İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bəli, mübaliğısiz olaraq deyə bilərik – Azərbaycan musiqisinin mahnı janrının ən görkəmli, ən dahi nümayəndəsi Tofiq Quliyev olub, indi də odur, elə gələcəkdə də o olacaqdır.

Bu gün görkəmli bəstəkarın doğum günü- anadan olmasının 108-ci ildönümüdür.

Tofiq Quliyev 1917-ci il noyabrın 7-də Bakı şəhərində mühəndis-iqtisadçı Ələkbər Quliyevin ailəsində anadan olub.  12 yaşında Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının yanındaki peşə məktəbinə, 1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olub. Həm İ. S. Aysberqin sinfində fortepiano, həm də S. Q. Ştrasserin sinfində dirijorluq dərsi alıb və 1936-cı ildə Konservatoriyanı bitirib.

1931-ci ildə Asəf Zeynallının məsləhəti ilə Mirzə Ələkbər Sabirin sözlərinə "Məktəbli" mahnısını bəstələyib. 1935-ci ildə Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında dirijorluğa başlayıb. 1936-cı ildə bəstəkar Zakir Bağırovla birgə "Rast", "Segah", "Zabul", "Dügəh" muğamlarını fortepianoda hazırlayıb. Üzeyir Hacıbəyovun təşəbbüsü ilə təhsilini davam etdirmək üçün Moskva Dövlət Konservatoriyasına göndərilib. Tezliklə orada A. Tfasmanın rəhbərlik etdiyi orkestrdə pianoçu kimi çalışmağa başlayıb.

1939-cu ildə Bakıya qayıdıb və 1941-ci ildə "Qırmızı ordu" ansamblını yaradıb. 402-ci diviziyanın tərkibində çalışan ansambl üçün müxtəlif vətənpərvər mahnılar yazıb. 1943-cü ildə iki yerə bölünən ansamblın "Qırmızı flot" hissəsinin rəhbəri olub.

Müharibədən sonra M. Əzizbəyov adına dram, Səməd Vurğun adına rus dram, M. Qorki adına gənc tamaşaçılar teatrları ilə əməkdaşlıq edib. XX əsrin 40-cı illərindən həm də kino sahəsində işləməyə başlayıb. 1948-ci ildə Moskva Dövlət Konservatoriyasında təhsilini davam etdirib. 1951-ci ildə aspiranturaya daxil olub və A. Qaukun rəhbərliyi altında elmi iş müdafiə edib. Həmin il "Azərbaycan xalq rəqsləri" toplusunu hazırlayanlardan biri olub.

1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında dərs deməyə başlayıb. 1956–1958-ci illərdə bir neçə mahnısı "Azərbaycan mahnıları" musiqi cildinə salınıb. 1958-ci ildə Filarmoniyanın bədii rəhbəri, sonra direktoru olub. 1960–1970-ci illərdə bir çox beynəlxalq konfrans, festival, incəsənət günlərində iştirak edib.

XX əsrin 70-ci illərinin sonlarında bir çox uşaq və gənc musiqi müsabiqələrini, o cümlədən "Bakı payızı"nı yaradıb. 1969-cu ildən 1979-cu ilə qədər Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqına rəhbərlik edib. 1990-cı ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının idarə heyətinin sədri vəzifəsində çalışıb.

Onun o qədər populyar, dillər əzbəri nahnısı var ki. Mənsə sadəcə korifey müğənni Şövkət Ələkbərovanın repertuarından bir neçə mahnının adını çəkməklə kifayətlənirəm.

