Super User
Milyonların kölgəsindəki insan faciəsi: "Yük" filmi (1995)
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan kinosunda Bakı neft sənayesinin çiçəkləndiyi, milyonçuların və mesenatların fəaliyyət göstərdiyi XX əsrin əvvəlləri hər zaman maraq doğurub. Rejissor Rövşən Almuradlının 1995-ci ildə ekranlaşdırdığı "Yük" tammetrajlı bədii filmi isə bu mövzuya tamamilə fərqli, fəlsəfi və psixoloji prizmadan yanaşan unikal bir ekran əsəridir. Film, Bakı milyonçusu Ağa Musa Nağıyevin real həyat hekayəsi, onun daxili dünyası, xəsisliyi ilə səxavəti arasındakı ziddiyyətlər və çiyinlərində daşıdığı mənəvi "yük" haqqındadır.
Anarın qələmi və tarixi həqiqətlərin bədii təhlili
Filmin bu dərəcədə dərin, dolğun və intellektual alınmasının əsas səbəbi ssenari müəllifi, xalq yazıçısı Anarın bənzərsiz dəst-xəttidir. Anar ssenarini yazarkən sadəcə tarixi sənədlərə istinad etməyib, həm də dövrün ictimai-siyasi ab-havasını, bir insanın daxili tənhalığını və sovet rejiminin gəlişi ilə Bakı burjuaziyasının yaşadığı böyük sarsıntını dramatik şəkildə qura bilib.
Filmin quruluşçu rejissoru Rövşən Almuradlı isə 1990-cı illərin ortalarının çətin iqtisadi şərtlərinə rəğmən, tarixi Bakını, milyonçuların malikanələrini və dövrün vizual estetikasını kadra köçürməyi bacarıb.
Xarakterlərin toqquşması və aktyorların ustad oyunu
"Yük" filminin aktyor heyəti Azərbaycan teatr və kino sənətinin ən parlaq simalarını bir araya gətirib:
İlham Əsgərov (Ağa Musa Nağıyev): Filmin əsas yükü İlham Əsgərovun çiyinlərindədir. O, Musa Nağıyevin təzadlı xarakterini – oğlunu erkən yaşda itirən yaralı bir atanı, eyni zamanda pulun və var-dövlətin içində boğulan, daxilən tənha və qəmgin bir insanı dahi bir ustalıqla canlandırıb.
Məbuda Məhərrəmov (Zeynalabdin Tağıyev): Filmdə digər bir tarixi şəxsiyyət, Hacı Zeynalabdin Tağıyev obrazı da yer alır. İki milyonçunun dialoqları, dünyaya və xeyriyyəçiliyə baxış bucaqları arasındakı fərqlər filmin ən maraqli xətlərindən biridir.
Fəxrəddin Manafov, Yaşar Nuri və Larisa Xalafova: Bu ustad sənətkarlar da filmdəki digər tarixi və bədii personajlara can verərək, hekayənin dramatik yükünü tam dolğunluğu ilə tamaşaçıya ötürürlər.
Filmin fəlsəfi mənası və mənəvi yük
Filmdə "Yük" ifadəsi bir neçə mənada simvolizə olunur. Bu, həm Musa Nağıyevin sahib olduğu nəhəng sərvətin onun çiyinlərinə qoyduğu ağırlıq, həm gənc yaşda itirdiyi oğlu İsmayılın mənəvi kədəri, həm də dəyişən epoxanın, yaxınlaşan qırmızı terrorun cəmiyyət üzərinə gətirdiyi qorxulu gələcəkdir.
Süjet, insanın dünya malına olan bağlılığı ilə mənəvi azadlığı arasındakı əbədi mübarizəni sorğulayır. Filmin sonunda sovet rəhbərliyinin Bakını işğal etməsi və milyonçuların mülklərinin müsadirə olunması, vizual olaraq bütün maddi sərvətlərin keçici, yalnız mənəvi dəyərlərin qalıcı olduğunu sübut edir.
