Səbinə Yusif,

“Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin mətbuat katibi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Elə insanlar var ki, bütün şüurlu ömürlərini övlətinə, xalqına xidmətdə keçirirlər. Onlardan biri də 70 illik yubileyini qeyd edən “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə Heyətinin sədr müavini, iş adamı, xeyriyyəçi Puşkin Əhmədovdur.

Həyatda elə yaşamaq lazımdır ki, geriyə baxanda yaşadığın ömrlə fəxr edəsən. Belə insanlar üçün bir amal var: Vətənə layiq övlad olmaq mənim ən müqəddəs borcumdur!

Puşkin Əhmədovhər zaman xeyriyyəçilik işləri ilə məşğul olub. Koronavirus pandemiyasının yayıldığı vaxtlarda “Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin İdarə Heyətinin sədri İlham Pirməmmədovun Prezident İlham Əliyevin çağırışından sonra iş adamlarına, imkanlı şəxslərə ünvanlı müraciətinə dəstək olaraq Qazax mahalında ehtiyacı olan onlarca ailənin köməyinə çatan Puşkin Əhmədov onlara maddi və mənəvi dəstək olub. Bundan əlavə Ağstafa rayonunda da bir neçə həssas təbəqədən olan aztəminatlı ailəyə zəruri yardımlar edib.

Bundan başqa 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə Ali Baş Komandanın siyasətinə sədaqətini nümayiş etdirərək döyüşən orduya, yaralılara və Şəhid ailələrinə maddi, mənəvi dəstək olub.

“Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyinin fəaliyyətində yaxından iştirak etdiyinə görə Puşkin Əhmədov müxtəlif illərdə Birliyin İdarə Heyətinin qərarı ilə “General Əliağa Şıxlınski Dimpomu” və “Səməd Vurğun adına Diplom”la təltif edilib.

Tərcümeyi halına nəzər yetirsək, Əhmədov Puşkin Kəmaləddin oğlu 1956-cı ildə Ağstafa rayonunda ziyalı ailəsində anadan olub. 1963-cü ildə Ağstafa rayon 24 saylı dəmir yolu məktəbinə gedib və 1973-cü ildə həmin orta məktəbi bitirib.

1975-1977-ci illərdə sovet ordusu sıralarında qulluq edib. Əsgəri xidmətini başa vurduqdan sonra 1978-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutuna daxil olub, müvəffəqiyyətlə təhsil alıb.

İnstitutu bitirdikdən sonra ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin SSRİ Nazilər Sovetinin I müavini işlədiyi dövrdə “Azərbaycan Tümen” inşaat briqadasında baş iş icraçısı kimi Rusiyanın Tümen vilayətinin Koqalım şəhərində bir neçə mikrorayonun salınmasında yaxından iştirak edib. Həmin briqadada həmkarlar ittifaqı təşkilatının sədri və partiya sədrinin müavini olub. 1990-cı ildə yüz minlərlə soydaşımızın erməni təcavüzündən yaxa qurtarıb Bakıya pənah gətirməsi, 20 Yanvar hadisələri ilə bağlı Azərbaycan Nazirlər Sovetinin qərarı ilə həmin briqada ləğv olunduqdan sonra Bakıya qayıdan P.Əhmədov “Bakı Baş Tikinti İdarəsi” sistemində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.

1993-cü ildə kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün “Anar” firmasını təsis edib, kommersiya fəaliyyəti ilə yanaşı daim xeyriyyəçilik işləri ilə də məşğul olub. 1993-cü ildə - 1-ci Qarabağ savaşı dövründə milli ordu və məcburi köçkünlərə “Qazax” Xeyriyyə Cəmiyyətinin xətti ilə iri məbləğdə pul vəsaiti, texnika üçün ehtiyyat hissələri və s. kimi yardımlar edib. Həmçinin Azərbaycan Təhsil işçiləri və tələbələri xeyriyyə fondunun sədr müavini kimi də çalışıb. İşlədiyi dövrdə maarifçiliyin inkişafında, Azərbaycanda fasiləsiz təhsil sisteminin həyata keçirilməsində əməyi olub. Bu fondun bəzi rayonlarda məskunlaşmış qaçqın uşaqlarına köməklik göstərib və onlarla tələbənin illik təhsil haqqını ödəyib.

2001-ci ildə “Səma-3” Mənzil Tikinti kooperativi təsis edərək Bakı və Gəncə şəhərlərində yüksək mərtəbəli binalar tikib.

Ölkəmizdən kənarda Özbəkistan Respublikasının paytaxtı Daşkənd şəhərində tikdiyi “Puşkin Evləri” (Пушкинские Дома) yaşayış kompleksi yerli sakinlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Bundan əlavə “Iron İnşaat” MMC-ni təsis edib, hal- hazırda yüksək mərtəbəli yaşayış binaları tikir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Ailəlidir, iki övladı, altı nəvəsi var.

“Qazax” Xeyriyyə İctimai Birliyi İdarə Heyətinin sədri, professor İlham Pirməmmədov, İctimai Birliyin bütün üzvləri, o cümlədən Qazax mahalının ziyalıları  Puşkin Əhmədovu anadan olmasının 70 illik yubileyi münasibətilə ürəkdən təbrik edir, ona uzun ömür, möhkəm can sağlığı arzulayır və bütün işlərində uğurlar diləyirlər.

Hörmətli Puşkin müəllim, biz sizinlə fəxr edirik!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Rəqsanə Babayeva,

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

İnsan həyat boyu saysız-hesabsız səslərin içində yaşayır. Doğulduğu andan etibarən o, ətrafındakı dünyanın ritminə qarışır, müxtəlif səslərlə tanış olur, onlara öyrəşir və zaman keçdikcə həmin səslərin yaratdığı böyük axının bir hissəsinə çevrilir. Evdə valideynlərin səsi, küçədə insanların danışığı, məktəbdə müəllimlərin öyrətdikləri, iş həyatında bitib-tükənməyən söhbətlər, cəmiyyətin insan üzərində qurduğu gözləntilər... Bütün bunlar illər boyunca insanın daxilində elə bir gurultu yaradır ki, müəyyən bir vaxtdan sonra o, özünün həqiqi səsini eşitmək qabiliyyətini itirməyə başlayır.

Mən həmişə düşünmüşəm ki, insanın özünü tanıması üçün bəzən uzun yollar qət etməsinə ehtiyac yoxdur. Bəzən insan özünü dünyanın ən uzaq nöqtəsində deyil, sadəcə dərin bir səssizliyin içində tapır. Çünki insan həqiqətən yalnız o zaman öz daxilinə baxmağa başlayır ki, ətrafındakı bütün səslər bir anlıq dayanır.

Biz adətən sükutu yanlış anlayırıq. Çoxlarına görə sükut sadəcə danışığın bitməsi, səsin olmaması, ətraf mühitin sakitləşməsidir. Halbuki məncə, sükut heç vaxt boşluq deyil. Əksinə, sükut insanın daxilində illərlə toplanmış fikirlərin, qorxuların, gizlədilmiş hisslərin və cavabsız qalmış sualların danışmağa başladığı məkandır.

Gündəlik həyatın axarına diqqətlə baxanda bunu daha aydın görmək mümkündür. Müasir insan səhər gözünü açdığı andan etibarən artıq bir yarışın içində olur. İlk olaraq telefona baxılır. Gecədən gələn mesajlar yoxlanılır. Xəbərlər oxunur. Sosial şəbəkələrdə kiminsə paylaşdığı həyat fraqmentləri izlənilir. Sonra gün başlayır və insan sanki görünməz bir mexanizmin içində hərəkət etməyə məcbur olur.

