İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Hollivudaktyorlarındanbütünzamanlardadünyadaən çox sevilən bəlkə də Robert De Nirodur. “Bir dəfə Amerika” qanqster filmi ilə parlayan aktyor sənətdə mükəmməlliyin parlaq nümunəsidir.

Robert De Niro dünya kinosunun ən nüfuzlu və təsirli aktyorlarından biri hesab edilir. Xüsusilə “Taxi Driver”, “Raging Bull”, “The Godfather Part II”, “Goodfellas”, “Casino”, “Heat” və “The Irishman” kimi filmlərdə yaratdığı obrazlarla tanınır. O, aktyor olmaqla yanaşı, prodüser və rejissor kimi də fəaliyyət göstərib.

Robert Anthony De Niro Jr. 17 avqust 1943-cü ildə Nyu-York şəhərinin Manhetten ərazisində anadan olub. Atası Robert De Niro Sr. rəssam, anası Virginia Admiral isə rəssam və şair idi. De Niro sənət mühiti ilə əhatə olunmuş ailədə böyüyüb. Atasının tərəfdən italyan mənşəyi ilə yanaşı, irland, ingilis, holland, alman və fransız kökləri də var.

Uşaqlıqdan aktyorluğa maraq göstərən De Niro gənc yaşlarında teatr sənətinə yönəlib. O, Stella Adler Conservatory və American Workshop kimi aktyorluq məktəblərində təhsil alıb. Onun aktyor kimi formalaşmasında teatr təhsili və xarakter üzərində ciddi işləmək üsulu mühüm rol oynayıb.

De Niro ilk dövrlərdə kiçik rollarda çıxış edib. Onun karyerasında 1973-cü il xüsusi əhəmiyyət daşıyıb. Həmin il “Bang the Drum Slowly” filmi ilə daha geniş auditoriyanın diqqətini çəkib. Eyni zamanda Martin Scorsese ilə ilk dəfə “Mean Streets” (1973) filmində işləməsi onun karyerasında dönüş nöqtəsi olub. De Niro ilə Scorsese arasında yaranan əməkdaşlıq sonrakı onilliklər ərzində kino tarixinin ən məşhur rejissor-aktyor tərəfdaşlıqlarından birinə çevrilib.

De Nironun böyük beynəlxalq uğurlarından biri “The Godfather Part II” (1974) filmi olub. O, filmdə gənc Vito Corleone obrazını canlandırıb. Maraqlıdır ki, obrazın yaşlı versiyasını Marlon Brando yaradıb. De Niro Vito Corleoneni sadəcə mafiya başçısı kimi deyil, onun keçmişini, ailəsini, qorxularını və hakimiyyətə yüksəlişini göstərən mürəkkəb xarakter kimi təqdim edib. Bu rol ona Ən yaxşı ikinci plan aktyoru nominasiyasında Oskar qazandırıb. Beləliklə, De Niro “The Godfather” dünyasının ən mühüm aktyorlarından birinə çevrilib.

“Taxi Driver” (1976) De Nironun yaradıcılığında ən mühüm filmlərdən biridir. Martin Scorsesenin çəkdiyi filmdə De Niro Travis Bickle adlı taksi sürücüsünü canlandırıb. Travis cəmiyyətdən uzaqlaşmış, tənha, psixoloji baxımdan getdikcə daha çox gərginləşən bir insandır. De Niro bu obrazın daxili dünyasını əsasən mimika, susqunluq, baxış və bədən dili ilə göstərib. Film De Nironun aktyorluq üslubunun ən parlaq nümunələrindən hesab olunur. O, bu roluna görə Ən yaxşı aktyor Oskarına namizəd olub. “Taxi Driver” həmçinin onun Martin Scorsese ilə əməkdaşlığını daha da möhkəmləndirib.

De Nironun aktyor kimi zirvələrindən biri “Raging Bull” (1980) filmidir. Filmdə o, real həyatda yaşamış boksçu Jake LaMotta obrazını canlandırıb. Bu rol üçün De Niro obrazın fiziki və psixoloji dünyasına son dərəcə ciddi hazırlaşıb. Filmdə LaMottanın gənc, atletik dövründən sonrakı kökəlmiş yaşlarına keçidi göstərilib. De Nironun aktyorluğu o qədər güclü idi ki, Jake LaMottanın qəzəbi, qısqanclığı, özünəinamı, zorakılığı və daxili tənhalığı tamaşaçıya çox real görünüb. Nəticədə De Niro 1981-ci ildə “Raging Bull” filmi ilə Ən yaxşı aktyor Oskarını qazanıb. Bu rol onun karyerasının simvollarından birinə çevrilib.

Robert De Niro ilə Martin Scorsese əməkdaşlığı kino tarixində xüsusi yer tutur.

