“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Ulduz” jurnalı ilə birgə BİRİ İKİSİNDƏ layihəsində sizlərə portalın və jurnalın birgə təşkilatçılığı ilə Xalq şairi Vaqif Səmədoğlunun 85 illiyi münasibətilə keçirilən Poeziya müsabiqəsində fərqlənən gənc şairlərin şeirlərini təqdim edirik.

II YER

Rəşad NAĞI MUSTAFA

“MÜHARİBƏ ŞEİRİ”

Müharibə başlayıb.

Nəbatat bağındayam.

Hava yaman soyuqdur, özüm də bir az xəstə.

Heyif, evdən çıxanda papaq da qoymamışam,

Anam elə bilir ki, ölüm ayağındayam.

Müharibə başlayıb... Nəbatat bağındayam...

Mən səni gözləyirəm...

Eləcə dayanmışam Eldar şamının altda.

Gör e, adam adında ağaclar var həyatda.

Ağacların üstündən yıxılan balacalar böyüyür,

igid olur.

Mən səni gözləyirəm, amma indi, bəlkə də,

bu ağacın adaşı Şuşada şəhid olur.

Mən səni gözləyirəm...

Gəlsən, soruşma məndən, vətən səninçün nədir?

Bax indi dediklərim hamısı bəhanədir:

Anamın olduğu yer, atamın yatdığı yer,

bir də sən hardasansa, ora mənə vətəndir.

Anam heç vaxt ölməsin, sən də ölmək istəmə.

Mən atamdan bilirəm, ölüm bədahətəndir.

Mən də mütləq öləcəm, elə Eldar şamı da.

Bir əsgər anasının ümidi ölmür heç vaxt,

bir də əziz şəhidlər ölmür, başına dönüm.

Məni bərk qucaqlama, axı atan deyiləm,

məndən barıt qoxusu gəlmir, başına dönüm.

Hər şeyə baxmayaraq,

yenə də məni sevmək

çox xoşuna gəldisə,

dua et, ayrılmayaq,

duadan yaxşı nə var,

ürəyin gözəldirsə?..

“QIŞ PARKI”

Qırılar qanadın, qırılar qolun,

Uçma, qurban olum, sən hələ xamsan.

Mən yazan şeirdən düşdüsə yolun,

Bəxtəvər adamsan, xoşbəxt adamsan.

Mənə lazım deyil sənin “sağ ol”un,

Bir dəfə ürəkdən sev məni, bəsdir.

Quşların uçmağı aldadır səni,

Onlarda adətdir, səndə həvəsdir.

Qanadın buluddan böyük deyilsə,

Kədərin Uhuddan böyük deyilsə,

Lap böyük olsa da, qorxma, mən varam.

Sənin gəlişinə aşiq olmuşam.

Vurulmaq bir dəfə olur, bilirsən,

Bir də gedişinə vurulammaram.

Uçma, qurban olum, sən hələ xamsan.

Uçsan da, unutma, yerdə mən varam.

Qırılsa qanadın, yansa qanadın,

Yerə bərk düşməyə səni qoymaram.

Sən yaxşı adamsan, yaxşı adamsan.

Atam deyilsən ki, qəfil öləsən.

Əlini qaşığın altına tutub

Anam deyilsən ki, yemək verəsən.

Eybi yox, mənimçün nar dənələmə,

Bir dəfə ürəkdən sev məni, bəsdir.

Səni Qış parkında gözləyəcəyəm,

Tələsdir özünü, mənə tələsdir…

 “Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.07.2024)

Sərtyel, “Ədəbiyyat və incəsənət” 

1.

İnkişaf etmiş ölkələr inkişaf etməkdə olan ölkələrdən narazıdırlar. “Xeyir olsun, onlar inkişaf etməkdədir?”

2.

Sıra ilə gah daşları atmaq, gah yığmaq zamanı gəlir, daim növbələşirlər. Kaş ki, biryolluq daşları ələ almamaq zamanı gələydi…

3.

-Həkim, çox xahiş edirəm, məni müalicə edin.

-Vətəndaş, mən baytaram. 

-Heç zad olmaz. Mən onsuz da qoç bürcündənəm.

4.

Oğlanla qız tanış olanda oğlan yaxın bir neçə saat, qızsa uzaq-uzaq illər barədə düşünür.

5.

-Alkoqolun qiymətini niyə qaldırırlar?

-Adamlar az içsinlər deyə.

-Siqatetin qiymətini niyə qaldırırlar?

-Adamlar az çəksinlər deyə.

-Kommunal xidmətlərini bəs niyə qaldırırlar?

-…

6.

Saxta pulkəsən arvad uşaq pul xərclədilcə onları tətifləyir, daha çox xərcləməyə ruhlandırır. 

7.

Avtobusda istəmədən gəirdim. Dərhal dörd nəfər mənə tərəf çöndü. Özümü “O səs Azərbaycan”dakı kimi hiss etdim. 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.07.2024)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı detektiv ustası, polis podpolkovniki Fəxrəddin Qasımoğlunun yeni yazdığı “Ruh” romanını dərc edir..

Fəxrəddin Qasımoğlu dalbadal dərc edilən bir neçə detektivi, xüsusən “Son gecə” böyük oxucu auditoriyası tərəfindən maraqla qarşılanıb. Bu romanda da ənənəvi qəhrəmanlar iş başındadırlar, bu dəfə onlar uşaq oğurıuğunu araşdırırlar.

Özünü nə qədər soyuqqanlı aparsa da, ona Ruhanə deməyimdən tutulduğu gözümdən qaçmadı. Amma bu yalnız bir an çəkdi və o özünü tez ələ ala bildi. Yenə bir qədər pauza verdim. Sonra dedim:

- Əgər əyləşib məni diqqətlə dinləsəniz, başa düşərsiniz ki, əvvəlki adınızın Ruhanə olması, mənim iki gündə öyrəndiklərimin içərisində ən az önəmli olanıdır.

