İmran Verdiyev,

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi.

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi

Azərbaycan elminin tarixində elə şəxsiyyətlər var ki, onların adı yalnız müəyyən bir elmi sahə ilə deyil, bütövlükdə milli intellektual düşüncənin inkişafı ilə bağlıdır. Akademik Azad Xəlil oğlu Mirzəcanzadə də belə nadir simalardandır. Onun ömür yolu elmə sədaqətin, yorulmaz axtarışın, yüksək elmi məsuliyyətin və insan yetişdirmək amalının parlaq nümunəsidir.

Azad Mirzəcanzadə 29 sentyabr 1928-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, hələ gənc yaşlarından elmə böyük maraq göstərmiş, sonralar Azərbaycan neft elminin inkişafında müstəsna xidmətləri olan alimlərdən birinə çevrilmişdir. Onun elmi fəaliyyəti neft və qaz yataqlarının işlənməsi, neft-mədən mexanikası, hidrodinamika və tətbiqi mexanika kimi mühüm istiqamətləri əhatə etmişdir.

Lakin Mirzəcanzadənin böyüklüyünü yalnız elmi əsərlərinin sayı və ya irəli sürdüyü nəzəriyyələrlə ölçmək mümkün deyil. Onun əsas xidmətlərindən biri də elmi düşüncə mədəniyyətinin formalaşdırılması idi. O, elmə hazır cavabların məcmusu kimi deyil, daim sual verməyi, axtarmağı və şübhə etməyi tələb edən yaradıcı proses kimi yanaşırdı. Bu baxımdan onun elmi irsi yalnız neft sənayesi mütəxəssisləri üçün deyil, düşünən insan üçün də qiymətli məktəbdir.

Azad Mirzəcanzadə Azərbaycan neft elminin dünya elmi məkanında tanınmasında mühüm rol oynadı. Onun araşdırmaları nəzəri elmlə istehsalatın əlaqələndirilməsinə, mürəkkəb proseslərin riyazi və fiziki modellərlə öyrənilməsinə geniş imkanlar yaratdı. Alimin elmi fəaliyyəti göstərirdi ki, fundamental düşüncə ilə praktiki nəticə bir-birindən ayrı deyil; əsl elm onların vəhdətindən yaranır.

Onun şəxsiyyətinin başqa bir mühüm cəhəti müəllimliyi idi. Mirzəcanzadə yalnız elmi nəticələr əldə etməklə kifayətlənmirdi. O, yeni nəsil alimlərin yetişdirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verirdi. Tələbələrində sərbəst düşüncə, məsuliyyət, elmi dürüstlük və yeniliyə açıq olmaq kimi keyfiyyətlərin formalaşmasına çalışırdı. Buna görə də onun adı yalnız kitab və məqalələrdə deyil, yetişdirdiyi alimlərin elmi fəaliyyətində də yaşamaqdadır.

Mirzəcanzadə üçün elm həm də milli məsuliyyət idi. Azərbaycanın zəngin neft potensialının elmi əsaslarla öyrənilməsi və səmərəli istifadəsi onun fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edirdi. O, ölkənin təbii sərvətlərinə yalnız iqtisadi mənbə kimi deyil, elmi araşdırma və inkişaf üçün böyük imkan kimi yanaşırdı.

Bu gün Azərbaycan neft və qaz sənayesinin inkişafından, ölkəmizin elmi potensialından danışarkən Azad Mirzəcanzadənin xidmətlərini xatırlamamaq mümkün deyil. Onun ideyaları, elmi məktəbi və yetişdirdiyi mütəxəssislər zamanın sərhədlərini aşaraq bu gün də öz əhəmiyyətini qoruyur.

Alimin doğum günü yalnız görkəmli bir elm xadiminin dünyaya gəldiyi günü xatırlamaq deyil. Bu tarix həm də elmə verilən dəyəri, biliyin gücünü və gələcək nəsillərə ötürülən intellektual irsi düşünmək üçün bir fürsətdir.

Azad Mirzəcanzadənin adı Azərbaycan elminin yaddaşında xüsusi yer tutur. O, elmin zirvəsinə yüksəlməklə yanaşı, həmin zirvədən yeni nəsillərə yol göstərməyi bacaran alimlərdən idi. Onun həyat fəlsəfəsinin əsas qayəsi bir həqiqətdə ifadə oluna bilər: elm yalnız bilmək deyil, daha çox öyrənmək, düşündürmək və gələcəyə yol açmaqdır.

Bu gün onun doğum günü münasibətilə böyük alimin xatirəsini ehtiramla yad edir, Azərbaycan elminə bəxş etdiyi zəngin irsin qarşısında baş əyirik. Zaman keçir, nəsillər dəyişir, elmi problemlər yenilənir. Lakin həqiqi alimlərin yaratdığı fikir və elmi məktəb öz ömrünü onların ömründən daha uzun yaşayır.

Azad Mirzəcanzadənin ömrü də məhz belə ömürlərdəndir – elmə çevrilmiş ömür, biliyə çevrilmiş həyat və gələcəyə miras qalan fikir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.09.2026)