Onların birlikdə işlədiyi əsas filmlər:

Mean Streets (1973)

Taxi Driver (1976)

Raging Bull (1980)

The King of Comedy (1982)

Goodfellas (1990)

Cape Fear (1991)

Casino (1995)

The Irishman (2019)

Killers of the Flower Moon (2023)

Bu əməkdaşlığın maraqlı tərəfi odur ki, De Niro Scorsesenin filmlərində çox vaxt cəmiyyətin qaranlıq tərəfləri ilə üz-üzə qalan mürəkkəb, ziddiyyətli və bəzən təhlükəli insanları canlandırıb.

“Goodfellas” (1990) mafiya mövzusunda çəkilmiş ən məşhur filmlərdən biridir. De Niro burada Jimmy Conway obrazını canlandırıb. Jimmy ağıllı, soyuqqanlı və təhlükəli kriminal fiqurdur. De Niro obrazı çox böyük emosional nümayişlə deyil, daha çox sakit davranış, baxış və təmkin vasitəsilə qurur. Filmdə onunla birlikdə Ray Liotta və Joe Pesci də baş rollarda çıxış ediblər.

“Cape Fear” (1991) De Nironun ən qorxulu obrazlarından birini yaratdığı filmlərdəndir. O, Max Cady adlı təhlükəli və intiqam hissi ilə yaşayan məhbusu canlandırıb. Bu rol De Nironun fiziki transformasiya və psixoloji hazırlıq baxımından diqqət çəkən işlərindən biridir. O, bu filmlə Ən yaxşı aktyor Oskarına namizəd olub.

“Casino” (1995) De Niro və Scorsese əməkdaşlığının digər mühüm nümunəsidir. De Niro burada Sam “Ace” Rothstein obrazını yaradıb. Obraz Las-Veqas kazino dünyasının idarə olunmasında iştirak edən ağıllı və hesablayan bir insandır. Filmdə De Niro ilə yanaşı Joe Pesci və Sharon Stone da mühüm rollarda çıxış edirlər.

“Heat” (1995) De Nironun ən məşhur filmlərindən biridir. Filmdə o, peşəkar oğru Neil McCauley rolunu oynayıb. Filmin digər əsas ulduzu isə Al Pacinodur. De Niro və Pacino əvvəllər “The Godfather Part II” filmində eyni filmdə görünüblər, lakin onların “Heat” filmindəki qarşılaşmaları tamaşaçı üçün xüsusi hadisəyə çevrilib. Filmin ən məşhur səhnələrindən biri iki obrazın kafedə qarşı-qarşıya oturub danışdığı səhnədir. Burada əsas maraq silah və aksiyadan daha çox iki güclü xarakterin psixoloji qarşıdurmasıdır.

De Niro yalnız ağır dramatik və kriminal rollarla məhdudlaşmayıb. O, komediya janrında da uğur qazanıb.

Əsas nümunələr:

Analyze This (1999)

Meet the Parents (2000)

Meet the Fockers (2004)

The Intern (2015)

Dirty Grandpa (2016)

Xüsusilə “Meet the Parents” filmindəki Jack Byrnes obrazı De Nironun daha yumoristik tərəfini nümayiş etdirib. Bu filmlərlə o, özünü yalnız ciddi dram aktyoru kimi deyil, komediya janrında da uğurlu aktyor kimi təsdiqlədi.

De Nironun karyerası yalnız Oskarlarla məhdudlaşmır.

O, müxtəlif illərdə çoxsaylı mükafat və fəxri təltiflər alıb. IMDb-nin məlumatına görə onun 69 qələbəsi və 178 nominasiyası qeyd olunur.

Əhəmiyyətli təltiflərindən bəziləri:

- 2 Akademiya Mükafatı (Oskar)

- AFI Life Achievement Award – 2003

- Golden Globe Cecil B. DeMille Award – 2010/2011 təqdimatı

- Cannes Film Festival – 2025 Honorary Palme d'Or

2025-ci ildə Kann Film Festivalı De Niroya fəxri “Qızıl Palma budağı” təqdim edib.

Robert De Niro sadəcə çoxlu filmdə çəkilmiş aktyor deyil. Onun əsas əhəmiyyəti XX əsrin ikinci yarısında aktyorluq sənətinin inkişafına böyük təsir göstərməsindədir. O, xüsusilə 1970–1980-ci illərdə Hollivudda aktyor anlayışının dəyişməsinə kömək edən sənətçilərdən biri olub.

Onun Travis Bickle, Jake LaMotta və Vito Corleone kimi obrazları kino tarixinin yaddaşında qalıb. De Nironun yaradıcılığını üç əsas sözlə ifadə etmək olar:

Psixologiya — transformasiya — realizm.

Onun ən böyük gücü isə bəlkə də budur: obrazı oynamaq yox, obrazın özünə çevrilmək. Bu səbəbdən Robert De Niro Al Pacino, Jack Nicholson, Dustin Hoffman, Daniel Day-Lewis və Marlon Brando kimi aktyorlarla birlikdə Amerika kino aktyorluğunun ən böyük simalarından biri hesab olunur.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(17.08.2026)