İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Dayanın hesablayım, görüm bu gün Hötenin neçə illiyidir.
277!
Yohan Volfqanq fon Höte 28 avqust 1749-cu ildə Frankfurt şəhərində anadan olub. O, alman klassik ədəbiyyatının formalaşmasında müstəsna rol oynayıb və dünya ədəbiyyatının ən təsirli simalarından biri hesab olunur.
Höte gənc yaşlarından ədəbiyyata böyük maraq göstərib.
Hüquq təhsili alsa da, onun əsas maraq dairəsi ədəbiyyat, fəlsəfə, incəsənət, təbiətşünaslıq və insan psixologiyası olub. Onun yaradıcılığında insanın daxili dünyası, sevgi, azadlıq, mənəvi axtarış, həyatın mənası və insanın özünü dərk etməsi mühüm yer tutur.
Ən məşhur əsəri — «Faust»
Hötenin dünya ədəbiyyatına ən böyük töhfəsi «Faust» əsəridir. Əsərin baş qəhrəmanı Faust sonsuz bilik və həyatın dərin mənasını axtaran bir alimdir. O, öz arzularına çatmaq üçün Mefistofellə müqavilə bağlayır. «Faust» sadəcə şeytanla müqavilə bağlayan bir insanın hekayəsi deyil. Əsərin mərkəzində insanın daim axtarması, səhv etməsi, arzulaması və öz həqiqətini tapmağa çalışması dayanır.
Höte «Faust» üzərində uzun illər işləyib və əsərin müxtəlif hissələrini həyatının müxtəlif dövrlərində tamamlayıb.
Digər məşhur əsərləri
- «Gənc Verterin iztirabları» — Hötenin şöhrətini bütün Avropaya yayan roman.
- «Faust» — onun ən böyük fəlsəfi-dramatik əsəri.
- «Vilhelm Meysterin təhsil illəri»
- «Qərb-Şərq divanı»
- «İfigeniya Tavridada»
- «Torquato Tasso»
- «Prometey»
«Gənc Verterin iztirabları»
1774-cü ildə nəşr olunan bu əsər Avropada böyük rezonans yaradıb. Romanda qarşılıqsız sevginin insan ruhunda yaratdığı iztirablar təsvir olunur. Əsər Hötenin gənclik dövründəki Sturm und Drang — «Fırtına və təzyiq» ədəbi hərəkatının mühüm nümunələrindən biridir.
Höte və Şiller
Hötenin həyatında alman dramaturqu və şairi Fridrix Şiller xüsusi yer tutur. Onların dostluğu alman klassik ədəbiyyatının ən məhsuldar əməkdaşlıqlarından birinə çevrilib. İki böyük sənətkar birlikdə alman ədəbiyyatında Veymar klassisizmi adlandırılan mühüm ədəbi-mədəni mərhələnin inkişafına böyük təsir göstərdilər.
Hötenin maraq dairəsi yalnız ədəbiyyat deyildi
Höte çoxşaxəli şəxsiyyət idi. O, botanika, geologiya, anatomiya, optika və rəng nəzəriyyəsi ilə də məşğul olub. Təbiəti müşahidə etməsi onun dünyagörüşünün mühüm hissəsinə çevrilib. Bu baxımdan Höteni yalnız «şair» adlandırmaq onun şəxsiyyətini tam əhatə etmir. O, ədəbiyyatçı, mütəfəkkir, tədqiqatçı və dövlət xadimi kimi fəaliyyət göstərmiş universal düşüncə adamı olub
Hötenin ədəbi irsi
Hötenin yaradıcılığı XIX və XX əsr Avropa ədəbiyyatına güclü təsir göstərib. Onun əsərlərində romantizm, klassisizm, fəlsəfə və humanizm bir-biri ilə qovuşur. Höte üçün insan hazır həqiqətlərin sahibi deyil — həqiqəti axtaran varlıqdır. Məhz buna görə onun əsərləri yüzillər keçməsinə baxmayaraq, insanın daxili dünyası haqqında danışmağa davam edir.
Hötenin yaradıcılığını bir cümlə ilə ifadə etsək:
O, insanın dünyanı deyil, əvvəlcə öz daxilindəki dünyanı fəth etmək mübarizəsini yazan böyük mütəfəkkir idi.
Dahi ədib 22 mart 1832-ci ildə Veymar şəhərində vəfat edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(28.08.2026)
