“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı dünən və bu gün sizlərə Təranə Dəmirin yeni şeirlərini təqdim etməkdədir.

BAĞIŞLA MƏNİ, DEKABR

Dekabr,

Şəhər küçə-küçə,

Ağaclar külək-külək üşüyür.

Mən də üşüyürəm,

Saçlarım dən-dən,

Əllərim çiçək-çiçək üşüyür.

Bir "Salam" kəlməsinə qaçır baxışlarım,

Gülümsəyirəm--

İnsanlara, ağaclara, quşlara, küləyə, yağışa.

Bir ilıq təbəssümdə gizlədirəm kədərimi doğrusu,

Otuz il əvvəlki kimidi,

Məni uzaqdan vurur dənizin qoxusu.

İstəyirəm tələsəm,

Ayaqqabılarımın səsi başıma düşür,

O da ayaqlarım kimi yorulub deyəsən.

Birdən kimsə adımı çağırır,

Düşürəm bu səsin sehrinə,

Ürəyim uçunur adıma sarı.

Dönüb bir fəsil geri qayıdıram üstündə yeridiyim zamanı,

Hardayam?

Hardadı?

Hanı?

Bir oğlan bir qızın saçlarını baxışlarıyla sığallayır,

Qız nazlanır,

O nazlandıqca mənim bir sığallıq təbəssümə tamarzı yanaqlarım islanır.

Çatlaq dodaqlarım göz yaşını başına çəkir,

Nəfəsi üstünə gəlir dodaqlarımın.

Sonra təzədən qayıdıram bu saata, bu yerə, bu günə,

Sakitcə keçib gedirəm yanlarından yağış-yağış,

Gözüm qıza sataşır

"Bu qız mənə oxşamır axı"

Sahil boyu göyərçinlər didib dağıdır torpağı,

Onlar dən,mənsə xatirə axtarıram.

Dekabr,

Səni bu gün də addım-addım arxada qoyuram-

Dizimdə yel,gözümdə eynək, çiynimdə dopdolu aldanış.

İstəyirəm dənizə daş atım,

Ürəyim sözümə baxmır.

Mən səndə doğuldum, mən səndə böyüdüm,

mən səndə sevdim, mən səndə aldandım,

Bağışla məni, dekabr!

ÇIXMAYA

Böyük dərddi ümidini

Kəsəsən qanın çıxmaya.

Alışasan diri-diri,

Öləsən, canın çıxmaya.

Danışmağa qoymayalar,

Susasan, səbrin darala.

Özünə qəbir qazasan,

Girəsən, qəbrin darala.

Bir balaca yuvan ola,

Çalın, çəpərin olmaya.

Yatasan fil qulağında,

Filin xəbəri olmaya.

Qollarından asılasan,

Ayağın yerdən üzülə.

Qaçasan ruhuna sarı,

Qaçasan, ipin kəsilə.

Başına daşın tökülə,

Qalasan daşın altında.

Bir yalan başın üstündə,

Bir yalan başın altında.

ALDATDI BİZİ

Balım, şəkərim dedilər,

Noğullar aldatdı bizi.

Göydən üç alma düşmədi,

Nağıllar aldatdı bizi.

Düşdük fələyin dalınca,

Suyun, çörəyin dalınca,

Ac qaldıq, çapdıq qılınca,

Cığırlar aldatdı bizi.

Dərədən, təpədən keçdik,

Dənizdən, ləpədən keçdik,

Neçə cür zirvədən keçdik,

Çuxurlar aldatdı bizi.

Yalanlara arxalandıq,

Bar verdikcə uralandıq,

Medal-medal qaralandıq,

Uğurlar aldatdı bizi.

Ürək qaldı, gözə qaçdıq,

Sükut qaldı,səsə qaçdıq,

Sevgidən həvəsə qaçdıq,

Sığallar aldatdı bizi.

İLAHİ!

Bir yuxudan asılmışam, qorxulu,

Çin-şeytanlı, əjdahalı, oğrulu,

Burda hər yan qaranlıqda boğulur,

Bu yuxunun günü yoxdu, İlahi.

Çalışıram, yönün tapa bilmirəm,

Dolaşıram, önün tapa bilmirəm,

Axtarıram, hanı, tapa bilmirəm,

Bu yuxunun çəmi yoxdu, İlahi.

Bir yol gedir əyri-üyrü, dolanbac,

Sınıq-salxaq, uçuq-sökük, yalavac,

Bu yuxunun xəyalları acdı, ac,

Bu yuxunun dəni yoxdu, İlahi.

Vurnuxuram bu qorxunun içində,

Bu iblisin, bu oğrunun içində,

Kim çıxacaq bu yuxunun içindən?

Bu yuxunun sonu yoxdu, İlahi.

UZANIR

Bu çəkdiyim nədi belə,

Çəkdikcə yolum uzanır.

Üstümə qaranlıq çökür,

Çökdükcə yolum uzanır.

Gücüm çatmır ki,yükümə,

Həm özümə, həm yükümə,

İllərin belin bükürəm,

Büktükcə yolum uzanır.

Başımdan xəzan tökülür,

Dilimdən üsyan tökülür,

Nə yazıram qan tökülür,

Tökdükcə yolum uzanır.

Çöldə payız havasıdı,

Yarpaq, xəzəl davasıdı,

Ürəyim quş yuvasıdı,

Səkdikcə yolum uzanır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.02.2026)

Fatimə Məmmədova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Müasir dövrdə insanlar sosial mediada gördükləri şəxslərə bənzəmək istəyir, onlar kimi olmağın yollarını axtarırlar. Bu meyli bəzən müsbət dəyərləndirmək olar. Çünki hər bir insanın ilham aldığı, örnək götürdüyü biri ola bilər və bu, inkişaf üçün motivasiya yaradır.

Lakin problem ondadır ki, sosial şəbəkələrdə və kinolarda gördüyümüz hər davranış nümunə deyil. Şiddət, psixoloji təzyiq, aqressiya və təhlükəli davranışlar bəziləri üçün zamanla “normal” hal alır. Bu cür səhnələri izləyərək böyüyən insanlar fantaziyanı reallıqla qarışdırır, gördüklərini həyatda təkrarlamağın doğru olduğunu düşünürlər. Məhz bu nöqtədə “bənzəmək” artıq müsbət xüsusiyyət yox, təhlükəli bir tendensiyaya çevrilir.

