İlhamə Məhəmmədqızı,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Sumqayıt təmsilçisi

Böyük və nüfuzlu mədəniyyət kollektivləri adətən paytaxtlarda fəaliyyət göstərirlər. Onların bölgələrə hər səfəri isə əsl bayrama çevrilir, anşlaq yaradır. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə həyata keçirilən bədii kollektivlərin bölgələrimizə qastrol proqramı bu cəhətdən xüsusilə əhəmiyyətlidir.

Sözügedən layihə çərçivəsində aprelin 18-də Heydər Əliyev Sarayının nəzdində fəaliyyət göstərən Niyazi adına Dövlət Simfonik Orkestrinin Sumqayıt şəhərində yerləşən “Kimyaçı” Mədəniyyət Sarayında konserti keçirildi.

Konsertdə orkestr Xalq artisti Yalçın Adıgözəlovun dirijorluğu ilə Üzeyir Hacıbəylinin “Arazbarı”, Antonio Salyerinin “Venesiya yarmarkası” operasından uvertüra, Asəf Zeynallının “Muğamsayağı”, Vasif Adıgözəlovun “Prelüd №1” və “Lay-lay”, Qara Qarayevin “Don Kixot” simfonik qravürlərindən “Səyahət”, Hacı Xanməmmədovun “Kamança və orkestr üçün konsert”indən II hissə, Frits Kreyslerin “Çin tamburini”, Edvard Qriqin “Per Günt” süitasından “Solveyqin mahnısı”nı səsləndiridi.

Gecədə tamaşaçılar orkestrin ifasında eyni zamanda Niyazinin “Arzu”, Arif Məlikovun “Komdenin arzuları”, Həsən Rzayevin “Çahargah” rapsodiyası, Astor Piazzollanın “Oblivion”, Jorj Bizenin “Arlezian süitası”ndan “Farandola”, Fikrət Əmirovun “Min bir gecə” baletindən “Şəhrizadın bayramı” əsərlərini dinləmək imkanı əldə etdilər. 

İfa olunan bütün əsərlər sumqayıtlı musiqisevərlərin könlünü oxşadı, alqışlarla qarşılandı. Onların içində musiqiylə bağlı olan xadimlər, bu sahə üzrə təhsil alan tələbələr də az deyildi.

Qeyd edək ki, aparıcı bədii kollektivlərin qastrol proqramı “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Konsepsiyası çərçivəsində müəyyən olunmuş prioritet istiqamətlərdən biri – mədəniyyətin regionlarda əlçatanlığının artırılması və ölkə üzrə vahid mədəni ekosistemin formalaşdırılması məqsədlərinə uyğun olaraq həyata keçirilir.

Yeni məkanlarda yeni görüşlərə qədər.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.04.2026)

Elman Eldaroğlu,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bu dəfə sizə Qulu müəllimdən danışmaq istəyirəm. Yox, yox, tələsməyin, professor Qulu Məhərrəmlini deyil, əməkdar jurnalist Qulu Zeynalovu nəzərdə tuturam. Onu daha çox şair Qulu Ağsəs kimi tanıyırlar. Söhbətim maraqlı olsun deyə, araşdırarkən qarşıma çıxan müxtəlif müsahibələrindən nümunələr də gətirməyə çalışacağam. Həm ədəbi jurnalın baş redaktoru, həm bir şair və həm də bir insan kimi onun haqqnda söyləyəcəyim fikirlərin obyektiv olacağına ümid edirəm…

Deyir ki:- “Əsil şeir odur ki, onu başqa dillərə çevirmək mümükündür. Əgər mən şeiri doğma dilin üstündə yox, dilin qırağında yaradıramsa, o batdı getdi. Bunu bir dəmiryolu kimi təsəvvür etmək olar. Dil özü bir dəmir yoludu. Biz şeirləri bu “relsin” üstünə qoyanda yol nə qədər uzanırsa, şeir də o qədər gedəcək. Əgər şeiri kənara qoymuşuqsa, onlar yanlarından ötən şeirlərə əl eləməklə məşğul olacaqlar. Bu gün Azərbaycanda baxıb əl olunası yüzlərlə, minlərlə “poetik” nümünələr yaranır. Onları həqiqətən də əsil  şeirdən ayırmaq çox çətindir...” 

