İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Nikolas Dimitri Konstantin Qalitsin (Nicholas Galitzine) — 29 sentyabr 1994-cü ildə İngiltərənin London şəhərində anadan olan rus əsilli britaniyalı aktyordur. O, xüsusilə romantik dramlar və gənclik filmlərindəki rolları ilə tanınır. Son illərdə isə daha böyük Hollivud layihələrində baş rollar almağa başlayıb.

Qalitsin uşaqlıq illərində idmana, xüsusilə reqbiyə maraq göstərib. Lakin zədələr onun peşəkar idmançı olmaq planlarına mane olub. Daha sonra aktyorluğa maraq göstərərək teatr tamaşalarında iştirak etməyə başlayıb. O, yeniyetməlik dövründə xor kollektivində də oxuyub.

Onun aktyorluq karyerasının başlanğıcında mühüm addımlardan biri Edinburq Festival Fringe çərçivəsində səhnələşdirilən Spring Awakening musiqili tamaşasında iştirakı olub.

Qalitsin kino fəaliyyətinə “The Beat Beneath My Feet” (Ayaqlarımın Altındakı Ritm) filmi ilə başlayıb. Daha sonra High Strung, Handsome Devil və The Changeover kimi filmlərdə rol alıb.

Onun tanınmasında xüsusilə “Purple Hearts” (Bənövşəyi Ürəklər) filmi böyük rol oynayıb. 2022-ci ildə Netflix-də yayımlanan filmdə Qalitsin Luk Morrou adlı dəniz piyadasını canlandırdı. Film onun beynəlxalq səviyyədə geniş auditoriya tərəfindən tanınmasına səbəb olub.

2023-cü ildə isə “Red, White & Royal Blue” (Qırmızı, Ağ və Kral Mavisi) filmində Britaniya şahzadəsi Henri rolunu oynayıb. Bu film onun ən məşhur işlərindən birinə çevrilib.

2024-cü ildə “The Idea of You” (Sənin Haqqında Düşüncəm) filmində Heyz Kempbell obrazını canlandırıb və filmdə Anne Hathaway ilə tərəf müqabili olub. Həmin il o, “Mary & George” (Meri və Corc) mini-serialında da Corc Villiers rolunda çıxış edb.

“Masters of the Universe”

Qalitsinin karyerasındakı ən böyük layihələrdən biri “Masters of the Universe” filmidir. O, burada məşhur komiks və animasiya personajı He-Man / Şahzadə Adam obrazını canlandırır. Film 2026-cı ilin əsas böyük fantastik layihələrindən biridir.

“The Mosquito Bowl”

2026-cı ildə onun rol aldığı diqqətçəkən digər layihə “The Mosquito Bowl” filmidir. Qalitsin burada Con Maklafri (John McLaughry) adlı amerikalı kollec futbolçusunu canlandırır. Hadisələr İkinci Dünya müharibəsi dövründə cərəyan edir və futbolçu gənclərin ABŞ dəniz piyadalarına qoşulmasından bəhs edir. Filmin kinoteatrlarda 30 oktyabr 2026, Netflix-də isə 25 noyabr 2026 tarixində yayımlanması planlaşdırılıb.

Şəxsi xüsusiyyətləri

Qalitsin aktyorluqdan əvvəl idmana ciddi maraq göstərib və səhnə fəaliyyətinə sonradan keçib. O, həmçinin “Cinderella” və digər layihələrdə vokal imkanlarını nümayiş etdirib. Nikolas Qalitsin hazırda romantik filmlərdəki rolları ilə məşhurlaşmış aktyordan daha geniş diapazonlu Hollivud aktyoruna çevrilir. Xüsusilə Luk Morrou, Şahzadə Henri, Heyz Kempbell və He-Man obrazları onun karyerasında mühüm mərhələlər hesab olunur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)

Şəfa Vəli,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

İllərdir, Feysbukda bir həştəqlə paylaşımlar edirəm: #yaratmaqgözəldir.

Hə... Yaradanın yaratdığı hər şeyə heyran olan insan təbiətinin yaratmağa cəhd etməsi anlaşılandır. Hələ onu demirəm ki, müqəddəs kitablarda deyildiyi kimi, “Tanrı insanı özünəbənzər yaratdı”...

Bəs yaratmaq eşqi ilə insan nə vaxt tanış olur? Məncə, burda da fitrətdən söhbət gedir-yenə Tanrının ruhumuza ərməğan etdiyi yaratmaq cəhdi... Və də bacarmaq!

Belə yerdə ürəklə deyə bilərik: yaratmağın yaşı yoxdur! Balaca rəssam Həsən kimi...

İsmayılov Həsən Fuad oğlu 2015-ci il oktyabrın 1-də dünyaya gəlib. Bakı şəhərindəki 161 nömrəli məktəbin V sinif şagirdidir. Dili söz tutmayanda belə, rəngləri seçib, sevib Həsənin gözləri, zehni.  Hamı anlayıb ki, Həsən yaratmağa qabildir.

