İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Başlıq özü hər şeyi deyir. Kitab tərtibatçı rəssamı, özü də siyasi kitab tərtibatçı rəssamı olmaq çətin və məsuliyyətlidir.

Bu gün Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü və daha çox tərtibatçı rəssam kimi tanınan Abdulla Ələkbərovun doğum günüdür. Özü də yubileyidir, 90 yaşı tamam olur.

Abdulla Ələkbərov 2 iyun 1936-cı ildə Bakıda anadan olub, 1959-cu ildə Ə. Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini, 1967-ci ildə Lvov Poliqrafiya İnstitutunu bitirmişdir.

Abdulla Ələkbərov 1972-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, 1981-ci ildən Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. O, 1964-cü ildən "Maarif" Nəşriyyatında baş rəssam kimi fəaliyyət göstərmişdir. Abdulla Ələkbərov Heydər Əliyev və İlham Əliyevə həsr olunmuş bir çox kitaba bədii tərtibat vermişdir. Bunlardan "Heydər Əliyev dünyanın gözü ilə", "Böyük ömrün anları", "Heydər Əliyev və Azərbaycan dili", "Vədinə sadiq prezident", "Böyük yolun davamçısı", "Sülh və sabitlik prezidenti" və s. kitabları qeyd etmək olar. 

O, dərslik və kitab nəşrinə görə 1987-ci ildə XTNS-nın bürünc medalı, "Nailiyyət" Jurnalist mükafatı, Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Rəsul Rza albom-kitablarına verdiyi bədii tərtibata görə "Səməd Vurğun-90" fəxri diplomuna (1996), 1998-ci ildə "Qızıl qələm-kamil sənətkar" mükafatına, Azərbaycan Respublikası Sərhəd Qoşunları 85-illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq "Heydər Əliyev sərhəd xidmətinin yaradıcısıdır" diplomuna və digər mükafatlara layiq görülmüşdür. 

Rəssam 2005-ci ildə Moskvada keçirilmiş MDB ölkələri "Kitab sənəti" II Beynəlxalq müsabiqəsində qalib gəlmiş "Qarabağ" kitabının da bədii tərtibatçı-rəssamı olmuşdur.

Abdulla Ələkbərov 1969-cu ildən respublika və beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır. Rəssamın əsərləri, Moskva, Gürcüstan, Çin, Türkiyə, Özbəkistan və Azərbaycanda nümayiş edilmişdir.

80 yaşa yaxınlaşan rəssam hələ də öz sevimli peşəsindən əl götürmür, yaradır.

Allah xeyirli ömür nəsib etsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunda böyük sənətkar, musiqimizin korifeyi, Xalq artisti Şövkət Ələkbərovanın sinifi adla çağrılırdı. Burdan yalnızən istedadlar səhnəyə vəsiqə alır və parlayırdılar. Bu sinfi bitirrənlər arasında o da var idi.

O, 1985–1990-cı illərdə təhsil almışdı. Təhsil aldığı illərdə görkəmli xanəndə Səxavət Məmmədovun rəhbərlik etdiyi “Qarabağ” ansamblına dəvət edildi. Tezliklə dəyərli sənətkarla birlikdə ilk dəfə Naxçıvan şəhərində konsertdə iştirak elədi. Elə bununla da, onun ulduzu parladı...

Bu gün haqqında söhbət açdığım Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti Almaz Orucovanın doğum günüdür.

O, 2 iyun 1966-cı ildə Zəngilan rayonunda doğulub.1983-cü ildə Zəngilan rayon 1saylı orta məktəbi bitirib. Sonrakı musiqi təhsili barədə artıq sizləri məlumatlandırmışam.

1992-ci ildə Almaniya Respublikasına qastrol səfərinə dəvət edilib və xalq və bəstəkar mahnılarından ibarət ilk diski də orada buraxılıb. 1993-cü ildə Azərbaycan Muğam Teatrında işə başlayıb.