Maraqlıdır ki, biz texnologiyanın həyatımızı asanlaşdırdığını düşünürük, amma çox vaxt texnologiya bizim düşünmək imkanlarımızı əlimizdən alır. Artıq insanlar boş qalmağa dözə bilmirlər. Liftlə beş mərtəbə qalxarkən belə telefon ekranına baxılır. Avtobus gözləyərkən insan ətrafı müşahidə etmir, başını aşağı salıb virtual dünyanın içində itib gedir. Gecə yatmazdan əvvəl belə son görülən şey telefon ekranı olur.

Bəzən özümə sual verirəm: insan niyə bu qədər səsə ehtiyac duyur?

Niyə insanlar sakit otaqda uzun müddət qala bilmirlər?

Niyə çoxları qulaqcıqsız küçəyə çıxmaq istəmir?

Niyə evdə televizor baxılmadığı halda belə açıq qalır?

Məncə, bunun cavabı sadədir. İnsan öz düşüncələri ilə tək qalmaqdan çəkinir. Çünki sükut başlayanda insan özündən qaça bilmir.

Biz çox qəribə dövrdə yaşayırıq. Tarixin heç bir mərhələsində insan bu qədər insanla əlaqədə olmayıb. Dünyanın o biri ucundakı biri ilə saniyələr içində danışmaq mümkündür. Minlərlə insanla virtual ünsiyyət qurmaq olur. Amma bütün bu imkanlara baxmayaraq, bəlkə də tarixdə heç vaxt insan bu qədər daxili tənhalıq yaşamayıb.

Paradoks da məhz budur.

İnsan ətrafındakı hər kəsin səsini eşidir, amma özünü eşitmir.

Mənə elə gəlir ki, insan ömrünün ən təhlükəli nöqtəsi də məhz budur. O an ki insan öz daxili səsini itirir, artıq yavaş-yavaş özündən uzaqlaşmağa başlayır. Çünki insanı ayaqda saxlayan yalnız bədən deyil. İnsanı daşıyan onun daxili dünyasıdır. Əgər insan ruhən yorulursa, bədəninin sağlam olması belə onu xoşbəxt etməyə yetmir.

Düşünürəm ki, hər insanın həyatında elə an olur ki, o, birdən-birə dayanmağa məcbur qalır. Həyat bəzən insanı özü ilə üz-üzə qoymaq üçün gözlənilməz vasitələr seçir. Bəzən bir ayrılıq, bəzən xəyal qırıqlığı, bəzən itki, bəzən uzun müddət qurulmuş planların bir anda dağılması...

Belə anlarda insan ilk dəfə ətrafındakı dünyanın səsini deyil, daxilindəki səssizliyi hiss edir.

Və qəribədir ki, insan ən vacib həqiqətləri məhz belə zamanlarda anlayır.

Bir insanı düşünün.

İllərlə eyni qayda ilə yaşayır.

Səhər oyanır.

İşə gedir.

Gələcək üçün planlar qurur.

Pul qazanır.

Yeni məqsədlər müəyyənləşdirir.

Başqalarının gözündə uğurlu görünməyə çalışır.

Hamının alqışladığı bir həyat qurmağa çalışır.

Sonra bir gün gözlənilməz hadisə baş verir.

Və birdən o insan özündən soruşur:

“Mən həqiqətən istədiyim həyatı yaşamışam?”

Bu sual asan görünür.

Amma məncə, insanın verə biləcəyi ən ağır suallardan biridir.

Çünki bizə həyat boyu bir çox şey öyrədilir.

Necə danışmaq.

Necə uğurlu olmaq.

Necə pul qazanmaq.

Necə cəmiyyətə uyğunlaşmaq.

Amma qəribədir ki, insanlara çox nadir hallarda özlərini dinləmək öyrədilir.

Heç düşünmüsünüzmü, insan niyə təbiətdə daha rahat olur?

Niyə dəniz kənarında oturarkən daxildə qəribə bir sakitlik yaranır?

Niyə yağışın səsinə qulaq asmaq insana təsir edir?

Niyə dağlara baxanda insan öz problemlərini bir anlıq unudur?

Məncə, bunun səbəbi təbiətin sükutunda gizlidir.

Təbiət insanı öz ilkin halına qaytarır.

Şəhərdə həyat insana daim bir şey olmağı diktə edir.

Daha uğurlu ol.

Daha sürətli ol.

Daha çox qazan.

Daha çox görün.

Daha çox sübut et.

Amma təbiət insandan heç nə istəmir.

Orada insan sadəcə mövcuddur.

Sadəcə nəfəs alır.

Sadəcə yaşayır.

Və məhz belə anlarda insan daxilində uzun müddət susmuş o səsi eşitməyə başlayır.

Mənə görə insan həyatının ən ağır yorğunluğu fiziki yorğunluq deyil.

İnsan bəzən saatlarla işləyir, yorulur və dincələrək bərpa olunur.

Amma ruh yorulanda vəziyyət tamamilə dəyişir.

Ruh yorulanda insan ən çox sevdiyi işdən belə həzz almır.

Ən çox istədiyi yerə getsə belə daxilində boşluq qalır.

Ətrafında insanlar olur, amma o özünü yenə tək hiss edir.

Çünki insanın ən böyük yorğunluğu daxildən başlayır.

Biz adətən xoşbəxtliyi xaricdə axtarırıq.

Yeni işdə.

Yeni münasibətdə.

Yeni şəhərdə.

Yeni imkanlarda.

Yeni uğurlarda.

Amma bəzən unuduruq ki, daxilində sülh olmayan insan dünyanın ən gözəl yerində olsa belə rahatlıq tapa bilməz.

İnsan özünü çox vaxt başqalarının gözündə qurmağa çalışır.

Kiminsə təsdiqi vacib olur.

Kiminsə fikri insanın həyatına istiqamət verir.

Cəmiyyətin gözləntiləri insanın seçimlərini dəyişdirir.

Bir müddət sonra insan elə bir nöqtəyə çatır ki, öz həyatını yaşamır.

Sadəcə ondan gözlənilən həyatı yaşayır.

Ən ağrılı həqiqət isə budur ki, insan bunu çox gec anlayır.

Mənə həmişə maraqlı gəlib.

İnsan niyə təklikdən qorxur?

Hamı tənhalıqdan qaçır.

Hamı özünü insanların arasında saxlamağa çalışır.

Halbuki təklik həmişə kədər demək deyil.

Bəzən insanın öz ruhu ilə görüşməsi üçün təklik vacibdir.

Bəzən insan dünyadan qaçmır.

Sadəcə öz yanına qayıdır.

Düşünürəm ki, insan özünü ən çox gecələr eşidir.

Hamı yatandan sonra.

Şəhərin səsi azalandan sonra.

Telefon bildirişləri dayanandan sonra.

Heç kim bir şey istəməyəndə.

Otaqda sakitlik yarananda.

İnsan birdən düşünməyə başlayır.

Bir neçə il əvvəl qurduğu xəyalları xatırlayır.

Geridə qoyduğu insanları yada salır.

Yarımçıq qalmış söhbətləri düşünür.

Dediyi bəzi sözlərə peşman olur.

Demədiyi bəzi sözlər üçün darıxır.

Məhz belə anlarda insan daxilində illərlə gizlənən həqiqətlərlə rastlaşır.

Sükut qəribə müəllimdir.

O heç nə demir.

Sadəcə gözləyir.

