“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi
“Gizli qalan tarix” rubrikasında Birinci Qarabağ müharibəsindən danışacağıq. Daha dəqiqi - Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistanın apardığı hərbi təcavüzün təkcə yerli qüvvələrlə deyil, həm də beynəlxalq səviyyəli muzdlu qruplaşmaların və xarici hərbi dəstəyin iştirakı ilə müşayiət olunması barədə.
Tarixi faktlar sübut edir ki, Dağlıq Qarabağ ərazisində Ermənistan ordusu ilə çiyin-çiyinə Moskvaya tabe olan “366-cı motoatıcı alay” və Yaxın Şərqin radikal erməni qruplaşmaları döyüşürdü.
Muzdlu qatillərin izi
Suriya, Livan və Fransadan gəlmiş erməni mənşəli muzdlulardan ibarət *“Arabo” batalyonu* müharibənin ən qanlı cinayətlərində iştirak etmişdir. Bu qruplaşma xüsusi amansızlığı ilə fərqlənirdi. Təqdim olunan arxiv fotosu bu amansızlığın bariz nümunəsidir: fotoda dinc azərbaycanlı əsir, güllələnməzdən bir neçə dəqiqə əvvəl silahlıların nəzarəti altında özünə qəbir qazmağa məcbur edilir. Bu tip hərəkətlər Cenevrə konvensiyalarının və beynəlxalq hüququn ağır şəkildə pozulması, birbaşa hərbi cinayət idi.
Fotoda əsirin üzərində dayanan şəxs "Arabo" batalyonunun komandiri, sonradan general rütbəsi alacaq *Manvel Yeqiazaryandır*. Lakin onun və onun kimilərin "qəhrəmanlıq" obrazı illər sonra Ermənistanın daxili siyasi çöküşü ilə darmadağın oldu.
Ermənistanın hərbi elitasında kök salmış bu tip fiqurlar – xüsusilə Manvel Qriqoryan kimi şəxslər (oxşar cinayətlərlə tanınan digər general) – sonradan öz ölkələrində böyük rüsvayçılıqla üzləşdilər. Müharibə dövründə dinc insanlara divan tutan bu şəxslərin, dinc dövrdə öz əsgərlərinin ruzisini, xalqın ordusuna göndərdiyi yardımları və ərzaq konservlərini ("tüşonka") mənimsədiyi üzə çıxdı. Bu səbəbdən Ermənistan cəmiyyəti onlara nifrətlə “tüşonka generalı” ləqəbini verdi.
Tarixi nəticə
Bu faktlar göstərir ki, Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistanın "milli azadlıq hərəkatı" adı altında təqdim etdiyi fəaliyyət, əslində muzdlu terrorçuların, hərbi cinayətkarların və korrupsiyalaşmış generalların əli ilə həyata keçirilən işğalçılıq siyasəti idi. Fotodakı əsirin taleyi və ona işgəncə verən generalın sonrakı rəzil aqibəti, tarixin özünəməxsus ədalətinin təzahürüdür.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.04.2026)
