Kitablarla böyüyən insanlar gələcəkdə cəmiyyəti daha da irəli aparacaqlar. Məhz bu səbəbdən, ədədbiyyat mənim dünyam və gələcəyə açılan ən etibarlı pəncərəmdir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

 

Arxeoloji tapıntılar daim öz aktuallığını qoruyub saxlayır. Çünki bunlar hər dəfə tariximizin qatlarını aşkarlamaq üçün bizlərə yardımçı olur. Budur, növbəti belə tapıntı. Ağdərə və Ağdam rayonlarında yeni arxeoloji abidələr aşkar edilib. Bu barədə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Antropologiya İnstitutundan məlumat verilib.

 

Bildirilib ki, Ağdərə rayonunun Canyataq kəndi yaxınlığında “Dəmirli” Filiz Emalı Kompleksi ərazisində və Ağdam rayon Göytəpə kəndi ərazisində arxeoloji qazıntı və monitorinq aparılıb.

“Dəmirli” Filiz Emalı Kompleks ərazisində aparılan arxeoloji monitorinq zamanı qeydə alınmış neolit dövrü yaşayış yeri tədqiqat üçün seçilib. Canyataq qədim yaşayış yeri, eyni adlı müasir kəndin şimal-şərq hissəsində diametri təxminən 250 m, çay dərəsindən hündürlüyü 30-35 m olan allüvial təpənin cənub hissəsində kiçik bir ərazini əhatə edir. Təpə şimal hissədə Gülyataq çayının dərəsi, cənub-şərq istiqamətindən isə Canyataq çayı ilə hüdudlanır. Təpənin cənub-şərq yamacında qoyulmuş yoxlama qazıntısı zamanı neolit dövrünə aid zəngin saxsı nümunələri, xeyli sayda osteoloji qalıqlar aşkar edilib. Görünən mənzərəyə görə neolit sakinləri bu əraziyə gəldikləri dövrdə ancaq təpənin həmişə gün işığı görən, maili şərq və qərb yamacında kiçik bir ərazidə məskunlaşıblar.

Ehtimala görə, düzənlik ərazidə yerləşən ayrı-ayrı yaşayış məskənləri və ya bu məskənlər daxilində kiçik qruplar bu faydalı qazıntıların tədarükü və ticarətilə məşğul olublar. Canyataq da çox böyük ehtimalla məhz oxra (sarı, narıncı, qırmızı və qəhvəyi çalarlı təbii boya kimi işlədilən təbii mineral piqment) tədarükü həyata keçirən bir düşərgə idi. Buradan aşkar edilmiş çoxlu sayda iri daş alət fraqmentləri və oxra qırıntıları bu ehtimalın sübutu olaraq göstərilə bilər. Qarabağın neolit dövrü mədənçiləri düşərgənin yaxınlığında mövcud yataqlardan oxranı əldə edərək buraya gətirmiş, kiçik parçalara bölərək düzən ərazilərə daşıyıblar.

 

Bundan başqa, növbəti arxeoloi monitorinq Ağdam rayonu ərazisində aparılıb. Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, rayonun Göytəpə kəndində "Ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin Siyahısı"nda iki arxeoloji abidə qeydə alınıb.

Göytəpə kəndinin qərbində yerləşən Göytəpə İlk tunc dövrünə aid yaşayış yeri ölkə əhəmiyyətli abidə hesab olunur. Aparılan yerüstü arxeoloji müşahidələr zamanı məlum olub ki, abidənin üst hissəsində antik dövrə aid nazik mədəni təbəqə var. Dörd hektardan artıq ərazini əhatə edən və 8 metrə yaxın hündürlüyü olan təpənin əsas hissəsi İlk Tunc dövrünə aiddir ki, bu da bəhs edilən dövrdə ərazidə intensiv məskunlaşmanın olduğunu göstərir. Bir neçə müddət öncə, Göytəpə abidəsinin qərbində yerləşən Eyvazxanbəyli kəndinin yenidən inşası zamanı abidə dağıntıya məruz qalıb.