2005-ci ildə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasına solist dəvət olunub və ilk solo konsertini 2006-cı ildə bu səhnədə verib. Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri və Mahnı Rəqs ansamblı ilə birlikdə çox dövlət tədbirlərində çıxış edib.

2010-cu ildə Türkmənistanda 21 ölkə arasında keçirilən Beynəlxalq Avaza festivalında sənət dostları ilə birgə Azərbaycan musiqisini uğurla təmsil edərək I-yer Qran Pri ilə mükafatlandırılıblar.

Azərbaycan Dövlət Televiziyasında solist kimi çalışaraq televiziyanın fondunda bir çox muğam və xalq mahnılarından ibarət ifaları var. Almaz Orucova hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında solist kimi çalışır.

Dedim, bu gün Almaz xanımın ad günüdür.

Amma əsasını demədim – adi ad günü deyil, 60 illik yubileyidir.

Gəlin hamılıqla təbrik edək!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Əməkdar mədəniyyət işçisi Sahib İbrahimli Fəridə Əliyarbəylini “Gəncə yazarlarının anası” adlandırıb. Həqiqətən də belə idi... Yaşlıların dostu, həmdəmi, gənclərin məsləhətçisi, himayədarı...

Şair, dramaturq Fəridə Əliyarbəyli 1924-cü il iyunun 2-də Azərbaycanın Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1942-1947-ci illərdə, burada M.Qorki adına 1 saylı məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil almışdır.

Ədəbi fəaliyyətə 1939-cu ildə "Kirovabad bolşeviki" qəzetində çap olunan "A dağlar" adlı ilk şeri ilə başlamışdır. Bundan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış edir. "Xan qızı" (1972), "Qonşular" (1985), "Günahkar qız" (1994), "Özgə yeri" pyesləri C.Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Dram Teatrında dəfələrlə tamaşaya qoyulmuşdur.

1948-1950-ci illərdə Azərbaycan EA-nın Gəncə bazasında kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. Ailə vəziyyətinə görə iki il Bakıda yaşamışdır. Sonra Gəncəyə qayıdıb burada Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının yerli şöbəsinə rəhbərlik etmişdir (1953-1989).

Şairə Gəncənin təbiətinə “Bizim Gəncədə bahar”, “Göygöldə bahar”, “Maralgöl”, “Kəpəzim” kimi şeirlərini həsr edib. Əliyarbəyli Böyük Vətən müharibəsinə aid “Üçkünc məktublar”, “Qara kağız”, “Səni gözləyirəm”, “Əlvida, əzizim”, “Əsgər məktubu” və başqa şeirlərini qələmə alıb. Bundan başqa, Fəridə Əliyarbəyli “Xan qızı”, “Qonşular”, “Günahkar qız”, “Özgə yeri” kimi dram əsərlərinin müəllifidir.

Fəridə Əliyarbəylinin 1955-ci ildə “Arzular” adlı ilk kitabı çapdan çıxıb. Bundan başqa, onun “Yasəmən”, “Gəncəli qız”, “Novruz bayramı”, “Könül çırpıntıları”, “Cavad xan türbəsi” və başqa kitabları nəşr olunub.

1950-1952-ci illərdə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Gəncə filialının işi bir qədər zəifləyir. Bu problemi aradan qaldırmaq üçün Bakıda Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm və başqalarının iştirakı ilə iclas keçirilir. Gəncə filialının Fəridə Əliyarbəyli və digərlərindən ibarət bürosu təsdiq edilir. Əliyarbəyli filialın məsul katibi seçilir. 1953-1989-cu illərdə isə o, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Gəncə bölməsinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərir.

Müəllifin şeirləri Türkiyə, Ukrayna, Rusiya, Gürcüstan və Moldovada çap olunub. Əliyarbəylinin “Pesnya, meçta i lyubov”  kitabı Moskvada dərc edilib.

Fəridə Əliyarbəyli 1953-cü ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü, SSRİ yazıçılarının 2, 3, 5-ci qurultaylarının nümayəndəsi olub. O, 1959-1989-cu illərdə Kirovabad şəhər Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilib.

