İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Abşeron-Xızı Regional Mədəniyyət İdarəsinin tabeliyində Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasının təşəbbüsü və təşkilatçılığı,  Mədəniyyət İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Sumqayıt şəhər komitəsinin dəstəyi ilə Sumqayıt şəhər Heydər Əliyev Mərkəzində “Şəhərsalma və Memarlıq İli” çərçivəsində “Ulu Öndər Heydər Əliyevin arzuladığı şəhərə çevrilən Sumqayıt” adlı sərgi-tədbir keçirilib.

Tədbir başlamazdan əvvəl Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin və ölkəmizin ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçmiş şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub, daha sonra Dövlət Himni səsləndirilib.

Tədbiri giriş sözü ilə moderator, yazıçı, dramaturq və kulturoloq Hafiz Ataxanlı açaraq Sumqayıt şəhərinin keçdiyi inkişaf yolundan, Ulu Öndər Heydər Əliyevin bu şəhərin inkişafına göstərdiyi diqqət və qayğıdan danışıb. Bildirilib ki, Sumqayıt bu gün müasir memarlığı, abad infrastrukturu və sürətli inkişafı ilə ölkənin ən nümunəvi şəhərlərindən birinə çevrilib.

Çıxış edən Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin İctimai-siyasi və humanitar məsələlər sektorunun müdiri Fərman Kazımov şəhərin son illərdə qazandığı uğurlardan bəhs edərək qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Sumqayıtın sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı yeni mərhələyə qədəm qoyub. O vurğulayıb ki, həyata keçirilən genişmiqyaslı abadlıq və quruculuq işləri şəhərin simasını tamamilə dəyişib.

Sumqayıt şəhər bələdiyyəsinin komissiya sədri Akif Kərimov, şəhər Ağsaqqallar Şurasının sədri, Prezident təqaüdçüsü Təbrik Quliyev və Sumqayıt Veteranlar Təşkilatının sədri Sovet Şükürov çıxışlarında Heydər Əliyevin Azərbaycanda şəhərsalma siyasətinin əsasını qoyduğunu, Sumqayıtın da məhz həmin siyasətin nəticəsində inkişaf edən sənaye və mədəniyyət mərkəzinə çevrildiyini bildiriblər.

Əməkdar müəllim, şairə, Prezident təqaüdçüsü Ofeliya Babayeva və Sumqayıt Ə.Kərim adına Poeziya Klubunun direktoru, AYB poeziya bölməsinin rəhbəri, şair İbrahim İlyaslı çıxışlarında Sumqayıtın təkcə sənaye şəhəri deyil, həm də zəngin ədəbi-mədəni mühitə malik şəhər olduğunu diqqətə çatdırıblar. Onlar şəhərin bugünkü inkişafının gənc nəsildə vətənpərvərlik hisslərinin güclənməsinə mühüm töhfə verdiyini qeyd ediblər.

Tədbirdə iştirak edən şəhid anaları Sürəyya Mehdiyeva və Nəzakət Cəfərova şəhid ailələrinə göstərilən dövlət qayğısından danışaraq belə tədbirlərin gənclərin milli ruhda tərbiyəsində mühüm rol oynadığını bildiriblər.

Daha sonra Sumqayıt Dövlət Rəsm Qalereyasının direktoru, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü Ellada Həsənova, Fəxri Mədəniyyət işçisi, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü Nəsibə Şükürova və rejissor-prodüser, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü Etibar Bənnayev sərginin əhəmiyyətindən söz açıblar. Qeyd olunub ki, sərgidə nümayiş olunan rəsm əsərlərində Sumqayıtın müasir siması, memarlıq nümunələri, şəhərin keçmişi və bu günü bədii şəkildə əks etdirilib.

Tədbir zamanı iştirakçılar sərgi ilə tanış olub, nümayiş etdirilən əsərləri böyük maraqla izləyib və belə layihələrin şəhərin mədəni həyatına töhfə verdiyini, milli-mənəvi dəyərlərin təbliğində mühüm rol oynadığını vurğulayıblar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.05.2026)

Şəmil Sadiq,

“Hədəf” şirkətlər qrupunun qurucusu, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, ANAİB-in direktoru.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Turan sevdalısı böyük şair, yazıçı, ictimai-siyasi xadim Sabir Rüstəmxanlınin 80 illik yubileyində iştirak etmək mənim üçün xüsusi bir duyğudur.