Mahnıları:

1. Şövkət Ələkbərova — Axşam mahnısı — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

2. Şövkət Ələkbərova — Laylay — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

3. Şövkət Ələkbərova — İlk bahar — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

4. Şövkət Ələkbərova — Sən mənimsən, mən sənin — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

5. Şövkət Ələkbərova — Axşam mahnısı — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

6. Şövkət Ələkbərova — İlk bahar — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

7. Şövkət Ələkbərova — Axşam mahnısı — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

8. Şövkət Ələkbərova & Mirzə Babayev — Qəmgin mahnı — sözlər: Zeynal Cabbarzadə

9. Şövkət Ələkbərova — Ağacda alma — sözlər: Ənvər Əlibəyli

10. Şövkət Ələkbərova — Rusiya mahnısı — sözlər: Ənvər Əlibəyli

Filmoqrafiya

1. İyirminci bahar

2. Səbuhi  - bəstəkar

3. Qayğı

4. Bakı döyüşür

5. Qardaşlıq köməyi

6. Şəfa nəğməsi

7. Əbədi odlar ölkəsi

8. İran Azərbaycanının paytaxtında

Fəxri ad və mükafatları

1. "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 29 iyun 1964

2. "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 21 fevral 1959

3. Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 1980

4. "İstiqlal" ordeni — 7 noyabr 1997

5. "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 9 iyun 1959; 4 noyabr 1977

6. "Xalqlar dostluğu" ordeni — 6 noyabr 1987

7. "Şərəf nişanı" ordeni — 2 iyul 1971

8. "Əmək igidliyinə görə" medalı — 6 mart 1950

9. Xəzər Universitetinin fəxri doktoru

Tofiq Quliyev 4 oktyabr 2000-ci ildə Bakı şəhərində dünyasını dəyişib.Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2025)

İnci Məmmədzadə, ”Ədəbiyyat və incəsənət”

Hazırda TV1 televiziyası ilk qədəmlərini atır, tezliklə ölkə teleməkanında xüsusi yerə çıxacağı isə təqdim etdikləri proqramların sanbalından aydın duyulur.

Bu gün telekanalın qurucusu, ölkədə televiziya işinin gözəl bilicisi kimi tanınan Faiq Hüsiyevin doğum günüdür.

Faiq Hüsiyev 7 noyabr 1970-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. Sumqayıt şəhər 30 saylı orta məktəbi bitirib. 1988–1990-cı illərdə hərbi xidmətdə olub. 1991–1997-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində ali təhsil alıb.  1991-1993-cü illərdə “168 saat” qəzetində, 1993–1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziyasında müxbir işləyib. O illərin populayar “Gecə kanalı” proqramının həmmüəllifi kimi şöhrət tapıb.

1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət Televiziyasının "Yurd" mübadilə proqramları Baş redaksiyasına redaktor vəzifəsinə təyin olunub.

 1997–1998-ci illərdə Televiziyanın "Ədəbiyyat və publisistika" redaksiyasında redaktor vəzifəsində, 1998–2005-ci illərdə "Beynəlxalq proqramlar" redaksiyasında böyük redaktor vəzifəsində çalışıb. 2006-cı ildə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin "Müəllif proqramları" departamentinin rəisi vəzifəsində işləyib. 2007–2009-cu illərdə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin "TV İnformasiya proqramları" studiyasının direktoru olub.

4 Noyabr, 2008-ci il tarixində "Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti" fəxri adı ilə təltif edilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 avqust 2009-cu il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilib. 2015–2021-ci illər ərzində Televiziya və Radio Akademiyasının rektoru olub.

Hal hazırda Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin Analitik qrupun rəhbəridir və dediyimiz kimi, TV1 televiziyası layihəsini də icra etməkdədir. Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. Rus və alman dillərində sərbəst, ingilis dilində orta danışır. 300-ə yaxın televiziya verilişinin, 10-a yaxın sənədli filmin müəllifidir.

Bizimlə söhbətində Faiq Hüsiyev çağdaş dövrdə internetin televiziyaların auditoriyasına əsaslı şəkildə basqı etdiyi dövrdə öz inkişaf konsepsiyasından bəhs etdi, bildirdi ki, bu konsepsiyanı TV1 efirində tədricən tamaşaçılara çatdıracağıq.

Biz də portalımızın kollektivi adından Faiq müəllimi 55 illik yubileyi münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, ona yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2025)

Nigar Xanəliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

İrəvan bölgəsi (xüsusilə indiki erməni ərazisində yerləşən tarixi İrəvan xanlığı və qonşu ərazilər) qədim türk-etnik elementlərinin və onların inanclı-mifoloji sistemlərinin formalaşdığı məkanlardan biridir. Bölgənin coğrafi‑etnoqrafik xüsusiyyətləri və türk tayfa kökləri bu yerdə mifoloji təsəvvürlərin inkişafına münbit zəmin yaratmışdır.