Kitabları:

1. Arzular

2. Yasəmən

3. Gəncəli qız

4. Qayğı

5. Sərv ağacı

6. Payız kəpənəkləri

7. Dünyaya insan gəlir

8. Novruz bayramı

9. Dünyaya insan gəlir

10. Könül çırpıntıları

11. Cavad xan türbəsi

12. Ona xanım dedilər

13. Pürrəng çay

14. Sular bulananda

15. Dünya, nə qəmlisən.

Fəridə Əliyarbəyli 2011-ci ildə 87 yaşında dünyaya gözlərini qapamışdır.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bir vaxtlar musiqi aləmində Gəncədə fəaliyyət göstərib sonradan bütün respublikaya səs salan “Göy-göl” ansamblı var idi. Onun ən məşhur iki solisti isə Şahnaz Haşımova və Rövşən Behçət idilər...

Həqiqətən də bir zamanlar Şahnaz Haşımovanın yanıqlı səsi hamını heyran edirdi. O qədər kədərlə, dərdli oxyurdu ki, biganə qlamaq mümkünsüz idi. Yaradıcılığının pik vaxtı sovetlər dönəminə təsadüf edirdi. Hazırda isə onu daha çox məşhur müğənni Aybəniz Haşımovanın bacısı kimi tanıyırıq. Bəli, söhbət Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Şahnaz  Haşımovadan gedir, bu gün onun doğum günüdür.

Şahnaz Haşımova 2 iyun 1957-ci ildə Gəncədə dünyaya göz açmışdır. Müğənni və xanəndədir.

1971–1975-ci ildə bədii özfəaliyyət kollektivlərinin solisti, "Oxu, tar" festivalının iştirakçısı olmuşdur. 1975–1977-ci ildə "Göy-Göl" xalq çalğı alətləri ansamblının solisti olub. 1977-ci ildən hal hazıradək adını artıq qeyd etdiyimiz Gəncə Dövlət Filarmoniyası nəzdində "Göy-Göl" Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solistidir. 2000-ci ildən hal-hazıradək Gəncə Musiqi Kollecinin xanəndə müəllimidir. 

1998–2004-cü ildə Dağıstan Dövlət İdarə Etmə və Biznes İnstitutunun Hüquq fakültəsində Ali təhsil alıb.

Yeni Azərbaycan Partiyasının, Yeni Azərbaycan Partiyası Gəncə şəhər təşkilatının siyasi şurasının, Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının, Mədəniyyət işçiləri həmkarlar ittifaqının, Azərbaycan Ziyalılar Cəmiyyətinin Fəxri üzvüdür.

Şahnaz Haşımovanın Azərbaycan televiziyası və radiosunun "Qızıl Fondu"nda 100 dən çox lent yazıları qorunur və saxlanılır.

Repertuarına xalq mahnıları ("Uca dağlar", "Qaragilə", "Şuşanın dağları və s.), ritmik muğamlar (Kəsmə şikəstə, Qarabağ şikəstəsi, Simayi şəms,), muğamlar (Mirzə Hüseyn segahı, Kürdü Şahnaz, Mahur hindi, Qatar, Bayatı kürd və s.), Azərbaycan bəstəkarlarının mahnıları, həmçinin türk, fars, tacik, əfqan, ərəb və s. xalqların mahnıları daxildir.

"Mən dərdimi mahnılara danışdım" , "Vətən, sən güman yerimsən", "Qar dənələri" adlı kitabların müəllifidir.

Şahnaz Haşımova Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə görə 17 may 1989-cu ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına, 28 oktyabr 2000-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülmüşdür.

6 may 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.

Dəfələrlə Fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.