Sabir müəllim haqqında onu yaxından tanıyan, uzun illər yol yoldaşı olmuş, yaradıcılığını araşdırmış alimlər, ziyalılar məndən daha dolğun yaza, daha geniş danışa bilərlər. Mən isə onun ömrünün təxminən yarısı qədər yaşamış bir adam kimi, daha çox hiss etdiklərimi deyə bilərəm.

Sabir bəy mənim yaşımda olanda Azərbaycanın istiqlalı uğrunda meydanlarda danışır, uca kürsülərdən millətin səsini dünyaya çatdırırdı. Mənim üçün Sabir müəllim uşaqlığımın azadlıq hərəkatçısı, gəncliyimin şairi və yazıçısı, bu günümün isə bilgəsidir.

Elə bir insandır ki, Onunla bir dəfə üz-üzə gələndən sonra adama elə gəlir ki, sanki uzun illərin dostusan. Elə bil çoxdan tanıdığın bir qardaşla qarşılaşmısan.

Bir xatirə yadıma düşür… Laçına girişdə postda gözləyirdik. Birdən Sabir müəllimin maşınla keçdiyini gördüm. Özüm də hiss etmədən, uşaq kimi ucadan səsləndim:

“Sabir müəllimmmm!..”

Maşın dayandı. Hətta geri döndü.

Görüşdük, qucaqlaşdıq, təbrikləşdik.

O gün Azərbaycan xalqı 30 ildən sonra ilk dəfə Laçına gedirdi. Hamımızın içində başqa bir duyğu vardı - sevinc, həsrət, qürur, kövrəklik… İndi düşünürəm: o uşaq kimi səsləniş həmin günün coşqusundan doğmuşdu, yoxsa Sabir müəllimin insanlarda yaratdığı o doğmalıqdan?.. Bəlkə də hər ikisindən. Çünki o gün hamımız uşaq kimi sevinirdik. Amma bu sevgini, bu səmimiyyəti hər adama bu qədər içdən göstərə bilməzdim.

Bu böyük tarixi şəxsiyyətlə eyni dövrdə yaşamaq, onu yaxından tanımaq mənim üçün böyük qürurdur.

Bir neçə gün əvvəl Sabir bəyi liseyimizdə qonaq etdik. Balabilgələrimiz onun əsərlərindən səhnələr hazırlamış, şeirlər səsləndirmişdilər. Qarşısında 40-50 şagird olsa da, onlarla elə bir ünsiyyət qurdu ki, sanki həmsöhbətləri uşaqlar yox, həyatın özünü yaşamış böyük insanlar idi. Hər birinə diqqətlə qulaq asdı, hər birinə dəyər verdi. Bax elə böyüklük də budur.

Dəyərli Sabir müəllim, sizi ürəkdən təbrik edir, möhkəm can sağlığı, uzun ömür və yeni yaradıcılıq sevincləri arzulayıram.

80 yaşınız mübarək olsun. Sözünüz də, özünüz də daim var olsun.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.05.2026)

Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

28 May – 1918-ci il. Şərqdə ilk demokratik respublikanın qurulması tarixi. Nə xoş bizə ki, o respublika məhz biz azərbaycanlılara məxsus Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətidir.

26 may 2026-cı il tarixində Ağdam rayon Heydər Əliyev Mərkəzində 28 May - Müstəqillik gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib.

Ağdam Rayon İcra Hakimiyyətinin və YAP Ağdam rayon təşkilatının birgə təşkilatçılığı ilə baş tutan tədbirdə Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı Vaqif Həsənov, aparatın əməkdaşları, Milli Məclisin deputatı Elman Məmmədov, YAP Ağdam rayon təşkilatının sədri Mansur Quliyev, şəhid ailələri, qazilər, hüquq mühafizə orqanlarının, idarə, müəssisə, təşkilatların rəhbərləri və rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak etmişlər. Tədbir iştirakçıları əvvəlcə Ulu öndər Heydər Əliyevin mərkəzi meydanda ucaldılmış abidəsini ziyarət etmiş, abidə önünə gül dəstələri düzmüşlər. Tədbirdə əvvəlcə Dövlət Himni səsləndirilmiş, Ulu Öndər Heydər Əliyevin və torpaqlarımızın azadlığı uğrunda şəhid olmuş Vətən övladlarının xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilmişdir.