Maraqla mənə baxan ev sahibəsi qəribə şəkildə gülümsəyib ikinci kresloya oturdu.

- Sizi dinləyirəm.

Baxışları yenə də soyuq idi və heç nə ifadə etmirdi. Hələ ki, onun üzərində üstünlük əldə edə bilmədiyimi öz - özümə etiraf etdim. Bu qadınla söhbət doğrudan da çətin olacaqdı. Qaldığım yerdən davam etdim:

- Etiraf edim ki, əvvəllər Ruhanə olduğunuzu öyrənməkdən başqa adınızla bağlı başqa bir şey öyrənə bilməmişəm. Sonradan adınızı niyə dəyişməyinizin səbəbi mənə məlum deyil. Ancaq dediyim kimi, araşdırmamda bu heç də vacib məqamlardan olmadığı üçün bunun üzərində çox dayanmamışam. Lazım bilsəniz özünüz deyərsiniz. İndi isə daha maraqlı şeylərə keçək. Bilin ki, mən səmimi olacam, sizdən də eyni şeyi gözləyirəm.

Bunları deyib həmsöhbətimin reaksiyasına baxdım.

Onun üzünün bir cizgisi də tərpənmədi. Susub heç nə demir, sakitcə daha nə deyəcəyimi gözləyirdi. Bu başa düşülən idi. Xeyli danışsam da, əslində hələ ki, heç nə deməmişdim. Qarşımdakı ağıllı qadınsa bütün kartlarımı açmadan nəsə deməyi lazım bilmirdi. Amma mən də boş - boş danışan biri olmadığım üçün, bu danışdıqlarım elə belə deyildi. Artıq qarşımdakı qadının strategiyasını müəyyən etmiş, söhbətimizi haradan başlayıb haraya gətirəcəyimi bilirdim.

Davam etdim:

- Əvvəlcə ayın 11 - i və 13 - ü tarixlərində gəlmiş qonaqlarınızdan başlayaq. Onlar kim idilər, nə məqsədlə gəlmişdilər, ən əsası da bunu Fərman müəllimlə məndən niyə gizlətmisiniz?

Suallarıma dərhal cavab vermədi. Bir xeyli gözünü mənə dikib beləcə oturdu. Onu tələsdirmirdim. Nəhayət dilləndi:

- Sizi ilk dəfə görəndə başa düşdüm ki, çox ağıllı adamsınız. Əminəm ki, indi verdiyiniz sualların cavablarını da bilirsiniz.

Qısa cavab verdim:

- Bəzilərinin.

- Elə isə deyin, mən də bilim.

Diskussiya aparmaq özü bir elmdir və bu qadın o elmdən kifayət qədər xəbərdar imiş. Bəli, tanıdıqca Ruhanə adını sonradan Sənubərə dəyişmiş bu qadın məni daha çox təəccübləndirirdi. Hiss elətdirmədən söhbətimizdə məni sual verən tərəfdən cavab verən tərəfə çevirməyə çalışır. Onun çaldığı ilə oynamağa çalışacağam, amma yenə də çox informasiya vermədən:

- Deyək ki, o gələnlərdən birinin on beş il həbs cəzasına məhkum olunmuş, üç ay əvvəl azadlığa çıxmış biri olduğunu bilirəm.

- Elə isə, onda siz çox şey yox, hər şeyi bilirsiniz.

- Yeri gəlmişkən, sizə Sənubər, yoxsa Ruhanə deyə müraciət edim?

- Necə istəyirsiz.

- Elə isə, adınızı dəyişməyinizin səbəbini bilmədiyim üçün əvvəlki kimi Sənubər xanım deyəcəm.

- Olsun. Artıq mənimçün heç bir fərqi yoxdur. Sizə çay gətirim, yoxsa kofe?

Aha, gözəl xanım fikirləşmək üçün vaxt udur.

- Zəhmət olmasa çay.

Qalxıb mətbəxə keçdi. Maraqla onun arxasınca baxdım. Bu xanım həqiqətən də bahalı ətirinin otaqdan mətbəxə qədər qoyduğu gözəl rayihə qədər xoş, həvəslə söhbət ediləcək qədər maraqlı bir xanım idi. Söz almaq üçün məharətlə istifadə etdiyi «onda siz hər şeyi bilirsiniz» cümləsi əslində incə bir sual idi. Qarşısındakı adamın daha nələr bildiyini öyrənmək üçün verilmiş, amma sual kimi səslənməyən sual…

