İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Dünyaşöhrətlilərdəndoğum günü bugünə təsadüf edənlərdən daha birini seçdim -JamesAlanMcPherson(CeymsAlanMakferson).
O, 73 il yaşamış(1943–2016) amerikalı yazıçı, esseist, qısahekayələrmüəllifivə ədəbiyyatprofessoruidi. O, xüsusilə afro-amerikalı insanların həyatını, irqi münasibətləri, yoxsulluğu, sosial ayrı-seçkiliyi və insanın cəmiyyət içində öz yerini axtarmasını ədəbiyyatında araşdırması ilə tanınırdı.
Ceyms Alan Makferson 16 sentyabr 1943-cü ildə ABŞ-ın Corciya ştatının Savannah şəhərində anadan olub. Atası Ceyms Alan Makferson Corciyada ilk afro-amerikalı elektrik ustalarından biri idi. Makferson irqi ayrı-seçkiliyin hələ güclü olduğu bir dövrdə böyüyüb. O, Morris Brown College-də təhsil alıb, daha sonra Harvard Universitetində hüquq, ardınca isə Ayova Universitetində yaradıcı yazıçılıq üzrə təhsil alıb.
Gəncliyindən ədəbiyyata böyük maraq göstərən Makferson qısa hekayələr yazmağa başlayıb. Onun ilk mühüm uğurlarından biri “Gold Coast” hekayəsi olub; əsər 1965-ci ildə Atlantic Monthly Firsts mükafatını qazanıb.
Ən məşhur əsəri —
“Elbow Room”
Makfersonun yaradıcılığında ən mühüm əsər “Elbow Room” adlı hekayələr toplusudur. Kitab 1977-ci ildə nəşr olunub və 12 qısa hekayədən ibarətdir. Əsərlərdə müxtəlif afro-amerikalı insanların həyatı, münasibətləri, sosial problemləri və cəmiyyətdə qarşılaşdıqları ziddiyyətlər təsvir olunur
1978-ci ildə “Elbow Room” Ceyms Alan Makfersona Bədii ədəbiyyat üzrə Pulitzer mükafatını qazandırıb. O, bu mükafatı qazanan ilk afro-amerikalı yazıçı olub. Pulitzer münsifləri kitabı insan təbiətinə qarşı “möhkəm zəka və mərhəmət” nümayiş etdirdiyinə görə yüksək qiymətləndiriblər.
Makferson əsasən qısa hekayələri və esseləri ilə tanınırdı. Onun mühüm əsərləri arasında:
- “Hue and Cry” — ilk hekayə toplusu
- “Elbow Room” — Pulitzer qazanan hekayələr toplusu
- “Railroad” — Amerika mədəniyyətində qatarların və dəmir yollarının yeri haqqında əsər
- “Crabcakes: A Memoir” — xatirə kitabı
- “A Region Not Home: Reflections on Exile” — sürgün, aidiyyət və Amerika kimliyi mövzularına həsr olunmuş esse kitabı
- “Fathering Daughters” — ata-qız münasibətlərinə həsr olunmuş toplu.
Pulitzerdən başqa Makferson Guggenheim Fellowship, MacArthur Fellowship kimi nüfuzlu mükafat və təqaüdlərə layiq görülüb. 1995-ci ildə American Academy of Arts and Sciences üzvü seçilib. 1981-ci ildə MacArthur Fellowship alan ilk qrup sənətçilər arasında olması da onun Amerika ədəbiyyatındakı nüfuzunu göstərir. Ceyms Alan Makferson 27 iyul 2016-cı ildə Ayova ştatının Ayova-Siti şəhərində vəfat edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(16.09.2026)
