Nemət Tahir,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi

Sən demə, toyuqlar dinozavrların, xüsusən də tirannozavrların da daxil olduğu teropod qrupundan olan ikiayaqlı yırtıcı kələzlərin birbaşa nəsilləridir. Qədim dinozavrlar və müasir toyuqlar oxşar skelet quruluşlarına, ayaqlarına və tənəffüs sistemlərinə malikdir və bir çoxunun lələkləri var idi.

Yeri gəlmişkən, illərlə insanları bu suala həmişə cavab axtarıblar: ilk dəfə toyuq, yoxsa yumurta peyda olub?

Düzgün cavab, əlbəttə ki, yumurtadır. Yumurtanın dəqiq peyda olma tarixini müəyyən etmək çətindir, çünki onun nədən ibarət olduğu tam aydın deyil. Lakin, dinozavrların quşların yumurtalarına bənzər şəkildə yumurta qoyduğu məlumdur. Bu kələzlər təxminən 250 milyon il əvvəl peyda olublar. Bu isə onu göstərir ki, bütün dinozavrların nəsli kəsilməyib: toyuqlar da daxil olmaqla quşlar da bu kələzlərin birbaşa nəsilləri hesab olunurlar. Ümumiyyətlə, bir çox dinozavrlar kiçik, tüklü və lələkli idilər. Dinozavrların toyuğabənzər dəstəsi təxminən 85 milyon il əvvəl digər dinozavrlardan ayrılmağa başlayıb. Bu da onu deməyə əsas verir ki, yumurta toyuqdan ən azı 165 milyon il əvvəl yaranıb!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(04.08.2026)