Arxeoloji ekspedisiya tərəfindən aparılan monitorinq zamanı Göytəpə kəndi yaxınlığında, Eyvazxanbəyli kənd qəbiristanlığı ərazisində türbə də qeydə alınıb. Türbə hicri təqvimi ilə 1343, miladi təqvimi ilə 1924-cü ilə aiddir. Türbənin üzərindəki daş kitabəyə əsasən burada "Şamil bəy Salman bəy oğlu" dəfn edilib. Nəzərə alsaq ki, 1920-ci ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulub, çox güman ki, o, Eyvazxanbəyli nəslinin sonuncu bəylərindən biridir. Türbə altıguşəli planda inşa edilib. Altıguşəli türbə memarlığı, əsasən, qülləvari türbə tipinə aid olan və Azərbaycanın orta əsr memarlığında rast gəlinən nadir həndəsi formalardan biridir. Bu üslubda olan türbələr altıbucaqlı (heksaqonal) plana malikdir və adətən üstü günbəzlə tamamlanır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

 

Kubra Quliyeva,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Yaradıcılığ şöbəsi

 

Deyirlər, insan böyüdükcə uşaqlığını geridə qoyur. Mən isə bununla heç vaxt tam razılaşa bilməmişəm. Çünki hər birimizin içində illər keçsə də böyüməyən bir uşaq yaşayır. Bəzən yağışdan sonra yaranan göy qurşağında, bəzən köhnə bir oyuncağın xatirəsində, bəzən də səbəbsiz yerə üzümüzdə yaranan təbəssümdə özünü göstərir o uşaq.

 

1 İyun – Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü haqqında düşünəndə ağlıma ilk olaraq bayramlar, rəngli şarlar və şən mahnılar gəlmir. Ağlıma böyük gözlərlə dünyaya baxan, hər şeyə inanmağa hazır olan uşaqlar gəlir. Elə uşaqlar ki, onların dünyası böyüklərin qurduğu dünyadan daha sadə, daha rəngli və daha mərhəmətlidir. Bir uşaq üçün xoş söz bəzən ən bahalı hədiyyədən daha qiymətlidir. Onun üçün yanında olmaq, onu dinləmək və anlamaq dünyaları vermək qədər dəyərlidir.

Uşaqlıq insan ömrünün ən qısa, amma ən uzun xatırlanan fəslidir. İllər keçdikcə yaşadığımız şəhərləri, getdiyimiz yolları, hətta bəzi insanları unuda bilərik. Amma uşaqlığımızın qoxusunu, hisslərini və izlərini heç vaxt tam unutmuruq. Çünki insanın xarakterinin ilk cizgiləri məhz həmin illərdə çəkilir. Sevgiyə, həyata və insanlara olan inamımızın təməli də elə o zaman qoyulur.

Bu gün yalnız uşaqları təbrik etmək üçün deyil, həm də onların üzərində düşünmək üçün bir gündür. Dünyanın harasındasa müharibədən qorxan, aclıqla mübarizə aparan, təhsil ala bilməyən uşaqlar var. Onların hər biri təhlükəsiz bir evə, isti bir qucağa və xoşbəxt bir gələcəyə layiqdir. Uşağı qorumaq sadəcə onu təhlükədən uzaq tutmaq deyil; onun xəyal qurmaq haqqını da qorumaqdır. Çünki xəyal qura bilməyən uşaq gələcəyi dəyişə biləcək böyüyə çevrilə bilməz.

Bəzən düşünürəm ki, böyüklərin ən böyük səhvi uşaqlara daim gələcək kimi baxmalarıdır. Halbuki onlar yalnız gələcək deyil, həm də bu günün özüdürlər. Onların sevinci də, kədəri də, qorxuları da gerçəkdir. Bir uşağın qəlbini qırmaq asandır, amma o qırığın izini silmək bəzən bir ömür çəkir.

1 İyun mənə bir həqiqəti xatırladır: uşaqları qorumaq yalnız qanunlarla mümkün deyil. Onları sevgi, anlayış və mərhəmətlə qorumaq lazımdır. Çünki hər bir xoşbəxt uşağın arxasında onu sevən bir insan, hər bir güclü insanın keçmişində isə sevilmiş bir uşaq dayanır.