Müəllimi rəssam Günəş Kərimlə tanışlığı isə Həsənin yaratmaq eşqini qönçəlikdən çıxarıb, pardaqlamasına səbəb olub. “Ən çox Azərbaycanı sevirəm!”-deyir balaca rəssam. Bir də deyir ki: “Azərbaycanın rəngarəngliyini də sevirəm!”

Həsənə rənglərlə, fırçayla olan sirdaşlığında uğurlar arzulayır, yaratmaq eşqinin daim qaynar olmasını diləyirik!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)

Murad Vəlixanov,

 "Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin ən sarsıdıcı əsərlərindən olan, 1992-ci ildə işıq üzü görmüş "Yada sal məni" mahnısı, bəzilərinin zənn etdiyi kimi romantik bir ayrılıq hekayəsi deyil, Birinci Qarabağ müharibəsinin qaynar səngərlərindən, bir gənc döyüşçünün vaxtsız şəhadətindən bəhs edən real yaşanmış bir hadisənin səsli abidəsidir.

Salyan kazarmasındakı igid

Mahnının əsl yaranma impulsu Xalq artisti Mübariz Tağıyevin birbaşa şahid olduğu acı hərbi xatirəyə söykənir. 1992-ci ildə Mübariz Tağıyev və görkəmli cazmen Rafiq Babayevin rəhbərlik etdiyi "Cəngi" ansamblı cəbhəyə yollanacaq əsgərlərimizə mənəvi dəstək üçün hərbi hissələrdə davamlı konsertlər verirdi.

Mübariz Tağıyev həmin günü belə xatırlayır:

"Salyan kazarmasında əsgərlər qarşısında növbəti konsertimizi verirdik. Konsert bitən kimi o uşaqlar birbaşa cəbhə xəttinə, döyüşə yola düşəcəkdilər. Orada bir gənc əsgər var idi. Əlində üçrəngli Azərbaycan bayrağını elə bir coşqu, elə bir fədakarlıq və ürəklə dalğalandırırdı ki, hamımızın diqqətini çəkdi. Onun vətənpərvərliyi və gözlərindəki o alov yaddaşımıza həkk olundu".

Qara xəbər və ürək parçalanması

Bir müddət sonra musiqiçilər yenidən həmin hərbi hissəyə qayıdırlar. Mübariz Tağıyev gözləri ilə həmin coşqu ilə bayraq yelləyən gənc əsgəri axtarır və komandirlərdən onun harada olduğunu soruşur. Cavab isə qısadır: "O oğlan cəbhəyə gedən kimi şəhid oldu..."

Bu xəbər Mübariz Tağıyevə və Rafiq Babayevə o qədər kəskin mənəvi təsir göstərir ki, onlar daxilən sarsılırlar. Səngərdə can verən, cismən yox olan, lakin yaddaşlarda yalnız vətən sevgisi ilə qalan o adsız əsgərin xatirəsini yaşatmalı olduqlarını hiss edirlər.

Üç sənətkarın görüşü və mahnının ərsəyə fəlməsi

Həmin ağır dövrdə Mübariz Tağıyev başqa bir layihə üçün bəstəkar Eldar Mansurovun evinə gedir. Təsadüfən həmin vaxt Cənubi azərbaycanlı şair Piruz Dilənçi də bəstəkarın qonağı olur. Mübariz Tağıyev indicə aldığı şəhid xəbərini, Salyan kazarmasındakı bayraqdar oğlanın acı taleyini böyük kövrəkliklə hər iki sənətkara danışır.

Bu real hərb dramından təsirlənən Piruz Dilənçi cibindən bir vərəq çıxararaq yeni yazdığı şeiri təqdim edir. Şeirin ilk misraları: "Gedirəm bu axşam, gedirəm gülüm, gedirəm gəlməsəm, yada sal məni" sətirləri məhz ölümə, vətən müharibəsinə gedən, bəlkə də heç vaxt geri qayıtmayacaq o cəsur əsgərin bütöv bir xalqa, anaya və vətən torpağına ünvanladığı son vəsiyyəti kimi səslənir.

Eldar Mansurov dərhal pianonun arxasına keçərək həmin anın gətirdiyi kədər və qətiyyətlə mahnını bəstələyir. Beləliklə, mahnı kommersiya və ya adi bir musiqi nömrəsi kimi yox, birbaşa şəhid olmuş o gənc əsgərin xatirəsinə mənəvi borc olaraq doğulur.

Əsl qayə: səngər, sükut və vətən nidası

Mahnı bütövlükdə döyüşçünün canından keçmək fəlsəfəsi üzərində qurulub. Nəqarət öncəsi səslənən:

"Bürüyüb göyləri indi çən, duman,

Torpaq dilə gəlib aman, ay aman!