1969-cu ildə Ağdamda dünyaya gəlib. İlk şeirini doqquz yaşında yazıb. Amma on bir yaşından mətbuatda çap olunmağa başlayıb. Daha dəqiqi, ilk dəfə Lenin haqqında yazdığı şeir "Azərbaycan pioneri" jurnalında çap olunub. Böyük ədəbiyyata isə 1990-cı ildə "Ulduz" jurnalında çap olunan şeirləri ilə təşrif buyurub. İndiyədək şeirləri türk, rus, özbək, gürcü, ukrain, polyak dillərinə tərcümə edilib. Bir neçə kitabın müəllifidir. 2015-ci ildə “Azərbaycanın əməkdar jurnalisti” fəxri adına layiq görülüb. On ildən çoxdur ki, “Ulduz” jurnalının baş redaktorudur... 

“Bu gün dünya ədəbiyyatında siyasiləşmə motivlərini hiss etməmək mümkün deyil. Dünya ədəbiyyatı adı ilə bukmeyker kontorları səviyyəsində təbliğatı aparılan, çox asanlıqla bestsellerə çevrilən əsərlər hardansa idarə olunur. Xüsusilə son illərin ədəbiyyat sahəsində verilən “Nobel” mükafatıları birmənalı olaraq siyasi yük daşıyır. Yəni hansısa ölkənin tutduğu mövqeyə görə bu mükafatlar təqdim olunur. Məsələn, insan haqları uğrunda mübarizəyə görə, “Nobel” mükafatının güneyli azərbaycanlı Şirin İbadiyə verilməsi İrana olan antipatiyadan irəli gəlir. O qadın “Nobel” mükafatınını əsasnaməsində nəzərdə tutulan heç bir bəndə uyğun gəlmir. Sadəcə, İrandakı insan haqları ilə bağlı problemləri qabartmaq və bununla da beynəlxalq təzyiq göstərmək üçün bu adı İbadiyə veriblər. Mən həmişə demişəm ki, Orxan Pamuka verilən “Nobel” mükafatı ermənilərin və kürdlərin hesabınadır. Pamuk Türkiyədə erməni soyqırımının olduğunu və kürdlərin huquqlarınn pozulması ilə bağlı fikirləri dəstəkləyirdi. Bu, dünyanın xoşuna gəldi. Odur ki, ədəbiyyata basqıların olması faktdır. Bilirsinizmi, əvvələr dünyanı ədəbiyyat idarə edirdi, indi isə siyasət idarə edir. Əslində siyasət özü də sözdür. Sanki siyasi söz ədəbi sözdən intiqam alır...”- söyləyir.

Mülahizələri güclüdür, ədəbiyyatın belə siyasiləşməsindən çox narahatdır. Amma ümidlərini itirmir...

Deyir ki:- “Bir dəfə belə bir status yazmışdım: "Allah, sən təksən, yoxsa səni təkləyiblər?” Bu gün Allah "təklənib”. Ateizm dəb halına çevrilib. Mən Allahı çox istəyirəm və bizim münasibətimiz qorxu üzərində qurulmayıb. İndi elə dövrdür ki, evdə həyat yoldaşına, işdə müdirinə səsini qaldıra bilməyənlər başlayırlar Allaha "ilişməyə”. Mən istəməzdim ki, insanlar Allahdan qorxsun. O, bizi yaradıbsa, sevib yaradıb. Qorxu özünümüdafiə deməkdir. İnsan itirəcəyi nəsə olanda qorxmağa başlayır. Əgər sənin xəzinən olsa, onun başında ilan kimi yatacaqsan ki, qoruyasan. Amma daxılında bir qara qəpiyin də yoxdursa, onu qorumağa da ehtiyac qalmır. Qorxu da şübhədən yaranır. İnsanın içində həmişə hər şeyə qarşı şübhə olmalıdır. Məsələn, mən İsa Hüseynovun oxucusuyam, İsa Muğannanın yox. Amma yenə də İsa Muğanna kimi yazdığı əsərləri tam şəkildə inkar etmirəm. Məndən bunun səbəbini soruşanda cavab verirəm ki, sabah vəziyyət dəyişə bilər. Həyatda hər şey mümkündür. Mən heç nəyin altından birmənalı şəkildə qol çəkə bilmərəm. Amma bir şeydən adım kimi əminəm. Bir gün "ASAN” Xidmətin qarşısında azərbaycanlılar Marsa bilet almaq üçün dayanacaqlar, amma yenə də növbə mədəniyyəti olmadan...”

