Super User

Super User

Elvin Məmmədovun 25 yaşı var, inanılmazdır ki, 58 (!!!) fantastik roman qələmə alıb. Tərcümeyi halında yazır: “Adım Elvin Məmmədovdur. 1997-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlmişəm. 2004-2013-cü illərdə 299 nömrəli məktəb-liseyini bitirmişəm. 2013-2016-i illərdə Bakı qida sənayə kollecinin turizm fakultəsini bitirmişəm. 2007-ci ilin Mart ayının 3-dən etibarən romanlarımı qələmə almağa başlamışam. “Marvel” “DC” və J.R.R Tolkenin “Orta Dünya” böyük kainatları ilə tanış olduqdan sonra böyük kainat yaratmağı qərara aldım. Bu hədəfdə Stel Linin və Jül Verni özümə müəllim sayaraq onların düşüncələri ilə getməyə çalışdım. Romanlarımın əsas dayağı elmi-fantastik janr oldu. Bu janrda romanlar  yazmağa və oxumağa başladım. 15 il ərzində 15 paralel kainat və 58 roman qələmə aldım. Hal-hazırda 15 paralel kainatda baş verən hadisələrdən bəhs edən romanımın üzərində işləyirəm. 2017-ci ildə çap edilən “Sonuncu əsrin hekayələri” hekayələr toplusunda və  2019-cu ildə “İki fəsilin hekayəsi” hekayələr toplusunda “Tənhalığın tarixində” romanımın birinci bölümü çap edilib. 2020-ci ilin ortalarına qədər bir saytda romanlarımı hissə-hissə paylaşmışam. Maddi çatışmazlıqlar görə kitab çap etdirə bilməmişəm. Amma 2023-ci ilin ortalarında çap ediləcək kitabımla 15 ildə yaratdığım kainatı addım-addım oxucularla tanış etməyi düşünürəm”.

 

 “Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Elvinin “İrqlərin müharibəsi” romanından bir parçanı oxucularına təqdim edir. 

 

E006 paralel kainatı 2390-ci il. Meşənin içərisində 6 künc struktura sahib əsgəri düşərgə diqqət çəkirdi. Bu düşərgə xüsusi olaraq meşəyə ən minimum ziyan verəcək şəkildə dizayn edilmişdi. Əsgəri düşərgənin hər küncündə yerləşən ağaclar qüllə əvəzi görürdü. Hər qüllədə əsgəri formaya bənzər üniformalar geyinmiş 5 silahlı, şəxs həmçinin bir qüllədən digər qülləyə daimi hərəkətdə olan 5 silahlı şəxsdə vardı. Əsgəri düşərgənin mərkəzində bir və ya iki tikili bir neçə böyük evlər var idi. Bunlar əsgəri kazarma kimi istifadə olunurdu ki, düşərgənin  divarlarından xeyli aralı idilər. Bu əsgəri düşərgə 500 nəfər əsgərin ehtiyacını ödəmək üçün dizayn edilsədə ümumi olaraq düşərgədə 150 nəfər silahlı qüvvə mövcud idi. Düşərgə rəisinin ofisi kimi xidmət edən evin  qarşısında 8 əsgər son hazırlıqlarını görməklə məşğul idilər. Ofisin qapısında iki nəfər göründü. Biri digərinə qayğıkeşliklə dedi:

-Tarixçi tezdi hələ bir azda dincələ bilərsiniz.

-Mayor 420 min insanın talehi bizim çiyinlərimizdədir. Ona görə də vaxtı-vaxtında hərəkət etmək lazımdı. 5-10  dəqiqə tez çatsaq ziyanı yoxdur ki xeyri var.

-Düz deyirsən. Mərkəzə məlumat verdikdən sonra çıx.

-İndi verirəm. –Saatda baxdı. Saat 07:52 göstərirdi. Mərkəzlə əlaqə qurmaq üçün cihazı ağzına yaxınlaşdırıb,  əlavə etdi – Qartal yuvası, Qartal yuvası danışan Qartal 4. Qartal yuvası.  

Cihazdan heç də yad olmayan qadın səs gəldi:

-Qartal 4 Qartal yuvası eşidir.

-Qartal yuvası Qartal B-də hər şey yolundadır. Biz Qartal C-yə gedirik.

-Qartal yuvası eşidir Qartal 4. –Xanım səsini daha da incəldərək xahiş tonunda əlavə etdi- Qartal 4 sizinlə qeyri rəsmi danışa bilərəm ?

Tarixçi səsini tanıyıb, narazı tonda dedi:

-Olmaz Qartal yuvası.

-Yaxşı. Bağışlayın.

Tarixçi qadının incimiş səs tonundan yumşalıb dedi:

-Qartal C-yə çatan kimi cihazı Kamrana verəcəm narahat olma.

Qadın sevinc tonu ilə dedi:

-Çox sağ ol Tarixçi.

-Səni əlaqənin başına kim qoyduğunu mərkəzdə dəqiqləşdirəcəm –Əsəbi tonla cavab verdi.  

 Xanımın cavab verməsinə icazə verməyib ratsiyanı söndürüb, çantasına qoydu. Mayor olanlara yalnız başını  bulamaqla cavab verdi. Tarixçi qapının kənarında əmir gözləyən 8 əsgərə hazır olmağı sonra isə sağa çevrilməyi  əmr verdi. Qrup 3 irəlidə 3 arxada 2-si ortada olmaqla sıraya düzüldülər. Tarixçi ortaya keçib hərəkət əmri verdi.  Qrup düşərgənin qapısına qədər əmin addımlarla çatdıqda onları bir əsgər saxlayıb dedi: -Gözləyin növbə dəyişir.  

Qapıda nəzarət edən 5 əsgərin yerinə yeni 5 əsgər keçdi. Köhnə nəzarətçilər çox yorğun görsənirdilər nə də olmasa saat 00:00-dan 08:00 kimi gözlərini belə qırpmadan növbət tutmuşdular. Yorulan əsgərlərə Tarixçinin  qrupunun qarşını kəsən əsgərlə birlikdə 2 nəfər nəzarət edirdi. Növbə dəyişimi bitən kimi əsgəri düşərgədən  çıxdılar. Təzəcə aralanmışdılar ki, tarixçi gileylənməyə başladı:

-Hələdə Nailə oğlunun məntəqədə növbə çəkməsini qəbullanmır.

Sağda olan adam dedi:

-Bu normal haldır. Oğlunun yaşı azdı. Ona görə də narahat olur.

-Normal deyil Kom! İlk olaraq oğlunun 20 yaşı var. İkincisi oğlunun növbət vaxtı başını qatması xalqımız üçün  ciddi təhlükə ola bilər.

-Tarixçi, ana və oğlun danışması nə kimi ciddi təhlükə yarada bilər xalqa ?

Tarixçi bezgin halda dedi:

-Kom sən burda 10 aydır yaşayırsan mənsə uşaqlığımdan.Belə hissi hərəkətlərin necə faciə ilə yekunlaşdığını mən öz gözlərimlə görmüşəm. Vandetlərin hücumu zamanı ölən 150 əsgərin ailələrinin göz yaşları, fəryadları  hələdə qulağımdan getmir.  

Arxa sırada ortada olan əsgər dedi:

-Nəzərdə tutduğun hadisədən 10 il keçib Tarixçi və eyni hadisə təkrar yaşanmayıb.

Tarixçi arxaya baxmadan əsəbi tonla :

-İvan bu ikinci dəfə belə hadisənin yaşanmayacağı anlamına gəlmir.  

İvanın solundakı oğlan narazı tonda:

-Sakit bəylər. Mövzunu dəyişək. Tarixçi maraqlı məlumatlarından partlat gəlsin.

-Məncə də Mahmud. Elə Koma atalarından danışım. Danışacağımada söz vermişdim.

Tarixçinin solundakı adam digərlərindən fərqli forma geyinmişdi. Digərləri başdan ayağa qara forma geyinsələrdə onun forması boz üzərində hörümçək rəsm edilmişdi. Üstəgəl qolunda saata bənzər bir qurğu var idi. Narazı tonla  söhbətə qarışdı:  

-Nə haqda danışırsan danış İrqlər müharibələrini araya qatma.

-Serd hər kəs tarixini öyrənmək istəyir sən niyə buna qarşı çıxırsan?

Kom:-Çünki bir çox döyüşü öz gözləri ilə görüb.

Komla Serd 10 ay əvvəl bu topluluğa gələn 13 nəfərlik qrupda idilər. Məhz buna görə Serd haqda hər şeyi bilsədə digərləri onun bildiyi qədərini bilmirdi. Qabaqdakı sırada sağda olan dedi:

-Serd sənin neçə yaşın var?

-241 yaşım var Berkay.

İvan:-Mən arkanonların çox yaşadığını bilirdim.