Daha sonra Müstəqillik Gününə həsr olunmuş videoçarx tədbir iştirakçılarına nümayiş etdirilmişdir. Çıxış edən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vaqif Həsənov və digər natiqlər 28 may 1918-ci ildə müsəlman Şərqində ilk dünyəvi demokratik dövlət olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından, mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdə yaranaraq fəaliyyət göstərmiş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin demokratik dövlət quruculuğu, iqtisadiyyat, mədəniyyət, təhsil, hərbi quruculuq kimi sahələrdə həyata keçirdiyi işlərin Azərbaycan tarixinin parlaq səhifəsi olmasından, Ulu Öndərin Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1998-ci ildə Cümhuriyyətimizin 80 illik yubileyinin keçirilməsindən, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin şərəfinə “İstiqlal bəyannaməsi” abidəsinin ucaldılmasından, 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi haqqında" sərəncam imzalanmasından və bu tarixi hadisə münasibətilə 2018-ci ilin "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli" elan olunmasından, 2021-ci ilin 15 oktyabr tarixində “Müstəqillik günü haqqında” qəbul edilmiş qanunla mayın 28-nin Müstəqillik Günü, oktyabrın 18-nin isə Müstəqilliyin Bərpası Günü kimi təsbit olunmasından bəhs etmişlər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.05.2026)

Murad Vəlixanov,

 "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

İslam dünyasının ən müqəddəs və böyük bayramlarından biri olan Qurban bayramı yaxınlaşır. Bu bayram sadəcə müəyyən ayinlərin icra edildiyi bir gün deyil; o, fədakarlığın, mənəvi saflığın, insanlararası bərabərlik və həmrəyliyin ən ali təzahürüdür. Bəs hər il böyük coşğu ilə qeyd etdiyimiz bu bayramın kökündə dayanan "Qurban" sözünün həqiqi mənası nədir?

"Qurban" Sözünün Etimologiyası və Elmi Araşdırması

"Qurban" sözü dilimizə ərəb dilindəki *"qurbân" (قربان)* sözündən keçmişdir. Bu sözün kökü isə *"q-r-b" (قرب)* fellərinə söykənir.

Elmi və teoloji araşdırmalar göstərir ki, bu sözün hərfi və terminoloji mənaları olduqca dərindir:

 * *Yaxınlaşmaq və Yaxın Olmaq:* "Qurban" – etimoloji olaraq *"yaxınlaşmaq", *"yaxınlıq dərəcəsi"* və ya *"yaxınlığa vəsilə olan şey"** mənalarını ifadə edir.

 * *İlahi Yaxınlıq:* Dini termində isə qurban – sadəcə heyvan kəsmək deyil, insanın Allaha mənəvi olaraq yaxınlaşması, Ona olan sevgisini və sadiqliyini subut etməsi üçün fəda etdiyi hər bir şeyi simvolizə edir.

Tarixi Kökü

Maraqlıdır ki, bu kökdən törəyən və dilimizdə işlənən "müqərrəb" (yaxınlaşdırılmış, seçilmiş) və "qohum" (qan bağı ilə yaxın olan) sözləri də eyni semantik qrupdandır.

Vacib Nüans: Qurani-Kərimdə (Həcc surəsi, 37-ci ayə) buyurulur: "Onların nə əti, nə də qanı Allaha çatmaz. Allaha çatacaq olan yalnız sizin təqvanızdır (mənəvi təmizliyiniz və sadiqliyinizdir)". Bu ayə "qurban" sözünün mahiyyətinin maddi deyil, tamamilə mənəvi bir yaxınlaşma olduğunu sübut edir.

