İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Bu, gerçəkmi yalanmıdır, ilahi?

Yalan mülkü talanmıdır, ilahi?

Olmaz olay olanmıdır, ilahi,

Mən Türkiyə torpağına gəlmişəm?

Qardaşımın ocağına gəlmişəm?

Mən bu yerə nə sərvətə, nə sana,

Nə şövkətə, nə şöhrətə, nə şana,

Nə camala, nə calala, nə cana,

Nə taca, nə ticarətə gəlmişəm,

Ziyarətə, ziyarətə gəlmişəm.

Vaxt olar ki, türk elləri ucalar,

Yağısından qisas deyil, tac alar.

Qarı düşmən, sarı düşmən qocalar,

Mən o günün düyününə gəlmişəm,

O düyünün bu gününə gəlmişəm.

Yolçu - Məcnun, vətən yolu - Leylidir,

Məcnun olsan, sağı, solu Leylidir,

Mən Məcnunam, Anadolu Leylidir

Mən Leylimi ziyarətə gəlmişəm,

Məcnun kimi məhəbbətə gəlmişəm.

Sabir Xəlil oğlu Əliyev 1935-ci il mayın 15-də Gürcüstanın Qarayazı rayonunun (indiki Qardabani bələdiyyəsi) Qaracalar kəndində anadan olub. 1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində filologiya fakültəsinin dil və ədəbiyyat şöbəsinə daxil olub. 1960-cı ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1961–1962-ci illərdə ikinci dəfə ADU-nun şərqşünaslıq fəkültəsində təhsil alıb

Oranın ərəb tərcüməçiliyi şöbəsini də fərqlənmə diplomu ilə bitirib.  7 ildən artıq (1960-cı ilin sentyabrından 1967-ci ilin dekabrına kimi) Azərbaycan SSR Elmələr Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda kiçik elmi işçi olub. 1966-cı ildə "Klassik Azərbaycan şeirinin şəkilləri" mövzusunda namizədlik, 1990-cı ildə isə "Füzulinin ədəbi-nəzəri görüşləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.

1967-ci ildən ömrünün axırına kimi Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunda (daha sonra Universitet) işləyib, Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasının professoru olub. Sabir Xəliloğlu ömrünün dünya ilə haqq-hesab çəkdiyi, elmlə məşğul olduğu dövrünü Azərbaycan-türk şeirinin tacidarı, dahi şairimiz Füzulinin tədqiqinə həsr edib.

Məhəmməd Füzulinin yaradıcılığını tədqiq edənlərin, eləcə də onunla maraqlananların qeyd etdiyinə görə, Füzuli yaradıcılığının bütöv poetik sistem kimi tədqiqi görkəmli yazıçı və tədqiqatçı Mir Cəlaldan sonra füzulişünas Sabir Əliyevin adı ilə bağlıdır. "Füzulinin poetikası" (Bakı, 1986) əsərinə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, professor Kamal Talıbzadə yüksək rəy verib.

Görkəmli füzulişünas, mərhum Sabir Əliyevin "Füzuli ədəbi estetikası" (Bakı, 2004) monoqrafiyasına nəzər yetirirən filologiya elmləri doktoru Vaqif Yusifli bildirir ki, "iki fəsildən ibarət olan bu monoqrafiyanın təkcə yarımbaşlıqlarının adlarını xatırlamaq kifayətdir ki, Füzulinin elmi-nəzəri fikirlərinin, bu gün üçün də əhəmiyyətli olan tənqidi mülahizələrinin "nəhəng fikir buketi" ilə tanış olaq. Fikrimizcə, Azərbaycan füzulişünaslığında bu mövzu tam və sistemli şəkildə məhz Sabir müəllimin həmin tədqiqatında öz dolğun ifadəsini tapıb."

Sabir Xəliloğlu Füzulini bildiyi qədər Qazi Bürhanəddini, Nəsimini, Həbibini, Xətaini, Seyid Əzim Şirvanini, Nəbatini, Zakiri, Sabiri də gözəl bilirdi. Elmi işlə yanaşı şeirlər də yazıb. Şeir yaradıcılığına 1949-cu ildən başlayıb. Sabir Xəliloğlunun şifahi xalq ədəbiyyatının ən çətin növlərindən olan gəraylısı, təcnisi, iki başlı təcnisi, divanisi, farsca qəzəli də vardır. 2007-ci il mayın 14-də dünyasını dəyişib. Doğma kəndi Qaracalarda dəfn olunub.

Kitabları:

- Füzulinin poetikası

- Füzuli (nəzəri-bədii düşüncələr)

- Füzuli ədəbi estetikası

- Füzuli qəzəlləri şərhi. Dörd cilddə: I cild 1–50-ci qəzəllər

- Füzuli qəzəlləri şərhi. Dörd cilddə: II cild 51–130-cu qəzəllər

- Füzuli qəzəlləri şərhi. Dörd cilddə: III cild 131–210-cu qəzəllər

- Füzuli qəzəlləri şərhi. Dörd cilddə: IV cild 211–292-ci qəzəllər

- Füzuli sözü

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.05.2026)