Tarixçi fikirli halda :

-Onda belə çıxır sən bütün müharibəni görməmisən. Çünki müharibə 2115-ci ildə başlayıb 2206-cı ildə də bitib.  İndi 2390-cı ildə nəzərə alsaq sən …

Serd tarixçinin sözünü kəsib dedi:

-2149-cu ildə dünyaya gəlmişəm.

-Bu o deməkdi ki, ən azı 2149-cu ildən əvvəlkiləri bilmirsən. Təbii ki müharibələrin ortasında kimsə sənə tarix  danışmadısa.

Serd başını bulayıb gülümsəyərək dedi:

-Doğrudu. Səndən xilas yolu yoxdu. Danış.

Tarixçi Serdə heç nə deməyib gülümsəyərək Koma baxıb dedi:

- Bura gəldiyin gündən sənə ataların buradakı tarixindən danışacağımı demişdim. Amma həmişə söhbət başqa  yerə gedir. Bu dəfə çalışacam getməsin. Sənin ataların insan tarixinə ilk girişi 1920-ci ildən başlıyır. O vaxt isə sənin irqinin adı yəni Kobalt sözü Mendeleyev cədvəlində bir element adı kimi bilinirdi. Amma ilk təməl 1919- cu ildə qoyulmuşdu. Həmin ildə Azərbaycan torpaqlarında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti mövcud idi və bu  dövlət çox cavan idi. Beləki 1918-ci ilin mayın 28-də yaranmışdı. O vaxtlar Rusiyada bolşeviklərin olduğu  qırmızılar və demokratik qüvvələri ağlar olaraq adlandıran tərəflər arasında vətəndaş müharibəsi gedirdi.1919-cu ildə AXC-də olan bir general bu müharibəyə müdaxilə edilməli olduğunu əgər hər hansı tərəfdən biri qələbə qazanarsa AXC-nin müstəqilliyinə təhlükə yaradacağını bildirdi. AXC dövləti isə bunun Rusiyanın daxili işi  olduğunu, buna müdaxilə etmədən öz müstəqilliklərini qoruya biləcəklərinin, həmçinin AXC-nin hal-hazırda  separatçılarla mübarizə aparıldığını generala bildirərək rədd etdi. Beləliklə bu mövzu 1920-ci illinin yanvarına  qədər müzakirə edilmədi, ancaq o gün təzədən açılmalı oldu. Belə ki, RSFSR Xarici İşlər komisarı G.V.Çiçerin  Azərbaycan hökümətinə nota göndərərək Denikinə qarşı müharibəyə başlamağı tələb etdi. AXC höküməti bu  məsələyə qarışmamaq qərarına gəlmişdi, ancaq həmin general çevriliş etdi. Bu çevrilişdə iştirak edənlər insanlar  yox kobaltlar idi. 50 minlik ordu ilə çevriliş etdikdən sonra o dövrün 300 il qabaqlayan silahlarla Rusiyanın  vətəndaş müharibəsinə müdaxilə etdilər. Beləliklə Rusiya 3 yerə parçalandı. Ağlar, Qırmızlar və Denikinə məxsus  dövlətlər quruldu. Bu döyüşlərdə cəmi 576 kobalt öldüyü halda 2 milyon 872 min insan ölmüşdü. Çevriliş edən  general Bakıya qayıdan kimi separatçı qüvvələri darmadağın etdi.

-O generalın adı nə idi ?

-Tarixlərə “Kobalt” adı qeyd olunub. İnsan adının isə qeyd olunmamasını istəyib. Adı Kart Mesitsa.  

Kom gülümsəyib dedi:

-Təəccüblənmədim. Davam et.

-Müvəqqəti dövlət quruldu və hakimiyyət Kart Mesitsanın əlində cəmləşdi. Tarixi fürsətdən istifadə edilib Cənubi  Azərbaycan sonra isə İran Azərbaycana birləşdirildi. Dövlətin adı Korhagen edildi. Demokratik yollarla  parlament quruldu. Hökümdar nəsli yəni Kart Mesitsa və onun nəslindən gələcəklər ölkənin başçısı elan edildi.  Onların yalnız kobalt haqda qanunlara veto qoymaq icazəsi var idi. Digər qanunlar yalnız parlamentdəki səs  çoxluğu ilə veto qoyula bilərdi. Kobaltlar ilk vaxtlarda kim olduqlarını heç kimə demirdilər. Onlar haqqında  yalnız beyin yarımkürələrinin olmadığını, adi insandan 16 dəfə daha güclü olduqlarını və daxili enerjilərini idarə

edə bildiklərindən başqa heç nə bilinmirdi. Üstün texnologiyalarına, insanlarda fərqliliklərə görə onların  yadplanetli irq olduğunu düşünürdülər. Texnologiyalarının insanların nəzarətində olmamasına çalışırdılar.

Serd:-Bəs özləri haqda həqiqətləri nə zaman danışmağa başladılar ?  

-2050-ci ildə. Ancaq təkcə özləri haqda yox Arkanonlar, Ertustaklılar, Dektiroyalılar, Meleganlılar, Meletanlılar,  Çetverq xalqları, insanların Reptilyan kimi tanıdığı Andoryalılar, Üvulkayuslular, İqerduyumlular, Jakartalılar,  Tarqinlər irqlər haqqında da danışdılar. Təkcə İspektlər və Vendetdalılar haqda danışmadılar. Serd:-Bəs insanlar bunu necə qarşıladı?

-Bu başqa bir mövzudu. Mən isə Kobaltların etdiklərindən danışacam.1954-cü ildə ikinci dünya müharibəsindən  sonra hakimiyyətdə Kart Mesitsanın oğlu Kam Mesitsa var idi və ekoloji çirklənməni nəzərə alaraq meqa  şəhərlərin qurulmasını təklif etdi. O həmin şəhərlərin planını belə hazırlamışdı. Həmin şəhərlərin sahəsi 3000 km²  olacaq və ərazisində 1.5 hektar ərazidə 10 mərtəbəli 10 bloklu 200 mənzili bina evləri, ofis, iaşə obyektləri,  mədəniyyət mərkəzi hətta şəhərin mərkəzində central parkdan 20 dəfə böyük park salınmasıda nəzərdə tutulmuşdu....

İvan:-Central park?

-Boş ver İvan. Çox maraqlı olsa kitab oxuyub şəkillərinə baxın. Davam edim. Bir şəhərin qurulması üçün tələb  olunan vəsait 256 milyard dollar idi. Həmçinin şəhərdə minimum 77 milyon maksimum 102 milyon insan  yaşayacaqdı. Ölkədə bu tip 52 şəhər salınmalı və 26 dolu 26 boş saxlanmalı idi. Ekoloji çirklənməni azaltmaq  üçün hər 150 ildən bir 26 dolu şəhər tərk edilib 26 boş şəhərə köç etməli idi. Bununlada ölkədə minimum 2  milyard 2 milyon , maksumum isə 2 milyard 602 milyon insan üçün yer hazırlanmış olacaqdı. Bu isə sadəcə 26  şəhəri üçün hazırlanmış statistika idi ki, bunu 2 dəfə vurun necə böyük bir əhali üçün yer hazırlandığını düşünün.  Qeyd edim ki, o vaxtlar Korhagen əhalisi sadəcə 25 milyon nəfər idi. Bu o deməkdi ki, bütün şəhərlər dolarsa  Korhagen əhalisinin o kütləyə çatması üçün minimum 3300 maksimum 4290 il keçməli idi. Hələ bu saya 26 boş  şəhərin baxımı ilə maraqlanmaq üçün yaşamalı olan 300 min insan və əkin-biçin üçün salınacaq kiçik kəndlərdə yaşamalı olanlar hesablanmamışdı. Bu kiçik kəndlərdə yaşayanların çoxu kobalt olmalı idi. Beləliklə ölkə

ərazisinin 1\12-i şəhərlərə 11\12 təbiətə verilmiş oldu. Bu şəhərlərin hamısının tikilməsi 2110-cu ildə tamamlanmışdı. Həmin ildə Korhagen əhalisi 266 milyona çatmışdı. Dünyada o vaxtlar 36 milyon kobalt  yaşayırdı ki, bunun 28 milyon 900 mini Korhagen ölkəsində yaşayırdı. Həmin ilə gəldikdə dünyanın ən təmiz  ölkəsi adını Korhagen ölkəsi adı almışdı. Korhagen dövlətində torpaq keçmiş kobalt adətləri ilə əkilib-biçildiyi  üçün çox məhsuldar idi. Keçən illərdə torpaq nəfəs alıb dincəlmişdi. O zamanların məlumatına görə Korhagen  dövləti ildə 8 milyard insanı doyduracaq ərzaq məhsul istehsal edirdi. Dünya əhalisi isə o vaxtlar 13 milyard idi.  3 milyarddan çox əhalisi olan Hindistan və Çin öz əhalisini ərzaqla təmin etməyə çətinlik çəkdiyi vaxtda bu  Korhagenin böyük uğuru idi. Məhz bu gün bizim yaşadığımız bu ərazinin bu qədər bərəkətli olmasının səbəbi  budur. Çin və Hindistan ərzaq ehtiyacını ödəmək üçün Korhagenlə ticarət müqaviləsi imzaladılar. Hindistan  əhalisi təbiətə bağlı yaşadıqları üçün ərzaqa Çin qədər ehtiyacları yox idi. Çinin isə çox ehtiyacı var idi. Qısa  müddət sonra Hindistanla-Çin arasında bir çox səbəblərdən gərginliklər artmağa başladı. Aralarında müharibə başladı. Təkcə 4 ayda 6 milyon insan öldü. Elə o vaxtlar zombilər və onların başındakı zommaster peyda oldu.