Son illərdə baş verən hadisələr bunu açıq şəkildə göstərir. Bir müddət əvvəl bir qazinin şəhərin mərkəzində üstünə benzin tökərək insanların diqqətini çəkməyə çalışması cəmiyyətdə ciddi rezonans doğurdu. Təəssüf ki, bir neçə ay sonra eyni davranış başqa biri tərəfindən təkrarlandı. Bu, artıq fərdi hadisə yox, təhlükəli yoluxucu davranış modelidir. Belə hallar göstərir ki, kor-koranə təqlid keyfiyyət deyil, əksinə, iradəsizlik və məsuliyyətsizlikdir.

İnsan gördüyü yaxşı nümunələrdən dərs almalı, pis davranışları isə xəbərdarlıq kimi qəbul etməlidir. Əks halda, başqasının həyatını təqlid etmək öz həyatını itirmək riski yaradır.

Bu sindromun başqa bir təhlükəli tərəfi isə azyaşlılar arasında içki və siqaretə meyildir. Bəzi yeniyetmələr “mən də artıq kişiyəm, mənə olar” düşüncəsi ilə bu vərdişlərə aludə olurlar. Əslində isə bu, özünü sübut etmək yox, özünü məhv etməkdir. Məktəblərdə bir şagirdin siqaret çəkməsi digərləri üçün “fərqli görünmək” vasitəsinə çevrilir və zərərli vərdişlər zəncirvari şəkildə yayılır.

Unutmamalıyıq ki, fərqli olmaq başqasına bənzəmək deyil, özünü düzgün şəkildə formalaşdırmaqdır. Sosial media və filmlər həyat dərsi yox, sadəcə görüntüdür. Həyatı isə insan özü yaşamalı və məsuliyyətini də özü daşımalıdır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.02.2026)

Kənan Məmmədli, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Fevralın 17-də mədəniyyət yollarının hamısı Azərbaycan Milli Konservatoriyasına aparırdı. Çünki orada “Övraqi-nəfisə” jurnalının transliterasiya nəşrinin təqdimat mərasimi keçirilirdi.

“Övraqi-nəfisə” nədir? 107 il öncə çıxan, cəmi 6 sayı işıq üzü görən, amma mədəniyyət tariximizin qiymətli bir parçasını özündə əxz etdirən ədəbiyyat və incəsənət dərgisidir.

Görkəmli dövlət, elm və mədəniyyət xadimlərinin qatıldığı tədbir “Övraqi-nəfisə” jurnalının transliterasiya nəşrinə həsr olunmuş videoçarxın nümayişi ilə başladı. Aparıcı elan etdi ki, mədəniyyətimizin ən zəngin səhifələrini özündə cəmləşdirən “Övraqi-nəfisə” bir əsr sonra milli mətbuatımızın 150 illik yubileyinə töhfə vermək niyyətilə “Ədibin Evi” Ədəbiyyata Dəstək Fondu tərəfindən yenidən gündəmə gətirilib. ADA Universitetinin təşəbbüsü ilə və dəstəyi sayəsində ərəb qrafikalı əski Azərbaycan əlifbasından latın qrafikalı müasir əlifbaya transliterasiya olunaraq nəfis bir tərtibatla nəşr edilib.

Elə bu yerdə xatırladaq ki, “Azərbaycan” qəzetinin transliterasiyasından başlayaraq son illər ADA Universiteti tariximiz, elmimiz və mədəniyyətimiz üçün olduqca əhəmiyyətli bir missiyanı həyata keçirir. Bu da, əlbəttə ki, alqışalayiq fəaliyyətdir.

Tədbirdə ilk çıxış edən evsahibi - Azərbaycan Milli Konservatoriyasının rektoru Kamilə Dadaş-zadə bildirdi ki, “Övraqi-nəfisə” ifadəsi nəfis, incə və dəyərli səhifələr anlamını daşıyır. Zaman keçəcək, lakin bu layihə Azərbaycan mədəniyyətinin, milli incəsənətimizin və ümumən ədəbiyyat-musiqi tariximizin ən parlaq səhifələrindən biri kimi yaddaşlarda qalacaq.

Rektor bu tarixi missiyada Milli Konservatoriyanın ADA Universiteti və Ədibin Evi ilə bir cərgədə olaraq layihənin həyata keçirilməsində rol almasından sonsuz qürur hissi keçirdiyini dilə gətirdi.

 “Ədibin evi” Ədəbiyyata Dəstək Fondunun icraçı direktoru Şəfəq Mehrəliyeva nəşrin milli mətbuatımızın 150 illiyinə həsr olunduğunu vurğulayaraq qeyd etdi ki, yubiley tarixləri yalnız təqvim hadisəsi deyil, həm də tarixi irsimizə yenidən nəzər salmaq, müəyyən məsələləri gündəmə gətirmək üçün mühüm fürsətdir. Şəfəq xanım “Övraqi-nəfisə” jurnalının transliterasiya nəşrinin işıq üzü görməsinə maddi dəstək göstərmiş "Veysəloğlu" şirkətinə dərin minnətdarlıq bildirdi, qeyd etdi ki, necə ki, indi mədəniyyət himayədarlardan asılıdır, ciddi mədəni artefaktlar deyil, yalnız şou gəlir gətirə bilir, o dövrlərdə də teatr, konsert kimi əsl incəsənət nümayişi xoruz döyüşdürülməsinin kölgəsində qalırdı. Elə “Övraqi-nəfisə”nin cəmi 6 sayının çıxması da maddi çətinliklərdən dolayı idi.