Mifoloji baxımdan, türk etnosunun universal (pan‑Türk) inanc sistemindən qaynaqlanan “Göylə torpaq”, “su, dağ, od” kimi təbiət elementlərinə hörmət və tapınma anlayışları burada da iz qoymuşdur. Məsələn, Tengri göy tanrısı anlayışı türk mifik sistemində əsas yer tutur və “Göy”ə, “yuxarı aləmə” aid ideallar təmsil edir. İrəvan bölgəsində yerləşən göllər, dağlar və məbəd yerləri türk-mifoloji qavramlarla bağlılıq göstərir, məsələn, Göyçə gölü ətrafında “göy”, “mavi”, “göylə əlaqəli” kimi köklər mövcuddur.

Türk inanclarına xas olan “məkanın müqəddəsliyi” ideyası İrəvan bölgəsindəki toponimlər və xalq arasında yaşayan mifoloji hekayələr vasitəsilə qorunub saxlanmışdır. Məsələn, folklor tədqiqatlarında qeyd olunur ki, bu bölgədəki toponimlər və müqəddəs yerlər “adların tarixi yaddaş dəsti” kimi çıxış edir və türk xalqının yurd anlayışı ilə bağlıdır.

Mifologiyanın konkret formalarından biri qədim türklərin “qəbirüstü at heykəlləri” və “at‑simvolu” anlayışıdır. İrəvan bölgəsində türk qəbir daşlarında at təsvirləri və ya at heykəllərinin olması qeyd edilir ki, bu da atın türk mədəniyyətində qəhrəmanlıq, şücaət və ruhlar aləmi ilə bağlı statusunu göstərir.

Bundan başqa, türk etnosu arasında “ağac müqəddəsləşməsi” anlayışı hökm sürürdü. Ağaclar, su mənbələri və daş quruluşlar mifik və sakral səviyyəyə çatmışdır. İrəvan‑Göyçə zonasında belə məkanlar “pir”, “müqəddəs yer”, “ailə yurdu” kimi xatırlanır.

İrəvan bölgəsində türk‑mifoloji təsəvvürlərin formalaşmasına tarixi elementlər də təsir etmişdir. Bölgənin türk tayfa və dövrlərdən, məsələn, oğuz‑qıpçaq, sak‑skit köklərindən gəlməsi, türk epik ənənələrinin (mənimsənilmiş və lokalizasiya olunmuş) burada yaşaması ilə əlaqədardır.

Nəticə olaraq, İrəvan bölgəsinin mifoloji təsəvvürləri və qədim türk inancları təbiət elementlərinə hörmət, məkanın müqəddəsləşməsi, qəhrəmanlıq‑at simvolu, türk‑epik kökləri birləşərək türk etnik kimliyinin bu məkan çərçivəsində yaşadılmasına və mədəni yaddaşın formalaşmasına xidmət etmişdir. Bu sahə hələ də arxiv tədqiqatları və folklor materialları ilə daha dərindən araşdırmağa ehtiyac duyur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2025)

Nigar Xanəliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun “Ədəbiyyat və incəsənət” portalında yayımlanan Türk dünyası məşhurları layihəsində bügünkü təqdimat Böri xan barədədir.

Böri xan — XIII əsrdə yaşamış Qızıl Orda dövlətinin tanınmış hökmdarlarından biridir. O, Cuçi ulusuna mənsub idi və Çingiz xanın nəvələrindən sayılırdı. Atası Orda xan idi, yəni Cuçinin böyük oğlu. Beləliklə, Böri xan Monqol imperiyasının qərb qolunu təşkil edən Orda ulusunun (Ağ Orda) rəhbərlərindən biri olmuşdur. O, həm hərbi sərkərdə, həm də dövlət idarəçiliyində bacarıqlı bir hökmdar kimi tanınmış, türklər və monqollar arasında siyasi sabitliyin qorunmasında mühüm rol oynamışdır.