Musiqi dəbləri dəyişə bilər, düzdür. Amma qiymətli musiqi əsəsrləri tarix durduqca lent yazılarında, videolarda qalacaqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Şairlik peşə deyil, İlahi təyinatdır. Bu təyinatla dünyaya gələn adam sözlə güləşməyə məhkumdur. Daha doğrusu, “söz boyası” ilə “rəsm çəkməyə”, yeni poeziya nümunəsi yaratmağa. Jurnalist isə sıradan bir peşədir. Hər peşənin olduğu kimi jurnalistikanın da öz incəlikləri var. Bu gün sizə jurnalist işləyib, şairlik təyinatını icra edən Əli Nəcəfxanlıdan söhbət açmaq istəyirəm...

Deyir ki, - “Mənim ilk qələm təcrübəm şeirlə olub. Hələ ibtidai sinifdə oxuyarkən məndə şeir yazmağa böyük həvəs var idi. Şeirlərimə baxsın deyə məni Neft Akademiyasını bitirən və Elmi Tədqiqat İnstitunda işləyən mühəndis dayımın yanına aparırdılar. Bakı haqqında, neft haqqında şeir formasında analoji yazılar yazırdım və bu da məni ruhlandırırdı. Orta məktəbi bitirərkən şairlik məktəbi olmadığı üçün mən də ona yaxın bir sahəni, jurnalistikanı seçməyə qərar verdim və hazırda hər iki sahədə qələmimi sınayıram”…

Əli Nəcəfxanlı 1957-ci il iyunun 2-də Sumqayıtda dünyaya gəlib. Şəhərdəki 17 nömrəli orta məktəbi bitirib. Ali təhsil aldıqdan sonra bir sıra yerlərdə çalışıb. Uzun müddət AzTV-də fəaliyyət göstərib. Hazırda "Xalq qəzeti"ndə işləyir. Regionların sosial-iqtisadi inkişafı, yaradıcı insanları ilə bağlı silsilə məqalə və oçerkləri müntəzəm şəkildə dövlət mətbuatında çap olunur. Bədii yaradıcılıq nümunələri vaxtaşırı olaraq "Azərbaycan", "Ulduz" jurnallarında, "Ədəbiyyat qəzeti", "525-ci qəzet" Türkiyə dərgiləri və digər mətbuat orqanlarında dərc edilir. Bir neçə şeirlər kitabı işıq üzü görüb. Respublikanın əməkdar jurnalistidir...

“Əməkhaqqı olaraq ilk dəfə məktəbli ikən “Sumqayıt” qəzetindən qonorar almışam. 1974-cü ildə isə mənə o vaxtkı Sintetik kauçuk zavodunda radio qovşağının diktoru kimi ilk maaş verilib. İkiillik zəruri stajım olmadığına görə həmin il universitetdə müsabiqədən keçə bilmədim deyə, orada işə düzəlib hərbi xidmətə qədər həmin vəzifədə çalışdım. Əsgərlikdən sonra jurfakın qiyabi şöbəsinə qəbul olundum. İlyarım fəhlə işlədim, 1979-cu ildən “Kimyaçı” qəzetində müxbir kimi çalışmağa başladım. Diplomlu jurnalist olunca isə, dövlət televiziyasına işə qəbul edildim və 20 ilə qədər orada çalışdım. Amma bütün “ilk”lərim Sumqayıtla bağlıdır. Bəlkə də ilk qonorarımı, ilk maaşımı Sumqayıtdan aldığım üçündür ki, hər zaman çörəyim olub, möhtaclıq hiss etməmişəm. Bu daSumqayıtla bağlı bin-bərəkətin, halallığın nəticəsidir. Sumqayıt, bax, belə mənə şəhərdir.”- söyləyir.

Bəli, o, hazırda "Xalq qəzeti"nin əməkdaşıdır. Bütün ömrü boyu kimdənsə, nədənsə yazıb. Yazdıqca özü də, qələmi də püxtələşib. Necə deyərlər, əvvəlcə imzasını tanıtdırıb, indi də imzası onu tanıtdırır. Bir insan kimi də dəyərlidir. Zəhmətkeş ailədə dünyaya gəlib. Halal süfrənin ətrafında böyüyüb boya-başa çatıb. Dostluqda sədaqətli, mədəni, mehriban, gülərüz adamdır...