Jurnalın transliteratoru, qeyd və şərhlərin müəllifi, filoloq və tərcüməçi Azad Ağaoğlu layihənin hazırlanma mərhələsində xüsusi həssaslıq və peşəkarlıq nümayiş etdirildiyini bildirdi. O qeyd etdi ki, nəşrin bədii və elmi hissələri jurnalın ümumi strukturu və konsepsiyasına uyğun şəkildə tərtib olunub, transliterasiya və şərhlər üzərində ciddi elmi iş aparılıb. "Mətbuat tariximizə və köklərimizə diqqətin artması, bu sahədə araşdırma və nəşrlərin intensivləşməsi xüsusilə ADA Universitetinin təşəbbüsləri ilə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu isə mətbuat tariximizin sistemli şəkildə öyrənilməsi və ictimai yaddaşda daha möhkəm yer alması baxımından olduqca əhəmiyyətlidir", - deyə o bildirdi.

Növbəti natiq - Milli Məclis sədrinin müavini, akademik Rafael Hüseynov bu jurnalın Azərbaycan üçün son dərəcə əhəmiyyətli olduğunu vurğuladı. Onun sözlərinə görə, belə layihələr milli yaddaşı qoruyur, azərbaycançılıq ideyasını möhkəmləndirir və gələcək nəsillərə etibarlı mənbə ötürür. Çıxışçı bildirdi ki, qısa müddətdə görülən işlər yüksək qiymətə layiqdir və zaman keçdikcə bu zəhmətin dəyəri daha aydın görünəcək.

Tədbir bədii hissə ilə davam etdirildi. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının bədii rəhbəri Pikə Axundova olan “Miras” qədim musiqi alətləri ansamblının ifasında orta əsr musiqi dühası Əbdülqadir Marağainin yaradıcılığından “Hüseyni bəstə” səsləndirildi. Proqramda, həmçinin Zülfüqar Hacıbəylinin “Aşıq Qərib” operasından fraqmentlər, “Qaragilə” xalq mahnısı, "Çahargah” təsnifi, "Şükriyyə", “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnıları ifa olundu. Həmçinin Üzeyir Hacıbəylinin “Leyli və Məcnun” operasından parçalar da təqdim edildi.

Bədii hissənin kulminasiya məqamı Zülfüqar Hacıbəylinin “Azərbaycan” marşının səslənməsi oldu. “Övraqi-nəfisə”də marşın yalnız sözləri dərc edildiyindən, musiqisinin notları olmadığımdan, Milli Konservatoriyanın əməkdaşları bəstəçinin bütün yaradıcılığını təhlil edərək marşın musiqisini təxmin etmiş və ortaya çıxarmışlar. Və tələbələrdən ibarət xorun marşı ifa etməsi tariximizin bir itmiş səhifəsinin bərpası qədər əhəmiyyətli oldu.

Sonda çıxış edən ADA Universitetinin rektoru Hafiz Paşayev təqdimat mərasiminin yaddaşlara yazılacağını bildirdi və əməyi keçən hər kəsə təşəkkürünü çatdırdı. O qeyd etdi ki, bu cür tədbirlərin davam etdirilməli vacibdir, hələ transliterasiya ediləcək çox mənbələr vardır, növbəti mərhələdə təhsil sahəsinə və tarixi mövzulara aid kitabların bu sayaq təqdimatı da həyata keçirilməlidir.

Sonra kollektiv fotolar çəkdirildi.

Tədbirə toplaşan hər bir kəs oradan xoş əhval-ruhiyyə ilə ayrıldı.

Mədəniyyətimizin keşiyində duran insanlar, sizə bir ömür borcluyuq.

Qeyd: materialda AzərTAC-ın fotolarından istifadə olunmuşdur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)

Könül, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Təqvimi vərəqlədikdə bu günə doğum günü təsadüf edən daha bir mədəniyyət xadimini görürük: Şamil Fərzəliyevi. Ədəbi dairələrdə o, Şamil Xurşud kimi tanınıb.

Şamil Fərzəliyev 1934-cü il fevralın 18-də Azərbaycan SSR-in Ucar rayonunda anadan olmuşdur.  Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) jurnalistika fakültəsində oxuyan vaxtdan bədii-publisistik məqalələr, televiziya və radio üçün səhnəciklər yazmağa başlamışdır. 

Onun ilk səhnə əsəri də elə o vaxtlar oynanılmışdı. Ali təhsilini uğurla başa vurandan az sonra onu Moskvanın İctimai Elmlər Akademiyasına göndərmişlər. Orada ikiillik təhsilini başa vurub Vətənə qayıtdıqdan sonra ömrünü yazıb-yaratmağa həsr etmişdir

Ötən əsrin altmışıncı illərindən başlayaraq oçerk, felyeton, publisistik yazıları ilə respublika mətbuatında çıxış etməyə başlamış, bir qədər sonra isə hekayələri, povest və pyesləri işıq üzü görmüşdür.

"Özüm və özün" ilk felyetonlar kitabı böyük marağa səbəb olmuş, daha sonra isə bir-birinin ardınca "Azarkeş nənə", "Xəstələr", "Naxırçı çörəyi", "Ağaclar kəsilmədi", "Bahar yağışları", "Sən tək deyilsən", Mirzə Şəfi Vazehin həyatından bəhs edən "Bəxtiyar deyil" kitabları nəşr olunmuşdur. 

Xüsusən “Naxırçı çörəyi” zamanında çox bəyənilmiş, rezonans doğurmuşdu.

Şamil Xurşud 1986-cı ilin aprelin 24-də uzun sürən xəstəlikdən sonra Tbilisi şəhərində vəfat etmişdir.

Allah rəhmət eləsin!

Amin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2025)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağlanın növbəti təqdim etdiyi şair ABŞ-da mühacirətdə olan Məhəmmədrza Ləvayidir.

Məhəmmədrza Ləvayi

Çikaqo

ATLANTİKDƏ URMU GÖLÜNÜ AXTARIRAM

Uçurtdular, uçdurdular, qaçırtdılar Urmu gölünü

Azərbaycanın boğazını qurutdular

Kərbəlaya ağlayanlar, Kərbəlaya çevirdilər torpağımızı.

Bir də belə sansınlar, yansıtsınlar bizi

Ağladıqları Əliəsğər boğazım

Sızladıqları Hüseyin, başımız

Çağırın bağırdıqları Əbilfəzl, qollarımız.