Bu söylədikləri onun bir ədəbiyyatçı, baş redaktor kimi düşüncələridir. İndi də sizə onun poeziyasından nümunə təqdim etmək istəyirəm. Adsız şeirlərindən birində yazır:

“Bu dünyada

heç kəsə demədim...

O dünyada soruşsalar:

sən kimsən?

-gözümü yumub,

ağzımı açacam!

Deyəcəm ki:

altındakı skamyada

bir yol özü oturmayan

yorğun ağacam...”

 Ümumiyyətlə, onun şeirlərini oxuduqca ənənəvi şərq poeziyası ilə qərb poeziyasının sintezinin şahidi olursan. Bu şeirlərdə həm ənənəvi poeziyaya məxsus lirika, bədii bənzətmə, qafiyələnmə də var, eyni zamanda qərb poeziyasındakı kimi, bütün qəliblərdən kənar sərbəstlik də. Belə poeziya nümunələrinin oxucuları gələcəkdə daha çox olacaqlar. Bir də ki, bü cür şeirləri xarici dillərə çevirmək də asandır. Bu isə əcnəbi oxucuların da poetik zövqünü oxşaması deməkdir...

O ki qaldı onun şəxsi keyfiyyətlərinə, öncə onu deyim ki, hər gələn yeni günə həvəslə və səbirsizliklə başlayır. Sanki enerji və maqnit dinamosudur. Xarizmatikdir və liderlik bacarığı ilə doludur. Heç vaxt naməlum olanı araşdırmaqdan qorxmur. Demək olar ki, impulsiv, inadkar və iradəli insandır. Daxili gücü o qədər çoxdur ki, hər hansı bir problemi dəf etməyə qadirdir. Süstlükdən zəhləsi gedir, ləng hərəkəti xoşlamır. Onunla rəqabətə girmək ağılsızlıqdır. Bu baş verərsə mübarizədən qalib çıxan, o olacaq...

Nə isə, düşünürəm ki, Qulu Ağsəs haqqında az da olsa sizə məlumat verə bildim. Bu gün- aprelin 20-si onun doğum günüdür, 57 yaşı tamam olur. Bu dəfəki ad günü Pravoslav xristianların Pasxa bayramına düşüb.

Onu yeni yaşı münasibətilə təbrik edir, möhkəm can sağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayırıq...

Çox yaşasın!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.04.2026)

Könül Əliyeva,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Azərbaycan nəsrinin son illərdəki ən görkəmli nümayəndələrindən biri idi Çingiz Hüseynov. Başlığa da çıxarmışam, dünya ədəbiyyatı dahiləri sırasına yüksəlməyə layiq olan bir yazıçı idi. Zira, yüksələ bilmədi, sırf azərbaycanlı olduğu üçün. Qərb bizləri sevmir nədənsə.

Çingiz Hüseynov 1929-cu il aprelin 20-də Bakı şəhərində doğulub. Bu gündə, sadəcə bir doğum deyil, bir ədəbiyyatçının həyatının, fikir dünyasının və yaradıcılığının başlanğıcı vardı. O, öz zamanının böyük alim və yazıçılarından biri kimi Azərbaycan ədəbiyyatına əvəzsiz töhfələr verib.

