İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
BU GÜN AKTYORUN ANADAN OLMASININ 105-Cİ İLDÖNÜMÜDÜR
Çarlz Bronson (Charles Bronson) — Amerika kino tarixinin ən məşhur aktyorlarından biri, xüsusilə döyüş, kriminal, vestern və triller filmlərində yaratdığı sərt, cəsarətli və qətiyyətli obrazlarla tanınan aktyordur. O, Hollivudun klassik dövrünün ən yaddaqalan simalarından biri hesab edilir. Bronson əsasən az danışan, soyuqqanlı, güclü xarakterli və ədaləti öz əlləri ilə bərpa etməyə çalışan personajları canlandırıb. Xüsusilə Death Wish film seriyasındakı rolu ona dünya şöhrəti qazandırıb.
Çarlz Bronson 3 noyabr 1921-ci ildə ABŞ-ın Pensilvaniya ştatının Erenfeld (Ehrenfeld) şəhərində anadan olub. Onun əsl adı Çarlz Dennis Buçinski (Charles Dennis Buchinsky) idi. Ailəsi litva mənşəli olub. Atası Valter Buçinski kömür mədənində işləyirdi, anası Meri isə evdar qadın olub. Bronson 15 uşaqlı ailənin 11-ci övladı olub. Ailəsi maddi baxımdan çətin vəziyyətdə yaşayıb. Uşaqlıq illəri yoxsulluq içində keçən aktyor erkən yaşlarından işləməyə məcbur olub.
Atasının ölümündən sonra ailəyə kömək etmək üçün qardaşları ilə birlikdə kömür mədənində işləyib. Bu təcrübə onun həyatında dərin iz buraxıb. İkinci Dünya müharibəsi başlayanda hərbi xidmətə çağırılıb. ABŞ Ordusunun Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edib və B-29 bombardmançı təyyarəsinin heyətində pulemyotçu olub. Müharibədən sonra incəsənətə maraq göstərərək rəssamlıqla məşğul olub, daha sonra aktyorluq təhsili almağa başlayıb.
Müharibədən sonra Bronson aktyorluq sahəsində özünü sınamaq qərarına gəlib. İlk vaxtlarda müxtəlif teatr kollektivlərində çalışıb və kiçik rollar alıb. 1951-ci ildə You're in the Navy Now filmi ilə kino fəaliyyətinə başlayıb. İlk illərdə əsasən ikinci dərəcəli və bəzən mənfi obrazları canlandırıb. Güclü fiziki görünüşü, ciddi sifət ifadəsi və özünəməxsus aktyorluq tərzi onu döyüş və kriminal filmlər üçün uyğun aktyora çevirib. 1950-ci illərdə iştirak etdiyi filmlər arasında bunlar xüsusi qeyd olunur:
1950-ci illərdə çəkildiyi filmlər:
· The Mob (1951) – (Quldur dəstəsi)
· House of Wax (1953) – (Mum fiqurları muzeyi)
· Apache (1954) – (Apaçi)
· Vera Cruz (1954) – (Verakruz)
· Run of the Arrow (1957) – (Oxun yolu)
· Machine-Gun Kelly (1958) – (Pulemyotçu Kelli)
1958-ci ildə çəkildiyi Machine-Gun Kelly filmində baş rolu ifa etməsi onun karyerasında mühüm mərhələ olub. 1960-cı illər Bronsonun kino karyerasında yüksəliş dövrü hesab olunur. O, bir sıra məşhur rejissorlarla əməkdaşlıq edərək beynəlxalq tamaşaçıların diqqətini cəlb edib.
Ən məşhur filmləri:
· The Magnificent Seven (1960) – (Möhtəşəm yeddilik)
· The Great Escape (1963) – (Böyük qaçış)
· The Dirty Dozen (1967) – (Çirkli on ikilik)
· Once Upon a Time in the West (1968) – (Qərbdə bir zamanlar)
The Magnificent Seven (1960)
Bu vestern filmində Bernardo O'Reyli obrazını canlandırıb. Film yeddi silahlı döyüşçünün kənd sakinlərini quldurlardan qorumaq üçün mübarizəsindən bəhs edir.