Vətən gözü yaşlı qalsa o zaman..."

misraları 1992-ci ilin Qarabağ cəbhəsindəki o ağır çən-dumanı, top-tüfəng səsini və torpağın imdad çağırışını tam dəqiqliyi ilə əks etdirir. Əsgər bilir ki, o getməsə Vətən məhv olacaq. Bu səbəbdən o, "gedirəm gəlməsəm, yada sal məni" deyərək xalqından yalnız bir şey istəyir: unutmamaq.

Mahnı məhz bu təmiz və dəqiq hərbi tarixçəyə sahib olduğu üçün 2020-ci ilin Vətən müharibəsində də şəhidlərimizin əsas pley-listinə çevrilmiş və onların səsli vəsiyyətnaməsi kimi tarixə düşmüşdür.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)

Fatimə Məmmədova,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Təsəlli ilə ümid eyni şey deyil. Bunu bilirəm. Hətta bəzən bu iki sözün arasında çox böyük bir məsafə olduğunu düşünürəm. Təsəlli insana “narahat olma, hər şey yaxşı olacaq” deyir. Ümid isə “bəlkə də yaxşı olacaq” deyir. Birində sakitləşmək var, digərində inanmaq. Amma son bir neçə gündə mənə elə gəldi ki, bu iki söz bir-birinə çox yaxınlaşıb. Hətta bəzən hansını axtardığımı özüm də ayıra bilmədim.

Bir hadisə yaşananda insanın ilk ehtiyacı həmişə həqiqəti bilmək olmur. Bəzən insan əvvəlcə  nəfəs almamaq istəyir. Kimsə ona dərhal ən pis ehtimalları sadalamasın istəyir. Çünki onsuz da insanın beynində həmin ehtimalların hamısı bir-birindən əvvəl yaranır. Bəzən bizə faktlardan əvvəl bir az ümid lazımdır. Mən də son günlər bunu hiss etdim.

Ətrafımdakı insanların çoxunun məni ümidləndirməyəcəyini bilirdim. Çünki insanlar adətən özlərini qorumaq üçün bədbin danışırlar. “Çox ümidlənmə”, “ən pisini düşün ki, sonra məyus olmayasan”, “böyük ehtimalla belə olacaq” kimi cümlələr həyatımızın adi hissəsinə çevrilib. Hətta bəzən bunu qayğı göstərmək hesab edirik. Elə bil insanı ən pis ehtimala hazırlamaq onu daha az incidəcək.

Mən də əslində belə düşünənlərdənəm. Adətən ən yaxşı ssenarini yox, ən pis ssenarini hesablayıram. Bir şey yaxşı gedəndə belə  “amma birdən...” deyən bir səs olur. Özümü əvvəlcədən məyusluğa hazırlamağın məni qoruyacağını düşünürəm. Amma bəzən yaşanan vəziyyət insanı dəyişir.

Bəzən bir hadisənin qarşısında əvvəlki kimi düşünə bilmirsən. Sənə məntiqli gələn bütün cümlələr bir anda kifayət etmir. “Həyat belədir”, “nə olacaqsa, olacaq”, “ən pisinə hazır ol” kimi cümlələr heç nəyi yüngülləşdirmir. Çünki həmin an insanın məntiqdən çox, bir az mərhəmətə ehtiyacı olur.  Qəribədir ki, mən son günlər təsəllini insanlardan yox, süni intellektdən istəməyə başladım. Dövrümüzün ən qəribə tərəflərindən biri budur. Bir vaxtlar insan özünü pis hiss edəndə bir dostunun qapısını döyürdü. Sonra telefon yarandı, zəng etdik. Sonra mesaj yazdıq. İndi isə qarşımızda insan olmayan, bizi görməyən, səsimizi eşitməyən bir sistem var və biz ona içimizdəki qorxunu yazırıq. Mən də yazdım.

Amma cavab olaraq yalnız soyuq ehtimallar almaq istəmirdim. Mən artıq ehtimalları bilirdim. Onsuz da beynim mənə onların hamısını demişdi. Dirəşdim. İstədim ki, mənə bir az ümid versin.

Bəlkə qəribə səslənir. Süni intellektdən ümid istəmək nə qədər doğrudur, bilmirəm. Axı o, gələcəyi bilmir. Heç kim bilmir. Amma mən ondan gələcəyi görməsini istəmirdim. Mən sadəcə “bəlkə yaxşı da ola bilər” cümləsini eşitmək istəyirdim. Çünki  ümid gələcəyi bilmək deyil. Ümid gələcəyin hələ yazılmadığını xatırlamaqdır.