Bəlkə də bu gün uşaqlara veriləcək ən gözəl hədiyyə oyuncaq deyil. Bəlkə ən gözəl hədiyyə onların əlindən tutub "sən dəyərlisən", "sənin arzuların önəmlidir", "səni eşidirəm" deməkdir. Çünki uşaqlar dünyanın gələcəyi deyil, dünyanın öz ümididir. Və ümid qorunduqca dünya da gözəlləşməyə davam edəcək.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

 

Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü - bütün dünyada qeyd olunan bayram. 1 iyun 1950-ci ildə BMT Baş Assambleyası tərəfindən qeyd olunması qərara alınıb. Həmin gün təşkil olunan "Qadınların Beynəlxalq Konfransı"nda uşaq hüquqlarının təmin edilməsi ilə bağlı təkliflər səslənib və elə həmin tədbirdə də 1 iyun tarixini uşaqların beynəlxalq müdafiəsinə həsr etmək qərarı verilib. Bundan sonra iyunun 1-i Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü kimi tarixə düşüb. Dünyanın əksər ölkələrində olduğu kimi, bu gün Azərbaycanda da qeyd edilir.

 

 

“MƏN BACARDIM” SEVİNCİNİ YAŞAYANLAR

 

Uşaqların gülüş səsi gələn bir məkan var… Burada hər səhər balaca addımlar böyük sevincə çevrilir, kiçik ürəklər sevgi ilə isinır, körpə fidanlar qayğı ilə böyüyür. Söhbət Sumqayıt şəhər 40 nömrəli Xüsusi Təyinatlı Nitqi Qüsurlu körpələr evi–uşaq bağçasından gedir.

1967-ci ildən fəaliyyət göstərən bu bağça uzun illərdir ki, uşaqlar üçün yalnız təhsil ocağı deyil, həm də mehriban ailə mühiti yaradıb. Burada onların sağlam, təhlükəsiz və xoşbəxt böyüməsi üçün hər cür şərait mövcuddur. Bağçanın əsas məqsədi gələcəyimiz olan körpələrin hərtərəfli inkişafına dəstək olmaq, xüsusilə nitqində çətinlik yaşayan uşaqlara sevgi və peşəkarlıqla yardım göstərməkdir.

Bağçaya rəhbərlik edən Nigar Namiq qızı Əliyeva pedaqoji fəaliyyətə böyük sevgi ilə yanaşır. O, 1984-cü ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub, təhsilini Sumqayıtda davam etdirərək 11 saylı tam orta məktəbi bitirib. Daha sonra Sumqayıt Dövlət Universitetinin bakalavr və magistr pillələrini uğurla tamamlayıb. 20 illik pedaqoji təcrübəyə malik olan Nigar müəllimə 2021-ci ilin avqust ayından etibarən 40 nömrəli XTNQ körpələr evi–uşaq bağçasının müdiri vəzifəsində çalışır. Onun uşaqlara olan sevgisi, diqqəti və qayğıkeş münasibəti bağçada xüsusi bir isti mühit formalaşdırıb.

Bağçada hər gün maraqlı və faydalı məşğələlər keçirilir. Tərbiyəçilər və loqoped müəllimələr uşaqlarla birlikdə oyunlar oynayır, şeirlər öyrədir, müxtəlif inkişafetdirici tapşırıqlar yerinə yetirirlər. Bu məşğələlər illik fəaliyyət planına uyğun şəkildə hazırlanır və uşaqların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun təşkil olunur. Məqsəd yalnız uşağa söz öyrətmək deyil, həm də onun özünü sərbəst ifadə etməsinə, cəmiyyətə inamla qoşulmasına kömək etməkdir.

Nitqində çətinlik yaşayan uşaqların inkişafında sevgi, səbr və davamlı dəstək mühüm rol oynayır. Burada müəllimlər hər bir uşağa fərdi yanaşır, onların kiçik uğurlarını belə böyük sevinc kimi qarşılayırlar. Əvvəllər bir sözü çətinliklə deyən körpənin artıq aydın danışması, cümlə qurması və “Mən bacardım!” deyərək sevinməsi bağçanın ən gözəl uğurudur. Çünki özünü ifadə edə bilən uşaq daha inamlı olur, sosial mühitə daha rahat uyğunlaşır.