Zamanın sınağından keçən ekran incisi
"Yük" filmi operator işi, işıq-kölgə həlli və Xəyyam Mirzəzadənin bəstələdiyi hüznlü, fəlsəfi musiqisi ilə bütöv bir sənət əsəridir. 1990-cı illərin çətin dövründə belə monumental bir tarixi dramın ərsəyə gəlməsi milli kinomuzun böyük uğurlarından biridir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
General ömrünün “Sumqayıt dönəmi”
Elman Eldaroğlu,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Onun adı fars mənşəli olub, əsasən "özgür", "sərbəst", "müstəqil" və "heç kəsdən asılı olmayan" mənalarını ifadə edir. Eyni zamanda, heç bir əngələ və ya məhdudiyyətə sığmayan, əsarətdən qurtulan kimi yozulur. O, 1976-cı ildə iyun ayının ikinci həftəsinin çərşənbə günündə dünyaya gəlib. Həmin gün ayın 9-u olub...
Xarizmatik adamdır. Güclü intellektual marağı onu yeni təcrübələr qazandırır və ideyaları araşdırmağa sövq edir. Odur ki, həmişə öyrənməyə çalışır. Yaxşı nitq qabiliyyəti var. Səlist danışmağı bacarır və daim öyrənmək həvəsi onu çox vaxt uğurlu edir. Həm öyrənməkdə, həm də öyrətməkdə mahirdir. Səmimiyyəti və ünsiyyət qurmaq bacarığı ilə özünə qarşı insanlarda etibar yaradır, ona inanırlar. Məqsədi maarifləndirmək, məlumatlandırmaq və sərbəst düşüncəni təşviq etməkdir. Araşdırmağa, analitikaya meyillidir. Problemlərə məntiqi yanaşır və praktik həllər tapmaqda çətinlik çəkmir...
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidmətinin general-mayorudur. Sərhəd Qoşunları Komandanlığının qərargah rəisi vəzifəsini icra edir. Bəli, söhbət Azad Əyyub oğlu Abdullayevdən gedir. İyunun 9-u 50 yaşı tamam oldu. 50 illik yubiley qızıl yubiley sayılaraq insanın həyat təcrübəsinin zirvəsini, kamilliyini və keçmişdən nəticə çıxararaq yeni bir başlanğıc etməsini bildirir. Ümumiyyətlə, 50 rəqəmi mələklərin numerologiya sistemində və müxtəlif ənənələrdə azadlıq, şəxsi müstəqillik, hikmət, sağlamlıq və mənəvi yüksəliş kimi qəbul olunur. Bu rəqəm həmçinin həyatda yeni qapıların açılmasını və dəyişiklikləri simvolizə edir. 50 rəqəminə müxtəlif aspektlərdən yanaşsaq görürərik ki, Quranda 50-ci surə Qaf surəsidir. Bu surədə yazılır: “And olsun ki, Biz göyləri, yeri və onların arasında olanları altı gündə yaratdıq və Bizə heç bir yorğunluq da üz vermədi.” İncildə isə 50 rəqəmi sevinci, məhsuldarlığı və ilahi lütfü təmsil edir. Mendeleyev cədvəlində 50-ci element Qalaydır. Qalay heç vaxt korroziyaya uğramır, uğraması üçün uzun müddət ötməlidir. Bir də, 50 rəqəmi Sumqayıt şəhərinin poçt indeksi kimi qeydiyyata alınıb, həm də Sumqayıt avtomobillərinin dövlət qeydiyyat nişanıdır. Nəzərə alanda ki, insan ömrü illərlə ölçülür, deməli Qazax rayonunun Yenikənd kəndində dünyaya gələn cənab generalın ömründə “Sumqayıt dönəmi” başlayır. Onu qızıl yubileyi münasibətilə təbrik edirik!..