Böri xan tarix səhnəsinə XIII əsrin ortalarında çıxmışdır. O, atası Orda xanın ölümündən sonra Orda ulusunun başına keçmiş və Qızıl Orda dövlətinin şimal-şərq hissəsinə hökmranlıq etmişdir. Onun hakimiyyəti dövründə Qızıl Orda dövlətinin daxili strukturunda müəyyən sabitlik yaranmış, müxtəlif tayfa ittifaqları arasında əlaqələr bərpa edilmişdir. Böri xan, eyni zamanda, Orda ulusunun müstəqilliyini qorumağa çalışmış və Batı xanın təsirindən mümkün qədər uzaq dayanmağa çalışmışdır. Bu səbəbdən onun adı çox zaman Qızıl Orda ilə Ağ Orda arasındakı münasibətlər kontekstində xatırlanır.

Böri xanın dövründə Orda ulusu əsasən İrtiş çayı hövzəsində, Qazaxıstan və Qərbi Sibir ərazilərində yerləşirdi. Burada türk və monqol elementlərinin sintezi nəticəsində yeni etno-siyasi birliklər formalaşmağa başlamışdı. Böri xan türkdilli tayfaların idarəçiliyə daha çox cəlb olunmasına, onların dövlətin əsas dayağı kimi tanınmasına şərait yaratmışdı. Bu siyasət sonradan Qızıl Orda dövlətinin tədricən türkləşməsinə və türk dilinin dövlət idarəçiliyində aparıcı yer tutmasına zəmin yaratdı.

Böri xanın dövrü həm də dini baxımdan maraqlıdır. Qızıl Orda hələ rəsmi olaraq islamı qəbul etməmişdi, lakin Böri xanın sarayında müsəlman tacirlərə və alimlərə münasibət müsbət idi. Onun dövründə İdil sahillərində islam mədəniyyətinin təsiri artmış, türk tayfaları arasında islamın yayılmasına zəmin yaranmışdı. Bu proses daha sonra Əmir Qazan xanın dövründə (XIV əsr) tam şəkildə başa çatmış və Qızıl Orda dövlətinin rəsmi dini islam olmuşdur.

Böri xan həm də diplomatik əlaqələrə xüsusi önəm verirdi. Onun hakimiyyəti illərində Orda ulusu Çin, Orta Asiya və Qərbi Avropa ticarət yolları üzərində mühüm rol oynayırdı. Karvan yollarının təhlükəsizliyinə nəzarət etməklə o, həm iqtisadi sabitliyi təmin edir, həm də dövlətin gəlirlərini artırırdı. Böri xanın idarəçilik bacarığı sayəsində Orda ulusu uzun müddət mərkəzləşdirilmiş bir bölgə olaraq qalmış və Batı xanın qurduğu Qızıl Orda imperiyasının davamlılığında mühüm yer tutmuşdur.

Bəzi qaynaqlarda Böri xanın ölüm tarixi XIII əsrin sonlarına aid edilir. Onun yerinə oğlu Konçi xan keçmişdir. Böri xanın hakimiyyəti Qızıl Orda tarixində nisbətən sakit və sabit dövr kimi qiymətləndirilir. Onun dövründə türk dövlətçilik ənənələri möhkəmlənmiş, türkdilli tayfalar arasında birgə idarəçilik mədəniyyəti formalaşmışdır.

Böri xan türk dövlətçilik tarixində yalnız Qızıl Orda hökmdarı kimi deyil, həm də türklüyün siyasi və mədəni kimliyinin qorunmasına xidmət edən uzaqgörən lider kimi dəyərləndirilir. O, monqol mənşəli idarə sisteminə türk ünsürlərini gətirməklə, Orda ulusunu gələcəkdə müstəqil türk dövlətlərinin formalaşacağı bir məkana çevirmişdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2025)

Əli Çağla, “Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan təmsilçisi

Qarşıdan zəfər bayramı gəlir və bu münasibətlə 44 günlük Vətən müharibəsinə həsr edilmiş bir şeir təqdim edirəm.