Təbii ki, Sənubər kiminlə söhbət apardığının fərqində idi. Bunu başa düşürdüm. Onu da başa düşürdüm ki, buna baxmayaraq son iki gündə topladığım məlumatın dərəcəsini maksimum öyrənməyə çalışıb söhbəti uzatmağa çalışacaq. Onun haqqında kifayət qədər məlumata malik olsam da, əsas bir məqamı özüm üçün hələ də müəyyən edə bilməmişdim. Ona görə də bildiyim hər şeyi deməyə tələsmir, onun özünün danışmağa başlamasını istəyirdim. Dediyim məqam iki variantda ola bilərdi. Birincisi Sənubər uşağı qaçıranlarla əlbir idi və onlara şəraiti özü yaratmışdı. Bəli, kriminalistikada belə hallara da rast gəlinir. Bu halda o özü cinayətin iştirakçılarından birinə çevrilirdi. Mən indi dediyim ehtimala inanmaq istəməsəm də, təxminən 3 ay əvvəl həbsxanadan azadlığa çıxmış birinin bu yaxında Sənubərin evinə qədər gəlməsi, orada bir saatadək qalması, bundan sonra uşağın qaçırılması bu ehtimalı istisna etməyə mane olurdu. Üstəlik, əgər hər şey düşündüyüm kimidirsə, onda uşaq üçün heç bir təhlükə yoxdur və tələb olunan pullar qarşı tərəfə çatan kimi onu maşınla şəhərin harasındasa düşürüb evə getməsini tapşıracaqlar. Ona görə də anasının ürəyi çox rahatdı. İkinci variantda isə, Sənubər buna hansısa səbəbdən məcbur edilə bilərdi. Əlbəttə heç bir ana bu halda belə övladını öz əli ilə təhlükəyə atmaz, ən pis sonluğu da gözaltına alıb zərbəni özünə götürərdi. Çox güman ki, burada onu inandıra bilmiş, böyük ehtimalla isə aldatmışlar və indi o, bərk narahatlıq içindədir. Bu halda o, qurbana çevrilir. Çarəsiz, susmağa məcbur olan qurbana. Ancaq möhkəm dayanıb nigaranlığını büruzə vermir. Bəlkə də hələ nəyəsə ümidi var. Əgər belədirsə, bu halda onun iradəsinə yalnız və yalnız qibtə etmək olar. Bu halda onun belə addım atması və sonradan susması üçün çox tutarlı səbəblər olmalıdır. O isə bu səbəbləri demək istəmir, ya da ki, deməyə qorxur. 

Sənubər qayıdıb əlindəki sinini iki kreslonun arasındakı jurnal masasının üzərinə qoydu. Sinidəki çay stəkanını mənimçün, kofe süzdüyü kiçik bardağı özü üçün qoyduqdan sonra kreslosuna oturdu. Oturan kimi bardağı götürüb kiçik qurtumlarla kofedən içməyə başladı. Bu məni dinləməyə hazır olduğuna işarə idi. Mənsə daha söhbəti uzatmaq fikrində deyildim. Onsuz da bu qadın heç nə danışmayacaqdı. Onun kofeni şəkərli, ya şəkərsiz içdiyini bilmirəm. Amma indi deyəcəklərimin bu son dərəcə məğrur qadın üçün ən acı kofedən də acı olacağına şübhəm yox idi.

Danışmağa başladım:

- Şübhə yoxdur ki, dediym hər iki adamla tanışlığınız var. Yoxsa onları heç evinizin kandarına da buraxmazdınız. Özü də evdə tək ola - ola. Birinci gələn haqqında heç nə bilmirəm, kimdir, nəçidir? Amma ondan sonra gələn çox maraqlı keçmişə malik olan Ağamirzə Cəfərov adlı biridir. Vaxtilə qətl törətdiyinə görə məhkum olunub. Həbsdə olarkən valideynləri rəhmətə gedib. Qohumları onların evini satıb dəfn, yas xərcini çəkiblər, qəbrin üstünü götürüblər. Qalan pulu isə mənimsəyiblər. Həbsi on beş il əvvəl baş verib, valideynləri isə bundan dörd - beş il sonra rəhmətə gediblər. Bunları öyrənən Ağamirzə Cəfərov hələ o vaxt, həbsdə olarkən qohumlarının üstündən xətt çəkib. Belə məlum olur ki, qohumları da həbsdə olan birisi ilə ünsiyyət saxlamaq eşqi ilə alışıb yanmırlarmış. Beləcə qohumlar arasında bütün əlaqələr kəsilib. Bu dediyim Cəfərovla onun qohumlarının problemidir. Evin satışından qalan pulun kim tərəfindən mənimsənilməsi mənə qətiyyən maraqlı deyil. Bunu ona görə dedim ki, hal - hazırda Ağamirzə Cəfərovun yaşadığı şəhərdə nəinki qalacağı bir evi, heç gedəcəyi yeri də yoxdur. Əyin - başı da normal əyin-baş deyil. Amma birdən - birə belə birisi sizə qonaq gəlir? Yoxlatdırmışam, qız vaxtı yaşadığınız ünvanda qonşu olmamısınız, üstəlik ayrı - ayrı orta məktəblərdə oxumusunuz. Aranızdakı münasibət nədirsə sonradan yaranıb və adi münasibət olmayıb. İndi deyəcəklərimi nəzakətsizlik kimi qəbul etmənizi istəməzdim. Amma mən qaçırılmış oğlunuzun axtarışlarını həyata keçirən detektivəm və hər şeyi olduğu kimi deməliyəm. Münasibətlərinizin daha dərin olduğunu ehtimal etməyə əsasım var: Ağamirzə, dediyim kimi 15 il əvvəl həbs olunub. Oğlunuzun da 15 yaşı var və o da Ağamirzə adını daşıyır. Burada bir qəribəlik görmürsünüz ki? Bəlkə nəhayət danışmağa başlayasınız?

Sənubər yenə susurdu. Nəhayət əlində tutub hərdən içdiyi kofedən növbəti qurtumu alıb dedi:

- Mənim oğlumun yaşının kiminsə həbsi ilə nə əlaqəsi var? Ağamirzə adı da nə qədər istəsəniz var. Siz bununla nə demək istəyirsiniz? Və mən nəhayət nəyi danışmalıyam?

İndi susmaq növbəsi məndə idi. Bir xeyli susdum. Çünki növbəti deyəcəklərimi indi bu qadına deməmək üçün bayaqdan uzaqdan - uzağa danışır, əsas mətləbin üstünə gəlmədən nəsə öyrənməyə çalışırdım. Ancaq bu qadından hələ ki, bircə lazım olan kəlmə də ala bilməmişdim.