P.S. Yubiley sözü latın mənşəli “yubilaeus” kəlməsindən götürülüb, xüsusi mərasimlə qeyd olunan əlamətdar tarixi ifadə edir...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Təsəlli kimi... - EPİTAFİYA
Aysel Fikrət,
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Onun yoxluğundan beş il ötdü. Mən ömrü dövrlərə ayırıram. Bu günə qədər – 50 illik ömrümdə – ilk on ilimdən tutmuş indiyədək, hər mərhələnin bir adı, bir ruhu olub. Amma son beş ildə çəkdiyim kədərin adını hələ də tapa bilməmişəm.
Halbuki əvvəlki illərdə də itkilərim olub. Görünür, o zamanlar həyatımda olan öhdəliklər və ya səhhətim məndə bir növ dözüm yaradıb. İndi isə lal həsrətin insanı hansı hala gətirə biləcəyinin canlı şahidiyəm.
Hərdən dərd o qədər ağır olur ki, onu daşımaq mümkünsüz görünür. Ya özündən nələrsə uydurursan, ya da özünü kənardan bir ruh kimi izləyirsən – sanki sən deyilsən, başqasının həyatına baxırsan.
Aqşin Babayev – fəxrlə adı çəkiləcək tək-tük Azərbaycan ziyalılarından biri idi. Bu dünyada yaşadı, getdi... Amma unudulmadı. Onu sevənlərin dilində, düşüncəsində, ürəyində yaşayır. Böyük ziyalı idi. Həlim, sakit, səssiz, eyni zamanda kövrək və mehriban.
Babam Əlisəttar Babayev 4 övladını da zərif, xeyirxah, sevgi və saflıq dolu dəyərlərlə böyütmüşdü. Nənəm bir az ötkəm idi. Amma bu ötkəmliyin içində də sevgi yatırdı – gizli, dərin bir sevgi.
Belə bir mühitdə böyüdüm. Əlbəttə, dayımın söhbətlərini hələ də eşitmək istəyirəm. Son zamanlar daha çox yaradıcılıq mövzusunda danışırdıq, tez-tez zəngləşirdik. Səsi hələ də qulağımdadır.
Dayım əsl pedaqoq idi. Onun tələbələrinin sevgisi bu gün də onu yaşadır.
Ömrünün sonuna qədər ADMİU-da (Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) çalışdı. Mən ilk dəfə universitetə gələndə uşaqlara deyirdim ki, burda dayım var – onlar zarafatla “day-day” deyə düşünürdülər. Mən isə deyirdim: “Yox, əsl dayım burda işləyir!” Yaxşı oxuyurdum deyə, özü deyirdi ki, bir dəfə də day-daylıq etmədim sənə. Dərs də demədi mənə, amma onun tələbələrlə münasibəti tamam başqa bir aləm idi.
Sevinirəm ki, sonda mənimlə fəxr etdi. Yazılarımı sevdi. Hansısa şeirimə münasibət bildirdi – bu məni çox sevindirdi.
Aqşin Babayev əsl Azərbaycan ziyalısı idi. İndi belə insanlar tək-tük qalıb, azalıb. Cəmiyyətə gərək idi, vacib idi.
Və getdi... O gedən günü yaxşı xatırlayıram. Çətin dövr idi, pis isti var idi, çox adam yox idi. Həyat yoldaşı onun bu dünyada tək sevgisi fəryad qoparırdı. Biz ailə üzvləri çox pis vəziyyətdəydik – pərişan. Amma sonra da itkilər artdı... və səs batdı.
Nə səs? Mənim üçün bir şən səs var idi. Görünür, həyata həmişə sevinc içindən baxırdım əvvəllər. O səs batdı, səssizləşdi. İtkilər mənim içimdəki gözəl duyğuları işğal etdi.
Tez-tez dayım yadıma düşür. Onun son səsi, demək olar ki, hər gün qulağımda səslənir.