İnsan bütün səslərdən yorulduğu anda sakitcə qarşısına çıxır.

Və sanki deyir:

“İndi başqalarını yox, özünü dinlə.”

Məncə, insan həyat boyu çox uzaqlara getməyə çalışır.

Başqa şəhərlərə.

Başqa ölkələrə.

Başqa insanlara.

Yeni başlanğıclara.

Yeni arzulara.

Amma bəzən unudulur ki, insanın etməli olduğu ən çətin səfər daxilə doğru edilən səfərdir.

İnsan öz ruhuna doğru gedən yolu çox gec tapır.

Halbuki bütün cavablar həmişə orada olub.

İnsan dünyanı eşitməyi çox erkən öyrənir.

Valideynlərin səsini.

Müəllimlərin fikirlərini.

Cəmiyyətin qaydalarını.

İnsanların tələblərini.

Hamını eşidir.

Hamını anlayır.

Hamıya uyğunlaşır.

Amma bəzən bir ömür keçir və insan özünü eşitməyi öyrənə bilmir.

Mənə elə gəlir ki, xoşbəxtlik bəzən insanların düşündüyü qədər mürəkkəb deyil.

Bəlkə xoşbəxtlik sadəcə insanın öz daxilində sakitlik tapmasıdır.

Bəlkə xoşbəxtlik bütün dünyanı razı salmaq deyil.

Öz vicdanınla barışmaqdır.

Bəlkə uğur hamının səni alqışlaması deyil.

Gecə başını yastığa qoyanda daxilində narahatlıq hiss etməməkdir.

Çünki insanın ən vacib münasibəti dünya ilə deyil.

Öz ruhu ilədir.

Bir gün həyat mütləq insanı dayandırır.

Bəzən zaman bunu yumşaq edir.

Bəzən isə çox sərt şəkildə.

Amma gec-tez hər insan elə bir an yaşayır ki, ətrafındakı bütün səslər əhəmiyyətini itirir.

Və onda geridə yalnız bir şey qalır.

Öz daxilindən gələn həqiqi səs.

Bəlkə də həyatın ən böyük sirri budur.

İnsan dünyanı anlamağa illər sərf edir.

Başqalarını anlamağa çalışır.

Hamıya nəsə sübut etməyə çalışır.

Amma ən böyük həqiqət tamam başqa yerdə gizlənir.

İnsan bütün həyatını başqalarını dinləməklə keçirir.

Halbuki ən vacib səs həmişə onun daxilində olub.

Sadəcə dünya həddindən artıq gurultulu olduğu üçün o səs eşidilməyib.

Və bəlkə də insan həqiqətən yaşamağa yalnız o anda başlayır —

öz daxilindəki səsi eşitdiyi anda.

Çünki sükut heç vaxt sadəcə səssizlik olmayıb.

Sükut insanın öz ruhuna qayıtdığı yerdir.

İnsan isə, bəlkə də, özünü məhz orada tapır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Ağalar İdrisoğlu,

Əməkdar incəsənət xadimi, yazıçı, rejissor, jurnalist, publisist.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Böyümək şərt deyil. Şəxsiyyət kimi formalaşmaq şərtdir.

                                        (İnsanın özünüdərk fəlsəfəsindən)

Şakir Rəfi oğlu Həsənov. Bu ad və soyad məmləkətimizdə yüksək səviyyəli  mühəndis, bacarıqlı rəhbər, iş adamı kimi yaxşı  tanınırdı. Çünki bu insanın yaratdığı və rəhbərlik elədiyi  “Az. Termoizol” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti məmləkətimizə  inşaat və quraşdırma sahəsində bir neçə xarici ölkələrdə uğurla  işlədiyinə görə dünya səviyyəli “Sokrat” mükafatı, Avropa ölkələrindən çoxli “Qızıl” medallar, diplomlar gətirmişdi. Azərbaycanın “Tərəqqi” medalı və “Əmək” ordeni kimi yüksək mükafatları, diplomları  ilə tərtif olunmuşdu Şakir Həsənov.

Bu ad və soyad həm də ona görə sevilirdi ki, Şakir Rəfi oğlu Həsənov anadan olduğu 235 mindən çox əhalisi olan Masallı rayonunun və 52 il yaşadığı 500 mindən çox ayrı-ayrı millətlərin  nümayəndələrinin yaşadığı Sumqayıt şəhərinin sayılıb-seçilən və üzdə olan hörmətli ağsaqqallarından biri idi. Eləcə də məmləkətimizin demək olar ki, bütün bölgələrində böyük hörmətlə  qarşılanan ziyalı, iş adamı, böyük təfəkkürə malik müdrik şəxsiyyət idi. Çünki o, hansı məclisdə olurdusa, on-on beş dəqiqə danışandan sonra, danışdığı müdrik kəlamlarla, çox incə yumorlarla, el məsələlərilə hamını ələ alır və insanlarda xoş ovqat yarada bilirdi. Onların sevimlisinə çevrilirdi.

Şakir Rəfioğlu Allah vergisi, hərtərəfli fitri istedadlı bir insan idi. Onun yaxşı diksiyası, böyük düşüncə tərzi, savadı, çoxlu el məsələlərini və incə yumorları bilməsini, həyatı məsələləri çox incə təhlil eləmək bacarığını, yaxşı səbrli olmasını Ulu Tanrı ondan əsirgəməmişdi. Özünün həyatı da çox maraqlı, keşməkeşli olduğundan, öz həyatından da elə maraqlı məsələləri incə yumorla deyirdi ki, adam istər-istəməz ona maraqla qulaq asırdı. Bəli. O, Allah vergisi olmaqla, nadir şəxsiyyətlərdən biri idi.

Şakir Rəfioğlunun hələ 10 yaşı olanda, artıq Masallının sevimlisi olmuşdu. Bunun da çox maraqlı tarixçəsi var. Həmin vaxtı, yəni 69 il bundan qabaq, Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının kollektivi Məhərrəm Əlizadənin librettosu və Ağası Məşədibəyovun bəstəkarlığı ilə, rejissor Niyaz Şərifovun qurluş verdiyi “Toy kimindir?” tamaşasıyla  Bakıdan  Cənub bölgəsinə qastrol səfərinə gediblər. Həmin vaxtlar  bu tamaşa məmləkətimizdə  çox məşhur idi. Bu tamaşada o vaxtlar 10 yaşlı Tapdığı teatrın aparıcı aktyorlarından biri olan, çox istedadlı aktyor Məmmədsadıq Nuriyevin oğlu və sonralar Xalq artisti, svimli sənətkarımız olan Yaşar Nuriyev oynayırmış. Həmin vaxtı Yaşar xəstə olduğundan tamaşanın yaradıcıları fikirləşiblər ki, bu epizodik rola elə Cənub bölgəsindən bir istedadlı uşaq tapıb onunla məşq edərlər və o da bu rolu oynayar. Teatrın kollektivi həmin vaxtı Masallı mehmanxanasında yerləşiblər. Qastrolun başlamasına da iki gün qalmış gəliblərmiş ki, görsünlər biletlər necə satılır və Tapdıq roluna aktyor tapsınlar.  Onunla məşq eləsinlər.  Onlar Tapdıq rolu ilə bağlı  öz fikirlərini rayon rəhbərliyinə bildiriblər. O vaxtı məktəblərdən 20 nəfər istadadlı uşaqları seçib, mehmanxanaya gətiriblər. Quruluşçu rejissor Niyaz Şərifov, bəstəkar  Ağası Məşədibəyov, Xalq artistləri Lütvəli Abdullayev və Bəşir Səfəroğlu bu uşaqlarla söhbət eləyiblər. Onların arasından Tapdıq rolunu oynamağa qadir ən diribaşı, çeviki, cəldi, yaxşı diksiyası, aydın fikirlər ifadə eləyən gözləri olan Şakir Həsənovu seçiblər. İki gün onunla məşq ediblər və Şakir Həsənovun oyunu onların xoşuna gəlib. Beləliklə, Şakir Həsənov 40 gün onlarla birlikdə Cənub bölgəsinin bütün rayonlarında qastrol səfərində olub. Müqtədir aktyorlar Nəsibə xanım Zeynalova, Lütvəli Abdullayev və Bəşir Səfəroğlu deyirlərmiş ki, Şakir bu rolu heç də Yaşar Nuriyevdən pis oynamır. Cənub bölgəsindəki tamaşaçılar biləndə ki, belə məşhur aktyorlarla birlikdə tamaşada Tapdıq rolunu oynayan Masallıdandır, onu daha sürəkli alqışlarla qarşılayırmışlar...