Zommaster çox ağıllı idi və zombiləri telepatik yolla idarə edirdi. Özünə zombi ordu toplayan kimi müharibəyə başladı. Bu ordunun sayı 20 milyona çatmışdı. Onun 1000-i zommaster idi. İlk vaxtlar zombilərin hücumlarına  Çin və Hindistandan başqa heç bir ölkə qarışmadı.Çünki zombilər hələ üzə çıxmadığı vaxtlarda zombilər yavaş  yeriyən, düşünə bilməyən, cinsi yolla çoxalmayan varlıqlar kimi təsvir edilirdi. Bəlkə buna görə insanlar  zombilərdən elədə qorxmurdu. Amma bunların tam əksi idilər.Onların yerinə zommasterlar düşünsədə, telepatik  yolla əmirlər verirdilər.Həmçinin zombilər içgüdüsəl zəkaya sahib idilər. Zommasterlar telepatik yolla zombilərə texnologiya və silahdan istifadəni öyrətmişdilər. Bu barədə onların işini sürətləndirən digər amil Çin və Hindistan  ordusunu məğlub etdikdən sonra zombiyə çevrilən hərbiçilər idi. Heç kəs bunun fəlakətə səbəb olacağını hənüz  bilmirdi.(Diqqət! Bu paralel kainatda insanlar kütləvi imha silahlarını icad etməyib) Tarixi meydana Cenya  kobaltlarının başçısı Kiak İster çıxdı. O andoryalılar 60%-ni öz tərəfinə çəkərək Zommasterla ittifaq qurub onları  lazer silahlarla təmin etdi. Birlikdə milyon illərdi ispeklərin əmri ilə yeraltında Mayn hörümçəklərinin ordusu  olan arkanonların nəzarəti altında həbs edilən sakıyeyənləri və vandetləri xilas etmək üçün qəfil hücuma  keçdilər.Qəfil hücumdan ispektlər və arkanonlar pərəm-pərəm düşdülər. 5 milyon sakıyeyən hörüçməkləri və 1  milyon vandetdalı azadlığa çıxdı. İlk dəfə hər kəs indiki vandetlərin ilk təmsilçisi vandetlərin başçısı İzomark ilə

tanış oldu.

İvan:-Necə yəni tanış oldular? İnsanlar vandetlər haqda nə düşünürdülər ?

-İnsanların vandetlərdən xəbəri belə yox idi. Onlar milyon illər boyu yerin altında İspektlərin əsirliyində olublar  və onlar Mayn hörümçəkləri ordusu olan arkanonlar nəzarət edirdi. Vandetlərin hər biri ağıllı, sürətli idilər.  Akrabotik hərəkətləri ustalıqla edirdilər. İspektlərin belə İzomarkdan xəbəri yox idi. İspektlər vandetlərin nəsili  artdıqca mutasiyaya uğrayıb yeni nəsil vandetlər yaranacağını bilirdilər. Ona görə bunun qarşısını almaq üçün  vandetlərin arasına ordu göndərib yeni doğulan vandet körpələrin çoxunu öldürdülər. Sağ buraxdıqlarına da  mutasiyaya məruz qalmasın deyə xüsusi maddələri qanlarına yeridirdilər. Ancaq vandetlər də hiyləgər imiş, körpələrini gizlətməyə çalışırlarmış. İzomarkda həmin körpələrdən biri idi. Digər vandetlərdən fərqli olaraq 2  metr boya, qanadlara və daxili gücünü idarə edə bilmək qabiliyyətinə sahib idi. Bu günə qədər bunu bacaran  yeganə vandetlidir. Bildiyiniz kimi insanlar zombiyə 10 saniyə vandetlərə 17 saniyə çevrilir təbii ki, onların  dişlərindən sağ qala bilsələr. Meqa şəhərlər də o zaman dezavantajı da açıq özünü göstərdi. Meqa şəhərlərdə zombilər və vandetlər sürətlə yayıldılar. İzomark Korahgenə hücum zamanı alfa dərəcəli send Kaster Mesitsa ilə

təkbətək döyüşə girişmişdi. Bu döyüşdə ikisidə bir-birlərini öldürdülər.

Berkay:- Send nədi ki ?

Kom Mesitsa :-Send qarışıq irqə sahib olanlara deyirlər. O yarı Kobalt yarı Tarqin idi. Alfa dərəcəsi ən böyük  güc dərəcəsidi. O iki irqin gücünü idarə edə bilir. Mən məhz onun soyundan gəlirəm. Tarixçi təəssüf hissi ilə dedi:

-O əsil döyüşçü idi. Öləcəyini bilə-bilə o fədakarlığı etmişdi. İzomarkın ölümündən sonra 4 oğlu mübarizəni  davam etdirdi. Kiakın fikir atalığı ilə əmrindəki kobaltlar, zombilər, sakıyeyənlər, vandetlər, üsyankar  andoryalılar və dektiroyalılar ittifaqlarını sağlamlaşdırıb ittifaqlarının adını Qarışıqlar qoydular. Buna cavab kimi  kobaltlar, insanlar, tarqinlər, andoryalılar, arkanonlar, ispeklər, meletanlılar, ertustaqlılar, dünyada olan  meleqanlılar itifaq quraraq adlarını İrqdaşlar qoydular.Müəyyən vaxtdan sonra andoryalılar, meleqanlılar  irqdaşların sırasından ayrılsada irqdaşlar üstünlük qazanmağa başladılar. Təəssüf ki erotinlərin müharibəyə qoşulması ilə bu üstünlük qısa çəkdi. Qarışıqların yanında yer alan erotinlər müharibəni kosmik müharibəyə

çevirdilər. İrqdaşlara morilər, üvulkayuslar və kolonyaları, çetverk xalqları, uşedenlilər,iqerdiyumlular yəni bütün  federasiya qoşuldu. Qarışıqların tərkibinə isə jakartalılar və üvulkayuslardan ayrılmış Larkalar qoşuldu. Beləliklə müharibə uzandıqca uzandı. 2205-ci ilə gəldikdə müharibənin son dövrünə qədəm qoyuldu. Hər iki tərəfin itkisi  milyardlarla canla ölçülürdü. Həmin il dünyada irqlər müharibəsinin ən son böyük müharibəsi oldu. Məncə Serd  

o döyüşün canlı və hələ də yaşayan iştirakçılarındandır. Danış bizə orda olanları

Serd. -Son savaşı Qanlı göl adlanır və bu adı boş-boşuna qazanmayıb. O vaxt mənim 56 yaşım var idi. Arkanonlara  görə cavan idim. Döyüş keçmiş Aralıq dənizinin qurumuş ərazilərində olmuşdu. O vaxtlar Aralıq dənizinin 92%- i artıq qurumuşdu. İndiyə qədər ən böyük arkanon ordusu toplanmışdı. 286 min arkanon ölümünə müharibəyə gəlmişdi. Digər orduların sayını bilmirəm. İlk əvvəl lazer güllələr, texnologiyaların savaşı oldu. Döyüşün ilk  həftəsi strateji oyunlar meydandq dönürdü. Bu oyunlara görə hər gün yüzminlərlə can alınırdı. Axan qan Aralıq  dənizini doldurmağa başlamışdı. Artıq hər kəsin səbri bitmişdi və hər kəs nəticəni almaq istəyirdi. Döyüşdə o  qədər qan axmışdı ki, artıq ordular dizəcən qan gölündə döyüşürdü. Hətda düşmənini qan gölündə boğaraq  öldürənlərdə var idi.. Hər kəs öz düşmənləri ilə məşğul idi. Ertustaqlılar Erotinlərlə döyüşürdülər. Vaxtı ilə erotinlər ertustaqlıların planetini zəbt etmiş onlardan bir qismi dünyaya gəlmişdi. Məhz buna görə erotinlərə şiddətli hücumlar edirdi. Qılınclar, qalxanlar, lazer qılınclarının bir-birinə dəydiyi zaman çıxan səs orduların  səsini daha şiddətləndirirdi.

İvan:-Qılınc qalxan dedikdə buta metalından hazırlanmışları nəzərdə tutursan?

-Bəli. Buta metal digər metallardan çox fərqlənir. Məhz buna görə çox dəyərlidir. Buta metalı yüksək  temperaturda davamlılığı artır, tam əksinə olduqda isə davamlılığı azalır. Məhz buna görə kosmik gəmilər belə bu metaldan hazırlanır. Həmçinin erotinlərin bədənlərinə təsir edən ən effektiv silahlar məhz bu metaldan hazırlanan silahlardır.