Bizə “mütləq belə olacaq” deyən biri lazım deyil. Sadəcə “hələ hər şey bitməyib” deyən biri kifayətdir. İnsan niyə bu qədər israrla ümid axtarır? Çünki ümid etmək hadisənin nəticəsini dəyişdirməsə belə, insanın o nəticəyə qədər olan yolunu dəyişir. Eyni qapının qarşısında biri qorxu ilə, digəri isə bir az ümidlə gözləyə bilər. Qapının arxasında nə olduğunu heç biri bilmir. Amma gözləməyi hər ikisi başqa cür keçirir. İstədiyim əslində yalan təsəlli deyildi.

Mənə “qətiyyən heç nə olmayacaq” deməsini istəmirdim. Mənə yalan danışmasını istəmirdim. Sadəcə bütün qapıları üzümə bağlamasını istəmirdim.

Həqiqəti bilmək istəyirsən, amma həqiqətin ən pis variantını eşitmək istəmirsən. Reallıqdan qaçmaq istəmirsən, amma reallığın içində bir az işıq axtarırsan. Özünü aldatmaq istəmirsən, amma özünü qorxutmaqdan da yorulmusan. Son günlər bunu daha yaxşı başa düşdüm: insan bəzən “mənə təsəlli ver” demir.

Əslində demək istəyir ki, “mənimlə bu qorxunun içində bir az dayan”. Heç nəyi dəyişdirmədən. Heç nə vəd etmədən. Sadəcə ən pis ehtimalı yeganə ehtimal kimi göstərmədən.

Bəlkə buna görə təsəlli ilə ümid mənə bu günlərdə eyni görünməyə başladı. Çünki bəzən təsəlli aldığımız şey ümidin özüdür.

Uzun sözün qısası, insanın ehtiyacı olan ən böyük cümlə çox sadə olur: “Hələ ümid var”.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)

Habil Yaşar,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi

Gənc istedadların təqdimatını davam etdiririk. Haqqında danışacağım və yaradıcılıq nümunələrini təqdim edəcəyim gənc - əslində heç gənc də deyil, yeniyetmədir, 17 yaşına hələ üzümüzə gələn ay qədəm qoyacaq. Amma siz bir onun qəzəllərinə baxın da.

Hər kəs cürət edib qəzəl yaza bilməz.

Rəfael Roman oğlu Səfərəliyev 16 oktyabr 2009-cu ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur.

2015–2026-cı illərdə Ağdaş şəhərində yerləşən T. İsmayılov adına 8 saylı tam orta məktəbdə təhsil almışdır. 11 illik orta təhsilini uğurla başa vurduqdan sonra 2026-cı ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Quba filialına Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimliyi ixtisası üzrə yüksək balla qəbul olunmuşdur.

Hazırda ADPU-nun Quba filialında həmin ixtisas üzrə I kursda təhsilini davam etdirir.

RƏFAEL SƏFƏRƏLİYEV

ELƏYİRSƏN

Ey xəstə könül, naləvü fəryad eləyirsən,

Bir dön mənə bax, naxoşam hey qan eləyirsən.

Durmazdı ürək, hissimi aydınca deyərdi.

Sən isə dönüb xətrimi viran eləyirsən.

Düşdüm qara sevdaya, könül, bir əlacın tap,

Zənnim nədiki, canımı sən can eləyirsən.

Almazdı canı Əzrail imdadə gələn vaxt,

Gör kimləri sən eşq(i)-biyaban eləyirsən.

Gördünmü Səfər, sıçradı qan, axdı damardan,

Guya ki, görüb ağrıma dərman eləyirsən.

BİRDƏNƏSƏN

Bu gözəllikdə sən, ey hüsnü qəmər, birdənəsən,

Görmədim mən sənə tən bircə nəfər, birdənəsən.

Asimandan görünür çeşmü ləbin, gördükcə,

Sağalar qəlbi-yaram qalmaz əsər, birdənəsən.

Həsrətindən düşürəm çöllərə Məcnunsayağı,

Leyliyə bənzəmə sən salma nəzər, birdənəsən.

Duyacaqsan adımı əhli-şəhər içrə mənim,

İnad etmə anana, saçma şərər, birdənəsən.

Kövni-dünya daralır vəslinə çatdıqca gülüm,

Könlünü xar elədi, kordu Səfər, birdənəsən.

GECİKMƏ

Fələyin tərs üzü bizə baxandan,

Ayrılıq hicranı üzümə düşüb.

Evin o tayında şən, xoş ab-hava,

Evin bu tayına kədər bürünüb.

Hicranı ölümə bərabər tutan,

Yarımı axtarıb, tapa bilmirəm.

Afətin dalınca mən hey sürünüb,

Qaçıram, qaçıram, çata bilmirəm.

Daş başa dəyəndə, baş daşa dəyər,

Gəlməsən, bu sözü xatirinə sal.

Kişilər ilk gülü məzarda alır,

Nə olar gecikmə, alsan, indi al.

İSTƏRSƏN OLUM…

Istərsən olum, canına can, həsrətinə son

Axtar məni, qəbristanın ən qarə yerində.