Deyir ki:- “Peşəyə məhəbbət varsa, yorulmaq yoxdur. İndiyədək “Uğur olsun, Qarabağ”, “Ürəyimi döyən həvəs”, “Payız prospekti”, “Ürəyimdir yazanım”, “Söz yerə düşməsin” adlı bədii-publisistik və şeirlər kitablarım çap olunub. Eyni zamanda ingilis yazıçısı Corc Oruelin “Kataloniyaya məhəbbətlə”, “Birma günləri”, “Keşiş qızı”, Nil  Geymanın “Koralina” və “Qapı arxası” əsərlərini dilimizə çevirərək çap etdirmişəm. Şəhərimizdəki münbit yaradıcılıq şəraiti bizi gözəl əsərlər yazmağa ruhlandırır. 2017-ci ildə şəhər rəhbərliyinin təşkilatçılığı ilə 60 illik yubileyim qeyd olunub, buna görə bir daha razılığımı biıdirirəm. Mənim hazırda üzərində işlədiyim kitablarım da var...”

 Özünü sevdirməyi bacarır. Xeyir-şərdən, dəvət olunduğu tədbirlərdən heç vaxt geri qalmır. O ki qaldı şairliyinə dostlardan biri yerində deyib: “Əli yaxşı şairdir, amma jurnalistika onu qələm sahibi kimi talayır”. Əslində insanın şairlik təyinatını hansı səviyyədə icra etdiyini dəyərləndirməkdən ötrü bir şeirini nəzərdən keçirmək kifayət edir. Daha doğrusu, şairi şeirindən də tanımaq olur...

 Zaman keçir, illər ötür. Budur, bu gün, iyunun 2-də Əli Nəcəfxanlının 69 yaşı tamam olur və o, 70-ə doğru sürətlə şütüyür. Yox, yox, o hələ qocalmayıb, qocalığın cavanlığını yaşayır. Əli bəyi ürəkdən təbrik edirik!.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Adlı-sanlı bir nəslin şəcərəsində yer tutmaq həm rahat irəliləmək imkanı verir, həm də boyuna böyük məsuliyyət qoyur. Gərək o nəslin ad-sanına uyğun birisi olasan. Xüsusən, mədəniyyət sahəsində nəsil dinastiyaları parlaya bilirlər. Hacıbəylilər, Şuşinskilər, Vəkilovlar... Və bu sırada əlbəttə ki, Qaryağdılar...

Cəlal Qaryağdı 1914-cü il iyunun 2-də Şuşa şəhərində anadan olub. Şuşanın məşhur Qaryağdılar nəslinin nümayəndəsi, böyük xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlunun qardaşı oğludur. Erkən yaşlarında ata-anasını itirib, onu xalası ilə nənəsi böyüdüb. 1927-ci ildə Cəlal Bakıya gəlib. Burada Rəssamlıq Məktəbinə qəbul olunub.

Sonra təhsilini Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasında (1932–1935) davam etdirir, lakin maddi imkansızlıq ucbatından təhsilini yarımçıq qoyaraq Bakıya qayıdıb. 30-cu illərdə qəzetlərdə rəssam, həm də Rəssamlıq Məktəbində müəllim olaraq çalışıb. 40-cı illərdə heykəltaraşlıq əsərlərini yaratmağa başlayıb.

Böyük Vətən müharibəsi illərində cəbhə qəzetlərində siyasi karikaturalarla çıxış edib, müharibədən sonra insanların bədii obrazları üzərində işləyib. Heykəltaraşlığın müxtəlif janrlarında əsərləri var. Monumental-dekorativ heykəltaraşlıq onun yaradıcılığında əsas yer tutub. Əsərləri üçün obrazların yığcamlığı və milli kolorit səciyyəvidir.

İçərişəhərin qala divarlarının yaxınlığında görkəmli satirik şair M.Ə.Sabirin heykəli (memar Ə.İsmayılov və Q.Əlizadə ilə birgə, 1958-ci il) Cəlal Qaryağdının ilk böyük işlərindən biridir.