Kollektiv qastrolu başa vurandan sonra Şakir Həsənovu da özlərilə Bakıya gətirmək istəyiblər. Şakir Bakıda həm məktəbdə oxuyacaqdı və həm də teatrın tamaşalarında uşaq rollarında oynayacaqdı. Amma Şakirin atası, o vaxtlar Cənub bölgəsinin sayılıb-seçilən ziyalılarından biri, bu bölgədə təhsilin, maarifin inkifaşında əvəzsiz  xidmətləri  olan Mirzə Rəfi müəllim və anası, Cənubda ən ağır seyidlər nəslindən olan Mir Xatun xanım, Şakirin Bakıya getməsinə razılıq vermirlər. Çünki həmin vaxtı onların Bakıda heç bir qohumları, simsarı yox idi... Beləliklə, kiçik Şakirin bu böyük arzusu ürəyində qubar olaraq, qalır...

Amma bu Tapdıq rolu ilə Şakir Həsənov Masallıda çox məşhurlaşır. Hamı ona “balaca artist” deyə müraciət edirdi. O vaxtı Masallı  Mədəniyyət evində olan Xalq Teatrı da Şakiri öz kollektivlərinə dəvət edir və ona tamaşalarda uşaq rolları verirdilər. Eləcə də Masallıda keçirilən mədəni-kütləvi tədbirlərdə Şakir Həsənov öz sinif yoldaşı, elə onun kimi istedadlı olan mərhum Bəhram Bəhramovla kiçik duet səhnəcikləri oynamaqla, tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanırdılar. Şakir teatr kollektivində məşğul olmaqla yanaşı, Masallı Pionerlər evində də tar sinifinə gedir və onun gələcəkdə yaxşı müsiqiçi olacağına da hamı inanırdı...

Şakir Həsənov orta məktəbi bitirəndən sonra böyük  qardaşı, vaxtsız dünyasını dəyişən  Şaiqin tövsiyyəsilə Azərbaycan Dövlət  Politexnik İnstitutunun “inşaat mühəndisləri” fakültəsinə daxil olur. Ailələri böyük olduğuna və atasına kömək etmək  məqsədilə qiyabi şöbədə təhsil almaqla Masallıda qalır. Elə bu vaxtı onu baxmayaraq ki, incəsənət, teatr sahəsində ali təhsili olmasa da fitri istedadına görə  Masallı Mədəniyyət evinə bədii rəhbər təyin edirlər. O, burada çoxlu kollektivlər yaradır. Ən əsası isə, Şakir Həsənov kimi çox istadadlı insan olan Adil Səfərovla birlikdə Miniətür Teatrını yaradırlar. Hər ikisi həm rollarda oynayır, həm də tamaşalara quruluş verirdilər. Bax, bizim- Əməkdar artistlər, rəhmətliklər  Baloğlan Əşrəfovla,  Əli Salayevlə mənim  Şakir Həsənovla ilk tanışlığımız da həmin vaxtlardan başladı. Baloğlan, Əli və mən ilk dəfə olaraq həmin kollektivdə çıxış etməyə başladıq. Bizim teatr sahəsində ilk müəllimlərimiz də Adil Səfərov və Şakir Həsənov oldular. Baloğlan həm də Mədəniyyət evindəki xalq çalğı alətləri ansamblında qarmon çalırdı. Qarmon sahəsində də uğurları vardı.

1966-cı ildə Şakir Həsənovu Mədəniyyət evinin direktoru təyin etdilər. Ondan sonra Şakir Rəfioğlu Masallı mədəniyyəti üçün daha çox işlər görməyə başladı. Həmin 1960-70-ci illər Masallıda həqiqətən də intibah dövrü sayılırdı. Belə ki, ədəbiyyat, təhsil, incəsənət, teatr, idman sahələrində Masallı rayonu  respublikada böyük uğurlar qazanırdı. Masallı rayon Mədəniyyət evinin kollektivləri Şakir Həsənovun rəhbərliyi ilə Cənub bölgəsinin bütün rayonlarında maraqlı proqramlarla çıxış edir və həmişə də sürəkli alqışlarla qarşılanırdılar. Şakir Həsənovun özünün çıxışı isə tamaşaçıların daha çox xoşuna gəlirdi. Həmin vaxtı reapublikanın aparıcı səhnə ustaları- SSRİ Xalq artistləri İsmayıl Dağıstanlı, Mehdi Məmmədov, Zeynəb xanım Xanlarova, Xalq artistləri Nəsibə xanım Zeynalova, Barat xanım Şəkinskaya, Rübabə xanım Muradova, Ağasadıq Gəraybəyli, Lütvəli Abdullayev, Bəşir Səfəroğlu, Əli Zeynalov, Həsnağa  Salayev, Əlibaba Məmmədov, Həsənağa Turabov, Canəli Əkbərov, Siyavuş Aslan, Hacıbaba Bağırov, Yalçın Rzazadə  və başqaları tez-tez  Masallıya  qastrollara gəlir və həmişə də tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanırdılar. O  vaxtlar Şakir Həsənov da rəhbərlik etdikləri Miniətür Teatrının kollektivi ilə onlarla  birlikdə çıxış edirdi və bu kollektiv də maraqla qarşılanırdı.

Həmin vaxtlar  Masallıda qastrolda olan Naxçıvan Dövlət Musiqili-Dram Teatrının və Gəncə Dövlət Dram Teatrının kollektivləri, teatr sahəsində təhsili olmasa da Şakiri  yüksək əmək haqqı ilə öz teatrlarında işləməyə dəvət etsə də, Şakir Rəfioğlu Masallını sevdiyinə görə həmin teatrlarda işləməyə getmədi. Amma 1970-ci ildə Masallıya raykom katibi işləməyə gələn birisi, Şakirin incəsənət sahəsində ali təhsili olmamasını bəhanə gətirib, onu Mədəniyyət evinin direktoru vəzifəsindən işdən çıxartdı. Şakir Həsənov Mədəniyyət evində işlədiyi üç ildə, teatr, musiqi, ədəbiyyat sahəsində çoxlu  istedadlı insanlar yetişdirmişdi. Sonradan bu insanlar respublikamızın  ən tanınan insanlarından oldular. Fəxri adlar aldılar. Hətta Şakir Həsənovun “şinelindən” çıxan insanlardan bəziləri müəllim, yazıçı, şair, jurnalist, həkim, hüquq işçisi, filologiya, pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor  olsalar da teatr sənətinə həmişə maraqları oldu. Özlərini Şakir Həsənovun yetirməsi bildilər.