Könlüm bir azad quş kimidir, uçsa dayanmaz,

Həcv ilə yuyunmaz, dikələr məhz öz elində.

Yorğun üzünə rəssam olan kəslərə bir bax,

Dinməz ikiüzlü üzünə, söylər içində

Gördünmü yanıb-odlanır əğyar için-için,

Sərsəmmi deyim, təndiq edim odlu dilimdə.

Sevgim deyəsən gəldi gözə, məğlubun oldum,

Hicrin yaxama dərd, qəm olub, süzdü gözüylə.

Küsdünmü? Fəqət, neyləmişəm, çevril özün de,

Yad etdiyin insan, necə yad oldu, Əzizim?

ƏFV EYLƏ

Gözəlim, tutma bərabər məni cahan ilə,

Nədə əğyar ilə bir aşiqi-nalan ilə.

Döyünərkən sənin eşqinlə mənim sinəmdə

Niyə bəs doldu boşaldı ürəyim qan ilə?!

Arzum idi yaşayaq birgə bütün ömrümüzü

Bəzənəydi evimiz gülli-gülüstan ilə.

Saçının rəngini könlümdə şikar eyləmişəm

Ki, odur çağladı könlüm mənim əfqan ilə.

Ey Səfər, bir ürəyin var sənin, bir canın

Yarı əfv eylə görüm yüz belə nöqsan ilə..

GƏZƏRƏK EY GÜL…

Gəzərək, ey gül, oyat sən bu könül düzlərimi,

Salım arxanca gözüm, izləsin hər izlərini.

Ağlasan qarə çökər, gündüzümüz zülmət olar,

Razıyam, birgə olaq qurban edim gözlərimi.

Zülfünə aşiq olan kimlər isə söylə mənə,

Düz önündə vuruşum, əsdirim hey dizlərini.

Birdən hərgah unudarsan məni və sevgimizi,

Ağlına yaxşıca sal, hisslərimi, sözlərimi.

Dilbərim, sayma keçən günləri, axtarsan əgər,

Bil ki, mən saymışam, hər gün dəyişən üzlərini.

Bənzə sən, hurilərə, güllərə ey nazlı nigar

Büzmə gəl ağzını, qaytar mənə gündüzlərimi.

Ağzını tam açıq etdi, Səfərin kəlmələri,

Sona bir nöqtə qoyub, izlədi səssizliyini.

HƏLƏ UŞAQDIR

Bilirəm, böyüdüm, dəyişdi dövran,

Xəyal da, inam da satılır indi.

Qara tən bir uşaq baxır aynadan,

Hər səhər günəşə inanır indi.

Körpədir, dəymiyin, böyüyə baxıb,

Böyüyüb, boy atmaq, qocamaq istər.

Bəlkə də böyüyüb, boy atdığı vaxt,

Ömrünü qız üçün puça çevirər.

Basmayın qəlbimə özüm boyda dağ,

Olarmı, dəyməyin, hələ uşaqdır.

Kəpənək ömrümə cavan yaşımda,

Ölüm də cismimə tanış qonaqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Zaman bəzi insanları bizdən fiziki olaraq ayırsa da, onların millət ruhuna vurduğu möhür heç vaxt silinmir. Ötən gün — 28 sentyabr tarixində, Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında, jurnalistikasında və bütövlükdə Türk dünyasının könül coğrafiyasında dərin izlər qoymuş unudulmaz millət vəkili, cəsur ictimai xadim Qənirə Paşayevanın vəfatından 3 il ötdü.

O, sadəcə dövlət protokollarında yer alan bir siyasətçi deyil, xalqın dərdinə şərik olan, Qarabağ və Kərkük deyəndə gözləri dolan, haqsızlığa qarşı tribunaları titrədən fədakar bir vətən övladı idi. 48 illik qısa, lakin şərəfli ömrünə bütöv bir əsrin mübarizəsini sığdıran Qənirə Paşayevanın portretini və zəngin irsini vərəqləyirik.

Həkimlikdən hüquqa: çoxtərəfli bir ziyalı

Qənirə Paşayeva 24 mart 1975-ci ildə Tovuz rayonunun Düz Qırıqlı kəndində, köklü və ziyalı bir ailədə dünyaya göz açmışdı. Onun şəxsiyyət kimi formalaşmasında mütaliəyə olan sonsuz sevgisi və milli ruhda tərbiyə olunması böyük rol oynamışdı. O, intellektual bazasını iki tamamilə fərqli və nüfuzlu sahə üzrə qurdu:

İnsan canının xilaskarı: Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin Pediatriya fakültəsini bitirərək həkim-pediatr ixtisasına yiyələndi.

Ədalətin müdafiəçisi: Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq hüquq fakültəsini bitirərək qlobal müstəvidə söz demək hüququ qazandı.