The Great Escape (1963)
Bronson filmdə Denni Velinski obrazını yaradıb. Film İkinci Dünya müharibəsi zamanı alman əsir düşərgəsindən qaçmağa çalışan hərbçilərin hekayəsini danışır.
The Dirty Dozen (1967)
Müharibə mövzusunda çəkilmiş bu məşhur filmdə Cozef Vlodarski obrazını canlandırıb. Film təhlükəli hərbi tapşırıq üçün seçilən məhbuslardan ibarət dəstənin fəaliyyətini əks etdirir.
Once Upon a Time in the West (1968)
İtalyan rejissor Serco Leonenin çəkdiyi bu vestern film Bronsonun ən yaddaqalan işlərindən biridir. O, filmdə Harmonica ləqəbli sirli silahlı şəxsi canlandırıb. Bu obraz aktyorun beynəlxalq şöhrətinin artmasına böyük töhfə verib.
1970-ci illərdə Bronson artıq beynəlxalq səviyyədə tanınan kino ulduzuna çevrilib. Bu dövrdə onun çəkildiyi xeyli film var.
1970-ci illərdə çəkildiyi filmlər:
· The Valachi Papers (1972) – (Valaki sənədləri)
· The Mechanic (1972) – (Mexanik)
· Chino (1973) – (Çino)
· Mr. Majestyk (1974) – (Cənab Majestik)
· Death Wish (1974) – (Ölüm arzusu)
· Hard Times (1975) – (Çətin günlər)
· From Noon Till Three (1976) – (Günortadan saat üçədək)
· Breakheart Pass (1975) – (Qırıqürək aşırımı)
Xüsusilə TheMechanicfilmindəkiArturBişopobrazı onunaktyorluqfəaliyyətində xüsusiyertutur. Burada o, peşəkar muzdlu qatil rolunu oynayır.
1974-cü ildə ekranlara çıxan Death Wish Bronsonun ən məşhur filmlərindən biridir. Filmdə aktyor Pol Kersi (Paul Kersey) adlı memarı canlandırıb. Ailəsinə qarşı törədilən ağır cinayətdən sonra o, cinayətkarlara qarşı mübarizəyə başlayıb. Filmin uğurundan sonra onun davamı olan digər ekran əsərləri də çəkilib:
Death Wish film seriyası:
· Death Wish (1974) – (Ölüm arzusu)
· Death Wish II (1982) – (Ölüm arzusu 2)
· Death Wish 3 (1985) – (Ölüm arzusu 3)
· Death Wish 4: The Crackdown (1987) – (Ölüm arzusu 4: Cəza tədbiri)
· Death Wish V: The Face of Death (1994) – (Ölüm arzusu 5: Ölümün üzü)
Bu filmlər Bronsonun sərt və qisasçı qəhrəman obrazını kino tarixində möhkəmləndirdi. Çarlz Bronson uzun kino fəaliyyəti ərzində bir sıra mükafat və fəxri adlara layiq görülüb. 1972-ci ildə Qızıl Qlobus mükafatlarında World Film Favorites kateqoriyasında qalib olub. 1980-ci ildə Hollivud Şöhrət Xiyabanında ulduzla təltif edilib. Karyerası ərzində 150-dən çox film və televiziya layihəsində iştirak edib.
Çarlz Bronson 30 avqust 2003-cü ildə ABŞ-ın Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində 81 yaşında vəfat edib. Ömrünün son illərində sağlamlıq problemləri ilə üzləşib. Ölüm səbəbləri arasında ağciyər xərçəngi, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi və tənəffüs çatışmazlığı göstərilir. Onun vəfatı Hollivud kinosu üçün böyük itki idi.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