Təsəlli kimi bir adam idi – Aqşin Babayev. Getdi... və bu dünyanın təsəllisi azaldı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.06.2026)
Bu gün Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda Həsən Həsənovun kitabı təqdim ediləcək
10 İyun 2026-cı il tarixində saat 16:00-da Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun mənzil-qərargahında təşkilatın “Türk dünyasının diplomatiya inciləri” kitab seriyasının yeni nəşrinin – Görkəmli ictimai, dövlət və siyasi xadim, Türk Dövlətləri Təşkilatının Ağsaqqallar Şurasının üzvü, Tarix elmləri doktoru, professor Həsən Həsənovun müəllifi olduğu “Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri” adlı kitabın təqdimat mərasimi keçiriləcək.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı xəbər verir ki, kitab macar-türk xalqları arasında tarixi paralelləri və leksik əlaqələri sistemli şəkildə araşdırır. Dyula Nemet, Layoş Liqeti, Zoltan Qomboç və digər macar alimlərinin türk dili haqqında irəli sürdükləri fikirləri ümumiləşdirərək mövzunun kompleks elmi təhlilini təqdim edir. Əsər macar-türk münasibətlərinin dərin tarixi köklərini və dil müstəvisində formalaşmış qarşılıqlı təsirləri aydın şəkildə ortaya qoyulması baxımından mühüm elmi əhəmiyyətə malikdir.
Tədbirdə Azərbaycan Respublikasında akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələri, dövlət rəsmiləri, elm, mədəniyyət və ictimai-siyasi xadimlər, beynəlxalq təşkilat rəhbərləri eləcə də media təmsilçiləri iştirak edəcəklər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
Kitablar səltənətinin inciləri: Əhməd Cavad, “Çırpınırdın Qara dəniz”
Bakı şəhər Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) M.Ş.Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasında “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Mədəniyyət Konsepsiyasının icrası ilə əlaqədar həyata keçirilən “Kitablar səltənətinin inciləri” adlı mütaliə silsiləsindən izləyicilərə Azərbaycan poeziyasının istiqlal şairi Əhməd Cavadın “Çırpınırdın Qara dəniz” şeiri təqdim olunur.
Azərbaycan ədəbiyyatı və ictimai-siyasi fikir tarixində müstəsna yerə malik olan Əhməd Cavad (1892–1937), milli istiqlal ideallarını poeziyaya çevirən dahi sənətkarlardandır. Əhməd Cavad yaradıcılığında milli müstəqillik, vətənpərvərlik və türkçülük ideyaları əsas xətti təşkil edir.
Dövlətin ən böyük əsəri onun himnidir. Üçrəngli bayraq emblemi və üçrəngli poeziya yaddaşlara ilk və hamıdan əvvəl Əhməd Cavad qələmi ilə həkk olunmuşdur. Qafqaz, Turan, Türk dünyasını “Çırpınırdın Qara dəniz” şeirində şahanə üsulla vəsf edən Əhməd Cavad Turan elinin dalğalanan bayrağına baxaraq hayqıran Qara dənizi birlik, mücadilə eşqiylə çırpınan təsvir etmişdir.
Çırpınırdı Qara dəniz
Baxıb türkün bayrağına.
Şeirlərlə bərabər, publisist məqalə və nəsr əsərlərinin müəllifi olan Əhməd Cavad U.Şekspir, A.S.Puşkin, M.Qorki, T.Q.Şevçenko, Ş.Rustaveli və b. dünya ədəbiyyatının dahilərinin əsərlərindən tərcümələr etmişdir.
Torpağına can demişəm,
Suyuna mərcan demişəm,
Canımı qurban demişəm...
...Gəlib qızıl vaxtın sənin,
Açılıbdır baxtın sənin...
“Çırpınırdın Qara dəniz” poeziya ilə musiqinin dahi vəhdətindən doğan, zamanın sınağından keçərək bu gün də dövlət səviyyəli tədbirlərdə, rəsmi mərasimlərdə səslənən monumental bir rəmzdir. Əhməd Cavadın bu əsəri sadəcə bir poeziya nümunəsi deyil, Azərbaycan və Türkiyə qardaşlığının, ortaq tarixi taleyinin musiqili pasportudur.
