İnci Məmmədzadə, “Ədəbiyyat və incəsənət”
“Çingiz Hüseynov Azərbaycan ədəbiyyatını dünya mədəni kontekstində təqdim edə bilən nadir yazıçılardandır.” - Anar (Xalq yazıçısı)
“Çingiz Hüseynovun nəsrində fikir bədii formadan geri qalmır, əksinə onu idarə edir.” - Elçin (Xalq yazıçı)
“Çingiz Hüseynov XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında intellektual romanın aparıcı simalarındandır.” - İsa Həbibbəyli (Akademik)
Bu gün vətənimizin tanınan yazıçısı Çingiz Hüseynovun anım günüdür. O, 1929-cu il aprelin 20-də Bakıda anadan olub. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun fılologiya fakültəsinə daxil olub, ikinci kursdan Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinə dəyişilib, oranı bitirib. SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun aspiranturasında təhsil alıb.
Burada namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. Sonra SSRİ Yazıçılar İttifaqında milli ədəbiyyatlar üzrə məsləhətçi olub. Sov. İKP MK nəzdindəki İctimai Elmlər Akademiyasında sosialist mədəniyyəti kafedrasının müdir müavini işləyib. İlk mətbu əsəri "Bakinski raboçi" qəzetində (16 oktyabr 1955) işıq üzü görüb.
Bundan sonra ədəbi yaradıcılıqla müntəzəm məşğul olub. Əsərlərini iki dildə – Azərbaycan və rus dillərində yazıb. Əsərləri keçmiş SSRİ və xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə edilib. Bədii tərcümə ilə də ciddi məşğul olub. Türkiyə, Belçika, İngiltərə, Fransa və digər ölkələrdə olub
Əsərləri
- Mənim bacım
- Çətin yoxuş
- Novruzgülü
- Adını demədi
- Adalar
- Fətəli Fəthi
Ən məşhur əsəri isə “Fətəli fəthi” romanıdır. Bu əsəri böyük mütəfəkkir, dramaturq Mirzə Fətəli Axundovun həyatından bəhs edir.
“Bu, oxuduğum ən sanballı romanlardan biri idi. İndi də Azərbaycan ədəbiyyatı üçün belə hesab edilir. Çingiz Hüseynov böyük intellektual, ziyalı idi. Mirşahin Ağayevin yanaşmasında da özü üçün haqlı olduğu məqamlar var. Ola bilər ki, Çingiz Hüseynov hansısa həqiqətləri bariz formada səsləndirməyib. Amma onun kimi bir yazıçının olması xalqımız üçün hörmət və nüfuz gətirib. Bunu da heç kim danmır. O, yaşadığı digər ölkələrdə də bu hörməti qoruyub saxlayıb. Doğrudur, onun Qarabağ məsələsinə səthi yanaşdığı, Azərbaycanın haqlı mövqeyi ilə bağlı səssiz qalması da mediada müzakirə olunub" - Azərbaycan Mətbuat Şurasının sədri Rəşad Məcid deyib bu sözləri.
Onun əksər əsərləri əvvəl Rusiyada, rus dilində çap olunub, sonradan Çingiz Hüseynov özü əsərlərini dilimizə tərcümə edərək çap edib.
Filmoqrafiya
- Akvarium
Çingiz Hüseynov Bakıda doğulsa da ömrünün 60 ilini Rusiyada yaşayıb. Ardınca isə İsraildə məskunlaşıb və 94 yaşında vəfat etdikdən sonra elə orada da dəfn edilib.
Allah rəhmət eləsin!
Onun barəsində daha bir neçə kəlam:
“Onun yaradıcılığı milli düşüncə ilə Avropa fəlsəfi təfəkkürünün sintezidir.” - Nizami Cəfərov (akademik)
“Çingiz Hüseynov Şərq təfəkkürünü rus və Avropa oxucusuna anlaşılan dildə təqdim edən yazıçıdır.” - Rus ədəbiyyatşünasları (ümumi rəy)
“Çingiz Hüseynov ədəbiyyatı yalnız estetik hadisə deyil, həm də düşüncə məktəbi kimi təqdim edir.” Ədəbiyyatşünasların ümumi fikri.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(08.01.2026)