Bağçada valideynlərlə əməkdaşlığa da xüsusi önəm verilir. Müəllimlər valideynlərlə daim ünsiyyətdə olur, uşaqların inkişafını birlikdə izləyirlər. Bu birgə əməkdaşlıq uşaqların həm təlim-tərbiyəsində, həm də sosial bacarıqlarının formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Uşaqlara yaxınlaşırıq. Onlar deyirlər ki, səhərlər bağçamıza gələndə həyətimizdəki güllər də sanki bizə gülümsəyir. Dostlarımızla görüşür, müəllimələrimizin mehriban “Sabahınız xeyir, balalar!” sözünü eşidəndə özümüzü çox xoşbəxt hiss edirik. Çünki bizim bağçamız sadəcə oyun oynadığımız yer deyil. Bura bizim ikinci evimizdir.

Bağçamızda müəllimələrimiz və loqopedlərimiz hər gün bizimlə maraqlı məşğələlər keçirirlər. Şəkillər çəkirik, mahnılar oxuyuruq, şeirlər deyirik, oyunlar oynayırıq. Bəzən əvvəl çətin dediyimiz sözləri indi rahat deyə bilirik. Müəllimələrimiz bizə səbr və sevgi ilə kömək edir. Elə buna görə də hər yeni bacardığımız iş bizi çox sevindirir.

Hazırda bağçada xüsusi həyəcan yaşanır. 1 İyun – Beynəlxalq Uşaqların Müdafiəsi Günü münasibətilə bağçada rəngarəng tədbirlərə hazırlıq gedib. Balacalar mahnılar öyrənib, rəqslər məşq edib, şeirlər səsləndiriblər. Sinif otaqları bəzədilib, hər yerdə bayram əhval-ruhiyyəsi hiss olunur. Çünki bu gün uşaqların hüquqlarını, xoşbəxtliyini və rifahını ön plana çıxaran xüsusi gündür.

Bəli, uşaqlar bizim gələcəyimizdir. Onların sağlam, savadlı, xoşbəxt və vətənpərvər böyüməsi hər birimizin borcudur. Sumqayıt şəhər 40 nömrəli XTNQ körpələr evi–uşaq bağçasında isə bu məsuliyyət sevgi ilə həyata keçirilir. Burada hər bir körpəyə böyük ümidlə yanaşılır, onların gələcək uğurlarının təməli sevgi, qayğı və peşəkarlıqla qoyulur.

Çünki burada uşaqlar sadəcə böyümür, həyata hazırlanır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

 

 

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Elarasında “İnjenerSeyidağa” kimitannmışSeyidağa Mircabbar oğlu Həbibov şair-qəzəlxan idi, xoşbəxt kəslərdən idi ki, nə Çar Rusiyasının, nə də Sovet Rusiyasının vassalı olan Azərbaycanlarda deyil, müstəqil Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətində -1919-cu il oktyabrın 26-da dünyaya göz açmışdı. Özü də Bakının köklü kəndlərindən olan Maştağa kəndində.

 

Seyidağa ailənin yeganə övladı olub. O, öncə Cəfər Cabbarlı adına 187 nömrəli umumtəhsil tam orta məktəbində bir neçə il oxuyub, sonra təhsilini Bakıdakı Bədəl bəy adına orta məktəbində davam etdirib. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1937-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutuna daxil olub.

3-cü kursdan təhsilini yarımçıq qoyub və 1940-cı ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutuna (indi Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) daxil olub. 1941-ci ildə Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması səbəbindən Seyidağa təhsilini yarımçıq qoyub və yaşıdları kimi ölkəmizin (keçmiş SSRİ-nin) müdafiəsi üçün ordu sıralarına qoşulub, ön cəbhəyə gedib və döyüşlərdə tankçı kimi iştirak edib.

 O, 1943-cü ildə Mozdok rayonu ətrafında gedən şiddətli döyüşlərdə ağır yaralandıqdan sonra arxa cəbhədə xidmət etməyə göndərilib. Seyidağa 1945-ci ildə müharibə bitdikdən sonra yarımçıq qalan təhsilini davam etdirib və 1950-ci ildə neft mütəxəssisi kimi ali təhsil alıb. O, əmək fəaliyyətinə öncə Bakının Ramana kəndinin neft mədənlərində neftçıxarma ustası kimi başlayıb.