Bayramın tarixi və Həzrəti İbrahim sınağı

Qurban bayramının tarixi bəşəriyyətin ən böyük mənəvi sınaqlarından biri – Həzrəti İbrahim və oğlu İsmayılın hekayəsi ilə bağlıdır. Bu hadisə insana mesaj verir ki, ən dəyərli varlığını belə İlahi sevgi yolunda fəda etməyə hazır olan kəs əslində heç nəyi itirmir, əksinə, mənəvi ucalıq qazanır. Bu fədakarlığın mükafatı olaraq göydən endirilən qoç, bəşər tarixində insan qurban verilməsi kimi qədim və amansız adətlərə də birdəfəlik son qoydu.

Qurban Bayramının sosial və humanitar missiyası

Bu bayramın cəmiyyət üçün daşıdığı sosial əhəmiyyət əvəzsizdir. Qurban kəsilməsi zənginlə kasıb arasındakı sosial uçurumu aradan qaldırır:

 Bayramın Sosial Funksiyaları  Açıqlaması

Bərabərlik və Paylaşım Kəsilən qurban ətinin ehtiyac sahiblərinə paylanması cəmiyyətdə sosial ədaləti təmin edir.

Həmrəylik və Küskünlüklərin Bitməsi

 Bu gün insanlar bir-birini ziyarət edir, incikliklər unudulur, cəmiyyətdə sülh və barış mühiti yaranır.

Şükür Mədəniyyəti İnsan əlində olan nemətləri başqaları ilə bölüşərək sahib olduqlarının dəyərini daha yaxşı anlayır. 

Rəqəmsal Dünyada Bayram Ənənələri

Bu gün rəqəmsal inkişaf və texnologiya əsrində yaşasaq da, Qurban bayramının ötürdüyü mənəvi dəyərlər dəyişməz qalır. Texnologiya sadəcə bu xeyirxahlığı daha sürətli və geniş miqyasda etməyə kömək edir – bu gün dünyanın bir ucundan digər ucundakı ehtiyac sahibinə onlayn şəkildə qurban payı göndərmək, yardımlaşmanı qloballaşdırmaq mümkündür. Çünki mahiyyət eynidir: "bölüşmək və yaxınlaşmaq."

“Ədəbiyyatvə incəsənət”

(27.05.2026)

İmran Verdiyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

Şəki-Zaqatala Regional Mədəniyyət İdarəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Oğuz rayonu M.F.Axundzadə adına Mədəniyyət Mərkəzi və Şəki şəhər "Narınqala" Folklor Evinin birgə təşkilatçılığı ilə Xalq şairi Səməd Vurğunun 120 illik yubileyinə həsr olunmuş “Vurğun keçdi bu yerlərdən” adlı ədəbi-bədii gecə keçirilib.

Oğuz rayon Mədəniyyət Mərkəzində keçirilən tədbirdə Oğuz Rayon İcra Hakimiyyətinin, rayon Təhsil sektorunun, Gənclər və İdman sektorunun əməkdaşları, həmçinin mədəniyyət və təhsil işçiləri iştirak edib.

Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb, şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.

Çıxışlarda Səməd Vurğunun təkcə şair deyil, həm də Azərbaycanın hər qarış torpağını misralarında vəsf edən böyük vətənpərvər olduğu, əsərlərinin bu gün də aktuallığını qoruduğu vurğulanıb.

Tədbir çərçivəsində şairin ölməz misralarına bəstələnmiş musiqilər ifa olunub. Mədəniyyət işçilərinin təqdimatında “Ana öyüdü”, “Ölüm sevinməsin qoy” və s. əsərləri təqdim olunub.

ÖLÜM SEVİNMƏSİN QOY...

Bir qocaman qartalın qanadları dayandı,
O, bir daha qıy vurub dağlardan keçməyəcək
Dünya öz yerindədir yenə səhər oyandı,
O, vətən dağlarının suyundan içməyəcək.