Bir çox şeirlərinə bəstəkarlar mahnılar bəstələnmiş və onlar bu gün də dinlənilməkdədir.
Yazıçı Şahzadə İldırım hazırladığı videoçarxda istiqlal şairi Əhməd Cavad haqqında məlumat verir. Şairin “Çırpınırdın Qara dəniz” şeirinə dahi bəstəkar, Xalq artisti Üzeyir Hacıbəylinin bəstələdiyi mahnı Xalq artisti Azərinin ifasında videoçarxda yer alır.
Videoçarx kitabxananın YouTube kanalında verilib:
https://www.youtube.com/watch?v=WyJBt9Tgvhk
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
CƏLİL XƏLİLOV: “Uşaq və yeniyetmələrin internetin zərərli təsirlərindən qorunması milli təhlükəsizliyimizin mühüm tərkib hissəsidir”
“Uşaq və yeniyetmələrin internetin zərərli təsirlərindən qorunması milli təhlükəsizliyimizin mühüm tərkib hissəsidir” - Bunu “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına açıqlamasında Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, hərbi-siyasi ekspert, polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib.
Polkovnik qeyd edib ki, parlamentin müvafiq komitələrində müzakirəyə çıxarılan bu məsələ bir çox aspektdən mühüm önəm kəsb edir:
“Ötən gün Mili Məclisin İnsan hüquqları, Ailə, qadın və uşaq məsələləri və Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitələrinin birgə iclasında İnzibati Xətalar Məcəlləsində, “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” və “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsinin müzakirəsi olduqca böyük əhəmiyyətə malikdir. Müzakirə edilən dəyişikliklər uşaq və yeniyetmələrin internetin zərərli təsirlərindən qorunması, onların yad təsirlərin altına düşməsinin əngəllənməsi, milli ruhda- vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsi üçün daha optimal informasiya mühitinin formalaşdırılması baxımından olduqca vacibdir.
Sözügedən qanun uşaq və yeniyetmələrin rəqəmsal dünyanın təhdidlərindən - dezinformasiya, zorakılıq, eləcə də aqressiv məzmun, manipulyativ təsir və s.-dən qorunmasında mühüm rol oynayacaq, daha təhlükəsiz rəqəmsal mühitin formalaşmasına bilavasitə təsir göstərəcək. Yəni qanun dəyişikliklərində əsas məqsəd uşaqlar üçün daha təhlükəsiz rəqəmsal mühitin formalaşması, onların təhlükəsizliyinin daha etibarlı şəkildə təşkilidir. Yəni söhbət 16 yaşa qədər olan uşaqlara internet qadağasının tətbiqindən deyil, onların təhlükəsizliyinin təminindən, bu prosesə valideynlərin və dövlətin nəzarətinin artırılmasından gedir”.
Polkovnik qeyd edib ki, uşaq və yeniyetmələrlə bağlı məlum qanun dəyişikliyi beynəlxalq təcrübə də özünü doğruldub:
“Dünya təcrübəsinə, eləcə də beynəlxalq konvensiyalara nəzər salsaq görərik ki,16 yaşına qədər uşaqlarla bağlı oxşar müddəalar qabaqcıl dövlətlərin təcrübəsində də mövcuddur. Həmin ökələrdə 16 yaşına qədər olan uşaqların sosial şəbəkələrdə hesab yaratmasına yol verilmir. Buna səbəb həmin yaş həddinə qədər olan uşaqların daha tez təsir altına düşməsi ilə bağlıdır. Hazırda Azərbaycanda müzakirə edilən qanun dəyişikliyi də sosial platformalarda qeydiyyatın 16 yaşından başlanmasını nəzərdə tutur. Hansı ki, bu yenilik ilk növbədə uşaqların özünün həyat və sağlamlığının qorunması baxımından son dərəcə zəruridir.