Yuxarıda yazdığım kimi Şakir Həsənov həmin vaxtı Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitutun “inşaat mühəndisləri” fakültəsində təhsil alırdı. Ona olan bu haqsızlıqdan Şakir Rəfioğlu küsüb, tarını da qoltuğuna vurub, gənclər şəhəri olan Sumqayıta gəldi. Burada ən ağır iş olan betonçu işinə düzəldi. Az bir  vaxta onun savadını, təşkilatçılığını, ali məktəbdə təhsil aldığını görüb, onu iş icraçısı, sahə rəisi, baş mühəndis təyin etdilər. Bu xidmətlərinə görə Şakir Rəfi oğlu Həsənov SSRİ-nin əlaçı Əməkdar mühəndisi, Sumqayıt şəhər Sovetinin deputatı oldu. Çoxlu Fəxri Fərmanlara layiq görüldü. Nijni Novqorod şəhərində “Yüksək vəzifəli kadrların hazırlanması” institutunda  iki il təhsil aldı. Sonra Şakir Həsənovu Azərbaycanda ən böyük Nazirlik olan “ Xüsusitikintiquraşdırma”  naziri Telman Kazımovun əmrilə Sumqayıt “Termoizolyasiya” idarəsinə müdir təyin etdilər. Çox geridə qalan bu kollektivi Şakir Rəfioğlu az bir vaxtda respublikada tanıtdı.

Müstəqillik illərində Şakir Həsənov bu təşkilatı özəlləşdirib, “Az.Termoizol” Açıq  Səhimdar Cəmiyyəti elədi. Bu kollektivlə çoxlu beynəlxalq səviyyəli layihələrin  iştirakçısı oldu. Bakı-Tiflis- Ceyhan neft kəmərlərinin çəkilişində uğurla iştirak elədi. İmişlidə Şəkər zavodunun qurulmasında, Sumqayıtda və Bakıda çoxlu kimya və neftayırma  zavodlarının əsaslı təmirində, Gəncə şəhərinin, Göy-cöl rayonunun quruculuğunda, Sanqaçal terminalının, Qaradağ Sement zavodunun və başqa yüzlərlə müəssisələrin  quruculuq işlərində “Az.Termoizol” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti böyük uğurla iştirak elədi. Eləcə də MDB ölkələrinin, Almaniyanın, İngiltərənin, İtaliyanın, İspaniyanın, Fransanın xarici təşkilatları ilə müştərək  işlər gördülər. Bütün bu uğurlu  işlərilə Şakir Həsənov məmləkətimizə baş ucalığı gətirdi. Çoxlu mükafatlarla təltif olundu. Respublikada sayılıb-seçilən müəssisə rəhbərlərindən, iş adamlarından biri oldu.

Şakir Rəfi oğlu Həsənov mühəndis və kollektiv rəhbəri kimi nə qədər böyük uğurlara imza atsa da, amma onun daxilində, ürəyinin sarı simində teatrla bağlı bir nisgil qaldı. Bu nisgil ömürünün sonuna qədər davam elədi... O, tez-tez Masallı rayonundakı Mədəniyyət evində gördüyü uğurlu işləri yada salırdı...

Biz onunla hər görüşümüzdə yalnız teatr haqqında, teatrda çalışan aktyorlar və teatr tamaşaları ilə bağlı söhbətlər edirdik. Keçmiş illərə, onun Masallı Mədəniyyət evinə rəhbərlik etdiyi illərə, oynadığı rollara, quruluş verdiyi tamaşalara qayıdırdıq...

Mən Sumqayıt Dövlət Musiqili-Dram Teatrında aktyor işlədiyim doqquz ildə və bu teatrın bədii rəhbəri-direktoru olduğum on il müddətində,  Şakir Həsənov həmişə bu teatrın tamaşalarının  ilk premyeralarına gəlirdi. Teatra rəhbərlik etdiyim vaxtı Şakir Həsənov həm də bədii şuranın üzvü idi və teatra lazım olan kimi maliyyə yardımı ilə köməklik edirdi. Hər tamaşadan sonra mənə maraqlı təkliflər verirdi. Bəli. Teatr sənətinin aşiqi Şakir Həsənov bu sənətin  ardınca getsəydi, ömrünün 50 ilindən çoxunu teatr sənətinə həsr edən, bu sahədə Azərbaycanda və Moskvada ali  təhsil alan, 140-dan çox tamaşaya quruluş verən, 40-dan çox rol oynayan mütəxəsis, yazıçı-dramaturq  kimi qətiyyətlə deyirəm ki, o, Xalq artisti olub, Azərbaycan teatr tarixində maraqlı rolların, obrazların  yaradıcısı kimi qalardı.

Tale elə gətirdi ki, 2000-ci ildə mən Xalq artisti  Yaşar Nuriyevlə Şakir Həsənovu tanış elədim. Yaşar biləndə ki, onun “Toy kimindir?” tamaşasındakı Tapdıq rolunu Cənub bölgəsində məhz Şakir Həsənov oynayıb, ona marağı, məhəbbəti daha da artdı. O vaxt mən mətbuatda onların görüşü  və söhbətilə bağlı bir yazı da çap etdirdim. Yazı belə adlanırdı. “Tapdıq, Tapdığı tapdı”. Bu yazının başlığını da Yaşar Nuriyev mənə təklif elədi və bu maraqlı başlıqla Şakir Həsənov da, mən də razılaşdıq. Bu məqalə də bir neçə qəzetdə çap olundu və çox maraqla qarşılandı...

... 2022-ci ilin  mart ayının 26-da biz Şakir Həsənovu son mənzilə yola salanda, Sumqayıt qəbiristanlığında torpağa tapşıranda bütün bu hadisələr bir kino lenti kimi gəlib mənim gözlərimin qarşısından keçirdi və tez-tez də kövrəlirdim. Həmin gün təbiət də Şakir Həsənovun, belə gözəl insanın itgisinə göz yaşı tökürdü. Çisgin yağış yağırdı... Taleyin hökmünə bax ki, bir gündən sonra, yəni mart ayının 27-də Beynəlxalq teatr günü idi... Həmin gün də Şakir Həsənovun ən çox sevdiyi günlərdən biri idi. 

Mən  Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı, dəyərli ziyalı  Zakir Fərəcova bütün ziyalılar və Şakirsevərlər adından öz təşəkkürümü bildirirəm. Həmin vaxtı o, Şakir Rəfioğlunun dəfnini böyük izdihamla təşkil etmişdi. Axı Şakir Həsənov 50 ildən çox idi ki, bu  şəhərdə yaşayırdı və Sumqayıtın quruculuğunda böyük işlər görmüşdü və şəhərin inkişafında əlindən gələni edirdi. Sumqayıta çoxlu xarici ölklərdən özünün peşəkar işi ilə böyük mükafatlar gətirmişdi. Şakir Həsənov bu şəhərlə nəfəs alırdı. Hamı ona təkcə Şakir müəllim yox, həm də  “Ağsaqqal”,- deyə müraciət edirdi. Çünki o, bu şəhərin sayılıb-seçilən ağsaqqallarından biri idi.