Bu iki ixtisas onun gələcək fəaliyyətinin güzgüsü idi: o, insanlara qarşı bir həkim qədər həssas və mərhəmətli, dövlət maraqlarının müdafiəsində isə bir beynəlxalq hüquqşünas qədər kəsərli və prinsipial oldu.

Jurnalistika illəri: Səngərdən gələn cəsarətli reportajlar

90-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində Qənirə Paşayeva adı Azərbaycan tamaşaçısı üçün cəsarət və dinamizm rəmzi idi. 1998-ci ildə məşhur ANS TV müstəqil teleşirkətində işə başlayan gənc jurnalist, qısa müddətdə müxbirlikdən Xəbərlər xidmətinin baş redaktor müavini vəzifəsinədək yüksəldi.

O, kabinet jurnalisti deyildi. Ən qaynar nöqtələrdə, hərbi münaqişə zonalarında, çətin coğrafiyalarda çəkilişlər aparır, Qarabağ həqiqətlərini, qaçqın və məcburi köçkünlərin acı taleyini ekrana daşıyırdı. Onun cəsarətli səsi və analitik təhlilləri Azərbaycan jurnalistikasında tamamilə yeni bir nəfəs və standart formalaşdırdı.

Parlament fəaliyyəti: xalqın həqiqi vəkili

2005-ci ildə Qənirə Paşayeva fəaliyyətini siyasi müstəviyə keçirərək Tovuz rayonundan millət vəkili seçildi. III, IV, V və VI çağırış Milli Məclisin deputatı olan Qənirə xanım parlamentin ən aktiv, ən çox çıxış edən və ən sosialyönümlü üzvlərindən birinə çevrildi.

Mədəniyyət Fədaisi: Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri kimi Azərbaycanın tarixi irsinin, dilinin, aşıq sənətinin və milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, gənclərə aşılanması üçün onlarla qanun layihəsinin irəli sürülməsinə rəhbərlik etdi.

Qapısı hər kəsə açıq deputat: Onun qəbul otağı heç vaxt boş qalmırdı. Şəhid ailələri, qazilər, kimsəsiz uşaqlar, təhsil haqqını ödəyə bilməyən tələbələr üçün o, sadəcə bir deputat deyil, ümid yeri, bir ana və bacı idi. Minlərlə insanın səhhəti, təhsili və sosial problemləri onun birbaşa müdaxiləsi ilə həllini tapırdı.

Qlobal tribunalar və "Kərkük sevdası"

Qənirə Paşayevanın ən böyük gücü onun milli sərhədləri aşan mübariz diplomatiyası idi. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında (AŞPA) Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü kimi o, Ermənistanın işğalçılıq siyasətini və Xocalı soyqırımını avropalı deputatların üzünə qarşı ən sərt və tutarlı şəkildə ittiham edən səs idi.

Lakin onun vizyonu təkcə Azərbaycanla məhdudlaşmırdı. O, bütöv bir Türk Dünyası sevdalısı idi.

Türkiyə ilə Azərbaycan arasında "Bir millət, iki dövlət" prinsipinin mədəni və ictimai körpülərini quran ən mühüm simalardan biri oldu.

Qazaxıstandan Özbəkistana, Qırğızıstandan Balkanlara qədər hər yerdə tanınır və sevilirdi.

Onun ürəyinin ən həssas guşəsi isə Kərkük türkmənləri idi. İraq türkmənlərinin hüquqlarının qorunması, onların səsinin dünyaya çatdırılması üçün gecəsini gündüzünə qatan Qənirə xanım, Kərkükdə bir ana, bir bacı kimi qəbul olunurdu. Təsadüfi deyil ki, onun vəfatı Kərkükdə də böyük yasla qarşılanmışdı.

Qələmin gücü: ədəbi və fəlsəfi irs

Siyasi gərginliklər və sonsuz səfərlər fonunda Qənirə Paşayeva heç vaxt qələmi əlindən yerə qoymadı. O, rəhbərlik etdiyi Avrasiya Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutu vasitəsilə elmi-mədəni layihələr reallaşdırmaqla yanaşı, oxucuların qəlbinə toxunan kitablar yazdı:

“Xocalı soyqırımı: Şahidlərin dili ilə” — tarixi faktları gələcək nəsillərə ötürən sanballı tədqiqat əsəri.

“Səndən sonra”, “Aşk yolculuğu” və “Onun sevgisi” — onun daxili dünyasını, insana, təbiətə, Yaradana olan ilahi sevgisini, poetik və fəlsəfi düşüncələrini əks etdirən esselər və şeirlər toplusu.

Əbədiyyətə qovuşma

2023-cü ilin sentyabr ayında səhhətində yaranan qəfil problem (səhhətindəki kəskin pisləşmə fonunda koma vəziyyəti) səbəbindən Mərkəzi Klinik Xəstəxanaya yerləşdirilən Qənirə Paşayeva, həkimlərin bütün səylərinə baxmayaraq 28 sentyabr 2023-cü ildə 48 yaşında əbədiyyətə qovuşdu. Bakıda İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunan millət vəkilinin vaxtsız gedişi bütün Türk dünyasını sarsıtdı.