Həm o səbəbdən əmmamələri Yezid

Əbaları Şümür

Həm o səbəbdən minbərləri Hərmələ.

Sonu bəlli idi

Zindanda o tutuqlanan şairin üzünə işədiklərində

Flaminqolar dimdiklərinə alıb Urmu gölünü uçdular

Sonu bəlli idi

Təbriz Müsəllasında sazları yandırdıqları gün

Urmu gölü qəlb krizi keçirdi.

Dostlarım "Urmu gölünə şeir yaz" - deyir

Yazdığım şeir quruyur, duz fırtınası olur.

Soyqırım edir dinləyənləri, dinləməyənləri

Yazdığım şeir Urmunu, Ərdəbili, Təbrizi görmür tarixə

Yazdığım şeir Azərbaycanı məhv edib dağıdır.

Düşmən torpağımızı bizə qarşı düşmən etməyi bacardı

Bunu cəhalətimin hansı divarına yazım unudulmasın deyə?

Cəhalət, amma unutdurar hər şeyi.

Urmu gölünü də...

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)

Heyran Zöhrabova, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Mən səni sevəndə yaz havasıydı,

Neyləyim, taleyin gözü tökülsün.

Həyatım əlində quş yuvasıydı,

Quran özün oldun, uçuran özün.

Mən səni sevdim ki, yoldaş olasan,

Həyatın ən ağır, dar yollarında.

Demədim axırda bir daş olasan,

qədim qəbirstanda, yol kənarında.

Mən səni sevdim ki, yüyür, qaç, oyna,

Yenə seçilməsin ətrin bahardan.

Demədim təzədən gizlənpaç oyna,

Axşam yuxuma gir, səhər qaç ordan.

Yadıma nə düşür! - sənin ad günün

Biz qoca deyirdik, dünya təzəymiş

İli yox həyatda insan ömrünün

Anı da tarixidə bir hadisəymiş.

Bu gün müasir Azərbaycan poeziyasının ən sevilən simalarından biri olan xalq şairi Nəriman Həsənzadənin doğum günüdür, 95 illiyidir.

Nəriman Əli­məmməd oğ­lu Hə­sənzadə 1931-ci il fevral ayının 18-də Qazax rayonunun Poylu stansiyasında (indiki Ağstafa rayonu ərazisi) anadan olmuşdur. Atası Poylu dəmiryolunda işləmişdir.

Bir yaşında atasını, 23 yaşında isə anasını itirən şair ibtidai və orta təhsilini öz rayonunda almış, 1949-1953-cü illərdə H.Zərdabi adına Kirovabad Dövlət İnstitutunun (indiki Gəncə Dövlət Pedaqoji Universitetinin) filologiya fakültəsində təhsil almışdır. 1954-1956-cı illərdə ordu sıralarında xidmətdə olmuşdur.

Moskvada ikiillik Ali Ədəbiyyat Kurslarında oxumuş, buranı bitirdikdən sonra təhsilini Moskvada Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda davam etdirmişdir.

1961-ci ildə İnstitutu bitirib Bakıya qayıtmışdır.

1962-1965-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin “Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi” kafedrasının aspirantı olmuş, “Azərbaycan – Ukrayna ədəbi əlaqələri” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək 1965-ci ildə elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

1962-ci ildə Respublika Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində böyük redaktor, sonralar “Uşaq və Gənclər ədəbiyyatı nəşriyyatı”nda redaktor, “Azərbaycan gəncləri” qəzeti" və  “Azərbaycan” jurnalında şöbə müdiri, 1976-1990-cı illərdə “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetinin baş redaktoru vəzifələrində işləmişdir. 

1975-ci ildə Belarusiya SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı və medal ilə təltif olunmuşdur.

SSRİ Yazıçıları Ədəbiyyat Fondu Azərbaycan bölməsinin direktoru olmuşdur. 1991-2001-ci illərdə mətbuat və informasiya nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışmış, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 221 saylı sərəncamı ilə mətbuat və informasiya nazirini əvəz etmiş, Azərbaycan dövlətinin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

1991-1995-ci illərdə Azərbaycanın Xalq deputatı olmuşdur.

Hazırda Milli Aviasiya Akademiyasında “Humanitar fənlər kafedrası”nın müdiri işləyir, dosentdir. 

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yandında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə ona professor elmi adı verilib. Milli Aviasiya Akademiyası Elmi Şurasının üzvüdür.

2002-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının (Azərbaycan bölməsi) müxbir üzvü, 2004-cü ildə isə akademiki seçilmişdir. 

Şair, 1953-cü ildən mətbuatda çıxış etmiş, əsərləri keçmiş SSRİ və bir çox xarici ölkə xalqlarının (ingilis, fransız, alman, fars, italyan, çex, hind, ərəb, xorvat və s.) dillərinə tərcümə edilmişdir. 1954-cü ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının, sonralar isə İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

Bakıda “Seçilmiş əsərləri”, Tehranda “Söyüd” və Tiflisdə “Seçilmiş əsərləri” nəşr edilmişdir. “Nabat xalanın çörəyi” povesti Moskvada “Molodaya qvardiya” nəşriyyatında rus dilində, Tbilisidə gürcü dilində nəşr olunmuşdur.

Nəriman Həsənzadə epik-dramatik poemalar müəllifi kimi də tanınmışdır: “Nəriman”, “Zümrüd quşu”, “Kimin sualı var?” adlı hər üç poema rus dilində də nəşr edilmişdir.

“Bütün Şərq bilsin” pyesi əvvəlcə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında, sonra Akademik Milli Dram Teatrında, Moskvanın V. Mayakovski adına Akademik Dram Teatrında göstərilmiş və mükafatlandırılmışdır. “Atabəylər” və “Pompeyin Qafqaza yürüşü” mənzum pyesləri Akademik Milli Dram Teatrında və Naxçıvan MR Dövlət Musiqili Dram Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur. “Atabəylər” pyesi Naxçıvan MR-in 80 illiyi münasibətilə  yubiley tamaşası kimi göstərilmişdir.