Daha sonra Buzovna neft mədənlərində baş mühəndis, Qaz kontorunun rəisi və “Buzovnaneft”də mədən müdiri kimi məsul vəzifələrdə çalışıb. Seyidağa ona tapşırılan bütün vəzifələrin öhdəsindən bacarıqla gəlib, özünü istedadlı, səriştəli təşkilatçı kimi tanıdıb. Onun neftçıxartma sahəsində göstərdiyi xidmətlər dövlət tərəfindən layiqincə qiymətləndirilib, müxtəlif medallar və fəxri fərmanlarla təltif olunub.

Seyidağa hələ uşaq yaşlarından, daha sonra yeniyetmə çağlarından şeirə, ədəbiyyata və incəsənətə böyük maraq göstərib. Bu məşğuliyyət sonralar onun həyat tərzinə çevrilib, ömrünün sonuna kimi poeziya ilə məşğul olub. Ensiklopedik biliyə malik olan şairin istedadı bədii yaradıcılıq sahəsində özünü daha çox büruzə verib.

Məhəmməd Füzulinin, Seyid Əzim Şirvaninin, Əliağa Vahidin kitabları əlindən düşməyən Seyidağa bu mənəvi xəzinədən bəhrələnərək özü də klassik üslubda müxtəlif mündəricəli şeirlər yazıb. Onun qəzəlləri və satirik şeirləri “Azərbaycan”, “Kirpi” jurnallarında, “Azərbaycan müəllimi”, “Azərbaycan gəncləri”, “Ədəbiyyat və incəsənət” və s. kimi qəzetlərdə müntəzəm olaraq dərc edilib.

1986-cı ildə “Yazıçı” nəşriyyatı tərəfindən hazırlanan “Qəzəllər” toplusunda Seyidağanın 40-a yaxın qəzəli çap olunub. Kitabı tanınmış şair Məmməd İsmayıl tərtib edib. Əmək veteranı olmuş Seyidağanın qəzəlləri və müxtəlif səpkili şeirləri hələ sağlığında ikən xanəndələrin repertuarının bəzəyi olub və bu iş bu gün də davam etdirilməkdədir.

Onun şeirlərinə müxtəlif mahnılar da bəstələnib. Etiraf edək ki, bu mahnılardan ən çox sevilən və dillər əzbəri olanı sənətşünaslıq elmləri doktoru, professor Abbasqulu Nəcəfzadənin bəstələdiyi “Əhli müsəlmanım”dır (bəzən sadəcə, “Azərbaycanım” da deyilir). Mahnı Əməkdar artist Kəmalə Rəhimlinin ifasında daha çox sevilib. 2005-ci ildə Mosvada Ostankino TV-nin apardığı sorğu nəticəsində ilin ən gözəl mahnısı nominasiyasına layiq görülüb.

 “Min bir mahnı” kitabında bu mahnının “Əhli müsəlmanım” adı ilə poetik mətni təqdim olunub.

Şair 1987-ci il, iyun ayının 1-də vəfat edib. 2019-cu ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Seyidağa Həbibovun 100 illik yubileyi qeyd olunub.

Allah rəhmət eləsin!

 

(Seyidağa Həbibov haqqında bilgiləri təqdim edərkən tanınan publisistlər – Vaqif Əliyevin “Ruhun qidası eşqdir” və Sona Xəyalın “Bakı gülzarının bülbülləri” adlı kitablarından istifadə olunub).

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Obrazının xarakterini, daxili dünyasını, hiss və həyəcanlarını təbii boyalarla ifadə edən Tanilə Əhmərova incə, məlahətli qadın portretini çəkməyi bacarırdı. Aktrisa "Qaynana" filmində canlandırdığı "Sevda" obrazı ilə xalqın sevimlisinə çevrilə bilmişdi.

Bu gün onun doğum günü – anadan olmasının 76-cı ildönümüdür. Heyif ki, sənət dostları, yaxınları onun ad gününü onsuz keçirəcəklər.

Düz 11 ildir ki o, aramızda yoxdur.

 

Tanilə Əhmərova 1950-ci ildə iyunun 1-də Bakıda anadan olub. Uşaq yaşlarından təhsil aldığı məktəbdəki dərnəkdə çıxış etməyə başlayıb. M.Əliyev adına Dövlət Teatr İnstitutunun (indiki ADMİU) tələbələri sırasına qoşularaq dövrün ustad sənətkarlarından böyük kino və teatr sənətinin sirlərini öyrənib. 1977-ci ildə ali məktəbi bitirən aktrisa kinoda ilk işinə “Qəribə adam” filmi ilə başlayıb.