Onun gözlərinin içinə baxıb dedim:

- Əminəm ki, məni həqiqətən də ağıllı adam kimi tanımısınız və bayaqdan dediklərimin heç də əsassız olmadığını başa düşürsünüz. İndi ardına qulaq asın. Bunu özünüz istədiniz. Az əvvəl dediklərimdən başa düşdünüz ki, ötən vaxtı boşuna ötürməmişəm. Bütün bu danışdıqlarımla yanaşı başqa şeylər də öyrənə bilmişəm. Ağamirzə Cəfərovla yanaşı müşahidə dairəmə «Molla» ləqəbli qatı bir cinayətkar da düşüb. Altmış yaşı var. Ondan otuz beşini müxtəlif həbsxanalarda keçirib. Üç dəfə həbs olunub. Hamısı da ölüm işi ilə bağlı. Bundan başqa illər əvvəl ana və iki körpəsini qətlə yetirməkdə şübhəli kimi istintaq altında yatıb. Sübutlar kifayət etmədiyindən sərbəst buraxılsa da, işi aparan müstəntiq həmin ailənin qətlini məhz onun törətdiyinə əmin olduğunu bildirib. Bəs niyə soruşmursunuz bunları sizə niyə danışıram?

 “Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.07.2024)

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, hər ay mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları və digər idarəetmə qurumlarının rəhbərləri tərəfindən şəhər və rayonlarda qəbullar keçirilir, vətəndaşların müxtəlif məsələlərlə bağlı müraciətlərinə baxılır.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalı Mədəniyyət Nazirıiyinə istinadən xəbər verir ki, mədəniyyət naziri Adil Kərimli bu gün - iyulun 29-da saat 10:00-da Gədəbəy rayon Heydər Əliyev Mərkəzində (Heydər Əliyev prospekti 1) Gədəbəy, Şəmkir, Tovuz, Ağstafa və Qazax rayonlarından olan vətəndaşları qəbul edəcək.

“Ədəbiyyqt və incəsənət”

(29.07.2024)

Nigar Həsənzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Yaxşı bir söz eşitmişəm. Deyirlər ki, "Gələcəyin nəğməsi elə bu gündən oxunur".

Bəli, mən də tamamilə razıyam. Düşünürəm ki, bu gün yaşanılan əksər hadisələr keçmişdə etdiyimiz səhvlərin, düzlərin nəticəsidir.  Bizim bu gün oynadığmız musiqilər elə keçmişdə oynadıqlarımızdır. Gələcəkdə oynayacaqlarımızdan bezməmək üçün indiki seçimlərimizə, hadisələrin gedişinə, hərəkətlərimizə fikir verməliyik. Ən əsası, özümüzə inanmalıyıq. Özümüzə inanmamaq öz hislərimizə xəyanət etmək deməkdir. Və xəyanətin hər zaman ödənməli olan bir bədəli vardır.

Hə, bu dünyada hamı cənnəti arzulayır. Hamı da öz ağlının bir hissəsində cənnətə gedəcəyindən əmindir. İnsan zənn edir ki, əgər adam öldürməmişəmsə, oğurluq etməmişəmsə və bu kimi pis əməllərim yoxdursa, deməli, mən cənnətə gedə biləcəm. 

Amma unutduqları bir şey var.

Hər zaman deyilir ki, Kəbə evini yıxmağa bərabərdir qəlb sındırmaq. 

Həqiqətənmi qəlb sındıranlar özlərini yaxşı insan zənn edirlər?

Başqalarını bu qədər incitməklə, başqalarına bu qədər xəyanət etməklə, digər bu kimi pisliklər edə- edə bir paralar özlərini yaxşı insanmı hesab edirlər?

Bəzən həqiqətən də insan etdiklərinin fərqində olmur. Amma bəzən də insanların gözləri nə qədər kordur deyə düşünürəm. Çünki əgər gözləri görsə, öz əməllərini də görərlər. Beyinləri düzgün işləsə, nə qədər səhv  fikirləri öz beyinlərinə yüklədiklərini də analiz edə bilərlər. 

Əminəm ki, (və dəfələrlə şahidi olmuşam ki) insanların başlarına nəsə pis hadisə gələndə düşündükləri tək bir şey var. “Görəsən, bu qədər yaxşılıqlarım hara getdi?” Bir dəfə də bu qədər incitdiyiniz o könüllərin ahının hara getdiyini düşünsəniz, əslində onda heç bir problem olmayacaq. 

Yazımın əvvəlində vurğuladığım kimi, pis ya da yaxşı, bu gün oynadığınız bütün rollar keçmişdəki seçimlərinizin nəticəsidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.07.2024)

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Güney Azərbaycan Poeziyası Antologiyası layihəsində Təbriz təmsilçimiz Əli Çağla Təbrizdə yaşayıb yaradan Aydın Sabahın  şeirlərini təqdim edir. 

Aydın Sabah

Təbriz

AĞLADIM BU AXŞAM

Sənə dalğalı gözümlə pinar ağladım bu axşam.

Ürəyimlə bağça-bağça çinar ağladım bu axşam.

Nəyimə gərək açılsın tozanaqlı yollarım, ah...

Baş açan sıxıntılarla nə var ağladım bu axşam.

Dağa bağlı olmuşamsa, daşı könlümə döşəndim,

Sənə bir qucaq hay ilə havar ağladım bu axşam.

Yenə çırpınar yolunda ovucum qünutlu hər gün,

Dilə bağlı əşhədimdə məzar ağladım bu axşam.

Dolaşıq düşübdü yollar dura bilmirəm diz üstə,

Sənə gör nə boyda yanmış zumar ağladım bu axşam.

Hələ ayrılıq əlindən baş alıb gedir bu şerim,

Baxısan nə dağlı-dağlı, xumar ağladım bu axşam?!