Xalq şairi 34 bədii – poetik toplunun, “Tariximiz, taleyimiz” adlı irihəcmli elmi-ədəbi-tənqidi məqalələr kitabının müəllifidir. 2004-cü ildə “Seçilmiş əsərləri” dövlət tərəfindən latın qrafikası ilə kütləvi tirajla nəşr edilmişdir. 100-dən artıq şeirinə musiqi bəstələnmişdir. Bəstəkar R. Mustafayevlə “Nəriman” və N. Əliverdibəyovla “Vətən” kantatalarını işləmişdir.

Nəriman Həsənzadə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında göstərdiyi xüsusi xidmətlərinə görə Əməkdar incəsənət xadimi, xalq şairi adlarına, Cəfər Cabbarlı, Heydər Əliyev mükafatına layiq görülmüş, “İstiqlal”, "Şöhrət" və "Şərəf" ordenləri ilə təltif edilmiş, Prezidentin Fəxri təqaüdünə və Türk dünyasının bir çox ödüllərinə layiq görülmüşdür.

Portalımız adından şairi səmimi qəlbdən təbrik edir, ona möhkəm cansağlığı və yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik!

“Qazax” Xeyriyyə-İctimai Birliyi də şairə öz təbrikini yönəldir, ona qarşıdakı 100 illik yubileyinə gümrahlıqla, şuxluqla çıxmağı arzulayır, ondan gözəl-gözəl şeirlər, növbəti şeir kitabı gözləyir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)

Aleyna Malkoç

26 Şubat–6 Mart 1926 tarihleri arasında Bakü’de toplanan Birinci Türkoloji Kurultayı, Türkoloji tarihinde yalnızca alfabe ve imlâ meselelerinin ele alındığı teknik bir kongre değil; Türk dünyasının dil, edebiyat ve kültür sahasında ilmî usûllerle kendini yeniden inşa etme teşebbüsü olarak değerlendirilmelidir. Bu kurultay, Türk halklarının müşterek bir ilmî hafıza oluşturma iradesinin ilk geniş ölçekli tecrübesidir. Vahit Türk’ün isabetle belirttiği üzere, “Türklük bilimiyle ilgili pek çok toplantı yapılmış olmakla birlikte, hiçbirinin sonuçları bu Kurultay kadar etkili, ibret verici ve aynı zamanda acı olmamıştır” (Vahit Türk, s. 25).

Bu tespit, Bakü Kurultayı’nın hem ilmî imkânlarını hem de sonrasında yaşanan kırılmaları birlikte düşünmeyi zorunlu kılar. Bu makale, Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı’nı, alfabe tartışmalarının ötesine taşıyarak; Mehmed Fuad Köprülü’nün edebiyat tarihçiliği anlayışı bağlamında yeniden ele almayı amaçlamaktadır. Zira Köprülü’nün kurultaydaki fikrî varlığı, Türk edebiyat tarihinin metodolojik temelleri açısından tayin edici bir mahiyet arz eder.

Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı (I. Umumittifak Türkoloji Kurultayı), 26 Şubat 1926 tarihinde Bakü’de, İsmailiyye Sarayı’nda toplanmış ve 6 Mart 1926’ya kadar çalışmalarını sürdürmüştür. Kurultaya 131 delege katılmış, 17 oturum gerçekleştirilmiş ve dil, alfabe, edebiyat, tarih, etnografya ve halk bilimi sahalarında 38 bildiri sunulmuştur (Qayıbov, s. 208).

Açılış konuşmasını yapan Samet G. Ağamalıoğlu, konuşmasında yeni Sovyet rejiminin Türk halklarına sağladığı imkânları vurgulamış; bu çerçevede kurultayın siyasî arka planını açıkça hissettirmiştir (Khudiyeva, s. 4574).

Kurultayın resmî gündemi; ortak alfabe, ortak imlâ, ortak terimler ve ortak dil meseleleri etrafında şekillenmiştir. Vahit Türk, bu durumu şu cümleyle ifade eder:

“Kurultayda ele alınan meselelerin başında ortak alfabe, ortak imlâ, ortak terimler ve nihayet ortak dil meselesi gelmektedir.” (Vahit Türk, s. 29)

Ancak bu ilmî görünümün arkasında güçlü bir siyasî yönlendirme bulunmaktadır. SSCB Bilim Birliği Başkanı Y. Pavloviç’in konuşmasında şu ifadeler yer alır:

“Türkoloji Kurultayı, sadece aydınların değil, aşağıdan yukarıya geniş halk kitlelerinin dikkatini, Türk-Tatar halk kitlelerinin şimdiye kadar yalnız Avrupa halklarının nasibi olan medeniyet ve iletişime katılmalarına engel olan yetersiz alfabe, imlâ ve terminoloji meselelerine yöneltmelidir.” (Khudiyeva, s. 4575)

Bu ifadeler, Bakü Kurultayı’nın ilmî hedeflerinin Sovyet milliyetler politikasıyla iç içe geçtiğini göstermektedir.

Kurultay, Türk dünyasının en geniş temsiline sahne olmuştur. Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Tataristan, Başkurdistan, Kırım, Yakutistan, Çuvaşistan, Dağıstan ve Kuzey Kafkasya’dan delegeler toplantıya katılmıştır (Vahit Türk, s. 40).

Sovyet coğrafyası dışından ise Türkiye Cumhuriyeti’ni Mehmed Fuad Köprülü ve Ali Bey Hüseyinzade, Almanya’yı iki, Avusturya ve Macaristan’ı birer delege temsil etmiştir (Vahit Türk, s. 40).

Avrupa’dan katılan isimler arasında Alman Türkolog Theodor Menzel öne çıkmaktadır.

Mehmed Fuad Köprülü’nün Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı’ndaki varlığı, yalnızca bir “tebliğ sunumu” olarak değil; Türk edebiyat tarihçiliğinin ilmî usûlünün kurultay zeminine taşınması olarak değerlendirilmelidir. Köprülü, daha 1913 yılında kaleme aldığı Türk Edebiyatı Tarihinde Usûl adlı makalesinde, edebiyat tarihinin nasıl yazılması gerektiğine dair temel ilkeleri ortaya koymuştur (Malkoç, s. 3–7).