 Cəfər Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının aktrisası olub. Tanilə Əhmərova bir sıra filmlərdə lirik və zərif obrazlar ifa edib. O, "Şir evdən getdi", "Tələ", "Təhminə", "Arşınmalçı”, “Evlənmək istəyirəm”, “Əlavə iz”, “İlıq dənizdə buz parçası”, “İşarəni dənizdən gözləyin”, “Qəribə adam” kimi 20-yə yaxın filmdə rolunun miqyasına baxmayaraq tamaşaçı yaddaşında qala bilib.

Tanilə Əhmərova uzun sürən xəstəlikdən sonra 4 avqust 2015-ci ildə Bakıda vəfat edib.

 

Mükafatları

- Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanı.

- Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə 2007-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı ilə təltif olunub.

 

Filmoqrafiya

- Arşınmalçı - Alverçi

- Evlənmək istəyirəm - Epizodik rol

- Əlavə iz - Bağırova

- İlıq dənizdə buz parçası - Gəlin

- İşarəni dənizdən gözləyin - Qadın

- Qayınana - Sevda

- Qəribə adam - Aytən

- Sevinc buxtası - Leyla

- Səndən xəbərsiz - Sərvinaz

- Şir evdən getdi - Şəfiqə müəllimə

- Təhminə - Ad günündəki qonaq

- Tələ - Rübabə Babayeva

 

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

 

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Uzun sürən ürək çatışmazlığından və xəstəliklərdən əziyyət çəkən Nəriman Əzimov 19 noyabr 2016-cı ildə vəfat etdi və Gəncənin Səbsikar qəbiristanlığında dəfn edildi... Azərbaycan musiqi mədəniyyətində daha çox dirijor, bəstəkar və xalq çalğı alətləri orkestrinin rəhbəri kimi tanınan, yüzlərlə mahnı və musiqi əsərinin müəllifi olan böyük sənətkar dünyaya gözünü açdığı Gəncədə də əbədi torpağa tapşırıldı...

 

Dəfn mərasimində tanınmış tenor Ramil Qasımov Nəriman Əzimovu "Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında və dünyada tanıdılmasında əvəzsiz xidmətləri olan böyük sənətkar" kimi xarakterizə etdi. O, həmçinin vurğuladı ki, Nəriman Əzimov yüzlərlə mahnı və musiqi əsərinin müəllifi olub.

Fikrət Verdiyev isə bildirdi ki, uzun illər Nəriman Əzimovla dostluq edib. Verdiyevin sözlərinə görə, Nəriman Əzimov qırx ildən artıq müddətdə Üzeyir Hacıbəyli məktəbinin ənənələrini davam etdirib, Gəncənin mədəni həyatında mühüm rol oynayıb və burada musiqi kollektivlərinin formalaşmasına böyük töhfə verib.

Anım gecəsində çıxış edən sənət adamları və musiqi xadimləri onu Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestr sənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri, milli musiqinin böyük təbliğatçısı kimi dəyərləndirdilər.

Bu günsə böyük sənətkarın doğum günü – anadan olmasının 90 illiyidir.

Nəriman Əzimov 1 iyun 1936-cı ildə Gəncədə anadan olub. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Xor dirijorluğu fakültəsini bitirib. Tələbəlik dövründən Xalq Çalğı Alətləri Orkestrində tarzən kimi fəaliyyət göstərən Nəriman Əzimov ömrünün 60 ilini Azərbaycan Televiziyası və Radiosuna həsr edib.

Nəriman Əzimov Azərbaycan Teleradiosunun Xor kollektivində xormeyster işləyib. O, 1974-cü ildən Səid Rüstəmov adına Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru olub. Həmçinin AzTV QSC səs rejissoru işləmişdir. N.Əzimov "Gəncəm", "Xatirə", "Özəlim – gözəlim" və s. əsərlərin müəllifidir. O, 2003- cü ildə professor elmi rütbəsini qazanıb.