Hüseynov, təhsilini Bakı və Moskva universitetlərində almış, 1950-ci illərdə özünün ədəbi fəaliyyətinə başlamışdır. Onun təhsili və ədəbiyyat dünyasına olan marağı, onu yalnız yazıçı kimi deyil, həm də tərcüməçi və tədqiqatçı kimi də tanıtdı. 1979-cu ildə filologiya elmləri doktoru unvanını qazandı və 1980-ci ildə professor oldu.

O, yazdığı tənqidi əsərlərlə Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına mühüm təsir göstərdi, xüsusilə mifologiya və folklor sahələrinə dair işləri ilə tanındı. Çingiz Hüseynov həm də ədəbiyyat tarixçisidir və öz əsərlərində dünya xalqlarının miflərini və folklorunu geniş şəkildə araşdırıb.

Çingiz Hüseynovun əsərləri və fikirləri, hər zaman ədəbiyyat dünyasında önəmli bir yer tutdu. “Məhəmməd, Məmməd, Məmişı” və “Fətəli fəthi” romanları isə qızıl romançılıq listəsində yer aldı.

Çingiz Hüseynov ömrünün son dönəmini mühacirətdə keçirdi, Rusiyada, İsraildə yaşadı. 2024-cü ilin yanvarında, 94 yaşında Qüdsdə vəfat etdi. Amma onun əsərləri və fikirləri, Azərbaycanın ədəbiyyat tarixində öz yerini alacaq və gələcək nəsillər üçün bir ilham qaynağı olacaqdır.

Bəli, bu gün - aprelin 20-si Çingiz Hüseynovun doğum günüdür, bu gün təkcə bir insanın həyatının başlanğıcı deyil, eyni zamanda Azərbaycan ədəbiyyatının yeni bir dövrünün başlandığı bir gündür. Onun mirası, ədəbiyyat tarixində əbədi qalacaqdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.04.2026)

(“Ünvanımı tapan kitablar” silsiləsindən)

Şəfa Vəli,

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Evlərin də taleyi var, alın yazısı var... Darvazalarından başlamış, ta bacasınadək şeirdir, romandır evlər. Küçəyə baxan pəncərələrlə həyətə baxan pəncərələr arasındakı enerji fərqi qədərdir bəzən ev sakinlərinin o evdəki xatirələrinin müxtəlifliyi...

Hərdən olur, illər sonra  xatirələrin bələdçiliyinə güvənib bir evin qapısını açırıq... “Buradakı qapının cəftəsi cırıldayırdı...” əminliyi ilə sağdakı qapıya yönəlirik. Və görürük, xatirələrimiz bizə xəyanət edib; cırıldayan soldakı qapı imiş...

Xatirələrin xəyanət səbəbini axtarmaq lazım deyil... Heç niyəsini də soruşmağa cəhd etməməliyik. Çünki əksər xatirələr arzuların diktəsindədir...

...Evlərin də taleyi var... Alnına çoxdan-bünövrəsi qoyulandan yazılır sakinlərinin kim olacağı, kimin arzularının dalınca gedəcəyi, kimin sevdiyinə qovuşacağı və... Və də kimin şəhid olacağı!

Şahanə Müşfiq “Əzəli, əbədi Azərbaycanam!” kitabını yazanda iki evin alın yazısındakı şifrələrə istinad edib: Natiq İsmayılovun doğulub-böyüdüyü ev və Natiq İsmayılovun 4 övladının böyüdüyü ev...

Qəbələ rayonunun Bunud kəndindəki evin açılan şifrələrində “Oğul Vətən üçündür!” ideologiyası vardı. Və bu ideologiya sadəcə, hansısa utopistin təsəvvüründə deyildi-Azərbaycan xalqının qan yaddaşında, təfəkküründə, ruhunda idi! Vətənpərvərlik yeganə ideologiyadır ki, onun təbliği və ya yayılması üçün ideoloqlara ehtiyac yoxdur-o, candadır!

Vətənçün doğulanlar özləri bilməsə də, gözləri önündə böyüdükləri onların ömür missiyalarını anlayır.... Və sonradan anladıqlarını xatirə xəritələrində işarələyirlər ki, gələcək nəsillərə miras etsinlər.