Nigar Xiyavlı

ŞUŞANIN QARTALLARI

Gəl xeymə qur Xudayar!

Gözü yoldadır vətənin, qulağı səsdə,

Ürəyi xəstədır bu nigar

Yenə sisli bir gündə gəl,

Dumandan xeymə qur Xudayar!

Ey Xarıbülbülün alpərən səsi

Söylə körpələrin qulağına,

Söylə o itmiş adresi

Ey yurdumun tazə qanad qartalları

Qutlu olsun sizə, Şuşa`nın sıldırım qayaları

Ey igitlərin şahidi dağlar,

Danışın, usanmadan danışın söyləyin!

Söyləyin o sonsuz Xudayarları

O dumandan xeymə quranları

O bal gözlü balaları hər sabah günəşə söyləyin

Dan yeri ağaranda, bir daha tarixə söyləyin

Yağılar yığvasını toz kimi sovuranları söyləyin,

Söyləyin Savalana, söyləyin Araza Səhəndə

Söyləyin Xəzərdə süzən gəmilərin gizli xəzinəsinə

Söylənməmiş nə varsa söyləyin

Sən ey Şuşanın yeni doğmuş günəşi

Gəl bu evin güneylərində dolaş

Gör kiprigimin gür atəşində hər gün

Neçə min mirvarı suvarıram yavaş-yavaş

Gəl xeymə qur Xudayar!

Bu qız, bu vətən sənə əbədi bir Nigar!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2025)

Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova İstanbulda keçirilən TRT World Forum 2025 çərçivəsində “Mərkəzi Asiyada Mədəni Diplomatiya və Kollektiv Kimlik: Regional Əlaqə və Birliyə Aparan Yollar” adlı Ekspertlər Dəyirmi Masasında spiker qismində çıxış edib.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Fonddan verilən məlumata görə, panel zamanı Aktotı Raimkulova Fondun fəaliyyəti, həyata keçirilən layihələr və Türk dünyasında mədəni inteqrasiyanın gücləndirilməsi istiqamətində görülən işlər barədə fikirlərini bölüşüb.

Xanım A. Raimkulova, həmçinin Fondun YUNESKO, İSESKO, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT), TÜRKSOY, Türk Akademiyası, TÜRKPA və digər beynəlxalq qurumlarla əməkdaşlığını qeyd edərək, bu tərəfdaşlıqların Türk dünyasının səsinin qlobal səviyyədə eşidilməsinə imkan yaratdığını diqqətə çatdırıb.

Paneldə akademik mübadilələrin, ortaq dil və təhsil proqramlarının insanların bir-birinə yaxınlaşmasında mühüm rol oynadığını qeyd edən Fond prezidenti bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələr - “Türk ədəbiyyatının inciləri”, “Türk dünyasının elmi inciləri”, “Türk dünyasının görkəmli şəxsiyyətləri” və “Türk Dünyasının Tarixi İnciləri” seriyaları, eləcə də TurkDiscovery adlı rəqəmsal platformanın beynəlxalq səviyyədə maarifləndirici rolunu xüsusi vurğulayıb.

Aktotı Raimkulova həmçinin Fondun mədəni irsin qorunması və təqdimatı sahəsində həyata keçirdiyi nümunəvi layihələr –“Türk dünyasının mədəni kodu” Türk dünyasının mədəni irsi kataloqu və “Türk Folklor İrsi” adlı Antologiyası, “Divanü Lügat-it-Türk”ün 950 illiyinə həsr olunan beynəlxalq konfrans, Aşıq Ələsgərdən Üzeyir Hacıbəyliyə yubiley tədbirləri, “Qurama” sənəti festivalı, “MIRAS” etnodizaynerlər forumu və digər təşəbbüsləri barədə də məlumat verib.

Onun sözlərinə görə, Fondun əsas məqsədi keçmişin irsini gələcəyin dəyərlərinə çevirmək, mədəniyyət vasitəsilə xalqlar arasında dayanıqlı əməkdaşlıq, dialoq və birliyi möhkəmləndirməkdir.

