Nemət Tahir,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Qarabağ təmsilçisi
Təhlükəsizliyin adətən ordular, qanunlar və mürəkkəb məhkəmə sistemləri ilə əlaqələndirildiyi bir dünyada, bütün bu ənənəvi qaydalara meydan oxuyan bir ölkə mövcuddur. Burada insanlar Avropanın demək olar ki, hər yerindən daha çox ömür sürür, cinayətkarlıq minimum səviyyədədir və "həbsxana" sözü daha çox tarixi bir termin kimi səslənir. Ölkənin nə ordusu, nə hava limanı və hətta vəkillik peşəsi belə yoxdur. Buna baxmayaraq burada həyat səviyyəsi yüksək səviyyədədir. Bu, Fransa və İspaniya arasında Pireney dağlarında “gizlənmiş” kiçik bir knyazlıq olan Andorradır.
İdarəetmə forması konstitusiyalı monarxiya olan Andorra Fransa Respublikasının prezidenti və Urgel yepiskopu tərəfindən birgə idarə olunur. Eyni zamanda, ölkə öz qanunları, parlamenti və hökuməti ilə fəaliyyət göstərir. Əksəriyyəti katoliklər olan əhalinin sayı 80 000 nəfərdir. Bunların da 50%-dən çoxu immiqrantlardır. Paytaxt Andorra - la -Vella isə dəniz səviyyəsindən min metrdən çox yüksəklikdə yerləşir və bu, onu Avropanın ən yüksək paytaxtına çevirir.
Andorra həm də 13-cü əsrdən bəri sərhədləri dəyişməz qalan azsaylı ölkələrdən biridir. 1278-ci ildə ölkənin iki hökmdar - Fransa qrafı və İspaniya yepiskopu tərəfindən ölkəni birgə idarə olunması haqqında bir müqavilə imzalanır. Bu sistem modernləşdirilmiş formada bu günə qədər davam edir.
Min ildən çox mövcudluğu dövründə Andorra heç vaxt böyük müharibəyə cəlb olunmayıb. Orduya sadəcə ehtiyac yoxdur və təhlükəsizlik məsələləri təxminən 200 nəfərdən ibarət kompakt polis qüvvəsi tərəfindən həll olunur.
Ölkədə həbsxana yoxdur - ağır cinayətlər olduqca nadirdir və istisna hallarda məhbuslar qonşu dövlətlərə göndərilə bilər.
Daha da təəccüblü bir detal: 19-cu əsrdən bəri Andorrada vəkillik praktikası qadağan edilib. Hesab edirlər ki, vəkillər yalnız məhkəmələrin uzadılmasına və ədalət məhkəməsinə mane olur. Burada məhkəmə sistemi mümkün qədər sadə və praqmatik şəkildə qurulub.
Gömrük rüsumlarının olmaması Andorranı əsl ticarət üçün cəlbedici bir ölkəyə çevirib. Şopinq yerli iqtisadiyyatın ayrılmaz hissəsidir və turistlər tez-tez buraya xüsusi olaraq alış-veriş üçün gəlirlər. Burada o qədər çox mağaza var ki, ölkə hətta adambaşına düşən ən yüksək mağaza sayına görə “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na düşüb.
Andorra açıq şəkildə göstərir ki, rifah üçün geniş ərazi, ordu və ya güclü sənaye tələb olunmur. Yaxşı idarəetmə, neytrallıq, sabit qaydalar və özünəməxsus xüsusiyyətlərindən istifadə etmək qabiliyyəti ilə də ölkədə insanların rifahını və yaşayəş səviyyəsini qaldırmaq olar.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(27.02.2026)