Mahmud soruşdu:

-Müharibədən danışırdın. Necə məğlub olduz ?

-Dediyim kimi müharibənin hər günü irqdaşlar bezirdi. Nəticəni görmək istəyirdi. Hər kəs strategiyanı kənara  atıb sadəcə müharibə aparırdı. Artıq heç kəs komandirinin sözünə qulaq asmırdı. Sadəcə nəticə almaq üçün  ölümünə döyüşürdü. Ancaq qarışıqların səbri hələ bitməmişdi. Onlar hələdə strategiya edirdilər. Bitməməsidə normaldır. Bizdən ölən hər 5 nəfərdən 1-i onların sırasına keçirdi. Bu döyüşənlərin psixologiyasını daha çox  pozurdu. Biz sakıyeyənlərin üstünə hücum etmişdik. İlk zərbədə minlərləsini məhv etdik. Ancaq onların arxasında  zombi və vandet ordusu gizlənirmiş. Birdən-birə birimizin üstünə yüzlərləsi atılmağa başladı. Bu zaman bizlər

hörümçək bədənlərimizdə idik. İnsana çevrildikdə sakıyeyənlər hörümçək qaldığımızda isə zombilər və vandetlər  bizi məhv edirdi.O zaman köməyimizə kobaltlarla Çetverq xalqlarından olan Naqartalılar çatdı. Şiddətli  döyüşlərin davam etdiyi anda ilk geri çəkilənlər təəssüf ki mənim xalqım oldu. 50 minlik Arkanon ordusu döyüş  meydanını tərk etdi. Eyni zamanda dektiroyalılar, sakıyeyənlər və Cenya kobaltları qarışıqlar ordusunun sırasını  tərk etdi. İlk vaxtlar bu irqdaşlara qələbə üçün bir ümid yaratsada, zombilərin və vandetlərin sayının çox olması  bu ümidi tezliklə öldürdü. İrqdaşlardan insan, ispekt, kobalt, ertustaqlı, tarqin azaldıqca qarşıqlarda artırdı. Qələbə sevinci azaldıqca məğlubiyyət qaçınılmaz oldu. Orda sona qədər döyüşən 236 min arkanondan mən daxil 17-si  sağ qaldı.

Qartal C düşərgəsinə çatmağa az qalmış Tarixçi qrupun başına keçib dedi:

-Qanlı göl müharibəsində demək olar ki, heç kəs qələbə qazana bilmədi. Bir il ərzində heç bir böyük döyüş olmadı.  İki tərəfdə öz yaralarını sarmağa çalışırdı. Heç kosmik müharibələr belə böyük yaşanmırdı. Ertustaqlıların bir  qolu olan ohemyalıların peyda olub irqdaşların tərəfinə keçməsi erotinlərin vəziyyətini xeyli pisləşdirdi. Erotinlər  qarışıqların digər üzvləri ilə razılığa gəlib sülh təklif etdi. Sülh irqdaşlarada lazım idi. İki tərəfdə çox ağır itkilərə

məruz qalmışdı. Bu sülhlə hər kəs öz sərhədlərini müəyyənləşdirdi. Dünya neytral ərazi elan edildi. Orda  yaşayanların özləri öz talehlərini qərarlaşdırılması uyğun görüldü. Dünyaya ziyan verə biləcək silahların  istifadəsinə qadağa qoyuldu.Dünyada hər irq öz nüfuzunu tətbiq etmək hüququ qazandı.İspektlər buna etiraz  etsələrdə artıq buna qarşı gələcək gücləri yox idi. Bu həmdə ispektlərin yaratdığı “İnsan irqi dünyanın tək  sahibidir” fikrini alt-üst etdi. Bunlada dünyanın yeni hakimləri zombilər və vandetlər oldu. Hər irq bir yerə dağılıb  özünə şəhər-dövlətlər qurdu. Bizdə keçmiş Azərbaycanın İsmayıllı, Ağsu, Şamaxı bölgəsində özümüzə dövlət qurduq.  Korhagen keçmişdəki siyasətinə görə bu ərazilər böyük meşə ərazisi idi. Biz isə bu meşənin ortasında yaşayış  məskəni saldıq. Hal-hazırda ən güclü müstəqil insan dövləti bizik. Hal-hazırda dünyanın fərqli-fərqli ərazilərində vandet, zombi şəhərlərində yaşayan və təsərrüfat heyvanları kimi saxlanılan minlərlə insan var. Onlar, bir gün  onları azad edəcək yeni bir irqlər savaşını gözləyir. Bəlkə Allahın izni ilə bir gün o şərəfli vəzifə bizim olacaq.

Hər kəs eyni vaxta amin dedi. Tarixçi ratsiyanı alıb dedi:

-Qartal C danışan Qartal 4-dü. Qartal C biz 5 dəqiqə sonra düşərgəyə çatırıq.

-Qartal 4 danışan Qartal C-di. Xoş gəldiniz.  

Bir neçə dəqiqə sonra düşərgənin qapısına çatdılar. Bu dəfə düzülüşlərində fərqlilik var idi. Başda tarixçi  durmuşdu sağında Kom arxasında 3 nəfər olmaqla, solunda Serd 3 nəfər olmaqla durmuşdu. Tarixçi saatına  baxdıqda saatın 09:00 göstərdiyini gördü. Düşərgənin qapıları 2 əsgər tərəfindən açıldı. Qapıdan bir az aralıda 5  nəfər sağda 5 nəfər solda olmaqla əsgərlər gözləmədə idi. Başlarında bir komandir var idi. Komandir Tarixçini

görən kimi əsgərlərə hazır ol əmri verdi. Tarixçi adamları ilə komandirə çatdıqdan sonra əsgərlərə azad əmri verib  komandirə dedi:

-Hər şey yolundadır komandir ?

-Bəli canab mayor. Düşərgə komandiri sizi və adamlarınızı yemək otağında gözləyir.  

-Çox sağ ol cənab leytenant. Çox gözlətməyək.

Qrup yemək otağında mayorla görüşdükdən sonra yeməklərini bitirib 3 qrupa ayrıldılar. Qruplar yoxlayacaqları  qüllələri və düşərgənin divarlarını aralarında qərarlaşdırdılar. Hər qrupa mayor tərəfindən 2 əsgər də verildi.  Tarixçinin qrupuna verilən 2 əsgərdən biri 20 yaşlı Kamran idi. 1 Saat ərzində qrup düşərgənin təhlükəsizliyini,  qaydalara əməl olunub-olunmadığını xüsusi diqqətlə yoxlayıb, düşərgənin mərkəzində toplandılar. Yorğun olan  Tarixçi ratsiyanı əlinə alıb dedi:

-Qartal yuvası danışan Qartal 4-dü. Qartal yuvası.

Tanış xanım səsi eşidildi:

-Qartal yuvası eşidir Qartal 4.

-Biz Qartal C düşərgəsini yoxladıq. Hər şey qaydasındadır. 7 saat sonra düşərgədən çıxıb Qartal yuvasına  qayıdacağıq. Aydın oldu Qartal Yuvası.

-Sağ-salamat gəlin Qartal 4.

-Nailə Kamran yanımdadır. Bir azdan verəcəm danışarsan.

-Sağ ol Tarixçi.

Tarixçi ratsiyanı söndürüb Kamrana verdi. Qrupuna baxaraq dedi:

- 7 saatınız var dincəlin. 7 saatdan sonra hamı burda toplansın. Mərkəzə qayıdacağıq.

Hər kəs bir ağızdan əmr edərsiniz dedi.

 

 

Qeyd: E006 paralele kainatı yaratdığım 15 paralel kainatdan sadəcə biridir. Yuxarda yazılanlar 182 bölümdən və 17 219 səhifədən ibarət olan “Süqut” romanımda daha detaylı işlənim. Məhs buna görə yuxarda yazılanlar qarışıq gələ bilər. Eyni həcimdə olacaq “Süqut 2: Yeni dövr” qısa ölçülü “Süqut 1918” “Süqut 1954” “Süqut 2050” romanları ilə bu kainatı daha da detaylandırım genişləndirmək istiyirəm.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.12.2022)

Cümə axşamı, 29 Dekabr 2022 10:30

Yazı makinasına “sevgilim” deyərmiş...

Bu gün Xalq yazıçısı Əzizə Çəfərzadənin doğum günüdür

 

Ədəbiyyat tariximizdə iz qoyan yazıçılardan biri, tarixi romanları ilə sevilən, şəxsiyyəti ilə ziyalılığa nümunə olan Əzizə Cəfərzadə əslən şamaxılıdır, 1921-ci il dekabr ayının 29-da Bakı şəhərində anadan olub. Qara gələn 1937-ci ildə əski əlifba ilə yazılan kitabların yandırılması əmri veriləndə Əzizə Cəfərzadə evlərindəki kitabları kisəyə yığaraq aparıb basdırıb ki, ələ keçməsinlər.

