Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
2022-ci il sentyabrın 12-dən 14-nə qədər Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində baş vermiş genişmiqyaslı hərbi toqquşmalar, tarixə Sentyabr Döyüşləri kimi düşmüşdür. Bu döyüşlər Ermənistan silahlı qüvvələrinin növbəti revanşist cəhdlərinin Azərbaycan Ordusu tərəfindən qətiyyətlə darmadağın edilməsi ilə nəticələnmişdir. Cəmi iki gün davam edən bu unikal hərbi cavab əməliyyatı regionda yeni strateji reallıqlar formalaşdırmışdır.
Təxribatın pərdəarxası: Ermənistanın məkrli planı
2022-ci ilin sentyabr ayında Ermənistan hərbi-siyasi rəhbərliyi, 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra yaranmış sülh gündəmini sarsıtmaq, delimitasiya və demarkasiya proseslərini ləngitmək məqsədilə genişmiqyaslı təxribat planlaşdırmışdı.
Gizli minalama əməliyyatı: Sentyabrın 12-si gecə saatlarında erməni diversiya qrupları ərazinin dağlıq relyefi və dərə boşluqlarından istifadə edərək Daşkəsən, Kəlbəcər və Laçın istiqamətlərində Azərbaycan Ordusunun mövqeləri arasındakı əraziləri və təminat yollarını minalamağa cəhd göstərmişdir.
Mövqe itki cəhdləri: Eyni zamanda qarşı tərəf strateji yüksəklikləri ələ keçirmək və Azərbaycanın bölgədəki infrastruktur layihələrinə zərbə vurmaq məqsədilə hərbi mövqelərimizi müxtəlif çaplı silahlardan və artilleriyadan atəşə tutmuşdur.
"Qətiyyətli cavab": Azərbaycan Ordusunun ildırım əməliyyatı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri düşmənin bu təxribatının qarşısını dərhal və amansızcasına almaq üçün unikal əks-həmlə əməliyyatına başlamışdır. Cəmi bir neçə saat ərzində Ermənistan ordusunun uzun müddət hazırlaşdığı planlar alt-üst edilmişdir.
Strateji yüksəkliklər nəzarətdə: Əməliyyat nəticəsində sərhəd boyu bir çox mühüm strateji yüksəkliklər, o cümlədən Göyçə gölü hövzəsinə və Ermənistanın daxilindəki nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinə vizual nəzarət imkanı verən mövqelər Azərbaycan Ordusunun tam nəzarətinə keçmişdir.
Hərbi infrastrukturun dağıdılması: Ermənistan silahlı qüvvələrinin hava hücumundan müdafiə sistemləri, raket qurğuları, silah-sursat anbarları və onlarla hərbi postu dəqiq zərbələrlə sıradan çıxarılmışdır.
Düşmənin ağır itkiləri: Rəsmi etiraflara görə 224, real təhlillərə əsasən isə 400-ə yaxın erməni hərbçisi məhv edilmiş, yüzlərlə canlı qüvvəsi yaralanmışdır. Ermənistan tərəfi növbəti dəfə kapitulyasiya şərtlərini qəbul edərək atəşkəs xahiş etməyə məcbur olmuşdur.
Şəhidlərimizin qisası və zəfərin qiyməti
Düşmən təxribatının qarşısını qəhrəmancasına alarkən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin və Dövlət Sərhəd Xidmətinin 80 hərbi qulluqçusu şəhidlik zirvəsinə ucalmış, 282 döyüşçümüz isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır. Şəhidlərimizin qanı yerdə qalmamış, düşmənə qat-qat artıq itki yaşadılaraq layiq olduğu dərs verilmişdir.
Siyasi və hərbi nəticələr
12-14 sentyabr döyüşləri Azərbaycan dövlətinin və ordusunun sarsılmaz gücünü növbəti dəfə bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bu qalibiyyət:
İrəvanın "revanş" xülyalarını tamamilə iflasa uğratdı.
Sərhədlərin delimitasiyası prosesində Azərbaycanın mövqelərini hərbi-strateji baxımdan daha da möhkəmləndirdi.
Ermənistan rəhbərliyinə sübut etdi ki, Vətən müharibəsindən sonra bölgədə yaradılmış yeni reallıqları dəyişmək cəhdləri onların özləri üçün fəlakətlə nəticələnəcək.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(14.09.2026)