Bir məqamı da vurğulamaq lazımdır ki, uşaq və yeniyetmələrlə bağlı qanun dəyişikliyinin tətbiqi gələcəkdə gənc nəslin milli dəyərərə bağlı ruhda tərbiyəsinə də müsbət təsir göstərəcək. Xatırladım ki, həm Ulu Öndər Heydər Əliyev, həm də Prezident İlham Əliyev yeniyetmə və gənclərin milli ruhda, xalqımızın zəngin mənəvi dəyərlərinə bağlı şəkildə tərbiyəsinə böyük önəm verib, bunun xalqımızın və dövlətimizin gələcəyi baxımından son dərəcə mühüm önəm kəsb etdiyini bildirib.
Bu baxımdan, hesab edirəm ki, məlum qanun dəyişikliyinin qəbulu milli təhlükəsizliyimizin daha dolğun təminatı, uşaq və gənclərimizin ruhi-mənəvi sağlamlığının qorunması, uşaqların internet resurslarından istifadəsinə valideynlərin nəzarətinin artırılması baxımından olduqca zəruridir. İnanıram ki, biz yaxın gələcəkdə bu dəyişikliyin qəbuluna şahid olacaq, bununla da uşaq və yeniyetmələrin rəqəmsal dünyanın təhlükəsindən qorunması baxımından ciddi yeniliyə imza atacağıq.
Mən bu zəruri, həyati dəyişikliyi gündəmə gətirdiyinə görə başda Mili Məclisin sədri hörmətli Sahibə Qafarova olmaqla, bütün millət vəkillərimizə, xüsusilə də Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin sədri Hicran Hüseynovaya, Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin sədri Əli Hüseynliyə, İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruca, təşəkkür edir, fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıram.
Onu da vurğulayıram ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı olaraq biz də uşaq və yeniyetmələrin daha təhlükəsiz rəqəmsal mühitdə fəaliyyəti, onların milli-mənəvi dəyərlərə bağlı şəkildə tərbiyəsi, milli təhlükəsizliyimizin etibarlı şəkildə qorunması üçün əlimizdən gələni əsirgəməyəcək, bu istiqamətdə təbliğati işlər, maarifləndirici tədbirlər həyata keçirməkdə davam edəcəyik”.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
Dahilər barədə deyimlər – Cəlil Məmmədquluzadə
Kənan Məmmədli,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Dahilər barədə deyimlər” rubrikasında haqqında deyimlər söylənilən növbəti təqdim edilən şəxs böyük mütəfəkkir Cəlil Məmmədquluzadədir.
Yubanmadan deyimlərə keçirik:
1. Heydər Əliyev (Azərbaycanın Ümummilli lideri):
Cəlil Məmmədquluzadə Azərbaycan xalqının milli oyanışında, maarifçiliyində, mübarizə ruhunun formalaşmasında əvəzsiz xidmətlər göstərmişdir.
2. Hüseyn Cavid (şair və dramaturq):
Cəlil müəllim təkcə yazıçı deyildi – o, bir dövr idi.
3. Məhəmməd Hüseyn Şəhriyar (Güneyli ustad şair) :
"Molla Nəsrəddin” məktəbi bir millətin ayılmasına səbəb oldu – onun başında duran Cəlil Məmmədquluzadə idi.
4. Əziz Şərif (ədəbiyyatşünas):
Cəlil Məmmədquluzadə öz dövrünün və gələcək dövrlərin vicdanı idi.
5. Firidun bəy Köçərli (Görkəmli ədəbiyyatşünas, pedaqoq):
Cəlil bəy qələmini bir qılınc kimi işlədirdi, amma bu qılınc heç kimi öldürmək üçün yox, oyatmaq üçün idi.
6. Mirzə İbrahimov (Xalq yazıçı, akademik):
Cəlil Məmmədquluzadə, xalqının dərdini öz dərdi bilən, cəmiyyətin bütün yaralarına qələmilə təzyiq göstərən bir nəhəng idi.