İlk gəncliyində pilot olmaq istəyib, aviasiya klubuna yazılıb, orada gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olub. Müharibə başlayan ildə - 1941-ci ildə gənclər ailə qurublar, bir qızları dünyaya gəlib. Tale Əzizə Cəfərzadəyə qarşı amansız olub, uşaq qundaqda ikən Əzizənin əlindən düşüb, baş zədəsi alaraq tələf olub. Bir daha övladı olmayan qadın məcbur qalıb qardaşı oğlu Turanı oğulluğa götürüb.

Dövlət Universitetinə qəbul olan Əzizə əmək fəaliyyətinə çox erkən başlayıb, təhsil ala-ala müharibə illərində Ağsu rayonundakı Çaparlı kəndində müəllimlik edib. 1945-ci ildə o, növbəti zərbəni alıb, əlində ərəb əlifbası ilə çap olunan türk ədəbiyyatına aid kitab olduğuna görə universitetdən xaric edilib. Amma sonradan hər halda ekstern yolla universiteti bitirə bilib. Müharibəyə görə kişi kadrların çatışmadığı dönəm idi, Əzizə kimi savadlı xanımlara da zəruri ehtiyac yaranmışdı, 1944-1946-cı illərdə Əzizə C.Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında Ssenari şöbəsinin rəisi, sonra 1947-1949-cu illərdə teatr texniki məktəbinin müdiri, 1950-1955-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda  kafedra müdiri olub. İki il respublika xaricində çalışıb, uzaq Kamçatkada Pedaqoji İnstitutda dosentlik edib, 1957-1974- cü illərdə Azərbaycan EA Əlyazmalar İnstitutunda şöbə müdiri, 1974-cü ildən isə BDU-nun professoru olub.

Əzizə xanım ədəbi fəaliyyətə 16 yaşında başlayıb, 1937-ci ildə “Əzrayıl” adlı ilk hekayəsi “Ədəbiyyat” qəzetində çap edilib. Və çox maraqlı bir detal. Əzizə Cəfərzadə Azərbaycan Sovet ədəbiyyatında azadfikirli kimin tarixə düşən azsaylı yazarlardan biridir. Onun 1948-ci ildə nəşr edilmiş ilk kitabı Moskvanın xüsusi qərarı ilə satışa çıxmamışdan əvvəl qadağan olunaraq yandırılıb. O, Anna Axmatova kimi “burjua lirikasını” tərənnüm etməkdə günahlandırılıb.

Əzizə Cəfərzadənin əsərləri Azərbaycan dili­nin saflığı və təmizliyi uğrunda mübarizənin bariz nümunəsinə çevrilmişdi, yüzlərlə oçerk, elmi tədqiqat və publisistik məqalələri dövri mətbuatda çap edilirdi. Klassik Azərbaycan ədəbiyyatının, xüsusilə də şifahi ədəbi irsimizin öyrənilməsi sahəsində elmi tədqiqat işləri də aparırdı bu fədakar insan.

1979-cu ildə Hacıqabulun Tağılı kəndində məktəb tikdirib. Bunun üçün Moskvada çap olunan kitablarının bütün qonorarını xərcləyib. Tikintinin sonuna az qalmış qiymətli mirvari boyunbağısını da satası olub.

Həyat yoldaşı Qana prezidentinin baş pilotu təyin olunanda Əzizə xanımın ömrünün Afrika dönəmi başlayıb, o zaman o, “Qızıl səyahət” adlı kitab yazıb. Ona yazıçı kimi şöhrəti isə Seyid Əzim Şirvaninin həyatından bəhs edən “Aləmdə səsim var” romanı gətirib. “Vətənə qayıt”, “Bakı-1501”, “Cəlaliyyə”, “İşığa doğru” kimi tarixi roman və povestləri də məşhur olub.  Əsərləri bir çox xarici dillərə - rus, fars, tacik, ərəb, qazax və s. tərcümə edilib.

Əzizə Cəfərzadə biz tələbələrinə Azərbaycanı işğal etmiş Çar Rusiyası, Sovet imperiyası barədə həqiqətləri açıb söyləməkdən belə usanmırdı, hətta məlumat var ki, xüsusi orqanlar onun dərslərini izləmək üçün auditoriyalarda səsyazma cihazları gizlədirmişlər.

1981-1989-cu illərdə Əzizə xanım Respublika Qadınlar Şurasının sədri vəzifəsində çalışıb,  “Xalqlar dostluğu” ordeni və müstəqil Azərbaycanın ali mükafatı olan “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib, 2001-ci ildə “Azərbaycan anası” və “Xalq yazıçısı” fəxri adına layiq görülüb, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olub.

Yazı makinasına “sevgilim” deyərmiş. Ömrünün axırlarında yazı makinası ilə yaza bilmirmiş, barmaqları gücdən düşübmüş. Ona makinaçı tapsalar da, sonralar bundan imtina edib. Səsini diktafona yazdırıb sonra üzünü köçürtdürürmüş. Son Füzuli haqqında “Eşq sultanı” adlı romanını da diktofona diktə etmişdi.

Ürək çatışmazlığı varı idi, amma ailə üzvlərindən bunu gizlərdi. Sonralar bədəninə su yığılıb, 2003-cü il sentyabrın 4-də 82 yaşında vəfat edib. Onu vəsiyyətinə əsasən Hacıqabulun Tağılı kəndində - bir vaxtlar məktəb inşa etdirdiyi həmin kənddə dəfn eləyiblər.

Ruhu şad olsun bu böyük, aləmdə səsi qalan ziyalımızın!

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2022)

 

Şuşanın 2023-cü il üçün “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” elan edilməsi ilə əlaqədar Türkiyənin Bursa şəhərində Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun təşkilatçılığı ilə keçirilən Şuşa Günləri çərçivəsində “Qarabağ” Qadın Milli Geyim Kolleksiyasının nümayişi baş tutub. 

Mərasimdə tanınmış modelyer-dizayner, Azərbaycan Milli Geyimlər Mərkəzinin rəhbəri, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Gülnarə Xəlilovanın hazırladığı milli geyim kolleksiyası nümayiş etdirilib. 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Gülnarə Xəlilovaya istinadən xəbər verir ki, tədbirdə  çıxış edən Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Günay Əfəndiyeva gələn il “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” statusunu layiqincə daşımağa və ziyarətçiləri qarşılamağa hazırlaşan Şuşa şəhərinin zəngin tarixi və mədəni mirasının tanıdılmasına Fond olaraq töhfə verməyin qürurunu hiss etdiyini bildirib. 

Fond tərəfindən iki gün ərzində Bursada keçirilən Şuşa Günlərində Azərbaycanın, o cümlədən Şuşanın milli-mənəvi dəyərlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırıldığını deyən Günay Əfəndiyeva qeyd edib ki, Azərbaycan xalqı Qarabağın tarixi həqiqətlərini uzun illər qəlbində yaşadıb. Bildirilib ki, Azərbaycan tarixinin 270 illik şah əsəri olan Şuşa milli geyimlərimiz, musiqimiz, ədəbiyyatımız ilə iki gün ərzində Türk dünyasına yenidən tanıdıldı. Şuşa Günləri çərçivəsində keçirilən hər tədbir bir tarixi özündə əks etdirdi. 

Əsrarəngiz gözəlliyi ilə insanları valeh edən Azərbaycan milli geyimləri tamaşaçılar tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanıb.

Nümayişdən sonra çıxış edən Gülnarə Xəlilova tədbirə dəvətə görə təşkilatçılara minnətdarlığını bildirib.  Azərbaycanın milli geyim mədəniyyətinin dünyada tanıdılmasına, eləcə də gələcək nəsillərə çatdırılmasına töhfə verməsinə görə sevinc hissi keçirdiyini deyən modelyer kolleksiyada Qarabağın bölgələrinə aid ornamentlərin yer aldığını diqqətə çatdırıb. 

Nümayişdən sonra Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu tərəfindən Gülnarə Xəlilovaya xatirə hədiyyəsi və təşəkkür bəlgəsi təqdim edilib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.12.2022)

Cümə axşamı, 29 Dekabr 2022 09:30

Beynəlxalq Türk Akademiyasında görüş

Qazaxıstana rəsmi səfərdə olan Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Günay Əfəndiyeva Beynəlxalq Türk Akademiyasını ziyarət edib və təşkilatın yeni təyin olunmuş prezidenti - azərbaycanlı Şahin Mustafayevlə görüşüb.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Fondun yaydığı məlumata istinadən xəbər verir ki, görüşdə türk xalqlarının qədim tarixə söykənən dostluq və qardaşlıq bağlarından, müasir dövrdə qarşılıqlı münasibətlərindən bəhs olunub. Türk dövlətlərinin hərtərəfli əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsinin əhəmiyyəti vurğulanıb. 