Köprülü’ye göre edebiyat tarihi, “yalnız büyük şahsiyetlerin biyografilerinden ibaret değildir”; bilakis bir milletin sosyal, dinî ve tarihî hayatıyla birlikte ele alınmalıdır (Malkoç, s. 5). Bu yaklaşım, Bakü Kurultayı’nda örtük biçimde tartışılan edebiyat–halk bilimi ilişkisiyle doğrudan örtüşmektedir.

Kurultay sırasında Köprülü’nün Bektaşîlik ve Fuzûlî üzerine iki ayrı bildiri sunduğu bilinmektedir. Ancak bu bildiriler, kurultayın resmî stenografik kayıtlarına dâhil edilmemiştir. Seyran Qayıbov bu durumu açıkça belirtir:

“F. Köprülü’nün bildirisi, ‘1926-cı İl I Bakı Türkoloji Qurultayı (Stenoqram Materialları, Biblioqrafiya və Foto-Sənədlər)’ adlı eserde yer almamaktadır.” (Qayıbov, s. 212)

Bu eksiklik, Köprülü’nün Bakü’de dile getirdiği edebiyat tarihçiliği perspektifinin doğrudan metinler üzerinden takip edilmesini zorlaştırmıştır. Ancak Köprülü’nün aynı dönemde yayımladığı çalışmaları ve senin makalende ayrıntılı biçimde ortaya koyduğun üzere, onun yaklaşımı şu esaslara dayanır:

– edebiyat tarihinin karşılaştırmalı yazılması,

– halk edebiyatının merkezî konumda ele alınması,

– dinî–tasavvufî zümrelerin edebî hayattaki rolünün ihmal edilmemesi (Malkoç, s. 8–15).

Bu noktada Theodor Menzel’in kurultay sonrasında yayımladığı çalışmada aktardığı Edebiyat Komisyonu Kararları dikkat çekicidir. Menzel, edebiyat tarihine dair şu kararı kaydeder:

“Türk edebiyatını ilmî ve eksiksiz tarzda ortaya koymak için yalnızca bir lehçenin edebiyatını tanımak yeterli değildir; bütün Türk lehçelerinin edebiyatı karşılaştırmalı olarak araştırılmalıdır.” (Menzel, s. 138)

Bu karar, Köprülü’nün edebiyat tarihçiliği anlayışıyla neredeyse birebir örtüşmektedir. Nitekim Köprülü, Türk edebiyatının Osmanlı merkezli dar bir çerçeveye hapsedilmesine karşı çıkmış; Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan geniş bir tarihsel süreklilik içinde ele alınmasını savunmuştur (Malkoç, s. 12).

Kurultayda edebiyat ve halk bilimi meseleleri çoğu zaman açık başlıklar hâlinde değil, bildirilerin satır aralarında yer almıştır. Qayıbov’un ifadesiyle:

“Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı’nda halk bilimi ve edebiyat meseleleri, bildirilerin satır aralarına serpiştirilmiş durumdadır.” (Qayıbov, s. 209)

Bununla birlikte, sonuç kararları incelendiğinde, halk edebiyatının eğitim ve edebiyat tarihi açısından temel kaynak olarak kabul edildiği görülmektedir (Menzel, s. 136–137).

Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı’nın ardından yaşanan siyasî gelişmeler, kurultayda dile getirilen ilmî tekliflerin büyük ölçüde akamete uğramasına yol açmıştır. Kurultaya katılan birçok ilim adamının kısa süre içinde tasfiyeye uğraması, hapsedilmesi yahut ilmî hayattan tamamen uzaklaştırılması, Bakü’de filizlenen müşterek Türkoloji tasavvurunun Sovyet coğrafyasında sürdürülebilirliğini imkânsız kılmıştır. Vahit Türk’ün açık ifadesiyle, “delegelerin büyük bir kısmı kısa bir süre sonra hapse atılmış, bazıları da öldürülmüştür” (Vahit Türk, s. 25).

Bu noktada dikkat çekici olan husus, Bakü Kurultayı’nda ilmî olarak ortaya konan pek çok yaklaşımın, coğrafî olarak başka bir merkezde hayat bulmasıdır. Sovyet sahasında kesintiye uğrayan edebiyat tarihçiliği ve Türkoloji çalışmaları, Türkiye’de, özellikle Mehmed Fuad Köprülü’nün şahsında ve onun etrafında teşekkül eden ilmî çevrede kurumsal bir devamlılık kazanmıştır.

Fuad Köprülü’nün Bakü’de temsil ettiği edebiyat tarihçiliği anlayışı, Türkiye’de yalnızca bireysel çalışmalarla sınırlı kalmamış; üniversite bünyesinde kurumlaşarak yeni bir ilmî gelenek hâline gelmiştir. Bu sürecin en somut tezahürü, 1924 yılında İstanbul Darülfünunu bünyesinde kurulan Türkiyat Enstitüsüdür. Enstitü, Türk dili, tarihi ve edebiyatının ilmî usûllerle araştırılmasını hedefleyen ilk müstakil akademik yapı olarak Türkoloji tarihinde müstesna bir yere sahiptir.

Türkiyat Enstitüsü’nün kuruluş felsefesi, Köprülü’nün daha önce teorik olarak ortaya koyduğu ilkelerle doğrudan örtüşmektedir. Köprülü’nün edebiyat tarihini, metin merkezli dar bir inceleme alanı olmaktan çıkararak tarih, sosyoloji ve halk kültürüyle birlikte ele alma yaklaşımı, enstitünün çalışma alanlarını da belirlemiştir. Bu bağlamda enstitü, yalnızca Osmanlı edebiyatını değil; Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan geniş Türk kültür havzasını ilmî araştırmanın merkezine almıştır.