Ah, o, bir də göz açıb görməyəcək aləmi,
Dostlar ilə bir daha gəlməyəcək üz-üzə.
Susdu onun rübabı, sındı qurşun qələmi
Yeni-yeni nəğmələr qoşmayacaq o bizə

Ölüm sevinməsin qoy! Ömrünü vermir bada
El qədrini canından daha əziz bilənlər
Şirin bir xatirətək qalacaqdır dünyada
Sevərək yaşayanlar, sevilərək ölənlər...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.05.2026)

Fondun nəşr etdirdiyi "Oljas Süleymenov Azərbaycanın gözü ilə" kitabı

VII Avrasiya Mədəniyyətlərin Yaxınlaşması Beynəlxalq Forumu çəçivəsində təqdim edilib

26 May 2026-cı il tarixində Qazaxıstanın Almatı şəhərində “Öz yerinin Səfiri” mövzusunda VII Avrasiya Mədəniyyətlərin Yaxınlaşması Beynəlxalq Forumu öz işinə başlayıb. Forum UNESCO-nun himayəsi altında fəaliyyət göstərən Beynəlxalq Mədəniyyətlərin Yaxınlaşması Mərkəzi, Qazaxıstan Respublikasının Mədəniyyət və İnformasiya Nazirliyi və Bulat Utemuratov Fondunun təşkilatçılığı ilə baş tutub.

Görkəmli mütəfəkkir, şair və ictimai xadim Oljas Süleymenovun 90 illik yubileyinə həsr olunan tədbir humanitar və elmi dialoqun genişləndirilməsi baxımından mühüm platformaya çevrilib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, forumun açılışında Qazaxıstan Respublikası Baş nazirinin müavini, Mədəniyyət və İnformasiya naziri Aida Balayeva, , UNESCO-nun Almatıdakı Regional ofisinin Direktoru və Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan üzrə UNESCO nümayəndəsi Amir Piriç, TÜRKSOY-un Baş katibi Sultan Rayev və Bulat Utemuratov Fondunun Baş direktoru Aynur Karbozova  çıxış edərək Oljas Süleymünovun mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafındakı xidmətlərini vurğulayıblar.

Forumda onlayn və əyani formatda dünyanın müxtəlif ölkələrindən fəxri isimlər iştirak edir. Onların arasında: Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri, Xalq yazıçısı Anar Rzayev, Qazaxıstan Yazıçılar İttifaqının sədri Mereke Kulkenov,  Tatarıstan Respublikasının Dövlət Müşaviri Mintimer Şaymiyev, Rusiya Prezidentinin beynəlxalq mədəniyyət əməkdaşlığı üzrə xüsusi nümayəndəsi Mixail Şvıdkoy, Nobel Ədəbiyyat Mükafatı namizədi, tanınmış şair və dramaturq Timur Zülfiqarov yer alıb.

VII Avrasiya Mədəniyyətlərin Yaxınlaşması Beynəlxalq Forumu çərçivəsində fəxri qonaq qismində çıxış edən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti, professor Aktotı Raimkulova bu mötəbər tədbirin Oljas Süleymenovun yubileyi ilə eyni vaxta düşməsinin əhəmiyyətini qeyd edib. O, müasir dünyada dövlətlərin bir-birindən təcrid olunmasının yolverilməzliyini vurğulayaraq bildirib ki, sabitliyin əsas şərti qarşılıqlı hörmət və məsuliyyətə söykənən "şüurlu qarşılıqlı asılılıq" ideyasıdır.

Fondun prezidenti rəsmi çıxışında  təşkilat tərəfindən nəşr olunan mühüm bir kitabın müjdəsini də verib. Bildirilib ki, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu tərəfindən "Oljas Süleymenov Azərbaycanın gözü ilə" adlı xüsusi kitab işıq üzü görüb.

Nəşrdə Türk dünyasının fəxri olan görkəmli şair Oljas Süleymenov ilə Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev arasındakı tarixi dialoqlar, böyük yazıçının Ulu Öndər barədə müsahibələri, eləcə də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri cənab İlham Əliyevin Oljas Süleymenovla bağlı imzaladığı rəsmi sərəncamlar toplanıb. Bununla yanaşı, kitabda Azərbaycanın tanınmış ziyalılarının və qələm sahiblərinin yubilyarın həyat və fəaliyyətinə həsr etdiyi məqalə və şeirləri də yer alıb.

Kitab forum iştirakçıları tərəfindən böyük maraq və rəğbətlə qarşılanıb.