Tərəflər türk dünyasında inteqrasiya proseslərinin gücləndirilməsi yönündə Türk Əməkdaşlıq Təşkilatlarının roluna və fəaliyyətlərinə diqqət çəkərək, rəhbərlik etdikləri təşkilatlar arasında tərəfdaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində birgə atılacaq addımları dəyərləndiriblər.

Görüş Fond və Akademiya arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsinin gələcək perspektivləri ətrafında fikir mübadilələri ilə davam edib.

Günay Əfəndiyevanın Qazaxıstana səfəri davam edir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2022)

 Nüsrət Kəsəmənlinin doğum gününə

 

Həqiqətən də Nüsrət Kəsəmənli barədə saatlarca danışmaq olar. Şeirləri dillər əzbəri olub onun. Xüsusən sevgi şeirləri.

1946 -cı il dekabr ayının 29-da Qazaxda, Kəsəmən kəndində anadan olan Nüsrət Kəsəmənli bədii yaradıcılığa XX əsrin 60-cı illərində başlayıb, şeirlərinin əsas mövzusu məhəbbət olsa da, insanpərvərliyə, yеr üzərində əminamanlığa, vətənə, torpağa aid müxtəlif əsərlər yaradıb. Onun “Dəli bir ağlamaq kеçir könlümdən”, “Biri vardı, biri yox”, “Oğru olmaq istəyirəm” kimi şeirlərinin dillər əzbəri olması fenomenini isə heç kəs aça bilmir, Nüsrət Kəsəmənli Səməd Vurğundan sonra şeirlərini dillər əzbəri etmək missiyasını uğurla davam etdirib.

Nüsrət Kəsəmənlinin lirikası o qədər axıcı, gözəldir ki, hər şeiri özlüyündə bir mahnıdır sanki, təsadüfi deyil ki, “Dünya köhnə dünyadır”, “Unut kədərini”, “Allahım, ayırma bizi”, “Unuda bilməyəcəksən”, “Özümü aldadıram”, “Biri vardı, biri yox...” kimi yüzlərlə şeirinə musiqi bəstələnib.

Fəal ictimaiyyətçi olan Nüsrət Kəsəmənli 1981- 1984-cü illərdə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında Həmkarlar Komitəsinin sədri, Azərbaycan Tarix və Mədəniyyət Abidələri Mühafizə Cəmiyyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının VI, VII qurultayında idarə heyətinin üzvü, Poeziya şurasının sədri seçilib, 1985-ci ildən C.Cabbarlı adına “Azər­baycanfilm” kinostudiyasında baş redaktor kimi çalışıb, 1982-ci ildə respublika Lenin komsomolu mükafatı laureatı olub.

Əfsuslar olsun ki, böyük şair çox az ömür yaşayıb, 2003-cü il oktyabr ayının 16-da 57 yaşında müalicə aldığı Təbriz şəhərində vəfat edib.

Nüsrət Kəsəmənli yüz minlərin yaddaşındadır, ədalətsizlik edib xalq şairi titulunu ondan əsirgəsələr də o, həqiqətən xalqın şairidir. Əminik ki, ədalət haçansa bərpa ediləcək, ona ölümündən sonra Azərbaycanın Xalq Şairi fəxri adı veriləcək. Çox inanırıq!

 

Könlünə dəydiyim, incitdiyim qız,

Vüqar kölgəsində yatdığım bəsdir,

Odlu yanağından su içdiyim qız,

Bu qədər günaha batdığım bəsdir.

Daha dodaqların titrəməsin qoy,

Mən sənin qarşında titrəyim, əsim,

Səndən dünyaları istəmirəm, yox,

Məni bağışlasan, bəsimdir, bəsim.

Yan desən, alışıb yana bilərəm.

Don desən, yerimdə dona bilərəm!

İndi bilmişəm ki, ömür-gün gedir,

Ən gözəl hisslərim keçir könlümdən,

Qayıt! Sən ömrümə təzəlik gətir;

Dəli bir ağlamaq keçir könlümdən.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2022)

 

Cümə axşamı, 29 Dekabr 2022 08:30

Puç olmuş arzuların filmi

Bir əzabkeş qadının taleyindən müharibə necə keçib? “Maya” sənədli filmi bu barədədir və filmin çəkilişləri artıq yekunlaşıb.

 

Filmin ssenari müəllifi və rejissoru, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbuat katibi Xəyal Rza “Ədəbiyyat və incəsənət” portalına bildirib ki, filmin çəkilişlərinə artıq yekun vurulub: “Sənədli film hazırda montaj prosesindədir, 2023-cü ilin ilk aylarında təqdim olunacaq”.

Rejissor filmin əzablı, iztirablı qadın taleyindən bəhs etdiyini vurğulayıb: “Filmin qəhrəmanı Maya iki müharibə görüb. Uşaq yaşlarından dəhşətli faciələr yaşayıb: köçkün həyatı, erkən evlilik, ərəblə izdivac, məşəqqətli həyat, puç olmuş arzular, ümidlər... Çəkilişləri Ağdam, Bərdə və Sabirabadda gerçəkləşib”.

Filmin operatoru Rafiq Əliyev, operator assistenti Kənan Fərzəliyev, montajçı Aydan Əhmədova, prodüseri Tahir Tahiroviçdir. Filmin bədii rəhbəri görkəmli kinorejissor, Xalq artisti Oktay Mir-Qasımdır.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2022)

Milli Kitabxana həqiqətən də son vaxtlar bir elm, bilik, mədəniyyət mərkəzi olmaqla yanaşı xalqlar arasında mədəni əlaqələrin inkişafının dəstəkçisi ampluasında da görünür. Dekabrın 28-də Latviya Respublikasının Azərbaycandakı müvəqqəti işlər vəkili Viya Buşa Milli Kitabxanada olub. 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı kitabxananın yaydığı məlumata istinadən xəbər verir ki, hər il Latviyanın Bakıdakı səfirliyinin əməkdaşları Azərbaycan Milli Kitabxanasında fəaliyyət göstərən “Beynəlxalq əməkdaşlıq zalı”nda Latviyaya aid guşəni ziyarət edərək ora kitablar hədiyyə edirlər və bu, artıq ənənə halını alıb. Bu il də kitabxananın qonağı olan Latviya Respublikasının Azərbaycandakı müvəqqəti işlər vəkili xanım Viya Buşa bu ənənəni davam etdirərək, Milli Kitabxanaya Latviya Respublikasının ədəbiyyatını, tarixini, mədəniyyətini və s. əks etdirən kitablar hədiyyə edib. Xanım Viya Buşa Milli Kitabxananın direktoru, professor Kərim Tahirova “Zinātniskie raksti.5” (XV), “Zinātniskie raksti.7” (XXVII), “Zinātniskie raksti.8” (XXVIII), “Grāmata Latvijai ārpus Latvijas: Kolektīvā monogrāfija”, “Latvijas teritorija agrīni modernā laikmeta politiskajā dimensijā 16.-18”. “Gadsimtā” və s. kitabları hədiyyə edib. Kitabxananın direktoru professor Kərim Tahirov da öz növbəsində qonağa Azərbaycan və ingilis dillərində nəşr olunan “Daş keşikçiləri”, “Qədim qalanın yuxuları” və “Karabakh by the roads of victory” adlı kitabları hədiyyə edib. 

Söhbət zamanı Latviya Respublikasının Azərbaycandakı müvəqqəti işlər vəkili Viya Buşa ötən əsrin əvvəllərində Azərbaycanda təsis olunan və latış dilində tədris verən məktəb və onun fəaliyyəti barədə söhbət açıb və məktəb barədə lazımi məlumatların toplanmasını və Milli Kitabxana ilə birgə sərgi hazırlanmasını təklif edib.

Kitabxananın direktoru məmnuniyyətlə belə bir layihənin 2023-cü ildə reallaşmasına hərtərəfli dəstək verəcəklərini bildirib.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.12.2022)

Varisin “Həftənin təqvimi”ndən

 

 

 

Bu da 29 dekabrın təqvimi. Hər vaxtınız xeyir! Beləcə, 2021-ci ilin son üç gününə gəlib çatdıq. Yeni il ərəfəsi dünya hansı bayramları, əlamətdar günləri qeyd edəcək?

 

 

 

“Tik Tak” günü

 

Bu bayram insanları bu müddət ərzində qarşılarına qoyduqları və həll etmədikləri planları həyata keçirmək üçün zamandan maksimum istifadəyə çağırır. Atalarımız gözəl deyiblər, bu günün işini sabaha qoyma. Biz bu günün onlarca işini sabaha qoyuruq, üst-üstə qalaqlanırlar, problemlərə çevrilirlər, sonra da altında qalıb inləyirik. Odur ki, təqvim başbilənlərinin elan etdikləri bu Tik-Tak günündən tam yararlanmağa çalışaq gəlin.