TRT World kanalının aparıcısı və müxbiri Cəffər Hasnainin moderatorluğu ilə baş tutan sessiya müzakirəsində, Qırğız Respublikasının sabiq Baş naziri Joomart Otorbaev, Qırğız Respublikasının keçmiş mədəniyyət, informasiya, idman və gənclər siyasəti naziri Azamat Jamankulov, TÜRKSOY-un Baş katibi Sultan Rayev və Avropa İttifaqının Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi Eduards Stiprais və çıxış ediblər.

Müzakirə sessiyası Mərkəzi Asiyada mədəni diplomatiyanın, ortaq kimlik və mədəni irsin regional əməkdaşlıqda oynadığı rola həsr olunub.  Tədbirdə beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri, dövlət rəsmiləri, ekspertlər və media təmsilçiləri iştirak ediblər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2025)

Xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın əsərlərindən seçilmiş bir sıra qranula – cövhər sayıla biləcək məqamları “Ədəbiyyat və incəsənət” oxucularına təqdim edir.

Kamal Abdulla özü seçilmiş bu cövhərlər barədə yazır: “İllərdən bəri yazdığım müxtəlif şeirlərin, esselərin, pyeslərin, hekayə və romanların, publisistik məqalələrin və elmi əsərlərin, verdiyim intervülərin hər birinin içində yer almış və bu gün də öz məzmunu, tutumu, forması ilə diqqətimi çəkən misralar, cümlələr günlərin bir günü sanki dil açıb mənə dedilər ki, bizim bir-birimizdən zaman və məkanca ayrılığımıza son qoy və bizi bir-birimizin yanında yerləşdir. Sən görəcəksən ki, bu zaman biz tamamilə yeni bir cazibədə zühur etmişik. Onlar qeyri-səlis məntiq dili ilə desək, içində olduqları mətnin qranulaları (ilkin vacib hissəcikləri) idi. Qranula, başqa cür ifadə etsək, cümlədən (mətndən) bütün artıq hissələri siləndən sonra yerdə qalan cövhərdir.”

Bu günlərdə “Everest” nəşriyyatında müəllifin “Seçmələrin seçməsi-qranulalar” adlı kitabı da işıq üzü görmüşdür.

Beləliklə, hər gün Kamal Abdulladan 7 qranula:

1.

Füzuli: “Yəni ki, vücud dami-qəmdir, azadələrin yeri ədəmdir.”

Azadə olmaq - insanlığın və insanın ən böyük arzusu...

2.

Şairin mühitlə mübarizəsi onun özünün özü ilə mübarizəsindən başlayır. O özünə suallar verir: Günah işləmişəmmi?! Mənə ən böyük pislik edən adamı bağışlaya bilərəmmi?! İntiqam hissi ilə yaşamaq olarmı?! Budur, əsl suallar. Yoxsa, “çevir tatı, vur tatı” – mən səni sevdim, sən məni sevmədin və əksinə.

3.

İnsanın bilərəkdən, yaxud bilməyərəkdən can atdığı bir əsas hədəf var: daxilən azad olmaq! Azadəlik!..

4.

Mənim “Laokoon, Laokoon” romanım kahin Laokoona inanan Troya haqqındadır. Yəni, fantom haqqındadır.

5.

Sokratın ölümqabağı dostlarından son xahişi: “Mənim Asklepiyə bir xoruz borcum var. O borcu qaytarın.”

İndiyə qədər mübahisə edirlər ki, Asklepi Sokratın qonşusu olub, yoxsa Asklepi sağlamlıq allahıdır və Sokrat ona bir xoruz qurban gətirməli olduğu halda bunu etməyib.

6.

Y.Lotman: “Yüz faiz anlaşılan mətn yüz faiz əhəmiyyətsiz mətndir.”

Yəni, mətn mənə yüz faiz tanışdırsa, o mənim nəyimə gərəkdir kimi nihilist yanaşma.

7.

Heç kimdən və heç nədən qorxmayan adamlar təhlükəli adamlardır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2025)