7. Elçin (Xalq yazıçı):
Əgər ədəbiyyat bir güzgüdürsə, Cəlil Məmmədquluzadənin güzgüsü təkcə cəmiyyətin üzünü yox, ruhunu da göstərirdi.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
Bütün sadə anları böyük sevgi ilə yaşamaq - ESSE
Kübra Quliyeva,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Yaradıcılıq şöbəsi
Bəzən susuram. Bəzən də üsyankar, deyingən oluram. Amma bir şey var ki, dəyişmir: mən yaşamağı sevirəm. Həyatı duyaraq, içimdə hiss edərək yaşamağı...
Günəş gözümün içinə düşəndə, o işığın içimdə yaratdığı istini sevirəm. Kitab vərəqlərinin və torpağın qoxusunu, yağış yağanda saçlarımın islanmasını...
Sakit, uzun yürüyüşlərdə özümü tapıram. Həmişə deyil, amma bəzən bir limonlu çayın buxarında ruhumu isidirəm.
Mən çox dost axtarmıram. Az dost, tək-tük sirdaş bəs edir. Çünki bu həyatda mənim üçün səmimiyyət miqdardan önəmlidir. Pişiklərlə oynamaq, gülüşümü bir qız uşağına vermək, insanlara müsbət bir aura ötürmək mənə yaşadığımı xatırladır.
Təbiət mənzərələrində nəfəs alıram. Günəşin və dənizin şəklini çəkərkən, bir anı əbədiləşdirirəm. Anamın darçınlı keksləri uşaq qəlbimə yol tapır, mandarin qoxulu ətirlər isə xatirələrin qapısını aralayır.
Bəzən sadəcə bir KFC-də oturub tək başıma yemək yeyirəm. Bu, tək qalmaq deyil – özümü dinləməkdir. Yaşlılarla söhbətləşmək və onların sükutundakı təcrübəni anlamaq məni dəyişdirir. Hər oxuduğum kitabda, hər baxdığım filmdə içimdə bir obraz yaranır – onların psixologiyasını yaşayıram.
Və ən çox sevdiyim şeylərdən biri də – başıboş sətirlərimdir. Onlar bəlkə də başıboş deyil. İçimdən çıxan, amma hər kəsin ürəyinə yol tapa biləcək qədər səmimi və azad olan sətirlərdir...
Çünki mən insanam. Hiss edən, sevən, darıxan, gülən, düşünən bir varlığam. Bəlkə də həyat budur – bütün bu sadə anları böyük sevgi ilə yaşamaq.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
Ölməkdir, ölməkdir, ölməkdir sevgi...
Habil Yaşar,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Ədəbiyyat şöbəsi
“Sevgi, sevmək deyil
Sevilmək deyil
Ölməkdir, ölməkdir,
Ölməkdir sevgi...”
Nəsrin Peymanı
Bu gün dəyərli oxucularımıza öz Təqdimat rubrikamda Təbriz şəhərində yazıb-yaradan dəyərli şairə Nəsrin Peymanı xanımı təqdim edirəm.
Nəsrin Xanım Peymanı 1983-cü ilində Azərbaycanın mədəniyyət ocağı olan Culfanın Gərgər şəhərində dünyaya göz açmışdır. İbtidai təhsilatını həmin şəhərdə bitirdikdən sonra 2006-ci illərində Şəbüstər Pəyam Nur Universitetinin Bədən Tərbiyəsi və İdman ixtisası üzrə bakalavr təhsili almışdır.
Yeniyetmə yaşlarından ədəbiyyata böyük maraq göstərmiş, müxtəlif ədəbi məclis və cəmiyyətlərdə fəal iştirak etmişdir. 2011-ci ildən etibarən isə peşəkar səviyyədə bədii yaradıcılıqla məşğul olmağa başlamış, şeir və nəsr əsərləri qələmə almışdır.
Nəsrin xanımın bir sıra əsərləri "Xudafərin" və "Anak" qəzetlərində dərc olunmuşdur. Onun şeirləri müxtəlif antologiyalarda yer almışdır. Bunlardan "Aşiqin gözləri" (iki dilli, 2020), "Be Vəqte Deltəngi" (I hissə, iki dilli, 2020), "İşıqlı Sükut" (2021), "Dəlxun" (2021) və "Be Vəqte Deltəngi" (II hissə, iki dilli, 2021) adlı şeir antologiyalarını qeyd etmək olar.