 

İndi isə tik-tak sözünün mənşəyindən danışım. Tik-takı çoxunuz tik-tokla qarışdırdınız, amma elə söz olaraq tik-tok da tik-takdan əmələ gəlib. Bir yaddaşınızı qurdalayın, marketlərdə görün nə qədər “Tik-tak” adlanan məhsulla rastlaşmısınız indiyənətən. Qigiyenik vasitələr, uşaq sabunları, əl kremləri, dünyaca məşhur İtaliya qənnadı brendi Ferreronun yumru şokoladları...

 

Tik-tak sözü saatın işlədikcə çıxardığı səsdir, bügünkü bayramın da əsil adı “vaxtın, zamanın qədrini bilin!”dir, əziz dostlar.

 

 

 

Monqolustanın müstəqilliyi günü

 

Sovetlərdən üzübəri gələn ənənə ilə kimlərəsə “tupoy manqol” deyib keylikdə qınayırıq, aşağılayırıq, əlbəttə ki bu, yanlış bir hərəkətdir, heç bir xalqı aşağılamaq olmaz. Və üstəlik, bu “tupoy manqol” dediklərimiz əsrlərlə dünyanın ən böyük imperiyalarına sahib olan, ən güclü dövlətləri belə çökdürüb öz itaəti altında saxlayan monqol-tatarların varisləridir. Monqol sərkərdəsi Çingiz xan dünya tarixinə ən böyük imperiyanın qurucusu kimi düşüb, o, 25 ildə Roma İnperiyasının 400 ildə qazandığından çox torpaq sahələri qazanıb.

 

Milliyyətcə monqol olan yazıçı dostum, “Minilliyin şairi” titulunu daşıyan  Xaada Sendonu bu bayram münasibəti ilə təbrik edərək ondan monqollar və Monqolustan barədə o qədər maraqlı bilgilər aldım ki. Məsələn, Çingizxanın harda dəfn olunması bilinmir. Kitabələrin yazdığına görə, onu həddən artıq çox sevən əsgərləri dünyaya qan uddurması səbəbindən öləndən sonra qəbrinin açılacağı, murdarlanacağı qorxusu yaşayıblar, bu səbəbdən dəfnə gələn adamların hamısını Çingizxanın harada basdırıldığı sirrini açmasınlar deyə öldürüblər, sonra isə özləri də bu sirri açmasınlar deyə intihar ediblər. Maraqlıdır, deyilmi?

 

Keçək digərlərinə. İndiki monqolların əcdadları Monqolustanda eradan 85 min il əvvəl məskunlaşıblar; Dünyaca məşhur Orxon abidələri də bu ərazidə yerləşir;

 

Sahəsinə görə dünyanın ən böyük 16-cı dövləti olmasına baxmayaraq, ərazinin məskunlaşma baxımından əlverişsiz olması səbəbilə əhalisinin sayı cəmi 2,8  milyon nəfərdir, Monqolustan dünyada ən az əhali sıxlığı olan lider dövlətdir; Dənizə çıxışı olmayan dövlətlər arasında sahəsinə görə Monqolustan Qazaxıstandan sonra ikinci ən böyük dövlətdir; Dini baxımdan əhali buddistdir, monqollar induslardan sonra heç bir dinə etiqad etməyən ikinci ən böyük xalqdır; Dünyanın sahəsinə görə ən isti 3-cü səhrası Qobi Monqolustanda yerləşir; Ulan-Bator dünyanın ən soyuq paytaxt şəhəridir; Dünyada ən böyük abidə də Monqolustanda, patyaxtdan 54 kilometr aralıda qərarlaşıb. Bu, atını şahə qaldıran Çingizxanın abidəsidir. Postament 10 metr, abidənin hündürlüyü isə 40 metr olmaqla bu əllimetrlik abidənin ən yüksək hissəsində - atın başında seyrangah yaradılıb, insanlar həmin hündürlükdən ətrafa açılan gözəl panoramı seyr edirlər.

 

Hələ davamı da var. Monqolustanda insanların daimi qeydiyyatı aparılmır, belə ki, insanlar indinin özündə də köçəri həyat keçirir, paytaxt Ulan-Bator istisna olunmaqla digər yerlərdəkilər öz mal-qaralarını otara-otara tez-tez yerlərini dəyişirlər; Monqolustan adambaşına düşən mal-qara sayına görə dünyanın lider dövlətidir, burada 45 milyon mal-qara var; Əhali ilə bağlı Monqolustanın ən böyük problemi kişilərin sayının az olmasıdır. Sovetlər dönəmində SSRİ-nin təsir dairəsində olan sosialist Monqolustanında kişilərinin böyük qismini spirtli içkilərə aludə etməklə sanki ruslar onlardan tarix boyu yaşanan işğal olaylarına görə qisas alıblar, kişilər xroniki alkoqolizmdən əziyyət çəkiblər, sürətlə sayları azalıb. Kişilərin sayı az olduğu üçün bu ölkədə qızlar deyil, evlənəcək kişilər üçün başlıq pulu istənilir, Monqolustanda başlıq üçün mal-qara verilir.

 

Monqolların qəribə adət-ənənləri də var. Bir adamın ayağını taptalayanda onun əlini sıxmaq ənənəsi də dünyaya monqollardan gəlib. Qədim monqol inancına görə, sən ayağını taptadığın adamın əlini sıxıb onunla dostlaşmasan mütləq düşməninə çevriləcəksən; Monqollar fit çalmırlar, çünki miflərə görə fit çalınanda qəddar ruhlar gəlirlər; Hər yerdə qonağı duz-çörəklə qarşılayırlar, amma monqollar qonağı isti südlü çayla və duzla qarşılayırlar; Hər il Monqolustanda Min dəvə festivalı keçirilir. Məqsəd dünyaya sübut etməkdir ki, əsl dəvə ikihürgüclü olmalıdır. Halbuki indi dünyada yalnız birhürcüclü dəvələr yayılmaqdadır.

 

Monqolustanda ən populyar idman növü Bex adlanan güləş növüdür. Güləşçilər xüsusi kostyumlarda xalça üzərinə çıxıb güləşirlər, sinələri də açıq olur. Bunu ona görə ediblər ki, qabaqlar monqol qadınlarının Bex yarışmalarına qatılıb kişilərə qalib gəldiyi də olub, bu isə kişilik adına bir utancdır, ona görə də qadınlar yarışmalara qatılmasınlar deyə onların qadınlığını izhar edəcək sinəsiaçıq libas tətbiq olunur.

 

Və ən önəmlisi və təəccüblüsü: dünyada təhsilə ən çox diqqət yetirən monqol xalqı hesab edilir, belə ki, əhalisi köçəri həyat sürsə belə hakimiyyət köçəri təhsil proqramı yeridərək köçəri məktəblər və müəllimlər praktikasından istifadə etməklə uşaqların savadlanması qayğısına qalır, savadlıların sayına görə (98 faiz) Monqolustan dünya liderləri sırasında qərarlaşıb. Bu da sizin üçün “tupoy manqol”.

 

 

 

Xalq yazıçısı Əzizə Çəfərzadənin doğum günü

 

İcazənizlə, Əzizə xanım barəsində nisbətən geniş danışacağıq. Amma növbəti yazıda. Ədəbiyyat tariximizdə iz qoyan yazıçılardan biri, tarixi romanları ilə sevilən, şəxsiyyəti ilə ziyalılığa nümunə olan, 1989-cu ildə mənə də Bakı Dövlət Universitetində dərs demiş Əzizə Cəfərzadə ayrıca bəhs edilməyə layiqdir.

 

 

 

Xalq şairi Nüsrət Kəsəmənlinin doğum günü

 

Mənim yeniyetməlik illərimin sevgi şairi, şeirlərini əzbərlədiyimiz, o şeirlərdən  saf sevgi duyğuları aşıladığımız Nüsrət Kəsəmənli barədə necə qısa danışasan? Onun barəsində də ayrıca yazı olacaq.

 

 

 

Makintoş günü

 

29 dekabrda ukrainlərdə ordunun informasiya-media strukturları, İrlandiyada Konstitusiya, ABŞ-da isə Milli ətlə və tərəvəzlərlə ədvalı şorba günü qeyd olunacaq.

 

1891-ci ildə Tomas Edison Radionu ixtira edərək patentləşdirib. 1845-ci ildə Texas Meksikadan müstəqillik alaraq ABŞ-a ştat kimi birləşib. 1791-ci ildə Rusiya imperiyası Krımı işğal edib. 1775-ci ildə indiki Sankt-Peterburqdakı ən gözəl binaları tikmiş italiyalı memar Karl Rossi doğulub. 1766-cı ildə hazırkı makintoş adıyla məşhur parçanı kəşf edən şotland kimyaçısı Çarlz Makintoş dünyaya gəlib. Bu yerdə ölməz aktyorlarımız Bəşir Səfəroğlu ilə Əliağa Ağayevin ifasındakı məşhur səhnəcik yadıma düşdü. Kabibetinin yanmasından təşviş keçirən Əliağa Ağayev soruşur ki, bəs yanğın zamanı mənim təzə makintoş plaşım nə oldu? Bəşir Səfəroğulu da cavab verir ki, hamısı yavaş-yavaş yandı, amma sənin makintoş plaşın birdən yandı.