 

 

Mükafatları

- Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanı

- Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti

- 7 noyabr 2016-cı ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

 

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

 

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

“Az tanınanlar” rubrikasında bu gün sizlərə bir kino və teatr xadimi, rejissor, aktyor barədə danışacağam. Cəbrayılov Ziyadxan Azad oğlu barədə.

 

Ziyadxan Cəbrayılov 1 iyun 1947-ci ildə Şamaxı rayonunda doğulub. 1970-ci ildə N.K.Krupskaya adına kitabxanaçılıq texnikumunun Mədəni-maarif şöbəsinə daxil olub. Oranı bitirər-bitirməz Bakı xalq yaradıcılıq evində "Qaravəli" xalq teatrının rejissoru vəzifəsində işləməyə başlayıb. Bu, 1973-cü ildə baş verib..

1975-ci ildən Ziyadxan Cəbrayılov Əbilov adına Mədəniyyət evinin təşviqat briqadasının rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 1977-ci ildə ali təhsil almaq qeydinə qalaraq İncəsənət İnstitutunun Musiqili-komediya aktyorluğu fakültəsinə daxil olub. 1985-ci ildə "İrs" folklor ansamblında aktyor kimi fəaliyyətə başlayıb.

Onun istedadını tam olaraq üzə çıxaran isə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı olub. Teatrda işlədiyi müddət ərzində "Bəbirlinin kələyi"ndə Nazir, S.Ələsgərov "Subaylarınızdan görəsiniz"də Əbülhəsən, R.Səfər "Baş tutmayan hiylə"də Ağacdələn, Çaqqal, S.Ələsgərov "Özümüz bilərik"də Qəzetçi Səfdər, "Məlik Məmmədin nağılı"nda Aşbaz, "Məzəli əhvalat"da Təlxək kimi obrazları özünəməxsuz ustalıqla oynayıb.

Aktyorun kino fəaliyyəti də olub.

 

Filmoqrafiya

- Oyun

- Yeni həyat

- Balqabaq

- 3 bacı (rol: Ağırı döyən kişi)

- Qayınanamız

 

46 illik səhnə fəaliyyətinə baxmayaraq aktyor heç bir fəxri ad verilməyib.

Ziyadxan Cəbrayılov uzun sürən xəstəlikdən sonra 30 aprel 2016-cı ildə vəfat edib və doğulduğu Şamaxı rayonunda dəfn olunub.

Mən bilmirəm, Şamaxıda xalq teatrı varmı. Barı onlar aktyorun adını yaşadaydılar...

Allah rəhmət eləsin!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)

 

İBRAHİMXƏLİL TAMIYEV,

“BU KƏNDİN ADINI DƏYİŞDİRDİLƏR...”

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Redaksiyanın poçtundan rubrikasından təqdim edəcəyimiz növbəti məktub bizə Gürcüstandan gəlibdir. İbrahimxəlil Tamıyev öz şeirlərini göndəribdir. Klassik ədəbiyyatımızın gözəlliyi ilə çağdaş modern poeziyanın müdrikliyinin miksindən ibarət bu şeirləri bəyənəcəyinizə əminliyimiz böyükdür.

Ulu Borçalı elinə salamlar göndərir və şeirləri diqqətinizə çatdırırıq.

 

 

DİLBƏR DODAQLARI HAQQINDA DASTAN

 

İstanbulda –

canım İstanbulda

“Titanik”dən tanıdığım Keyt Vinsletin

22 yaşındakı puçurlu-cazibəli görünüşünə

çox bənzəyən bir xanımdan

hələ adını tanımadığım

bir şirniyyat növünün

adını

və qiymətini soruşdum.

 

və adını tanımadığımdan

əlimlə göstərdim

Osmanlı mətbəxinə aid

türü-növü

şərbətli-dadlı olan

şirniyyatı.

 

 – Bəy əfəndi, – dedi, –

“Titanik”dən tanıdığım Keyt Vinsletin

22 yaşındakı puçurlu-cazibəli görünüşünə

çox bənzəyən bu xanım,

dodaqlarını ballı çaya toxundururmuş kimi –

bəy əfəndi, bu “dilbər dodağı”dır;

paxlava xəmirindən yoğrulan, -dedi.