Şakir Həsənovun qəbri üstündə çıxış edən azadlıq mücahidi, demokratik fikirli, müstəqillik aktına imza atanlardan biri və müstəqil respublikamızın quruculuğunda əvəzsiz xidmətləri olan Mir Mahmud bəy Mirəlioğlu çıxış edərək belə dedi:           “ Mənim inkişafımda, bu mərtəbəyə gəlib çatmağımda Sumqayıt şəhərinin çoxlu xeyirxah  ağsaqqal kişilərinin  xidməti çox olub. Onlardan birincilərindən biri də Şakir Həsənov idi. Mən ona bir dost, böyük qardaş kimi çox borcluyam. Belə kişilər indiki zamanda çox azdır. Allah ona qəni-qəni rəhmət eləsin. O, həmişə mənim kimi yüzlərlə insanların qəlbində əbədi yaşayacaq”. Onun bu sözlərini qəbir üstə, dəfn mərasimində  olan insanlar baxışları, gözləri ilə təsdiq etdilər. Həmin gün mən də, onun yetirmələri, tələbələri adından çıxış elədim. Çox kövrəldim...

Axı, həmin vaxtı biz iyun ayının 15-də teatr sahəsində sevimli ilk müəllimim  olan Şakir Həsənovun 75 illik yubileyini qeyd etməyə hazırlaşırdıq. Sumqayıt şəhər rəhbərliyi də bununla bağlı planlar fikirləşirdi. Mən də həmin tədbirlə bağlı ssenari yazırdım... Taleyin hökmünə bax ki, biz 87 gündən sonra onun yubileyini keçirməyə  hazırlaşdığımız vaxtda, mart ayının 26-da Şakir müəllimi son mənzilinə yola saldıq.

... Doğrudan da həyat maraqlıdı, keşməkeşlidi, haqsızlıqlarla doludu və bizim hələ də başa düşə bilmədiyimiz sirlərlə doludu dünya...  Ey gidi dünya...

Heyif sizdən əziz dostum, böyük qardaşım, müəllimim, hamımızın Ağsaqqal kimi dərin məhəbbtlə sevdiyimiz Şakir Rəfi oğlu Həsənov. Sizin bu dünyadan köçməyinizə hamı heyifislənir. Ən çox heyifislənənlərdən biri də Sumqayıt şəhərinin ağsaqqallarından biri, Prezidentin Fərdi Təqaüdçüsü, Əməkdar mədəniyyət işçisi, çox maraqlı şair, dəyərli ziyalı,  Sumqayıt Dostlar Klubunun idarə heyyyətinin üzvü, 2026-cı ilin 5 iyun tarixində- şairlər günüdə haqq dünyasına qovuşan  Əşrəf Veysəlli idi. Həmin vaxtı o, özünün ürək ağrısı ilə bu bir bənd şeiri yazıb mənə göndərmişdi və demişdi ki, “Şakir Həsənovla bağlı yazı yazsan bu şeiri də ora  əlavə edərsən”.

Nə olsun gedənlər qayıtmır, gəlmir,

Yaxşı deyirlər ki, yaxşılar ölmür.

Harda məhəbbətlə adını çəksən,

Orda varlığını hiss edəcəksən.

Bu, bir bənd şeiri həm Şakir Həsənova və həm də Əşrəf Veysəllinin özünə də aid etmək olar. Allah hər ikisinə qəni-qəni rəhmət eləsn.

Mən də bu elegiyaya həmin şeiri əlavə elədim  əziz ilk sənət müəllimim, dostum Şakir Rəfioğlu. Onu da vurğulayım ki, sizin yeriniz həqiqətən də behiştlikdir. Çünki siz həmişə insanlara əlinizdən gələn yaxşılıqları edibsiniz.  Doğrudan da əsl ağsaqqal olubsunuz. Atanız Mirzə Rəfi müəllimin  ağsaqqal kimi  Masallıdakı yolunu davam etdiribsiniz. Belə deyirlər ki, “ən böyük şərəf xalqın rəğbətini qazanmaqdır”. Atanız da, siz də həmin rəğbəti qazanmışdınız. Dahi Siseron deyib ki, “ ən böyük gözəllik təmiz vicdandır”. Siz də təmiz vicdanınızla, xeyirxah  əməllərinizlə  uca zirvəyə qalxmışdınız. İndiki uca zirvəniz, son mənziliniz  Sumqayıt  şəhər  qəbiristanda, yolun kənarındadır. Bundan sonra sizin ruhunuz  bura, bu müqəddəs yerə gələnləri  görəcək və salamlayacaq. İnsanlar da sizi həmişə ziyarət edəcək. Hamı da bu sözləri deyəcək: “Allah sizə qəni-qəni rəhmət eləsin Sumqayıtın, Masallının  sayılıb-seçilən ağsaqqallarından  biri olan Şakir Rəfi oğlu Həsənov”.

P. S.  Əziz ağsaqqalım, sevimli ilk sənət müəllimim, dostum Şakir Rəfioğlu! Sizin yaşadığınız Sumqayıt şəhərində  ikinci mikrorayondakı binaya Sumqayıt şəhər rəhbəri Zakir Fərəcovun əmri ilə barelyefiniz vurulub. Həmin küçədən keçən insanlar o barelyefdəki sizin nurani sifətinizə baxıb və orada yazılan bu sözləri oxuyurlar: “Bu binada Sumqayıtın qurucluğunda əvəzsiz xidmətləri olan, Beynəlxalq “Oskar” mükafatı laureatı, “Tərəqqi”medallı, “Əmək” ordenli Şakir Rəfi oğlu Həsənov yaşayıb”.

Onu da vurğulayım ki, siz 1947-ci ilin  iyun ayının 15-də Masallıda anadan olubsuz. Əgər yaşasaydınız indi sizin 79 ilinizi qeyd  edəcəydik... Nə etmək olar?.. Biz, Ulu Tanrının işlərinə qarışa bilmərik... Deməli, O, sizə 75 illik ömür yazıbmız. Siz də həmin ömrü çox mənalı, şərəflə yaşayıb, adınızı tarixə yazdınız. Mən inanıram  nə qədər ki, Masallı və Sumqayıt varsa siz də yaşayacaqsız. Çünki siz həm Masallının və həm də Sumqayıtın inkişafında çox işlər görübsüz.

Əziz ustad! Siz çox istəyirdiniz ki, mən yenidən Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına qayıdım və burada tamaşalar hazırlayım. Artıq sizin arzunuz çin oldu. İyirmi doqquz ildən sonra bu ilin aprel ayının 14-dən bu teatrda Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının “Sürgün sevgi” pyesinə quruluş verirəm. Bu tamaşanı hazırladığım ərəfədə siz tez-tez mənim yuxularıma girirsiz. Deməli, siz də bu işə sevinirsiz. Deməli, sizin ruhunuz yanımdadır... Bu ruh da mənə inam, mübarizlik  və nikbinlik verir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Güllü Eldar Tomarlı,

Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisinin sədri, Kəlağayı Ev Muzeyinin direktoru.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Minilliklərin aydan arı, sudan duru yaddaş boxçasında əriş-arğac olan, ilmə-ilmə toxunan, düyün-düyün bağlanan, nənələrimizin yaddaşında pöhrələnib çiçək açan gül ətirli, əlvan naxışlı xalça və xalçalarımızı ərsəyə gətirən, onu dünəndən bu günə, bu gündən sabaha daşıyan qızıl əllərin yaratdığı sənət inciləri çoxdan dünyanın heyrətinə səbəb olub.

Təbriz, Qarabağ, Qazax, Quba, Borçalı xalça məktəbləri öz zənginliyi, rəng ahəngi və bənzərsiz naxışları ilə xalqımızın estetik zövqünü, dünyagörüşünü və həyat fəlsəfəsini yaşadan mənəvi sərvətlərdir. Bu xalçalar sadəcə məişət əşyası deyil, xalqın yaddaşı, tarixi salnaməsi, sevinc və kədərinin rənglərə köçürülmüş ifadəsidir.