 

1709-cu ildə isə 1-ci Pyotrun qızı, rus impetatritsası Yelizaveta doğulub.

 

 

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

 

(29.12.2022)

 

 

 

 

 

 

Miraslan Bəkirli yazır

 

“İndi “Ermənistan” adlandırılan Qərbi Azərbaycan ərazisində yüz illər boyu həyata keçirilən soyqırımı siyasətində təkcə insanlar vəhşiliklə öldürülməyib, qovulmayıb, ədalətsiz sürgünlərə, deportasiyalara, repressiyalara məruz qalmayıb, yüz, min illərlə babalarımızın o torpaqlarda yaratdıqları tarixi abidələr, adət-ənənələr, urf adətlər də vandalizmə məruz qalıb. 

 

Prezident İlham Əliyev Qərbi Azərbaycanın bir qrup ziyalıları ilə görüşündə vurğulayıb: “Əfsuslar olsun ki, ermənilər Qarabağdakı kimi, Qərbi Azərbaycanda da bizim bütün tarixi, dini abidələrimizi yerlə-yeksan ediblər, dağıdıblar, azərbaycanlıların tarixi irsini silmək istəyiblər”. Bəli, ermənilər tarixi Azərbaycan torpağına köçürüləndən sonra yerləşdikləri ərazilərdə tarixi abidələrimizi ya yerlə yeksan ediliblər, ya da həyasızcasına dəyişdirib, erməniləşdirməyə çalışıblar. Tarixi və tarixi abidələri saxtalaşdırmaqla dünya ictimaiyyətini inandırmağa çalışıblar ki, bura “qədim Ermənistan” torpağıdır. Amma gerçəkliyi tarixin səhifələrindən silmək mümkün deyil. Tarix səhnəsində saxtakarlıq bir qərinə, əlli, yüz il durum gətirə bilər, necə ki, daşnakar sovet təbliğat maşını vasitəsilə yüz ildən çoxdur, erməni yalanları ilə “Böyük Ermənistan” xülyası yaratmışdılar. Amma heç vaxt yalanın sonu olmur.

Əsrlərin sınağından keçən millətlərin, xalqların tarixi pasportu onların zaman-zaman yaratdıqları abidələr, yer-yurd adlarıdır. Təsadüfi deyil, ermənilər də Azərbaycan torpaqlarına köçürüləndən sonra aborogen əhalinin mədəniyyət abidələrini dağıtmağa başlayıblar ki, sabahkı yalanlarının üstü açılmasın. Toponimləri, oykonimləri, hidronimləri ya ermənicəyə tərcümə etdilər, ya da erməniləşdirdilər. Bu proses Ağbabadan Zəngəzura, İrəvandan Göyçəyə qədər – bütün “ermənistan” adlandırılan bizim dədə-baba torpaqlarımızda həyata keçirilib. 

Qərbi Azərbaycanın şimalında ucqar dağ kəndi Cücəkənddə (Sovet dönəmində Qızıl Şəfəq adlandırılıb), bizim evimizin arxasındakı Bala Təpə deyilən yerdə qədim bir tikili vardı – alban abidəsi. Kənd ziyalıları İrəvana məktub yazdılar ki, bu tarixi abidəni araşdırsınlar. Az sonra bir qrup erməni tədqiqatçıları gəlib şəkillər çəkdilər, ölçüb-biçdilər və getdilər. Az sonra həmin tarixi abidəni söküb daşlarını yeni tikilən kolxoz tövlələrinin divarlarına hördülər. Ötən əsrin 80-ci illərində o divarlarda olan qədim yazılardan birini və daşüstü bir rəsmi AMEA-ya göndərdim. Az sonra akademiyadan mütəxəssis gəldi, o əraziləri gəzib-dolandıq, başqa belə abidə tapa bilmədik. Qonşu Soyuqbulaq kəndinin yaxınlığında kəndin müəllimləri təsadüfən qayaüstü rəsmləri aşkar edib şəklini çəkmişdilər. Bu qayaüstü rəsmlər Orxon-Yenisey, Gəmiqaya abidələrinin əkiz qardaşlarıdı. Şahnəzər, İmir, Qurdqala, Qızqala, Sarıyal, Qaraisə, Qaraqala kəndlərinin ərazisində, həmçinin Loru-Pəmbək ərazisində onlarla belə daşüstü yazılara rast gəlinirdi. Dərələyəzdə, İrəvanda və İrəvan ətrafında, Zəngəzurda – Qərbi Azərbaycanın bütün bölgələrində minlərlə belə qayaüstü rəsmlər, alban kilsələri, zaviyələr, ziyarətgahlar, qədim Oğuz qəbirləri, at, qoç heykəlləri vardı. 

Mən uzun müddət AzTV-də o bölgələrlə bağlı verilişlər hazırlayırdım. Bir dəfə tarixçi mərhum Məşədixanım Nemətovanı danışdırdım. O, Zəngəzur və Dərələyəz bölgələrindəki tarixi abidələri öz gözləri ilə görmüş, erməni-rus təzyiqlərinə məruz qalsa da, tarixi həqiqətləri ortaya qoymağa çalışmışdı. Dərələyəzdəki Əxi-Təvəkkül zaviyəsi abidəsinin ilkin variantını göstərdi, sonra ermənilərin ora xaç çəkdikləri variantını göstərmişdi. Yəni, onlar bizim baba əmanəti olan yurdlarımızı yox, həm də tarixi abidələrimizi viran qoydular. 

Qərbi Azərbaycanla bağlı bütün sahələrdə uzun müddət tədqiqat işləri aparıb. Təsadüfi deyil ki, indi də Qərbi Azərbaycan İcmasına rəhbərlik edən alim Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycanda olan tarixi abidələr haqqında çox dəyərli tədqiqat əsərləri ərsəyə gətirib. Onlardan biri də “Qərbi Azərbaycan abidələri”dir və bu əsər müxtəlif dillərə tərcümə edilib. 

Bu gün hər bir ziyalımız məlum Qərbi Azərbaycan, İrəvan həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq üçün əllərindən gələni etməlidirlər. XX əsrdə erməni lobbisi və diasporu sözün əsl mənasında tüğyan elədi – bütün dünyaya erməni yalanlarını “sırıdı”. İndi bizim, biz ziyalıların və əlində səlahiyyət, imkanı olan vətəndaşların ümdə vəzifəsi tarixi gerçəklikləri ortaya qoyub, erməni yalanlarını ifşa etməkdir. XX əsr Qafqaz türkləri və onların maddi-mənəvi irsi üçün faciələr əsri olsa da, XXI əsr itirdiklərimizi qaytarmaq və özümüzə, yurdlarımıza qayıtmaq əsridir. Bu gün Qərbi Azərbaycan ərazilərdəki qəbirlərimiz, ziyarətgahlarımız və tarixi abidələrimiz fəryad edir ki, qurtarın bizi bu vandalların əlindən. Ermənilər yerüstü abidələri məhv etsələr də, ora dönəndən sonra özümüz, öz alimlərimiz yeraltı abidələri araşdıracaq, o baba əmanətlərinə yeni həyat verəcəklər. Şuşadan sonra bizim növbəti dönüş yurdlarımız Göyçədir, Dərələyəzdir, İrəvandır.

 

Şəkildə: tarixin yaddaşına köçürülmüş İrəvan Göy Məscidi

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.12.2022)

“The Witcher” (“Cadugər”) serialının prikveli “Netflix” tarixindəki ən pis serial sayılıb.

Bu “Rotten Tomatoes”da izləyicilərin reytinqindən məlum olub.

 

Belə ki, “Watch The Witcher: Blood Origin” serialı izləyicilərdən yalnız 8 faiz müsbət rəy alıb. Bu barədə “Ədəbiyyat və incəsənət”

Lenta.ru-ya istinadən xəbər verir. 

Şərhçilər serialın darıxdırıcı süjetini, zəif dialoqu və keyfiyyətsiz xüsusi effektləri qeyd ediblər. İstifadəçilər həmçinin aktyorluğu aşağı qiymətləndirib və şounun yaradıcılarını bacarıqsızlıqda ittiham ediblər. Onların fikrincə, prikvel baş rolda Henry Kavilllə olan “The Witcher” teleserialından əhəmiyyətli dərəcədə geri qalır.

“The Witcher” prikveli Mişel Yeo, Nathaniel Certis, Lenni Henry, Dilan Moran, Ceykob Kollins-Levi və başqalarının rol aldığı mini serialdır. Filmin premyerası dekabrın 25-də baş tutub. Yeni layihə orijinal seriyada təsvir olunan hadisələrdən 1,2 min il əvvəl baş verənlərdən bəhs edir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.12.2022)

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.