Türkiyat Enstitüsü’nün tarihçesini bizzat kaleme alan Ahmet Caferoğlu, enstitünün kuruluş amacını, Türkoloji çalışmalarını “ferdî gayretlerden kurtararak ilmî bir teşkilât çatısı altında toplamak” şeklinde açıklar. Caferoğlu’na göre, bu teşkilatlanma sayesinde Türk dili ve edebiyatı araştırmaları ilk defa sistemli, karşılaştırmalı ve disiplinler arası bir mahiyet kazanmıştır (Caferoğlu).

Caferoğlu’nun anlatımında dikkat çeken bir diğer husus, Türkiyat Enstitüsü’nün yalnızca Türkiye merkezli bir yapı olarak düşünülmemesidir. Enstitü, daha kuruluş aşamasında Türk dünyasının farklı coğrafyalarına açılmayı hedeflemiş; Orta Asya, Kafkasya ve İdil-Ural sahalarına dair çalışmalar teşvik edilmiştir. Bu yönüyle Türkiyat Enstitüsü, Bakü Kurultayı’nda teorik olarak dile getirilen müşterek Türkoloji fikrinin, Türkiye’de kurumsal bir karşılığı olarak değerlendirilebilir.

Bu noktada Bakü Kurultayı ile Türkiyat Enstitüsü arasında dikkat çekici bir süreklilik ortaya çıkar: Bakü’de alfabe, dil ve edebiyat meseleleri etrafında şekillenen ilmî arayış, Türkiye’de edebiyat tarihçiliği ve Türkoloji çalışmaları üzerinden derinleşmiş ve kalıcı hâle gelmiştir. Sovyet sahasında ideolojik sınırlara takılan edebiyat tarihçiliği, Türkiye’de Köprülü’nün usûlü sayesinde akademik bir gelenek olarak yerleşmiştir.

Theodor Menzel’in Bakü Kurultayı sonrasında kaleme aldığı değerlendirmelerde yer alan Edebiyat Komisyonu kararları da bu sürekliliği teyit eder niteliktedir. Menzel, edebiyat tarihinin yalnızca tek bir lehçeye dayandırılamayacağını, bütün Türk lehçelerinin karşılaştırmalı biçimde ele alınması gerektiğini vurgular (Menzel, s. 138–139). Bu yaklaşım, Köprülü’nün Türkiye’de hayata geçirdiği edebiyat tarihçiliği anlayışının temel ilkelerinden biridir.

Neticede, Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı, Türkoloji tarihinde hem büyük bir ilmî imkânı hem de derin bir tarihî kırılmayı bünyesinde barındıran istisnaî bir hadisedir, denilebilir. Kurultayda alfabe, dil ve kültür meseleleri etrafında ortaya konan fikirler, siyasî şartlar nedeniyle Sovyet coğrafyasında sürdürülememiş; ancak aynı fikirler, Türkiye’de Mehmed Fuad Köprülü’nün etrafında şekillenen ilmî çevre sayesinde yeni bir hayata kavuşmuştur.

Bu bağlamda Bakü Kurultayı’nı başarısız bir teşebbüs olarak değil; coğrafya değiştirmiş bir ilmî miras olarak değerlendirmek daha isabetlidir. Kurultayda yazıya geçirilemeyen, yarım kalan yahut susturulan edebiyat tarihçiliği perspektifi, Türkiye’de Türkiyat Enstitüsü başta olmak üzere üniversiteler bünyesinde kurumsallaşmış; Türk edebiyatı tarihi, ilk defa ilmî usûllerle ve geniş bir tarihsel süreklilik içinde ele alınmıştır.

Köprülü’nün edebiyat tarihçiliği anlayışı, bu sürecin merkezinde yer alır. Onun yaklaşımı, Türk edebiyatını dar millî sınırların ötesinde, tarih, toplum ve kültürle birlikte okuyan bir metodolojiye dayanır. Bakü’de dile getirilen müşterek Türkoloji fikri, Türkiye’de Köprülü’nün usûlü sayesinde kalıcı bir akademik geleneğe dönüşmüştür.

Bu sebeple Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı, yalnızca 1926 yılının tarihî bir olayı değil; bugün dahi Türkoloji çalışmalarının metodolojik arka planını anlamak için başvurulması gereken temel bir ilmî eşiktir.

KAYNAKÇA

Caferoğlu, A. (t.y.). İstanbul Üniversitesi Türkiyat Enstitüsü’nün kuruluşu ve gayesi. İstanbul Üniversitesi Türkiyat Enstitüsü. https://turkiyat.istanbul.edu.tr

Khudiyeva, V. (2024). 1926 Birinci Bakü Türkoloji Kongresi ile ilgili belgelerin araştırılması. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(6), 4573–4579.

Köprülü, M. F. (1913). Türk edebiyatı tarihinde usûl. Bilgi Mecmuası.

Köprülü, M. F. (1926). Türk edebiyatı tarihi. İstanbul.

Malkoç, A.  Ord. Prof. Dr. Mehmed Fuad Köprülü ve Türk edebiyatı tarihinde usûl (Yayıma hazırlanan makale).

Menzel, T. (1926). Birinci Bakü Türkoloji Kongresi (ss. 135–139).

Qayıbov, S. (2013). I. Bakü Türkoloji Kurultayı bildirilerinin satır aralarında halk bilimi meseleleri. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 19, 207–220.

Türk, V. (t 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı. Siyaset ve Kültür Dergisi.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)

“Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının media dəstəyi ilə Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun  Bakı Şəhəri Üzrə Təhsil İdarəsi ilə birgə keçirdiyi “Bir direktor, bir şagird” adlı layihəsinin məqsədi nümunəvi məktəblərimizi, istedadlı şagirdlərimizi üzə çıxarmaq, onların ədəbiyyata olan marağına diqqət yönəltməkdir.

Hazırda təqdimatda 287 nömrəli Zəkalar liseyidir.

 Layihəni təqdim edir: Ülviyyə Əbülfəzqızı

DİREKTOR:

Əhmədli Aygün Əkbər qızı 04.01.1964-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1981-ci ilə orta təhsilini Bakı şəhərindəki 116 nömrəli  məktəbdə qızıl medalla tamamlayıb. Həmin il BDU-nun biologiya fakültəsinə daxil olub 1986-cı ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1986-1992-ci illərdə təyinatla AMEA-da Fizika, sonra Botanika İnstitutunda böyük laborant vəzifəsində çalışmışdır.