Daha gözlərim su içmir, gələsən butaqlaşam mən,

Sənə dalğalı gözümlə pinar ağladım bu axşam.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.07.2024)

Ülviyyə Əbülfəzqızı, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Bu dəfə " Yaradıcılıq emalatxanası" rubrikasının qonağı Fikrət Sadıq yadigarı- qızı,  AYB-nin üzvü, Prezident təqaüdçüsü sevimli yazar, publisist, pedaqoq Aysel xanım Fikrətdir.

ÜLVİYYƏ ƏBÜLFƏZQIZI

İsti yay günlərində xoş gördük Sizi, dəyərli Aysel xanım. 

Aysel xanım, yaddaşların sadiq qalıb unutmadığı misralarda söylənilir ki:

Bir də görürsən ki, açılan solur, 

Düşünən bir beyin bir torpaq olur. 

Bir yandan boşalır, bir yandan dolur, 

Sirrini verməyir sirdaşa dünya. (Səməd Vurğun)

Aysel xanım üçün " Dünya" nədir? Aysel xanımın öz "Dünya"-sı ilə real Dünya arasında hansı fərqlər var, onun dünyası hansı rənglərlə boyanıb? Bu əvvəlinci sualım. 

Allah, yuxum gəlir,

Söndür Dünyanı yatım.

Acı dadan ruhumu,

Şəkərə, qəndə qatım.

Elə çox yuxum gəlir,

Sökülür gözümdə dan,

Bir anlıq yer üzünü,

Yelləncəkli nənni san.

Dünyanın saman olmuş,

Diləyindən əl çəkdim.

Suyundan, Havasından,

Çörəyindən əl çəkdim.( Aysel Fikrət)

Aysel xanım, " Dünya"-nı niyə söndürək? Bu da növbəti sualım. 

AYSEL FİKRƏT

Dünya indi çox soyuq yerdi mənim üçün. Yaşa dolduqca doğmalarımı itirdikcə, dostlarım yox olduqca, ayrılıqlar artdıqca, insanlıq azaldıqca yalanı həqiqətdə daha tez parladıqca bu baş verdi.

Əvvəllər isə ipisti idi ana, atamın, qardaşlarımın doğma səsləri gələn evimizin ətrində bu dünya son dərəcə gözəl və işıqlı idi, gələcəyimi hələ bilmədiyim üçün  sehrli idi.

Nə yalan deyim ki, zamanla özümü bu dünyanın içində hiss etmədim. Həmişə sevincimin önündə kədər oldu. Mən bu dünyanın havasından suyundan heç ürəklə yararlanmadım. Etmədiyim, bacarmadığım o qədər olmazlar oldu ki, axırda anladım ki, mən bu dünyanın doğması deyiləm. Öz işıqlı əmin dünyamı yaratdım, orda söz-söz, şeir - şeir yaşamaq üçün. Ən çox Allaha yaxın olmaq üçün, yəni. Mən dünyayla heç düz gəlməyən bir bəndəyəm - bu dəqiq gəldiyim qənaətdir.

Dünya güvənimi, sevgimi qazanmadı düzdür. Yalnız mən gözümü açdığım gözəl ata, anamı, ailəmi, övladlarımı, dostlarımı, əzizlərimi axı burda görmüşəm, ona görə dünyaya da şükür edib minnətdar olmağa çalışıram.

Belə tamamlayım: mən daha çox Allaha yaxınam, dünyaya yadam.

Öz dünyam haqqa sığınır, Allaha sığınır.

Fərqi də odur ki, saf və təmizdir. Məncə, ruhu çirkli olan şeir yaza bilməz. Çox təəssüf ,indi ədəbiyyat aləmində təsadüfi insanlar çoxdur, onlar ədəbiyyatı içəridən yeyir həşərat kimi. İçi qaranlıq adamlar ədəbiyyatı basıb, halbuki ədəbi aləm cəmiyyətin həyatda qalmağına mənəviyyata qulluq etməlidir. Çox yazıçının yazdığı şəxsiyyətini tamamlamır. Natamam şəxsiyyətin ədəbi aləmdə olması faciədir.

Mənim dünyam həm ətrində həm rəngində doğmalıq olan bir yerdir. O dünya Allah, söz ve məndən ibarətdir. Allahın lütfü olan yer nə rəngdə olar? Əlbəttə, ışıqlı rənglərdə.

Dediyiniz şeirdə dünyanı söndürüb yatmaq istəyən adam var, sadəcə. Yox, söndürməyin xoşbəxt, yaşayın, əzizim.

Mən Azərbaycan gənclərinin gözəl və sağlam düşüncəsinə, səhvsiz və məqsədli həyatına inanıram və belə görmək istəyirəm .

Amma özüm dünyanı söndürüb yuxuya getmək istəyirəm. Görünür, daha yorulmuşam. Təşəkkür edirəm.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.07.2024)

Fariz Əhmədov, “Ədəbiyyat və incəsənət”, Naxçıvan nümayəndəsi

Azərbaycan və Çin arasında dostluq körpüləri Ulu Öndər Heydər Əliyevin dönəmində qurulub. 1994-cü ilin martında Ulu Öndər Heydər Əliyevin Çinə rəsmi səfəri zamanı dövlətlərimiz arasında səkkiz müqavilə imzalanıb. 1998-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə İpək Yolunun bərpası və inkişafı ilə bağlı ilk dəfə  Bakıda keçirilən beynəlxalq forumda dünyanın 42 ölkəsinin nümayəndəsi və səkkiz dövlət başçısı iştirak edib. Beləliklə də, Azərbaycan Şərqin Qərblə birləşməsinə tam imkan verən Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun tikintisinə başlayıb. 