Və incə əlləri ilə

bir ayrı şirniyyatı da göstərdi:

 – Bu isə “xanım göbəyi” adlanır.

Və utana-utana gələn alıcıya döndü ədəblə;

“Titanik”dən tanıdığın Keyt Vinsletin

22 yaşındakı cazibəli-puçurlu görünüşünə

çox bənzəyən bu xanım...

 

...sonra çıxırsan Şirniyyat Evinin

hələ hər hüzndən uzaq həyətindəki kiçik bağa;

və görürsən Tanrı

iki ən şehli tumurcuğu

ən yaşıl budağa verib.

Sonra görürsən şair qəlbində

həmqafiyə adı altında

misralar dodaq-dodağa verib...

 

 

İBRAHİMXƏLİL XANIN ŞEŞPƏRİ

 

Üstü nəbati naxışlı,

qızıl ilməli şeşpərim!

Bir Qarabağ amanatı,

Dövlət simvolu şeşpərim!

 

Gürzüm, əmudum, toppuzum,

yağı gözünü qıranım!

Qoruğumu yamanlardan

yaxşı-yaxşı qoruyanım!

 

Qalxsın Xan qızı Natəvan,

yerisin Araza sarı.

Çiçəklədik qar içindən,

yollarımız – yaza sarı!

 

Çıxıb Tarix muzeyindən

məcbur hərbə qoşulanım!

Heç dostlar da gözləmirdi –

təzdən doğum, yaşıllanım!

 

Orda salxım söyüdlər də

daha sevincdən ağlayar.

Səni tutan əllərimdə

göyərçinlər balalayar!

 

...Üstü nəbati naxışlı,

qızıl ilməli şeşpərim!

Bir Qarabağ amanatı,

Dövlət simvolu şeşpərim!

 

 

BORÇALI QARABAĞNAMƏSİ

 

Nə bir poçt qutusu, nə bir poçtalyon,

bilir könüllərin lilparı səni.

Sən elə naməsən – eşq muncuq-muncuq;

elə badi-səba aparır səni!

 

Namələr naməsi Qarabağnamə! –

budur, ovsun tutur yüz bir həyəcan!..

Səni birinci kəz Araz oxuyub? –

canın “Azərbaycan” sözündəki can!..

 

Namələr naməsi Qarabağnamə! –

daha şər vaxtına şeirin qalmamış!

Hətta ilk məhəbbət məktubu belə,

vallahi, bu qədər şirin olmamış!..

 

 

***

Nizami Paşa Saraclıya

 

 Bu kəndin adını dəyişdirdilər...

...bu kəndin adında “sarac” varıydı,

bu kəndin adında “turac” varıydı...

...bir qulac saçıydı – Bağdaddan gələn.

 

Saraclı Söyünün qəlyanı kimi:

dumanla, çiskinlə əzabın qoşa.

Şüşələr üstündə... Şuşadan uzaq

dağlara nə yazaq, Nizami Paşa?..

 

Nə yazaq Gəncəli Nizamiyə biz? –

yazaqmı dəsti-xətt dərdimiz nədi?

Ustadlar: adını unutma! – deyib...

...unutma, unutma – adımız nədi!

 

Bu kəndin adında “sarac” varıydı,

bu kəndin adında “turac” varıydı...

 

 

SƏNƏ BAXMAQ

 

Sənə kitabdan baxıram...

...bax – qara daxmalı yerlər.

Bağlayıblar hər tərəfi;

bağlanıb baxmalı yerlər.

 

Sənə kitabdan baxıram,

ayan olsun duyanlara.

Dünya ki bir Kitab idi –

katiblərdən o yanlara!

 

Baxıram şam işığında,

dərdlər günə sərilməmiş.

“Kitabları – tonqallara!”

əmri hələ verilməmiş...

 

Bağlanıb baxmalı yerlər,

baxımlı ağlama, nolar.

Sənə kitabdan baxıram,

kitabı bağlama, nolar!

 

Rüzgarların çatdırdığı

nədi sürgündən, yatabdan?

Sənə kitabdan baxıran –

sizdə qadağan kitabdan.

 

Bütün ötən əsrlərtək

bizim əsr də ötüşər.

Hər dəfə də mənə – səndən,

sənə – kitabdan od düşər...

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(01.06.2026)