Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Zaman bəzi insanları bizdən fiziki olaraq ayırsa da, onların millət ruhuna vurduğu möhür heç vaxt silinmir. Ötən gün — 28 sentyabr tarixində, Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında, jurnalistikasında və bütövlükdə Türk dünyasının könül coğrafiyasında dərin izlər qoymuş unudulmaz millət vəkili, cəsur ictimai xadim Qənirə Paşayevanın vəfatından 3 il ötdü.
O, sadəcə dövlət protokollarında yer alan bir siyasətçi deyil, xalqın dərdinə şərik olan, Qarabağ və Kərkük deyəndə gözləri dolan, haqsızlığa qarşı tribunaları titrədən fədakar bir vətən övladı idi. 48 illik qısa, lakin şərəfli ömrünə bütöv bir əsrin mübarizəsini sığdıran Qənirə Paşayevanın portretini və zəngin irsini vərəqləyirik.
Həkimlikdən hüquqa: çoxtərəfli bir ziyalı
Qənirə Paşayeva 24 mart 1975-ci ildə Tovuz rayonunun Düz Qırıqlı kəndində, köklü və ziyalı bir ailədə dünyaya göz açmışdı. Onun şəxsiyyət kimi formalaşmasında mütaliəyə olan sonsuz sevgisi və milli ruhda tərbiyə olunması böyük rol oynamışdı. O, intellektual bazasını iki tamamilə fərqli və nüfuzlu sahə üzrə qurdu:
İnsan canının xilaskarı: Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin Pediatriya fakültəsini bitirərək həkim-pediatr ixtisasına yiyələndi.
Ədalətin müdafiəçisi: Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq hüquq fakültəsini bitirərək qlobal müstəvidə söz demək hüququ qazandı.
Bu iki ixtisas onun gələcək fəaliyyətinin güzgüsü idi: o, insanlara qarşı bir həkim qədər həssas və mərhəmətli, dövlət maraqlarının müdafiəsində isə bir beynəlxalq hüquqşünas qədər kəsərli və prinsipial oldu.
Jurnalistika illəri: Səngərdən gələn cəsarətli reportajlar
90-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində Qənirə Paşayeva adı Azərbaycan tamaşaçısı üçün cəsarət və dinamizm rəmzi idi. 1998-ci ildə məşhur ANS TV müstəqil teleşirkətində işə başlayan gənc jurnalist, qısa müddətdə müxbirlikdən Xəbərlər xidmətinin baş redaktor müavini vəzifəsinədək yüksəldi.
O, kabinet jurnalisti deyildi. Ən qaynar nöqtələrdə, hərbi münaqişə zonalarında, çətin coğrafiyalarda çəkilişlər aparır, Qarabağ həqiqətlərini, qaçqın və məcburi köçkünlərin acı taleyini ekrana daşıyırdı. Onun cəsarətli səsi və analitik təhlilləri Azərbaycan jurnalistikasında tamamilə yeni bir nəfəs və standart formalaşdırdı.
Parlament fəaliyyəti: xalqın həqiqi vəkili
2005-ci ildə Qənirə Paşayeva fəaliyyətini siyasi müstəviyə keçirərək Tovuz rayonundan millət vəkili seçildi. III, IV, V və VI çağırış Milli Məclisin deputatı olan Qənirə xanım parlamentin ən aktiv, ən çox çıxış edən və ən sosialyönümlü üzvlərindən birinə çevrildi.
Mədəniyyət Fədaisi: Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri kimi Azərbaycanın tarixi irsinin, dilinin, aşıq sənətinin və milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, gənclərə aşılanması üçün onlarla qanun layihəsinin irəli sürülməsinə rəhbərlik etdi.
Qapısı hər kəsə açıq deputat: Onun qəbul otağı heç vaxt boş qalmırdı. Şəhid ailələri, qazilər, kimsəsiz uşaqlar, təhsil haqqını ödəyə bilməyən tələbələr üçün o, sadəcə bir deputat deyil, ümid yeri, bir ana və bacı idi. Minlərlə insanın səhhəti, təhsili və sosial problemləri onun birbaşa müdaxiləsi ilə həllini tapırdı.
Qlobal tribunalar və "Kərkük sevdası"
Qənirə Paşayevanın ən böyük gücü onun milli sərhədləri aşan mübariz diplomatiyası idi. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında (AŞPA) Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü kimi o, Ermənistanın işğalçılıq siyasətini və Xocalı soyqırımını avropalı deputatların üzünə qarşı ən sərt və tutarlı şəkildə ittiham edən səs idi.
Lakin onun vizyonu təkcə Azərbaycanla məhdudlaşmırdı. O, bütöv bir Türk Dünyası sevdalısı idi.
Türkiyə ilə Azərbaycan arasında "Bir millət, iki dövlət" prinsipinin mədəni və ictimai körpülərini quran ən mühüm simalardan biri oldu.
Qazaxıstandan Özbəkistana, Qırğızıstandan Balkanlara qədər hər yerdə tanınır və sevilirdi.
Onun ürəyinin ən həssas guşəsi isə Kərkük türkmənləri idi. İraq türkmənlərinin hüquqlarının qorunması, onların səsinin dünyaya çatdırılması üçün gecəsini gündüzünə qatan Qənirə xanım, Kərkükdə bir ana, bir bacı kimi qəbul olunurdu. Təsadüfi deyil ki, onun vəfatı Kərkükdə də böyük yasla qarşılanmışdı.
Qələmin gücü: ədəbi və fəlsəfi irs
Siyasi gərginliklər və sonsuz səfərlər fonunda Qənirə Paşayeva heç vaxt qələmi əlindən yerə qoymadı. O, rəhbərlik etdiyi Avrasiya Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutu vasitəsilə elmi-mədəni layihələr reallaşdırmaqla yanaşı, oxucuların qəlbinə toxunan kitablar yazdı:
“Xocalı soyqırımı: Şahidlərin dili ilə” — tarixi faktları gələcək nəsillərə ötürən sanballı tədqiqat əsəri.
“Səndən sonra”, “Aşk yolculuğu” və “Onun sevgisi” — onun daxili dünyasını, insana, təbiətə, Yaradana olan ilahi sevgisini, poetik və fəlsəfi düşüncələrini əks etdirən esselər və şeirlər toplusu.
Əbədiyyətə qovuşma
2023-cü ilin sentyabr ayında səhhətində yaranan qəfil problem (səhhətindəki kəskin pisləşmə fonunda koma vəziyyəti) səbəbindən Mərkəzi Klinik Xəstəxanaya yerləşdirilən Qənirə Paşayeva, həkimlərin bütün səylərinə baxmayaraq 28 sentyabr 2023-cü ildə 48 yaşında əbədiyyətə qovuşdu. Bakıda İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunan millət vəkilinin vaxtsız gedişi bütün Türk dünyasını sarsıtdı.
Yaşayan irs
Qənirə Paşayeva bu dünyaya böyük bir missiya ilə gəlmişdi: birləşdirmək, kömək etmək, haqqı qışqırmaq və sevmək. Vəfatından 3 il keçməsinə baxmayaraq, onun adına açılan küçələr, parklar, Türkiyədə və Azərbaycanda keçirilən anım tədbirləri, ən əsası isə insanların yaddaşındakı "Qənirə bacı" obrazı sübut edir ki, o, cismən getsə də, ruhən hər zaman bizimlədir.
Ruhun şad olsun, Türk dünyasının cəsur qızı!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(28.09.2026