Sonrakı illərdə bu öhdəliyi 2003-cü ildə Azərbaycan Prezidenti seçilən İlham Əliyev öz boynuna götürdü. 2015-ci ilin dekabrında “Azərbaycan ilə Çin Xalq Respublikası Hökuməti arasında İpək Yolu İqtisadi Kəmərinin yaradılmasının birgə təşviqinə dair Anlaşma Memorandumu” imzalanması ölkələrimizin əməkdaşlığında mühüm önəm daşıdı. Prezident İlham Əliyev Çinlə əlaqələr haqqında deyib: “Azərbaycan Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünü tam dəstəkləyir. Azərbaycan və Çin arasında nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq üçün çox yaxşı perspektivlər var”.

Azərbaycan “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünü ilk dəstəkləyənlərdən biri kimi

Bu gün dünyanın söz sahiblərindən olan Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü də Azərbaycanın maraqlarına tam cavab verir. Məhsulların birgə istehsalı, ümumi inkişaf və faydalılıq yaradan “Bir kəmər, bir yol” layihəsi bu yol ətrafında olan bütün dövlətlərin inteqrasiyasını təmin edir. Şərqi Çindən başlayıb Qərbi Avropanın son nöqtəsinə qədər uzanan bu marşrutu Azərbaycanın dəstəkləmək məqsədi bu yolun ölkəmizdən keçməsidir. Və inanırıq ki, gələcəkdə Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsi ilə Xəzər dənizi üzərindən keçərək Qazaxıstan və Azərbaycxanı birləşdirən Orta Dəhliz qurudan keçəcək. Həmçinin bu kəmər layihəsi qərb hegemonluğuna qarşı tarazlıq mövqeyini tutur. Hər kəs başa düşməlidir ki, hegemonluq yox, qarşılıqlı maraqlara hörmət etməlidir. Logistika imkanları nə qədər çox olarsa, iqtisadi əlaqələrdə bir o qədər inkişaf edər. Bu da bir növ inteqrasiya prosesini gücləndirərək daha çox ölkənin cəlbinə səbəb olar. Azərbaycan “Kəmər və yol” layihəsinə tam şəkildə daxil olub və onun ən fəal iştirakçılarından biridir. Çinlə Azərbaycanın maraq və baxışlarımızın üst-üstə düşməsi bizi bir-birimizə daha da yaxınlaşdırır. Buna görə də iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq haqqında sənədin imzalanması Pekinin müasir xarici siyasət strategiyasına uyğundur. Bu gün Çin strateji tərəfdaşlıq, koordinasiya, əməkdaşlıq kontekstində fəal siyasət yürüdür. Bakı ilə Pekin arasında müxtəlif tərəfdaşlıq növlərinin mövcudluğu, münasibətlərin inkişafı, praqmatik faydaların gücləndirilməsi bu bağları daha da qırılmaz edir. 

2022-ci ilin aprelindən Çin yük qatarlarını yeni marşrut üzrə – Qazaxıstan, Azərbaycan, Gürcüstan, Rumıniya, Macarıstan, Slovakiya, Çexiya vasitəsilə tranzitlə Almaniyaya göndərməyə başladı. Bu əlaqələrin fonunda Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu üzrə daşımaların həcmi getdikcə çoxalaraq Azərbaycanın bu layihədə rolunu daha da artırır. Son bir neçə ildir ki, “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü çərçivəsində Azərbaycanın tranzit ölkə qismində əhəmiyyətinin artması dinamik müşahidə olunur.

Azərbaycan və Çin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Astanada keçirilən Zirvə toplantısı çərçivəsində strateji tərəfdaşlığa dair Birgə Bəyannaməsində qeyd edilir ki, Bakı və Pekin siyasi, iqtisadi və mədəni sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirmək, beynəlxalq məsələlərdə əlaqələri gücləndirmək, iki ölkənin ümumi maraqlarını birgə qorumaq, birlikdə regional və qlobal sülh, sabitlik və inkişafa töhfə vermək fikrindədir. Bəyannamədə, həmçinin vurğulanır ki, Azərbaycan və Çin bir-birini prioritet və etibarlı tərəfdaşlar hesab edir və xarici amillərdən asılı olmayaraq, ikitərəfli münasibətlərə dair siyasəti müstəqil şəkildə müəyyən edirlər. Çin 2013-cü ildə 21 milyard dollar həcmində dəyərləndirilən “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin həyata keçirilməsinə start verdi və Azərbaycan bu layihəni dəstəkləməklə yanaşı, onun reallaşmasında aparıcı iştirakçıya çevrildi.

Bu gün Çin qlobal iqtisadiyyatda əvəzolunmaz rol oynayaraq nəinki ümumi daxili məhsul istehsalının artımında, eləcə də yeni texnologiyaların inkişafında Avropanı geridə qoyub. 2019-cu il tarixlərdə Prezident İlham Əliyevin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti 2-ci “Bir kəmər, bir yol” Beynəlxalq Əməkdaşlıq Forumunda iştirak etmək məqsədilə Çinə etdiyi səfər zamanı iki ölkə arasında müxtəlif istiqamətlər üzrə ümumi dəyəri 821 milyon dollar olan 10 sənəd imzalanıb. Bu sənədlər arasında Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu vasitəsilə Bakıya və Azərbaycan ərazisindən tranzit keçməklə digər ölkələrə 2500-dək konteynerin daşınması haqqında saziş xüsusi qeyd olunur. Buradan da görünür ki, rəsmi Pekin tranzit sahəsində Azərbaycanı ən yaxın tərəfdaşı hesab edir. Çinin Avropa ilə ticarət əlaqələrini Azərbaycan üzərindən həyata keçirməyə çalışması Azərbaycan 15 milyon ton yükaşırma imkanı olan beynəlxalq dəniz limanına və ildə 5 milyon ton yükdaşıma imkanı olan Bakı-Tbilisi–Qars (BTQ) dəmir yoluna malik olmasıdır. Bu infrastrukturlar Orta Dəhlizin əsasını təşkil edir. Orta Dəhliz ərazidən keçən bütün dövlətlər üçün əhəmiyyətlidir. Dəhliz ticarət yollarını şaxələndirməklə yanaşı, iqtisadi artıma, yeni tərəfdaşların tapılmasına və iqtisadi əməkdaşlıq əlaqələrinin artmasına böyük imkanlar yaradır. Orta Dəhlizin tam işə düşməsi region dövlətlərinə iqtisadi gəlirlə yanaşı, həm də siyasi üstünlüklər qazandıracaq. Azərbaycan yeni İpək Yolunun mühüm halqası olmaqla bu layihənin uğurla həyata keçirilməsinə xüsusi diqqət yetirir. 