C.Qaryağdının monumental-dekorativ heykəltaraşlıq əsərləri bədii ifadəliyi və dinamikliyi ilə diqqəti cəlb edir. Nəriman Nərimanovun heykəli (1972), Sovet İttifaqı Qəhrəmanı general Həzi Aslanovun abidəsi (1983, Lənkəran) Azərbaycan heykəltaraşlığının qiymətli nümunələri sırasına daxildir.

Bakıda vaxtilə Lenin (indiki Azadlıq) meydanında qoyulmuş V.İ.Leninin heykəllərini də C.Qaryağdı yaradıb. İdeologiya öz yerində. Amma həqiqətən də bu abidə çox möhtəşəm idi, bolşevik liderinə bütün SSRİ və sosialist ölkələrində ucaldılan ən gözəl abidələrdən biri hesab edilirdi.

Sənətkar həmçinin Qara Qarayevin, Fikrət Əmirovun, Bülbülün, Niyazinin, Cahangir Cahangirovun və başqalarının büstlərini yaradıb.

Əsərləri

- M. Əzizbəyov, P. A. Çaparidze və İ. T. Fioletovun büstləri (1937)

- Moskvada Ümumittifaq kənd təsərrüfatı sərgisinin Azərbaycan pavilyonu üçün kənd təsərrüfatı mövzusunda yaratdığı barelyeflər (1939)

- Samur-Dəvəçi kanalının kənarında qoyulmuş "Kolxozçu" fiquru (1939)

- Bakıda Nizami muzeyinin qərb fasadının lojasında M. P. Vaqifin heykəli (1939–1940)

- Sovet İttifaqı Qəhrəmanları A. Quliyevin büstü (1945) və İ. Məmmədovun barelyefi (1944)

- Görkəmli inqilabçı Bünyad Sərdarovun abidə - büstü (1946)

- Nizaminin "Xosrov və Şirin" poemasının motivləri əsasında "Fərhad Bisütun dağını yararkən" barelyefi (1947)

Mükafatları

- "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı

- "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı

- "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

- "Şərəf nişanı" ordeni

Dahi heykəltaraş 1 yanvar 2001-ci ildə vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Azərbaycanmusiqixəzinəsinə çoxqiymətli, yüksək əyarlı daş-qaşlar bəxş edibdir ulu Gəncəmiz, Nizami yurdumuz.

Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Mobil Əhmədov da belə birisidir.

Mobil Əhmədov 10 sentyabr 1931-ci ildə Gəncədə doğulub. 1955-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub. Mədəniyyət onu çəkirdi, amma yolayrıcındaydı, bilmirdi hansı səmtə üz tutsun. Bir il sonra isə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına qəbul edilib və Bülbülün sinfində oxuyub. 1961-ci ildə təhsilini başa vuraraq bir neçə ay Dövlət Radiosunun xorunda işləməyə başlayıb. Sentyabr ayında Musiqili Komediya Teatrına solist dəvət olunub. Elə həmin vaxtdan da qırx ilə yaxın teatrın əksər tamaşalarında əsas partiyaları ifa edib.

Teatrın yetmişdən çox tamaşasında oynamaqla zəngin yaradıcılıq irsi yaradıb, bir neçə rolunu müxtəlif quruluşlarda ifa edib. Müxtəlif təhsil ocaqlarında pedaqoji fəaliyyət göstərib. Sənət dostlarının yüzlərlə şarjını çəkib. Radionun fondunda 600-dən çox lent yazısı, 40 valı var.

Aktyor-müğənni Azərbaycanın əməkdar artisti və xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.