Forum gün ərzində müxtəlif ölkələrdən olan elm, mədəniyyət və siyasi xadimlərin məruzələri, yekun Qətnamənin qəbulu ilə davam edəcək.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.05.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Təqvimdə yüzlərlə irili-xırdalı əlamətdar günlər var. Özü də, dünya miqyaslı baxış zamanı seçim etmək, kimlərin adını çəkib kimləri çəkməmək həmişə çətinlik törədir. 26 may tarixində bax bu sətir diqqətimi çəkdi: İngilis iqtisadçısı Vilyam Pettinin doğum günüdür. Həm də ona görə ki, bu məşhur ad və soyad mənə tanış idi.

Vilyam Petti 26 may 1623-cü ildə xırda sənətkar ailəsində doğulmuş, Leyden, Paris, Oksford universitetlərində tibb təhsili almış, 1647-ci ildə surət çıxaran maşın icad etmiş, 1649-cu ildə fizika elmləri doktoru, 1651-ci ildə isə anatomiya və musiqi professoru olmuşdur. 1659-cu ildə İngiltərədə II Karlın məsləhətçisi seçilmişdir.

Burjuaziyanın mənafeyinə xidmət edən Petti menkartilistlərdən fərqli olaraq, var-dövlətin mənbəyini tədavüldə deyil, istehsalda görürdü. O, izafi dəyərin yaranma mənbəyini izah etməyə çalışaraq, ümumi izafi dəyər kimi rentanı göstərirdi. Rentanın növləri kimi torpaq rentası, pul rentası və diferensial rentanı fərqləndirirdi. O, hesab edirdi ki, əmək haqqının yüksəldilməsi kapitalistə ziyandır və əmək haqqı fəhlənin minimum yaşayışını təmin etməlidir. O, burjuaziya cəmiyyətini təbii və əbədi hesab edirdi.

Vilyam Pettinin əsərləri içərisində 1662-ci ildə nəşr olunmuş "Vergilər və rüsumlar haqqında traktat" kitabı xüsusi qeyd olunur. Sonrakı illərdə alimin "Siyasi hesab"(1690), "Mütəfəkkirin dastanı(1691), "İrlandiyanın siyasi anatomiyası" (1691), "Pulların müxtəlifliyi"(1695), kitabları nəşr olunmuşdur. Onun iqtisad elminə daha böyük töhfəsi isə milli sərvətin və vergiqoyma üçün lazımi bazanın müəyyən edilməsi yolu ilə milli gəlirin qiymətləndirilməsinə xidmət edən "Siyasi hesab" adlı əsəridir.

Məşhurları tanıyaq və həyatlarını öyrənək!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.05.2026)

Elman Eldaroğlu, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Deyir ki: - "Mən Fəxri xiyabanı istəmirəm, məni Novxanıda- Validin yanında dəfn edərlər. Kim məni ziyarət etmək istəsə, oraya gələr. Mən Validdən ayrı qala bilmərəm. Hələ indi həyatdayam, ayrı qala bilmirəm. O biri dünyada necə ayrı qalım? Birimiz Fəxri xiyabanda, birimiz Novxanıda?! Elə şey olar?! Övladlarıma da vəsiyyətimi etmişəm. Bunu bilirlər."

O, 1941-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlib. 1959-cu ildə hələ 10-cu sinifdə oxuyarkən Respublika Radiosunda təcrübəçi diktor kimi fəaliyyətə başlayıb. 1959-1975-ci illərdə bir sıra radio tamaşalarında baş rolları səsləndirib. 1975-ci ildə televiziyada diktor kimi fəaliyyətə başlayıb və 1978-ci ildə ali dərəcəli diktor adına layiq görülüb. Daha sonra indiki BDU-nun Filologiya fakültəsinin axşam şöbəsində ali təhsil alıb. 1991-ci ildən xalq artistidir. 2002-ci ildən prezidentin fərdi təqaüdünü alır. O, tanınmış aktyor Möhsün Sənaninin oğlu televiziya redaktoru, ssenarist, mərhum Valid Sənaninin həyat yoldaşı olub...