Çin dünya iqtisadiyyatının yeni arxitekturasını yaradır

Çin dünyanın yüksək texnologiyanın tətbiq olunduğu rəqabətdə bütün ölkələri üstələyənölkələrdəndir. Çin indi sifarişçilərin bütün istəklərini yerinə yetirmək qabiliyyətində olan nəhəng kainat fabrikidir. Planetin sakinlərinin az qala üçdə birini Çinin yüngül sənayesinin istehsalı geyindirir. Çin dünya iqtisadiyyatının, əslində, yeni arxitekturasını yaradıb. Son on ildə Si Cinpinin rəhbərliyi ilə ölkə sürətli iqtisadi və texnoloji inkişaf nümayiş etdirib. “Bir kəmər, bir yol” və “Güclü Çin 2025”strategiyası kimi son təşəbbüslər ölkənin müxtəlif sahələrdə inkişafına töhfə verib. Çin elmi və texnoloji tədqiqatlara və inkişafa fəal şəkildə sərmayə yatırır və süni intellekt, kvant texnologiyası və günəş panelləri sahəsində dünya liderinə çevrilib. Qlobal bazarda lider şirkətlərdən olan Çinin “Huawei” şirkəti Qarabağ iqtisadi rayonunun işğaldan azad edilmiş ərazilərində aparılan bərpa işlərində fəal iştirak edir. Ölkə rəhbərliyi sosial siyasət və ətraf mühit sahəsində mühüm islahatlar aparır. “Yaşıl infrastruktur” və “yaşıl enerji” kimi təşəbbüslər fəal şəkildə dəstəklənir. Ölkə rəhbəri Si Cinpin çıxşlarının birində deyirdi: “Biz yaşıl infrastruktur, yaşıl enerji və yaşıl nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığı intensivləşdirməyə hazırıq”. Çin dövlət başçısının sonuncu “Bir kəmər, bir yol”Forumunda çıxışı bu ölkənin sülh, tolerantlıq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa sadiqliyini bir daha önə çəkir. Çin bütün dünya xalqları ilə birgə rifah və inkişaf üçün fəal şəkildə çalışır və dünya miqyasında tərəfdaşlıq əlaqələrini gücləndirməkdə davam edir.Ölkə BKBY-də “yaşıl” investisiyalar prinsiplərinin həyata keçirilməsi çərçivəsində 2030-cu ilə qədər 10 min nəfər üçün nəzərdə tutulmuş tərəfdaş ölkələrdən mütəxəssislərin hazırlanması istiqamətində kurs təşkil etməyə hazırdır.

Azərbaycan və Çin sülh, dialoq və dövlətlərin suverenliyinə qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə sadiqdirlər

Bu gün dünya liderləri arasında siyasi güc nümayiş etdirən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin qarşılıqlı hörmət və humanizm əsasında beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və diplomatik əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş təşəbbüsləri dəstəkləyirlər. Prezident İlham Əliyev BKBY təşəbbüsünü ilk dəstəkləyənlərdən olub. Azərbaycan Prezidenti bütün sahələrdə, xüsusilə “yaşıl enerji” və nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı sahəsində istənilən dövlətlə əməkdaşlığı təqdir edir. Bu səbəbdəndə Azərbaycan bu gün Cənubi Qafqazda həyata keçirilən bir çox qlobal beynəlxalq layihələrin təşəbbüskarı və öncülüdür. Hər iki lider humanist dünya yartamaq üçün birgə səy göstərir. Onlar sülh, dialoq və dövlətlərin suverenliyinə qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə sadiqdirlər. Dünyanın 140-dan çox ölkə və regionunu əhatə edən “BKBY” dünya arenasında təkcə layihə yox, həm də qlobal təşəbbüsdür. İki il əvvəl Səmərqənddə Azərbaycan və Çin dövlət başçıları arasında baş tutan görüşdə Si Cinpin Azərbaycanla bağlı bəyanatlarında yüksək dostluq nümayiş etdirib. O xüsusilə Azərbaycan ilə Çin arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasının və Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının otuzuncu ildönümü münasibətilə Prezident İlham Əliyevi təbrik edib. Si Cinpin Azərbaycan ilə Çin arasında əlaqələrin strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıdığını və yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini bildirib. 