Klassik operettalarda və klassik milli dramaturgiya əsasında yazılmış musiqili komediyalarda oynadığı rollar:

- Sərvər və Rüstəm bəy, Əsgər ("Məşədi İbad" və "Arşın mal alan", Üzeyir bəy Hacıbəyov);

- Heydər bəy ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadənin eyniadlı əsəri əsasında libretto müəllifi Şəmsi Bədəlbəyli. Bəstəkarlar Ramiz Mustafayev və Vasif Adıgözəlov);

- Məhəmmədhəsən əmi ("Danabaş kəndinin əhvalatları", Cəlil Məmmədquluzadənin eyniadlı əsəri əsasında libretto müəllifi Cənnət Səlimova, bəstəkar Oqtay Kazımov).

Müasir mövzulu musiqili komediyalarda ifa etdiyi səhnə surətləri:

- Tuğay ("Bir dəqiqə", Məhərrəm Əlizadə və Hacı Xanməmmədov);

- Nadir ("Qızıl axtaranlar", Həsən Seyidbəyli və Tofiq Quliyev);

- Ayaz ("Qaynana", Məcid Şamxalov və Zakir Bağırov);

- Alay ("Gözün aydın", Məhərrəm Əlizadə və Fikrət Əmirov);

Tərcümə əsərlərində oxuduğu partiyalar:

- Zurab ("Tiflis nəğməsi", Levon Cubabiriya və Şota Milorava);

- Kote ("Keto və kote", Vladimir Dolidze);

- Elbrus ("Sevgilimin anası", Georgi Xuqayev və A. Ovanov).

Filmoqrafiya

- Qara daşlar (film, 1956)

- Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)

- Üzeyir ömrü (film, 1981)

- Məkanın melodiyası (film, 2004)

- Cümhuriyyətə doğru üç addım (film, 2008)

- Yeni il gecəsində (film, 1958)

Mobil Əhmədov uzun sürən xəstəlikdən sonra tam 20 il əvvəl - 2006-cı il iyun ayının 3-də 75 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib, Gəncə şəhərində dəfn olunub.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Opponnenetlərim mənimlə mübahisə edə bilərlər ki, alpinistin mədəniyyət portalına nə dəxli. Dəxli var. Çünki mədəniyyət yeganə təmrindir ki, bütün digərlərinin tərkibində özünü göstərir. Nəzakət, əxlaq, davranış qaydaları hər bir sahədə dominantlıq təşkil etdiyindən, bunlar da yüksək dərəcəli mədəni insan kateqoriyasına aid olduğundan, mədəniyyətin rolu hədsiz və danılmazdır.

Beləliklə, alpinist mədəniyyəti...

Everest zirvəsinə qalxan ilk azərbaycanlı qadın Elmira Aslanova 1982-ci il 3 iyun tarixində anadan olub. 1989-cu ildə ailəsi ilə birlikdə Ukraynanın Luqansk vilayətinin Karpovo-Krepenko kəndinə köçmüşdür. Bir il sonra ailəsi bu dəfə Sverdolvsk (indiki Doljansk) şəhərinə köçməli olub.

2000–2005-ci illərdə Elmira Aslanova Xarkov Milli V. N. Karamzin Universitetində təhsil alıb və ingilis, alman dilləri üzrə filoloq, tərcüməçi, həmçinin ingilis dili və ədəbiyyatı müəllimi ixtisasına yiyələnib.

Elmira Aslanova alpinist fəaliyyətinə 2018-ci ildə Nepalda Torong-La (5416 m) aşırımından keçməklə trekking yürüşü ilə başlayıb. Daha sonra Tibetə səfər edərək 5600 m hündürlükdə yerləşən Kailas dağının ətrafında koranı tamamlayıb.