Şahanə kitab boyunca iki evin arasında addımlayıb... Onun addım səslərinin əks-sədasında kədər də var, “elin göynək yeri” olan şəhid yoxluğunun sızısı da... Amma diqqətlə dinləyən oxucu bu əks-sədanın bətnində məğrurluğun və əminliyin olmasını da duyur...

Bakıdakı evin divarları Natiqin övladları ilə söhbətlərini, atalarını görən uşaqların sevincli səslərini, Nigar xanımın nigaranlıqla süslənmiş qadın xoşbəxtliyinin zərrin anlarını əmanət bilib, zərrəsinə xəyanət etmədən saxlayıb. Və Şahanənin yazıçı qələmi bu əmanəti o divarlardan qudsal nəsnə kimi köçürüb...

“Əzəli, əbədi Azərbaycanam!” kitabının adı da Natiqin Azərbaycan sevgisinə ithafən seçilib... Təqaüddə olmasına baxmayaraq, Vətən müharibəsinə könüllü yollanan, 23 illik hərbiçi təcrübəsini Vətənin qisas günündə cəbhədə tətbiq etməyin mahiyyətini dərk edən Natiq İsmayılov dilinə gətirməsə də, deməsə də, tanıyanların hamısı bilirdi ki, o, həm cismiylə, həm ruhuyla Azərbaycan idi! 

Natiq və onun kimi Vətən uğrunda şəhadət şərbətini içənlərin saldıqları qudsal izlə addımlayanlar isə Xəlil Rza Ulutürkün bir öncəki misrasını aksioma etdilər: “Min yol öldürülən, yenə ölməyən, / Əzəli, əbədi Azərbaycanam!” 

Azərbaycan xalqının minilliklərə sığışmayan tarixinə baxdıqca, Vətən məfhumunun havada asılı qalan, məna axtarışında olan təfəkkür illüziyası olmadığını görmək çətin deyil. Bu xalq üçün, bu millət üçün Vətən məfhumunun mənası həmişə diri olub-əllə tutulan, köksə sıxılan, kürək söykənilən, ömür etibar edilən olub! Və bu ömürdən böyük, həyatdan uca həqiqəti evlərin alın yazısından oxumağı bacarıb hər doğulan uşaq-hər düşmən çəpəri oğul, o oğula çiyindaş olan qız!

Şahanə şəhid mayorun həyat hekayəsinin bədiiliyini qələmiylə rəsm edərkən, kitab boyunca boya kimi bu həqiqətin çalarlarını seçib. Çalarların hamısı ilkinliyindən su içdiyi tündlüyə ehtiramdadır... Bu da bir yazıçı qüdrətidir!  Oxucu ilk oxunuşdanca bu ehtiramı hiss edirsə, duyursa, yazıçı qələminin qüdrətini etiraf etməyə könül borcu var, demək...

...Ömrünü Vətən naminə yaşamağı bacarmış, 4 övladının böyüməsi, cəmiyyətin gərəkli, layiqli üzvü olması ilə bağlı bütün arzularını “Vətən sağ olsun!” cümləsinin arxa fonu etmiş şəhid mayor Natiq İsmayılovun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə qələmə alınmış kitabın redaktoru olmağım bir yana, oxucu olaraq könül borcumu bir az azaltmaq istəyim yazdırdı bu yazını...

...Redaktə prosesində keçirdiyim qürur hissi, onun tez-tez kədərə yenilmək cəhdi, “Mən fəxr edirəm ki, azərbaycanlıyam!” cümləsindən yapışan milli şüurumun qürurumu yenilməz etmək hünəri... Evimin divarları bütün bunların müşahididir!

Ümid edirəm ki, nə vaxtsa,  mücərrəd gələcəyin mütləq indiyə çevrildiyi bir zaman kəsiyində evimin alın yazısında bu hisslərin qara karandaşla çizilmiş eskizləri yenə bir  qələm adamı tərəfindən görüləcək... Və ümid edirəm ki, Natiq İsmayılovun timsalında Azərbaycan naminə candan keçənlərin hamısının qətiyyət yağan baxışlarından yola çıxan Vətən sevdası bu torpaqlarda hər yeni doğulan körpənin bəbəklərində öz inikasını tapacaq...

