“Maraqlı söhbətlər”də çətənə mövzusu Featured

Nemət Tahir, 

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

 

Norveçdə yerləşən Svalbard Qlobal Toxum Anbarında (Svalbard Global Seed Vault) 21 500 növə yaxın çətənə çeşidinin və toxumlarının  saxlanılırdığını bilirdinizmi?

 

Çətənədən 1000-dən çox məhsul və hətta yanacaq hazırlana bilər. Düzgün saxlanılarsa, çətənə toxumu 30 ildən sonra da cücərərək məhsul verə bilər.

* Bir hektar çətənə 25 hektar meşə sahəsi qədər oksigen verir.

* Bir hektar çətənədən 4 hektar ağacdan alınan qədər kağız əldə etmək olar. Çətənədən kağız hazırlamaq hər il milyonlarla hektar meşə sahəsini xilas edə bilər.

* Çətənədən 8 dəfə kağız hazırlandəğı halda , ağacdan isə cəmi 3 dəfə kağız hazırlamaq olar.

* Çətənə 4 aya, ağac 20-50 ilə bitir.

* Çətənənin çiçəyi əsl radiasiya tələsidir.

* Çətənə dünyanın istənilən yerində yetişdirilə bilər və çox az suya ehtiyacı var.

Bundan əlavə, həşəratlara qarşı özünü qoruya bildiyi üçün aqrokimyəvi qulluğa ehtiyac duymur.

* Çətənə toxuculuqda geniş istifadə edilərsə, aqrokimya sənayesi tamamilə yox ola bilər.

* Çətənə kəndir, ip, çanta, ayaqqabı, papaq hazırlamaq üçün ideal bitkidir.

* QİÇS və xərçəngli xəstələrin müalicəsində çətənə ağrıların azalmasına səbəb olur.

Revmatizm, ürək xəstəlikləri, epilepsiya, astma, mədə xəstəlikləri, yuxusuzluq, psixi pozğunluqlar, onurğa xəstəlikləri və s. kimi 250 xəstəlikdə istifadə olunur.

* Çətənə toxumlarının zülal dəyəri çox yüksəkdir və tərkibində olan yağ turşusu təbiətin başqa heç bir yerində yoxdur.

* Çətənə istehsalı soyadan daha ucuzdur.

* Çətənə ilə qidalanan heyvanların hormon əvəzlənməsinə ehtiyacı yoxdur.

* Bütün plastik məhsullar çətənədən hazırlana bilər və çətənə plastikini isə yenidən təbiətə qaytarmaq olar.

* Əgər avtomobilin kuzovu çətənədən hazırlanırsa, o, poladdan 10 dəfə möhkəm olar.

* Binaların izolyasiyası üçün də istifadə oluna bilər, möhkəm, ucuz və elastikdir.

* Çətənədən hazırlanan sabun və kosmetika suyu çirkləndirmir, ona görə də ekoloji cəhətdən tam təmizdir.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(19.11.2026)

 

 

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.