32 illik sağlam və sabit dinamika artan templə davam edir

Azərbaycan həmişə vahid Çinin tərəfdarı olub, Çin Xalq Respublikası isə hər zaman Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən ölkələrdən olub. Ölkələrimiz arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasından 32 il keçsə də, sağlam və sabit inkişaf dinamikası qorunub saxlanılır. Bu gün Azərbaycan Çinlə, demək olar ki, bütün istiqamətlərdə sıx əlaqələrə malikdir. Əgər 2018-ci ildə Çin Azərbaycanın 6-cı ticarət tərəfdaşı idisə, indi 4-cü iri ticarət tərəfdaşıdır. Məlumatlara əsasən Çinin 1995-ci ildən indiyədək Azərbaycana yatırdığı birbaşa investisiyanın həcmi 920 milyon dollara çatıb. Azərbaycanda isə bu göstərici, təqribən,  2 dəfə artıqdır. Azərbaycanda Çin investisiyalı 275 şirkət qeydiyyatdan keçib. “ACWA Power” şirkətinin “yaşıl enerji” ilə bağlı Azərbaycanda qurduğu stansiyanın texniki təminatının Çin şirkətləri tərəfindən həyata keçirilməsi Azərbaycan-Çin əməkdaşlığının daha da intensivləşdirib. Beləliklə, Azərbaycanla Çin arasında münasibətlər bu gün “Bir kəmər, bir yol” layihəsi və ticari-iqtisadi əlaqələrlə yanaşı, digər sahə və istiqamətlərdə də sürətlə inkişaf edir. Bu cür çoxsahəli əməkdaşlıq kontekstində Azərbaycan-Çin əlaqələri yeni mərhələyə keçir. Hazırda tarixi İpək Yolu üzərində yerləşən Azərbaycan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə  beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilir. Çin Xalq Respublikasının Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutları üzərində yerləşən ölkəmizlə əməkdaşlığa verdiyi əhəmiyyəttəqdirəlayiqdir. Tarixi İpək Yolundan başlanan bu münasibət, demək olar ki, bu gün bütün sahələrdə inkişaf edərək möhkəmlənir. 2022-ci ilin sentyabrında Səmərqənddə keçirilən Sammit zamanı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Çin Sədri Si Cinpin arasında keçirilən görüşdə ikitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafının istiqamətləri müəyyənləşdirilib. 2023-cü ilin əvvəlindən isə yüksək səviyyəli ikitərəfli mübadilələrin yeni dalğası başlayıb, qarşılıqlı səfərlər davam edib. Ölkə başçısı Çinin “China Media Group” media korporasiyasına verdiyi müsahibədə deyirdi: “Beynəlxalq gündəliyə aid təməl məsələləri götürsək görərik ki, bizim mövqelərimiz suverenlik, müstəqillik, ərazi bütövlüyü, digərlərinin daxili işlərinə qarışmamaq, iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərində mövqelərimiz üst-üstə düşür. Biz qarşılıqlı ticarətin həcminin artmasını görürük və böyük potensial xüsusilə göz qabağındadır. Ölkələrimizi gələcəkdə daha da birləşdirəcək meydana gələn yeni nəqliyyat marşrutlarını görürük. Bunun özü də regional təhlükəsizliyə və sabitliyə böyük töhfə olacaq”.Unutmaq olmaz ki, COVID-19 pandemiyası başlayan zaman peyvəndlərin ölkəmizə gətirilməsində Azərbaycana yardım edən yeganə ölkə Çin idi. 2022-ci ildə ölkələrimiz arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi əvvəlki illə müqayisədə 21 faizdən çox artıb. Ötən il Azərbaycandan Çinə ixrac olunan mal və məhsulların dəyəri 63,5 milyon dollar təşkil edib. Çindən Azərbaycana idxalın həcmi isə 1 milyard 556,2 milyon dollar olub. Beləliklə, Azərbaycana idxal olunmuş məhsulların 15,4 faizi Çinin payına düşüb və bu göstərici ilə Çin ikinci pillədə yer alıb. Ölkələrimiz arasında iqtisadi əlaqələr o cümlədən birgə əməkdaşlıq, icra olunan layihələr, Azərbaycanın Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünə qoşulması və Çinin paytaxtı Pekin şəhərində Azərbaycan Ticarət Evinin açılışı sayəsində daha da güclənib. Bundan əlavə, Azərbaycan Çin vətəndaşları üçün sadələşdirilmiş viza proseduru tətbiq edir.Ölkələrimiz, həmçinin informasiya sahəsində də sıx əməkdaşlıq edir. 20 ildir, AZƏRTAC ilə Sinxua agentlikləri arasında gündəlik olaraq qarşılıqlı xəbər, foto və video mübadiləsi həyata keçilir. Azərbaycan ilə Çin arasında iqtisadi əlaqələrlə yanaşı, mədəni əlaqələrdə uğurla inkişaf edir. 1995-ci ildə Pekindəməşhur Azərbaycan rəssamı Səttar Bəhlulzadənin əsərlərinin keçirilməsi, 2001-ci ildə Çinin Çücou şəhəri və Sumqayıt şəhərinin qardaşlaşması, 2008-ci ildə Pekində XXIX Yay Olimpiya Oyunları çərçivəsində “Azərbaycan günü”, 2011-ci ildə isə Çində Azərbaycan Mədəniyyəti Günləri 2012-ci ildə isə Azərbaycanda Çin Xalq Respublikasının Mədəniyyət Günləri təşkil olunub. Hazırda Azərbaycanda iki Konfutsi İnstitutu fəaliyyət göstərir. Ölkəmizdə Çin mədəniyyətinə və Çin dilinə maraq günü-gündən artmaqdadır. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının katibliyinin binasındaHeydər Əliyev Fondunun hədiyyəsi olan dahi şair Nizami Gəncəvinin büstünün nümayişi isə bizlər üçün böyük qürur mənbəyidir. Bu gün açıq-aydın görünür ki, iqtisadi və mədəni əlaqələrin qurulmasında, həmçinin “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin, eləcə də Orta Dəhliz strategiyasının həyata keçirilməsində Azərbaycan və Çin tərəfdaşlığı qovşaq və körpü rolunu oynayır.

Şəkildə: Heydər Əliyevin Çinə rəsmi səfərindən görüntü

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.07.2024)