...Xatirələrin xəyanət etməyindən də yazmışdım axı əvvəldə... O xəyanətin öləziməyəcəyinə dair isə ümid etmirəm, əminəm! Əminliyimdən qorxmuram, yox... Bilirəm,  xainlik cırıldayan qapıların səmtini səhv salmaqdan o yana keçmir... O cırıltı səsi, o qapının açıldığı otaqdakı miras enerji elə həmənkidir xatirələrdə də, gerçəkdə də!

Azərbaycanı şam bilib başına dönən pərvanələrin enerjiləri zaman-məkan tanımır, ömürlərin əvvəlində zehnə, mənliyə yoldaş olur, sonunda ruhu əbədiyyətə uğurlayır və növbəti ömürlə birgə cığıra düşür.  Azərbaycan xalqı bütövlükdə həm öz tarixinə, həm öz şanlı keçmişinə, bu şan, bu şərəf naminə canı Vətənə qurban demiş, bir mamırlı daşı, bir qarış torpağı belə, qurbangah bilmiş igid övladlarının xatirəsinə sadiqdir! Şahanə də bu qudsal əmanətin daşıyıcılarından biri olaraq qələmiylə Azərbaycanın tarixini, mədəniyyətini- acısıyla-şiriniylə,-yaşatmaq əqidəsinə sadiqdir!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.04.2026)

Şanə Məmmədova,

Azərbaycan Milli Konservatoriyasının baş müəllimi, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin çağdaş dövrünün bəstəkarı Ayaz Qəmbərli fortepiano üçün yazdığı “Altı uşaq pyesi” silsiləsi üzərində 2021-2023-cü illərdə çalışmışdır. Əsərin adından da göründüyü kimi, bəstəkar uşaq dünyasının incə, rəngarəng və emosional çalarlarını musiqi dili ilə əks etdirir.

Ümumiyyətlə, musiqi tarixində uşaq mövzusu hər zaman xüsusi yer tutmuşdur. Bəstəkarlar üçün uşaq dünyası təkcə sadəlik, təmizlik, məsumluq rəmzi deyil, həm də ən səmimi və təhrif olunmamış duyğuların mənbəyidir. Bu mövzu vasitəsilə onlar həyatın ən saf, ən təbii halını ifadə etməyə çalışmışlar. Lakin müasir musiqidə uşaq mövzusu artıq yalnız sadə təsvirlərlə məhdudlaşmır. Burada uşaq psixologiyası, daxili aləm, incə emosional keçidlər və hətta müəyyən fəlsəfi çalarlar da öz əksini tapır. Yəni, uşaq dünyası artıq həm də dərin bədii düşüncənin bir forması kimi təqdim olunur.

Silsiləyə daxil olan hər bir pyesdə uşağın daxili aləmini, onun duyğularını, təsəvvürünü, hərəkətini və təbiətlə əlaqəsini poetik şəkildə musiqiyə çevrilir.  Bir məqamı da vurğulamaq lazımdır ki, əsər avtobioqrafik səciyyə daşıyır, bəstəkar silsiləni öz oğluna həsr edib. Məhz bu məqam pyeslərə əlavə emosional dərinlik və səmimiyyət qazandırır. Burada artıq tək bəstəkarın deyil, eyni zamanda bir atanın baxışını, duyğularını, övladına olan incə münasibəti hiss olunur. Bu səbəbdən silsilədə səslənən obrazlar yalnız musiqi təsvirləri deyil, həm də canlı, hiss olunan və daxildən gələn duyğuların təzahürüdür.

1.

Silsilənin ilk pyesi - “Kövrək addımlar” zərif lirizm və incə psixoloji çalarla seçilir. Əsərin fakturası olduqca şəffafdır. Pyesdə müşahidə etdiyimiz legato xətti və yumşaq harmonik keçidlər uşağın ilk addımlarının qeyri – müəyyənliyini və ehtiyatlı olmasını simvolizə edir. Musiqi dili minimalist elementlərə yaxınlaşır və hər bir səs xüsusi semantik yük daşıyır.