Hazırda Təbriz şəhərində yaşayan Nəsrin xanım yaradıcılıq və elmi-tədqiqat fəaliyyətini davam etdirməkdədir. O, bir neçə elmi və araşdırma xarakterli əsərini nəşrə hazırlamışdır. Müəllifin "Fars dilinə daxil olan türk sözləri" adlı kitabı Təbrizin "Nəbati" nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmişdir. Hazırda isə "Ata-baba sözlərində avanqard düşüncə" adlı kitabı çapa hazırlanmaqdadır.
Qanadsız mələksən cənnətdən uçub,
Bizim dünyamıza gəlmisən güman!
Sən ürək, sən nəfəs,
Sən işiq, sən səs,
Sənsiz həyatımız yamandır yaman!
Tanrının mərəhəmət əlisən yəqin,
Uşaq əlimizi tutduğunda sən.
Ömrünü əvəzsiz mənə vəqf edən,
Ay anam, ikinci allahım sənsən.
Duan ardımızca olsun da bizim,
Ürəyin kədərlə, qəmlə dolmasın.
Sənsiz öksüz qalan bizim dünyamız,
Hətta bir anımız sənsiz olmasın.
***
Ümidsiz günlərimin ara- bərəsində
Ümidlərimi itirdiyim saatlarda,
Kimsəsiz qaldığımda,
Süzülüb otağımın bir bucağına,
Sarılaraq tənhalığımın soyuq qucağına
Bir az ölmək istəyirəm...
Könlündə birinə olsa da meyil,
Sevgini demədən bilməkdir sevgi!
Sevgi, sevmək deyil
Sevilmək deyil
Ölməkdir, ölməkdir,
Ölməkdir sevgi...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun mənzil-qərargahında önəmli görüş: Meksika ilə mədəni diplomatiya körpüləri qurulur
5 iyun 2026-cı il tarixində Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun mənzil-qərargahında təşkilatın Prezidenti, Professor Aktotı Raimkulova ilə Meksika Birləşmiş Ştatlarının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Mariya Viktoriya Romero Kabalyero arasında rəsmi görüş keçirilib.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalına Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondundan verilən məlumata görə, görüş çərçivəsində Türk dünyası ilə Meksika arasında mədəniyyət, irsin qorunması və rəqəmsallaşdırılması sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub.
Görüş zamanı Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Prezidenti Aktotı Raimkulova rəhbərlik etdiyi təşkilatın Türk dünyasının ortaq dəyərlərini beynəlxalq səviyyədə tanıdan mühüm mədəni platformaya çevrildiyini vurğuladı. O, Fondun fəaliyyət coğrafiyasının yalnız üzv və müşahidəçi dövlətlərlə məhdudlaşmadığını, Türk dövlətlərindən kənarda yaşayan türk xalqlarının mədəni irsinin qorunmasına da xüsusi önəm verildiyini qeyd etdi.
Xanım Səfir, Meksika Birləşmiş Ştatlarının Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun formalaşdırdığı geniş əməkdaşlıq platformasından və mədəni körpülərdən səmərəli şəkildə yararlanaraq, bütövlükdə Türk Dövlətləri ilə çoxtərəfli əlaqələrini daha da gücləndirmək niyyətində olduğunu diqqətə çatdırdı.
Söhbət zamanı Fondun həyata keçirdiyi irimiqyaslı beynəlxalq layihələr barədə məlumat verildi.
Görüş zamanı Bakıda keçirilmiş Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) çərçivəsində Fond tərəfindən təşkil olunan “Türk Evləri” paneli xüsusi olaraq qeyd edildi. Fondun Prezidenti növbəti Forumun Meksikada keçiriləcəyi münasibətilə xanım səfiri təbrik etdi. Tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığın gələcək inkişaf perspektivlərini müzakirə etdilər.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