"Mən televiziyaya gələndə Valid artıq öz sözünü demiş bir redaktor idi. İnanın, biz ikimiz də bir-bimizin tayı idik. Mənim 18 yaşım vardı. Gözəl, yaraşıqlı qız idim. Məhəlləmizdən, qohum-qonşudan anama xəbər göndərənlər çox idi. O da deyirdi, qızım hələ uşaqdı. Daha demirdi ki, bu “uşaq qız” artıq könlünü verib. Bir qonşumuz vardı, zərgər idi. Anası gəldi bizə, əlindəki boxçanı açanda məəttəl qaldıq. Biz o qədər brilyantı, qır-qızılı heç yuxuda da görməmişdik. Elə bil Əlibabanın xəzinəsi idi. Masnın üstünə töküb dedi ki, bunlar Ofanındı, təki bir kəlmə “hə” desin. Mən isə Validi sevirdim. Valid mənim üçün bir dünya xəzinə idi...” 

Bəli, bu dəfə sizə Ofeliya Sənanidən danışıram. O, Ofeliya xanımdan ki, onu hamımız sevirdik. O vaxt biz onun səsinə, simasına, abır-həyasına, mədəniyyətinə vurulmuşduq. Budur, Ofeliya xanımın nə az, nə çox 85 yaşı tamam oldu. Onu bu münasibətlə təbrik edir, ağrı-acısız günlər arzulayırıq...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.05.2026)

Nigar Xanəliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xüsusi Layihələr şöbəsi

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının birgə layihəsində zamanlar içrə bir türk insanının formalaşmasında rol oynayan sadiq dost – köhlən at barədə danışacağıq.

Türkün harayı göyü dələn ox səslərində, yerə damğa vuran nal izlərində gizlidir. Əsrlər boyu çölləri yurd, atı qanad bilən bir millətin ruhu, yəhər üzərində təcəssüm edib. Çünki Türk at üstündə doğulub, at üstündə böyüyüb, at üstündə tarix yazıb. Lakin bu gün o atın belində əyləşməyən Türk — öz ruhundan, irsindən, yolundan qopan bir kölgəyə çevrilir. O zaman nə at yol gedə bilir, nə də insan yol tapır. Çünki at üstündəki Türk olmazsa, o at da yük olur, insan da…

 Bu sadə, lakin dərin mənalı ifadə bir millətin kimliyini, gücünü, varoluş fəlsəfəsini izah edir. At burada təkcə bir nəqliyyat vasitəsi deyil – o, azadlığın, sürətin, iradənin, mənəviyyatın timsalıdır. Türk isə bu simvolla bütövləşən ruhdur. Onu yəhərdən salan təkcə müasirlik deyil, həm də unutqanlıq, kökdən uzaq düşməkdir.

 Sən əgər at üstündə deyilsənsə, yəni kimliyinin şüurunda deyilsənsə, tarixini daşıya bilməzsən. Belində nə silah olar, nə bayraq, nə də ideya. Sənə yalnız yük qalar – yad ideologiyaların, süni dəyərlərin, məqsədsiz yolların yükü.

 Ona görə də Türk üçün at sadəcə keçmiş deyil – bu gün də onun duruşudur, sabah da onun ümididir. Tarix boyu at belində sərkərdə olmuş ulu babalarımız, əgər yəhərə minməsəydilər, bəlkə də torpaq da, namus da, kimlik də çoxdan itmişdi. Çünki Türk, ayaqda qalmaq üçün yerdə yox, göydə olmalıydı – atın belindəki o uca göydə.

 Bu gün yəhər, bəlkə də bir kompüterin klaviaturasıdır, bəlkə bir elmi tribunal, bir sinif otağı, bir ekran arxasındakı doğru söz… Amma fəlsəfə dəyişmir: Türk oturursa, düşünmək üçün oturmalıdır; dayanırsa, irəli sıçrayış üçün dayanmalıdır. Əks halda, zaman onu da, onun atasını da yükə çevirər.

 At üstündəki Türk – bu ifadə bir çağırışdır. Kimliyini tanı, kökünə dön, ayağa qalx. Atın yəhəri səni gözləyir. Əgər minməzsənsə, min illərin sənə verdiyi miras da yük olar.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(26.05.2026)