2.

İkinci pyes “Qatarla səyahət” tamamilə fərqli obraz aləmini ehtiva edir. Burada ritmik ostinatlılıq və motoric inkişafın ön plana çıxdığı müşahidə olunur. İkinci pyesdə dinləyici artıq kinetic enerji hiss edir: təkrarlanan ritmik struktur qatarın hərəkətini imitasiya edir, inkişaf isə gərginlik yaradır.

3.

“Göy qurşağı” adlı növbəti pyes son dərəcə rəngarəng harmonik palitra ilə seçilir. Burada leqato və yumşaq faktura vasitəsilə rənglərin bir- birinə qarışması, işıq və incəlik hissi yaradılır. Bu pyes sanki visual, zahiri təəssüratın necə formalaşdığını göstərir.

4.

“Nəbatət bağında” silsilənin dördüncü pyesidir. Təbiət obrazları ilə zəngindir. Musiqi sanki bu misilsiz bağda bitən bitkilərin, yarpaqların, təbiətin sakit nəfəsini təsvir edir. Burada melodik xətt daha sərbəst inkişaf edir, təbiətin canlılığı hiss olunur.

5.

“Kiçik nəğmə” pyesi sadə, lakin olduqca ifadəli melodiyaya malikdir. Bu pyesdə əsas diqqət səsə, kantilenaya yönəlmişdir. Sanki balaca uşaq öz daxilində bir mahnı zümzümə edir və bu, musiqidə səmimi şəkildə ifadə olunur.

6.

“Qar dənəcikləri” silsilənin sonuncu pyesidir. Yüngül və şəffaf faktura ilə seçilir. Tez-tez təkrarlanan səslər qarın sakit, fasiləsiz yağmasını xatırladır. Musiqi burada həm static, həm də hipnotik təsir bağışlayır.

Ümumilikdə, “Altı uşaq pyesi” silsiləsi sadəliklə dərinliyin vəhdətidir. Bu əsərlərdə Ayaz Qəmbərli uşaq dünyasının saf duyğularını peşəkar və müasir musiqi dili ilə təqdim edərək, həm ifaçı, həm də dinləyici üçün bədii təcrübə yaradır. Bu pyesləri dinlərkən, sanki hər kəs öz daxilində gizlənən bir uşaq obrazı ilə qarşılaşır. Çünki bu musiqidə əks olunan hallar – ilk addımların kövrəkliyi, kəşf sevincinin həyəcanı, təbiətə heyranlıq, sadə bir mahnının istiliyi – bütün bunlar hər birimizin yaşadığı, yaxud xatirəsində duyğulardır. Bu mənada musiqi yalnız uşaqlara aid deyil. Bu, həm bizim keçmişimiz, həm bu günümüz, həm də bəzən övladlarımızda, yaxud sevdiklərimizdə gördüyümüz o saf, təmiz başlanğıcın təzahürüdür. Hər birimiz yaşımızdan asılı olmayaraq, daxilimizdə bir usağı yaşadırıq- və bu əsərlər həmin uşağın səsini oyadır.

Ümumiyyətlə, belə aydın, sabit, obrazlı mövzuların seçilməsi, bu günün mürəkkəb və qloballaşan dünyasında əhəmiyyət kəsb edir. Çünki sürətlə dəyişən, bəzən gərgin və ziddiyyətli siyasi-sosial fon qarşısında bu cür musiqi dinləyicilərə sakitlik, saflıq, mənəvi dayaq hissi aşılayır.

Sonda Con Kehonun bir fikrini xatırlatmaq istərdim: “Uşaqlıq hər günün içində gözəlliyi görə bildiyin zamandır”. İnsan yaşa dolduqca o gözəllikləri görməyi unudur. Məhz belə xırda toxunuşlu, incə yanaşmalı, həssas mövzulu əsərlər təkcə pyeslər toplusu deyil, insanın özünə, xatirələrinə və ən saf duyğularına bir qayıdışdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.04.2026)