Əsas yüksəlişləri

- Kailas dağı, Dolma La aşırımı (Çin, 05.2018) — 5600 m

- Ağrı dağı (Türkiyə, 10.2020) — 5165 m

- Kazbek (Gürcüstan, 07.2021) — 5033 m

- Kilimancaro (Tanzaniya, 11.2021) — 5895m

- San-Fransisko (Çili, 01.2023) — 6018 m

- Ojos-del-Salado (Çili, 01.2023) — 6893 m

- Akonkagua (Argentina, 02.2023) — 6960.8m

- Everest (Çin–Nepal, 19.05.2023) — 8848.86 m

- Bazardüzü (Azərbaycan, 31.07.2023) — 4466 m

- Şahdağ (Azərbaycan, 17.09.2023) — 4243m

8 avqust 2025-ci ildə – Dünya Alpinizm Günündə Elmira Aslanovanı Everest zirvəsinə aparan yoldan bəhs edən "Arzunun dalınca" sənədli filmi təqdim olunub. Film FICTS kinofestivalında Documentary – Individual Sport kateqoriyasında qalib olub.

25 dekabr 2025-ci ildə isə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycanda idmanın inkişafında xidmətlərinə görə Elmira xanım “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.06.2026)

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Qəmər Topuriya Tiflisin Şeytanbazar adlı məhəlləsində anadan olub. Qonşuları azərbaycanlı ailəli olduğuna görə Azərbaycan türkcəsində danışa bilirdi. Rus dilində beş sinif həcmində təhsil alıb. Əsl adı Tamara Vissarionovna Topuriya olan Qəmər xanım milliyyətcə gürcü olub. "Qəmər" onun təxəllüsüdür.

15 avqust 1902-ci ildə dünyaya gələn Qəmər Topuriya uşaqlıqdan qəlbində teatr sevgisini daşıyıb, səhnəyə çıxmasının ikinci ilindən tamaşaların proqramlarında adı belə - soyadsız Qəmər yazılıb. Aktrisalıq fəaliyyətinin dördüncü ilindən həm "Qəmər xanım", həm də "Qəmər Topuriya" imzaları ilə çıxış edib. Bəzi proqramlarda "Şəms Qəmər" kimi təqdim olunub. İlk dəfə dəfə 1917-ci ildə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Bəxtsiz cavan" tamaşasında "Qulluqçu" obrazında səhnəyə çıxıb.

O, 1918–1920-ci illərdə Tiflisdə və Bakıda müxtəlif truppaların hazırladıqları tamaşalarda, 1922–1925-ci illərdə Tiflis Dövlət Azərbaycan Teatrında işləyib. 1925-ci ilin əvvəllərində Bakıya dəvət olunan Qəmər Topuriya ömrünün sonunadək Azərbaycan Dram Teatrında aktrisalıq edib.Bəli, gürcü qızının Azərbaycan sevgisi böyük olub.

17 iyun 1943-cü ildə o, "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülüb.

 İfa etdiyi əsas rollar

- "Arşın mal alan", Üzeyir Hacıbəyov — Gülçöhrə və Asya

- "Məşədi İbad", Üzeyir Hacıbəyov — Gülnaz

- "Ər və arvad", Üzeyir Hacıbəyov — Minnət xanım

- "Evliykən subay", Zülfüqar Hacıbəyov — Pərzad

- "Əlli yaşında cavan", Zülfüqar Hacıbəyov — Gülcahan

- "Müsibəti-Fəxrəddin", Nəcəf bəy Vəzirov — Mələk xanım

- "Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə — Nazlı və Zeynəb

- "Topal Teymur", Hüseyn Cavid — Olqa

- "Səyavuş", Hüseyn Cavid — Firəngiz

- "Dubrovski", Aleksandr Puşkin — Anna Sovişina və Anna Qlobova

- "Tufan", Aleksandr Ostrovski — Kabanixa

- "Cehizsiz qız", Aleksandr Ostrovski — Oqudalova

- "Günahsız müqəssirlər", Aleksandr Ostrovski — Korinkina

- "Göy quş", Moris Meterlink — Gecə məlaikəsi

- "Məkr və məhəbbət", Fridrix Şiller — Ledi Milford

- "Fiqaronun toyu", Pyer Bomarşe — Qrafinya

Mükafatları

- Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı

- "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı

- "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı

Qəmər Topuriya uzun sürən xəstəlikdən sonra 3 iyun 1947-ci ildə Bakıda vəfat edib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.06.2026)