Nemət Tahir,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi
“Mənim iki yolum var idi. Birinci yol, dövlətin sərvətini oğurlamaqla dostlarımı və ailəmin adını nüfuzlu “Forbes” yurnalının siyahısına salmaq və xalqımı taleyin ümidinə buraxmaq idi. İkincisi, xalqıma xidmət etmək və ölkəni dünyanın ən yaxşı 10 ölkəsi sırasına daxil etmək idi. Mən ikinci yolu seçdim.”
Bu sözıər Sinqapuru 30 il idarə edmiş Li Kuan Yuya məxsusdur. Li Kuan Yu adı dünya siyasəti tarixinə əbədi həkk olunmuş bir insandır. O, müasir Sinqapurun memarı, kiçik, kasıb və idxaldan asılı bir dövləti dünyanın ən çiçəklənən və texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş mərkəzlərindən birinə çevirməyi bacaran insan adlanır. Bir neçə onillik hakimiyyəti ərzində o, bütün bəşəriyyətə intizamın, dürüstlüyün və uzaqgörənliyin bütün bir ölkəni necə dəyişdirə biləcəyini nümayiş etdirdi.
Li Kuan Yu Baş nazir olanda Sinqapur çətin vəziyyətdə idi: təbii sərvətlərin olmaması, işsizlik, cinayətkarlıq və korrupsiyanın yüksək səviyyəsi. Ölkə içməli suyu belə xaricdən alırdı. Lakin Sinqapur möcüzəsinin hekayəsi məhz bu xarabalıqlardan başladı. Bu gün Sinqapur nizam-intizamın, qanunun və iqtisadi sabitliyin hökm sürdüyü və həyat səviyyəsinin Asiyada ən yüksək səviyyədən biri hesab edildiyi bir ölkədir.
Li Kuan Yu ilə tez-tez əlaqələndirilən prinsiplərdən biri qanunun hər kəs üçün eyni olması idi. Bu məşhur sitat ona məxsusdur: "Korrupsiyanı məğlub etmək istəyirsinizsə, dostlarınızı və ailənizi həbsxanaya göndərməyə hazır olmalısınız." Onun üçün korrupsiya ilə mübarizə effektiv bir dövlət qurmağın vacib bir hissəsi idi.
Onun rəhbərliyi dövründə məmurların hərəkətlərinin monitorinqinə və sui-istifadə hallarının qarşısının alınmasına diqqət yetirilirdi. İstintaqlar hətta yüksək vəzifəli dövlət qulluqçularını da əhatə edə bilərdi. Korrupsiyaya qarşı mübarizə mexanizmləri və dövlət qulluqçularının maliyyə fəaliyyətinə ciddi nəzarət əsas rol oynadı. Əgər bir məmurun xərcləri rəsmi gəlirlərindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənirsə, bu, istintaq üçün əsas ola bilər. Bu yanaşma qanunsuz varlanma vasitələrinin cəlbediciliyini azaltmaq məqsədi daşıyırdı.
"Uşaqlarımıza düşünməyi öyrətmək çox vacib idi", - deyə Li Kuan Yu bildirirdi. O, ölkənin sərvətinin neftdə və ya qızılda deyil, vətəndaşlarının zehnində olduğunu başa düşürdü. Buna görə də təhsil sisteminə xüsusi diqqət yetirildi. İngilis dilinə, intizama, mühəndislik və texniki elmlərə üstünlük verirdi.
Nəticədə yeni nəsil Sinqapurlular qlobal əmək bazarında rəqabətədavamlı oldular. Gənc mütəxəssislər xarici şirkətlərdən dərs aldılar və sonra öz startaplarını və texnologiya şirkətlərini yaratdılar. Bu gün Sinqapur İT və innovasiya sahəsində qlobal liderdir.
Li Kuan Yu başa düşürdü ki, dövlət müəssisələri yalnız bürokratlar tərəfindən deyil, peşəkarlar tərəfindən idarə olunarsa, gəlirli ola bilər. Bunun nəticəsi olaraq, Sinqapur Hava Yolları kimi nəhənglər - qüsursuz xidməti və düşünülmüş rahatlığı ilə tanınan bir aviaşirkət yaranır. Bu brend Sinqapurun simvoluna və keyfiyyətin və müştəriyə hörmətin milli ideyaya çevrilə biləcəyinə dair bir nümunəyə çevrildi.
Enerji, nəqliyyat və telekommunikasiya sahələrində digər müəssisələr də oxşar şəkildə yaradıldı. Onların hamısı bürokratiya naminə deyil, səmərəlilik və milli inkişaf naminə işləyirdi.
Otuz illik hakimiyyəti dövründə Li Kuan Yu Sinqapuru "üçüncü dünya ölkəsindən" ən inkişaf etmiş və ən hörmətli millətlərdən birinə çevirdi. O, təkcə güclü iqtisadiyyat deyil, həm də intizam, ədalət və zəhmətkeşlik mədəni kodeksini geridə qoydu. Bu gün Sinqapur təmizliyin, nizamın və ağıllı idarəetmənin simvoludur, sağlam siyasətin bir millətin taleyini necə dəyişdirə biləcəyinin bir nümunəsidir. Li Kuan Yu bir çox dünya lideri üçün ilham mənbəyinə çevrildi. Onun metodları universitetlərdə öyrənilir və ideyaları inkişaf və rifah uğrunda mübarizə aparan ölkələr üçün aktual olaraq qalır. Təsadüfü deyildir ki, bir vaxtlar dünyanın ən böyük və iqtisadi cəhətdən geridə qalmış ölkəsi olan Çin məhz Sinqapur medodundan istifadə edərək, dünyanın ən inkişaş etmiş ölkəsinə çevrilmişdir.
Bu gün Sinqapur Cənub-Şərqi Asiyada elm və yüksək texnologiyalar sahəsində lider, Nyu-York və Londondan sonra dünyanın üçüncü ən böyük qlobal maliyyə mərkəzi, neft və neft məhsullarının emalı və satışına görə dünyada 3-cü, eləcə də dünyanın ən böyük ticarət limanı və dünyanın ən təmiz ölkələrindən biri kimi tanınır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.09.2026)