Bəs təkcə xalçalarmı?

Milli geyimlərimiz, zərif tikmələrimiz, naxışlı corablarımız, önlüklərimiz, qırçınlı və büzməli köynəklərimiz, qat-qat ətəklərimiz, qədim sənət nümunələrimiz də xalqımızın ruhunu yaşadan əvəzsiz irs nümunələridir. Bu sərvətlər arasında isə xüsusi bir yer var – Azərbaycan qadınının ləyaqət və gözəllik rəmzinə çevrilmiş ipək kəlağayının.

Kəlağayı əsrlər boyu Azərbaycan qadınının baş tacı olub. Barama sapından hazırlanan saf ipəyin üzərinə ustad sənətkarların həkk etdiyi naxışlar təkcə bəzək elementi deyil, həm də xalqımızın düşüncə tərzinin, estetik dünyasının ifadəsidir. Butalar, çiçək naxışları, həndəsi ornamentlər və rəng çalarları özündə dərin məna daşıyır, qədim dövrlərdən gələn mədəni kodları yaşadır.

Nənələrimiz kəlağayını sadəcə örtük kimi deyil, namus, ismət, ailə dəyərləri və qadın müdrikliyinin rəmzi kimi qoruyub saxlayıblar. El şənliklərində, toy-düyünlərdə, bayramlarda, gündəlik həyatda kəlağayı qadının gözəlliyini tamamlayan ən zərif aksessuar olmaqla yanaşı, milli mənsubiyyətimizin də göstəricisi olub.

Azərbaycanın qədim ipəkçilik ənənələrinin bəhrəsi olan kəlağayı sənəti zamanın sınaqlarından keçərək bu günümüzə gəlib çatıb. Xüsusilə Basqal və Şəki ustalarının yaratdığı kəlağayılar öz incəliyi və bənzərsizliyi ilə seçilib. Bu sənətin beynəlxalq səviyyədə tanınması da təsadüfi deyil. Azərbaycan kəlağayısı ölkəmizin Birinci vitse-prezidenti, UNESCO və ISESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyevanın böyük səyləri nəticəsində 2014-cü ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edildi. Bu hadisə milli mədəniyyətimizin dünya miqyasında tanınmasının mühüm göstəricilərindən biri oldu.

Bu gün kəlağayımızı yaşadan insanlar da xalqımıza xidmət edən əsl mədəniyyət daşıyıcılarıdır. Kəlağayı Muzeylərinin yaradılması, festivalların keçirilməsi, sərgilərin təşkili və gənc nəslin bu sənətə marağının artırılması milli irsimizin qorunmasına xidmət edir. Çünki keçmişini yaşatmayan xalq gələcəyini də tam qura bilməz.

Analar bu sənəti nənələrdən öyrənib, qız-gəlinlər analardan öyrənib və beləliklə, sənət abidələrimiz nəsildən-nəslə ötürülərək yaşadılıb. Təəssüf ki, zaman-zaman bəzi çeşidlər, bəzi nümunələr unudulub. Lakin xalqımız öz kökünə, tarixinə və milli dəyərlərinə bağlı qaldıqca bu sənət inciləri yenidən çiçəklənəcək, bar verəcək, yeni nəslin yaddaşında yaşayacaqdır.

Əl əməyi, göz nuru ilə ərsəyə gələn bu sənət nümunələrini yaradanlara, yaşadanlara və gələcəyə daşıyanlara minnətdar olmaq hər birimizin mənəvi borcudur. Boynumuza gül biçən, başımıza kəlağayı bağlayan, əynimizə nənələrimizin abır-həya mücəssəməsi olan milli geyimləri yaraşdıran əllər də, o əllərə yol göstərən zəkalar da var olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Ülviyyə Əbülfəzqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının media dəstəyi ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun Bakı Şəhəri Üzrə Təhsil İdarəsi ilə birgə keçirdiyi “Bir direktor, bir şagird” adlı layihəsinin məqsədi nümunəvi məktəblərimizi, istedadlı şagirdlərimizi üzə çıxarmaq, onların ədəbiyyata olan marağına diqqət yönəltməkdir.

Hazırda təqdimatda 26 nömrəli tam orta məktəbdir.

DİREKTOR:

Yaqut Paşa qızı Məmmədova 04.02.1963-cü il tarixdə Qubadlı rayonunda anadan olmuşdur. 1981-1986-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetinin “Bədii qrafika” fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1991-1992-ci ildə fizika fənni üzrə Müəllimlərin Təkmilləşdirmə İnstitutunda illik kurs bitirmişdir.

1988-ci ildə Xəzər rayonu 125 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbində müəllim fəaliyyətinə başlamışdır. Qısa zamanda həmin məktəbdə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.

1996-2006-cı illərdə Xəzər rayon Təhsil şöbəsində inspektor vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.

2006-2019-cu illərdə Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsində dövlət qulluqçusu, Ümumi  təhsil sektorunda məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır.

BŞTİ-də çalışdığı müddətdə idarəetmə səriştəsi və bacarığı yüksək olduğuna görə  məktəblərdə idarəetmənin tənzimlənməsi məqsədilə 80, 65, 282, 279, 245, 126, 30,152, 150, 214, 136, 218,162, 219, 26 nömrəli tam orta məktəblərdə və 20№-li məktəb-liseydə direktor vəzifəsini icra etmişdir.

Yaqut Məmmədova 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin 15 mart tarixli əmri ilə “Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanına, 2015-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 02 oktyabr tarixli sərəncamı ilə “Tərəqqi” medalına layiq görülmüşdür.

2018-ci ildə Azərbaycan müəllimlərinin XV Qurultayında, 2023-cü ildə isə XVI Qurultayına nümayəndə seçilmişdir.

Hazırda Bakı şəhəri İ.Tağıyev adına 26№-li tam orta məktəbdə direktor vəzifəsində çalışır.

​ŞAGİRD:

Əlizadə Nilufər, İftixar Tağıyev adına 26 nömrəli tam orta məktəbin VIII sinfində təhsil alır.

​Dərslərində yaxşı nəticələr göstərir, kiçik yaşlarından müxtəlif müsabiqə və layihələrdə iştirak edir. Riyaziyyat üzrə "Kenquru" Olimpiadasında, Lütfi Zadə adına Riyaziyyat və Məntiq Olimpiadasında, "Xəmsə Möcüzəsi" adlı onlayn beynəlxalq yaradıcılıq müsabiqəsində və bu kimi layihələrdə fəal iştirak etmişdir.

ESSE:

Azərbaycan – Dünyam Mənim

Azərbaycan mənim doğma Vətənim, qürur mənbəyim və dünyamdır. Mən bu torpaqda doğulmuşam, onun havasını udmuşam, suyunu içmişəm və onun tarixi ilə fəxr etmişəm. Azərbaycan mənim üçün sadəcə bir ölkə deyil, keçmişim, bu günüm və gələcəyimdir.

Azərbaycan qədim tarixə, zəngin mədəniyyətə və milli-mənəvi dəyərlərə malik bir ölkədir. Dünyanın müxtəlif xalqları ilə dostluq və əməkdaşlıq şəraitində yaşayan Azərbaycan xalqı qonaqpərvərliyi, mərdliyi və vətənpərvərliyi ilə seçilir. Ölkəmizdə müxtəlif millətlərin nümayəndələri sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşayırlar. Bu da Azərbaycanın multikultural dəyərlərinin göstəricisidir.