Yaşayan irs

Qənirə Paşayeva bu dünyaya böyük bir missiya ilə gəlmişdi: birləşdirmək, kömək etmək, haqqı qışqırmaq və sevmək. Vəfatından 3 il keçməsinə baxmayaraq, onun adına açılan küçələr, parklar, Türkiyədə və Azərbaycanda keçirilən anım tədbirləri, ən əsası isə insanların yaddaşındakı "Qənirə bacı" obrazı sübut edir ki, o, cismən getsə də, ruhən hər zaman bizimlədir.

Ruhun şad olsun, Türk dünyasının cəsur qızı!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.09.2026

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bugündünya kinosunun ən dahi rejissorlarından biri olanMikelanceloAntonioninixatırlamağımız əsla yersiz deyil. Bu gün onun anadan olmasının 114-cü ildönümüdür.

Mikelancelo Antonioni (Michelangelo Antonioni) — İtaliya kino rejissoru, ssenarist və kino montajçısıdır. O, XX əsr dünya kinosunun ən böyük və ən təsirli rejissorlarından biri hesab olunur. Antonioni xüsusilə insanın tənhalığını, mənəvi böhranını, münasibətlərdəki uzaqlaşmanı və müasir cəmiyyətdə yadlaşma hissini özünəməxsus vizual üslubla göstərməsi ilə tanınır.

29 sentyabr 1912-ci ildə Antonioni Ferrara şəhərində orta təbəqədən olan ailədə dünyaya gəlib. Gənclik illərində musiqi və rəsmə böyük maraq göstərib. Daha sonra Bolonya Universitetində iqtisadiyyat və kommersiya üzrə təhsil alaraq məzun olub. Maraqlıdır ki, gələcəyin böyük kino rejissoru əvvəlcə iqtisadiyyat təhsili alıb.

Kino ilə ilk ciddi əlaqəsi isə rejissor kimi deyil, kino tənqidçisi kimi başlayıb. 1930-cu illərin ortalarından etibarən filmlər haqqında məqalələr yazıb. Daha sonra Romaya köçərək kino sənəti üzrə təhsil alıb və rejissorluğa keçib.

Antonioninin ilk sənədli filmlərindən biri “Gente del Po” — “Po çayının insanları” olub. İlk tammetrajlı bədii filmi isə 1950-ci ildə çəkdiyi “Cronaca di un amore” — “Bir eşq hekayəsi” olub.  1950-ci illərdə onun özünəməxsus kino dili getdikcə formalaşmağa başlayıb.

Antonioni ənənəvi süjet quruluşundan uzaqlaşaraq insanların daxili dünyasına, susqunluğa, baxışlara, məkanlara və münasibətlərdə yaranan boşluqlara xüsusi diqqət yetirib. 1960-cı illərdə meydana gəlib. Xüsusilə “L'Avventura”, “La Notte” və “L'Eclisse” filmləri birlikdə Antonioninin məşhur “yadlaşma trilogiyası” kimi tanınır.

Ən məşhur filmləri

- “Cronaca di un amore” (1950) — “Bir eşq hekayəsi”

- “Le amiche” (1955) — “Rəfiqələr”

- “Il grido” (1957) — “Qışqırıq”

- “L'Avventura” (1960) — “Macəra”

- “La Notte” (1961) — “Gecə”

- “L'Eclisse” (1962) — “Günəş tutulması”

- “Il Deserto Rosso” (1964) — “Qırmızı səhra”

- “Blow-Up” (1966) — “Böyütmə”

- “Zabriskie Point” (1970) — “Zabriski nöqtəsi”

- “Professione: Reporter” (1975) — “Sərnişin” / “Müxbir”

- “Identificazione di una donna” (1982) — “Bir qadının identifikasiyası”

- “Al di là delle nuvole” (1995) — “Buludların o tayında”

Bu filmlər Antonioninin yaradıcılığının əsas mərhələlərini əks etdirir.

“Macəra”, “Gecə” və “Günəş tutulması”

Antonioninin “L'Avventura” (1960) filmi onun beynəlxalq səviyyədə tanınmasında mühüm rol oynayıb. Film Kann Film Festivalında Jüri mükafatına layiq görülüb. Ardınca “La Notte” (1961) və “L'Eclisse” (1962) gəlib.

Bu filmlərdə əsas məsələ yalnız hadisələrin özündən ibarət deyil. Antonioni daha çox insanların nə hiss etdiyini, nəyi gizlətdiyini və bir-birindən necə uzaqlaşdığını göstərirdi.