1992-1994-cü illərdə Xəzər Hövzə poliklinikasında həkim-laborant, sonra laboratoriya müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1994-cü ildən 287 saylı Zəkalar liseyində biologiya müəlliməsi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlayıb. 2004-cü ildən həmin liseyin direktoru vəzifəsində çalışıb.

2000-2001 və 2001-2002-ci illərdə 2 dəfə “İlin ən yaxşı müəllimi”, “İlin ən yaxşı mühazirəsi” müsabiqələrinin qalibi olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinin diplomları ilə təltif olunub.

2004-cü ildə Əməkdar müəllim adına layiq görülmüşdür.

2007-ci ildə elmi işimi tamamlayıb Biologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru adını qazanmışdır. Biologiya fənninin tədrisinin təkmilləşdirilməsi məqsədi ilə yazılmış metodik vəsaitlərin müəllifidir.

Azərbaycan Respublikasının Təhsil islahatları layihəsinin materiallarının hazırlanmasında iştirak etmişdir.

Fəaliyyətilə əlaqəli bir çox yerli və xarici seminar və konfranslarda iştirak etmişdir. İdarəetmə ilə bağlı “Məktəbin idarə olunması”, “Təhsilin təşkili və idarəedilməsi”, “Ümumtəhsildə kurikulum islahatları və onun idarəolunması” və s. təlimləri uğurla bitirmişdir.

Direktoru olduğu müddətdə lisey iki dəfə “Ən yaxşı ümumtəhsil məktəbi” (2008, 2013) müsabiqəsinin qalibi olub.

2023-cü ildə Heydər Əliyevin 100 illiyi medalına layiq görülmüşdür.

Ailəlidir, iki övladı var.

ŞAGİRD:

Mən, Baloğlanlı Nailə Rahim qızı 31.12.2009-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşam. Məktəbəqədər təhsilimi 316 nömrəli bağçada almışam. Orta təhsilimə 2016-cı ildə 287 nömrəli Zəkalar liseyində başlamışam. Məktəbdaxili müxtəlif layihələrdə və tədbirlərə həvəslə iştirak etmişəm.

İbtidai sinifdə oxuyarkən “Xəttat” yarışmasında ardıcıl olaraq iki dəfə xüsusi nişan və sertifikat qazanmışam.

2021-ci ildə BRİTİSH COUNCIL-un təşkil etdiyi “Climate Change Competition – Improved Skills for Stronger Societies” yarışmasında fəallığıma görə xüsusi sertifikatla təltif olunmuşam. İngilis dilimi, oxuma-anlama-dinləmə bacarıqlarımı təkmilləşdirmək üçün əcnəbi filmlərə baxır, musiqi dinləyir və fərqli mövzularda esse yazmağı sevirəm.     

Müxtəlif rəqs yarışlarında uğurla iştirak etmiş və dəfələrlə televiziya kanallarında çıxış etmişəm.

2024-cü ildə YAP partiyasının Xətai Rayon Təşkilatının Beynəlxalq Müəllimlər    Günü münasibətilə təşkil etdiyi esse müsabiqəsində III yerə çıxaraq diplom almışam.

2025-ci ildə 6 saylı “ASAN xidmət”də ən gənc könüllülərdən biri kimi fəaliyyət göstərmiş və master olaraq sertifikata layiq görülmüşəm.

Hal-hazırda liseyin X sinfində təhsilimi davam etdirirəm. İkinci qrup üzrə hazırlaşıram. Beynəlxalq ticarət və logistikaya xüsusi marağım var.

ESSE:

“Kapsul həyat”

 Kapsul otel üslubuna görə digər otellərdən fərqlənir. Bu otel dar və tək nəfərlik məkanlardan ibarətdir. İnsan orada yeyir, onlayn işləyir, gecələyir, amma “yaşamır”. Müasir cəmiyyət də bəzən belədir: insanlar cismən yan-yanadır, lakin fikrən ayrı-ayrı aləmdədirlər.

Bu həyat tərzi xüsusilə gənclər arasında daha çox yayılıb. Bir dam altında illərlə bir-birinə əziz olan insanlarla yadlaşırlar. Süfrə arxasında telefonlar danışır, insanlar susur. Söhbət olmadıqca hər kəs öz qınına--kapsuluna çəkilir.

İnternet bu kapsulu daha da möhkəmləndirir. Əvvəllər saatlarla həyətdə oynayan uşaqlar indi eyni məhəllədə yaşasalar da, demək olar ki, bir-birilərini tanımırlar. Telefon ekranı onların yeni pəncərəsi, sosial şəbəkələr isə yeni həyətidir. Bu həyət səsli-küylü görünür, amma, əslində, səssizdir. Çünki burada baxışlar var, amma göz-gözə gəlmək yoxdur. Yazışmalar var, amma səmimi söhbət yoxdur.       Virtual aləmdəki qüsursuz obrazla gerçək “mən” arasında dərin uçurum yaranır. Sosial şəbəkələrdə yüzlərlə “dostu” olan gənc real həyatda tək qalır. Bu uçurum insanı daxilə qapanmağa, susmağa, hətta ümidsizliyə sürükləyə bilir. “Like”lara duyulan ehtiyac həqiqi insana olan tələbata üstün gəlir.

Yalnızlıq dərinləşdikcə fəsadlar ağırlaşır. Daim paylaşılan mənasız, bəzən də qorxulu rilslər psixolosi gərginlik, depressiya, intihara təşəbbüs kimi halların artması səbəb olur. Danışmadıqca içimizdəki qaranlıq böyüyür.

Bəs bu vəziyyətdən necə çıxaq? Necə edək ki, həyatımız kapsul otelə dönməsin? Məncə, insana yenə insanla kömək etmək lazımdır. Yaxşı kitablar, gözəl yığıncaqlar, maraqlı insanlarla söhbətlər kapsulun çatlamasına səbəb olacaq. O çat isə işığın içəri düşməsi üçün kifayətdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)