Vətənimizin təbiəti olduqca gözəldir. Uca dağları, gur meşələri, axar çayları, məhsuldar torpaqları və Xəzər dənizi Azərbaycanı daha da gözəlləşdirir. Şuşa, Qarabağ, Qəbələ, Şəki, Lənkəran və digər bölgələrimiz öz gözəlliyi və tarixi abidələri ilə seçilir.

Bu gün Azərbaycan sürətlə inkişaf edən müstəqil dövlətdir. Ölkəmiz elm, təhsil, idman, iqtisadiyyat və mədəniyyət sahələrində böyük uğurlar qazanır. Xalqımızın birliyi və dövlətimizin gücü sayəsində torpaqlarımız işğaldan azad edilmiş, ərazi bütövlüyümüz bərpa olunmuşdur. Bu qələbə hər bir azərbaycanlının qürur mənbəyidir.

Mən Azərbaycanın gənc vətəndaşı kimi ölkəmin gələcəyinə töhfə vermək istəyirəm. Yaxşı təhsil almaq, bilikli və faydalı insan olmaq mənim əsas məqsədlərimdəndir. İnanıram ki, hər bir gənc öz biliyi və əməyi ilə Azərbaycanın daha da inkişaf etməsinə xidmət edə bilər.

Mən Azərbaycanı sevirəm və onunla fəxr edirəm. Çünki Azərbaycan mənim Vətənim, qəlbim və dünyamdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Söz açılanda Türkiyə kinosunda komediya sözü Şaban sözü ilə qoşa hallanır. Adətən, türk kinokomediyası deyiləndə yada bir isim düşür – Şaban. Kamal Sunalın canlandırdığı bu obraz daim aktualdır, daim baxırsan və gülürsən.

Amma Azərbaycanda hədsiz sevilən türk komediyasında fərqli adlar da var, türk komedik kino industriyasında onlarca digər vacib adlar vardır, bu gün bia onlardan biri barədə danışmaq fikrindəyik.

Bu gün 1930-cu ildə İstanbulda dünyaya göz açan tanımış türk aktrisası Adile Naşitin doğum günüdür.

Həyatı uşaqlıqdan teatrla bağlı olub bu xanım əfəndinin. Çünki atası Naşit Özcan teatr rejissoru, anası Amaliya isə teatr aktrisası idi. Bəri başdan deyim ki, Adilenin anasının erməni olması faktı da var, amma o türk qızı türkdür, erməniliyini əsla büruzə verməyib həyatı boyu. Türk qadını, türk anası obrazlarını yaradaraq milyonlara sevdirməyi bacarıb. Biz də məhz bu prizmadan yanaşaraq söhbətimizə davam edək.

2-ci dünya mühaqribəsi dönəmlərinə keçək. Dünya ölüm, qan saçır. Amma İstanbulda mədəni həyat bir an belə ara vermir. Elə Adile Naşit də məhz 1944-cü ildə - müharibənin sonu ərəfəsində - Vətəni Türkiyə nasist Almaniyası ilə eyni cəbhədə müttəfiqkən kapitulyasiyaya hazırlaşanda səhnəyə gəlib, İstanbul Uşaq Teatrında çalışmağa başlayıb.

Müharibədən sonra qara buludlar səngiyiblər, o, 1948-ci ildə "Lüks Həyat" komediya filmi ilə kino karyerasının əsasını qoyur. Onun aktyor karyerasının zirvəsi 1975-ci ildə "Hababam sinfi" filmindəki Hafizə Ana rolu hesab olunur. Populyar filmin davamı olaraq çəkilən 1976-cı ildə "Hababam sinfi oyanır"‚ 1977-ci ildə "Hababam sinfi tətildə" və 1978-ci ildə "Hababam sinfi doqquz doğur" onun uğurunu möhkəmləndiribdir.

Məhsuldar yaradıcıllığı boyu Adile Naşit bir çox komediya filmlərində oynamaqla yanaşı, teatrdakı çıxışlarını da davam etdirib.

Filmoqrafiya 

1. Aile pansiyonu 

2. Milyarder

3. Quzucuqlarım 

4. Yaygara 

5. Hayroş 

6. Kiralıq ev 

7. Doktor

8. Ağa Bacı

9. Televiziya uşağı 

10. Sevgili Halam

11. Kibar Feyzo

12. Deliler Koğuşu

13. Canım qardaşım

11 dekabr 1987-ci ildə Adile Naşit doğulduğu İstanbulda uzun müddətdir tutulduğu bağırsaq xərçəngindən vəfat edib. Karacaahmet qəbirstanlığında oğlu və həyat yoldaşının yanında dəfn edilib.

Onu da qeyd edim ki, Adile Naşit canlandırdığı ana obrazlarına görə 1985-ci ildə ilin anası mükafatına layiq görülüb.

Allahdan rəhmət diləyək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)

Qoşqar İsmayılzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Biri var işıqfor, biri də var piyada keçidi. İndi izah edirəm. İşıqforda yolu keçmək istəyən piyadalar üçün yaşıl, maşınlar üçün isə qırmızı işıq yanır. Bu məlumatı daltoniklərin bilib, bəzən yanlışlıq etməsindən savayı, demək olar ki, hər kəs yerli yerində bilir. İndi gələk əsas məsələyə...

İşıqforun qırmızı işığının yandığını görən bəzi sürücülər, uzaqdan elə yüksək sürətlə gəlirlər ki, sanki bu sürət qırmızını yaşıla dəyişəcək. Nəticədə gəlib qırmızı işıqda elə tormoz edirlər ki, təkərlər asfaltla sürüşmə sürtünmədən pulsuz konsert verib, caz ifa edirlər. İşıqforlu keçidlərdən yolu keçmək, işıqforsuz keçidlərdən keçməkdən böyük ehtimalla rahatdır.  

İşıqforsuz keçiddən keçməmişdən əvvəl, bolluca düşünməlisən. İçində bol tərəddüd yaranıb, get gəl edirsən. Elə bil böyük bir biznesə risk edərək yatırım edirsən. Biznes– sənin həyatındı, yatırımsa 4-5 metrlik yoldu. Öz həyatını 4-5 metr yol gedərək yenidən qazanmalısan. Gələn maşınları bir-bir izləyirsən. Beyin düşünür, bu da keçsin keçərəm, yox o da keçsin sonra keçərəm. Uzun fikirlərdən sonra "bismillah" deyib ayağını qoyursan piyada keçidinə. Bu səfər piyada keçidi gözlərində aşağısı lava püskürən siraat körpüsünə çevrilir. 4-5 metrlik yol, sənə kilometrlik yol təsəvvürü bəxş edir. 

Yola başlayanda uzaqdan da maşın elə sürətlənib gəlir ki, deyirsən bəs, elə indicə məni cizgi filmlərindəki kimi asfalta şəkil edəcək. Bir gözün yolda, bir gözün maşında....

Qorxudan ayaqlar tutulur, donub qalırsan ki, bu da son, elə indi maşın vuracaq, başlayım kəlmeyi-şəhadət gətirim. Mənşəyi məlum olmayan bir nəsnəyə 5 manat nəzir niyaz deyirsən. Bu halda maşın gəlir düz dayanır yanında, cismin yerində qalsa da, ruhun səninlə çoxdan halallaşıb aradan çıxıb. Budur, yolun sonuna gəldik, dərin bir nəfəs çəkib yola davam edirik. Bu sevgidə isə udan tərəf nəzir niyaz sahibi oldu. 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.06.2026)