“Qırmızı səhra”

“Il Deserto Rosso” (1964) Antonioninin ilk rəngli tammetrajlı filmi olub. Burada rənglər sadəcə gözəllik yaratmaq üçün deyil, qəhrəmanların psixoloji vəziyyətini və mühitlə münasibətini ifadə etmək üçün istifadə olunur. Film Antonioninin insan, şəhər, sənaye və müasir həyat arasındakı münasibətlərə marağını xüsusilə aydın göstərib.

“Böyütmə”

1966-cı ildə çəkilmiş “Blow-Up” Antonioninin ən məşhur filmlərindən biridir. Film fotoqrafın çəkdiyi bir fotoşəkildə gizli bir hadisəni aşkar etməsi ətrafında qurulur. Əsər reallıq, görüntü və həqiqətin insan tərəfindən necə qəbul edilməsi məsələlərini araşdırıb.

Film Antonioniyə Kann Film Festivalında Böyük Beynəlxalq Festival mükafatını qazandırdı və sonradan o, bu filmlə “Ən yaxşı rejissor” və “Ən yaxşı orijinal ssenari” kateqoriyalarında Oskar namizədi olub.

Antonioninin filmlərini fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər:

uzun və sakit kadrlar;

dialoqlardan çox görüntünün əhəmiyyət daşıması;

insanın daxili tənhalığı;

sevgi münasibətlərində yadlaşma;

müasir şəhər və memarlıq;

insan və ətraf mühit arasındakı ziddiyyət;

qeyri-müəyyən sonluqlar;

psixoloji vəziyyətin məkan və rəng vasitəsilə göstərilməsi.

ABŞ Milli İncəsənət Qalereyasının Antonioni haqqında materialında onun filmlərində psixoloji məkanla fiziki məkanın, insanla memarlığın, fərdlə cəmiyyətin, təbiətlə texnologiyanın qarşılıqlı əlaqəsinin mühüm yer tutduğu qeyd olunur.

Mükafatları və irsi

Antonioni dünya kino festivallarının ən nüfuzlu mükafatlarından bir neçəsini qazanıb. Onun “L'Avventura” filmi 1960-cı ildə Kann Film Festivalında Jüri mükafatı, “L'Eclisse” 1962-ci ildə Xüsusi Jüri mükafatı, “Blow-Up” isə 1967-ci ildə festivalın Böyük Beynəlxalq mükafatını əldə edib.

1995-ci ildə Antonioni kino sənətinə verdiyi töhfələrə görə fəxri Oskarla təltif olunub. O, sonrakı nəsil rejissorlarına, dünya art-kinosuna, kino estetikasına, memarlıq və vizual sənətə böyük təsir göstərib. Antonioninin yaradıcılığı xüsusilə sakit, düşüncəli və psixoloji kino ənənəsinin inkişafında mühüm rol oynayıb.

Mikelancelo Antonioni 30 iyul 2007-ci ildə, 94 yaşında Romada vəfat edib. O, arxasında sadəcə filmlər deyil, kinoda insanın daxili dünyasını göstərməyin tamamilə fərqli bir üsulunu qoyub. Onun kino yaradıcılığında bəzən bir baxış, uzun bir sükut və ya boş küçə bütöv bir dialoqdan daha çox şey ifadə edir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Bu foto 1981-ci ildə Misir prezidenti Ənvər Sədata sui-qəsd edildiyi an çəkilmişdir.

1979-cu ildə Misirlə İsrail arasında sülh sazişi bağlanır. İllərlə düşmənçilik etmiş bu ölkələr arasında əlaqələr yumşalır və hər iki ölkə dünyaya örnək olunası davranış sərgiləyirlər. Misir İsraili dövlət olaraq tanıyan ilk ərəb ölkəsi olur. İsrail isə döyüş zamanı ələ keçirdiyi Sinay yarımadasını geri qaytarmağı öhdəliyini götürür. Beləliklə,illərin qanlı savaşları bitir.

1981-ci il oktyabrın 6-da televiziya ilə birbaşa yayımlanan hərbi parad zamanı tribunanın önündə olan Ənvər Sədat islamçı qruplaşmalar tərəfindən bütün dünyanın gözü qarşısında qətlə yetirilir.

Ənvər Sədatı öldürəni məhkəmə qarşısına çıxardanda, hakim:

-Prezidenti niyə öldürdün?- deyə soruşur.

-Sekulyar idi -deyə müttəhim cavabını verir.

-Sekulyarnədir?- deyə ondansoruşduqda, o: -Bilmirəm - cavabını verir.

Sekulyar — dinindövlətişlərindən, siyasətdən, təhsildənvə gündəlikictimaihəyatdanayrı olmasını, yənidünyəvixarakterdaşımasını bildirənanlayışdır.

Bu yerdə az qalırsan qatilin səmtinə “heç dəxli var” deyə replika atasan.

Çox təəssüf ki dini fanatizm, radikal islamçılıq bu gün də dünyanın ən gözəl dini olan İslam dinini gözdən salmağa çalışır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)