Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Yaxın tarixin ən dramatik hadisələrindən biri olan, Türkiyə dövlətçiliyini, konstitusiya quruluşunu və demokratik təsisatlarını hədəf alan 15 iyul xain hərbi çevriliş cəhdindən 10 il keçir. Hər il bu tarixdə qardaş ölkədə və onun hüdudlarından kənarda "Demokratiya və Milli Birlik Günü" kimi qeyd olunan bu xüsusi gün, sadəcə qanlı bir gecənin xatırlanması deyil, həm də xalqın öz taleyinə sahib çıxma gücünün, sarsılmaz iradəsinin bütün dünyaya nümayiş etdirildiyi bir rəmzdir.
Xəyanətin pərdəarxası və qanlı gecənin xronikası
2016-cı il iyulun 15-dən 16-na keçən gecə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin daxilinə sızmış FETÖ (Fethullahçı Terror Təşkilatı) mənsubu olan bir qrup hərbçi dövlət idarəçiliyini zorla ələ keçirməyə cəhd göstərdi. Ankara və İstanbul başda olmaqla, ölkənin strateji nöqtələrində hərbi texnika, tanklar və döyüş təyyarələri küçələrə çıxarıldı. Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM), Prezident Aparatı, Baş Qərargah binası və xüsusi təyinatlı polis mərkəzləri havadan amansızcasına bombalandı.
Lakin qəsdçilərin hesablamadığı ən böyük faktor — xalqın və dövlətin sarsılmaz birliyi idi. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın televiziya vasitəsilə xalqı meydanlara, suverenliyini qorumağa çağırması ilə hadisələrin gedişatı tamamilə dəyişdi. Milyonlarla silahsız vətəndaş tankların qarşısına çıxaraq, canı bahasına hərbi texnikanın hərəkətini dayandırdı. Bu qeyri-bərabər mübarizədə 251 nəfər şəhidlik zirvəsinə ucaldı, 2 mindən çox insan isə yaralanaraq qazi adını qazandı.
Azərbaycanın sarsılmaz dəstəyi və iki dövlət, tək millət fəlsəfəsi
15 iyul gecəsi və ondan sonrakı müddətdə Azərbaycan dövləti və xalqı qardaş Türkiyənin yanında olduğunu ən qətiyyətli şəkildə nümayiş etdirdi. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev hadisələrin ilk saatlarından etibarən bu dövlət çevrilişi cəhdini kəskin şəkildə pisləyən, Türkiyənin seçilmiş qanuni hakimiyyətinə və xalqına tam dəstəyini ifadə edən ilk dünya liderlərindən biri oldu.
Bu reaksiya sadəcə rəsmi bəyanatlarla məhdudlaşmadı. Azərbaycan cəmiyyəti, mətbuatı və sıravi vətəndaşları o müdhiş gecəni böyük həyəcan və narahatlıqla izləyir, qardaş ölkənin qələbəsi üçün dua edirdi. Bu həmrəylik, "Bir millət, iki dövlət" şüarının sadəcə diplomatik bir ifadə deyil, ən ağır sınaqlardan üzüağ çıxan mənəvi və strateji müttəfiqlik reallığı olduğunu bir daha sübut etdi.
İradənin silaha qalib gəldiyi tarixi dərslər
15 iyul dərsləri dünya hərb və siyasət tarixinə yeni bir səhifə yazdı. Müasir dövrdə xalqın mütəşəkkil gücünün, vətəndaş cəsarətinin və dövlət institutlarına olan inamının hər hansı bir hərbi gücdən, silahdan və sui-qəsddən qat-qat üstün olduğu vizual şəkildə təsdiqləndi.
Bu hadisə həm də regional təhlükəsizlik baxımından mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Türkiyə öz daxilindəki bu xərçəng hüceyrəsini təmizlədikdən sonra həm ordusunu, həm də xüsusi xidmət orqanlarını daha da gücləndirdi. Güclü və monolit bir Türkiyənin varlığı isə bu gün bütün türk dünyasının, o cümlədən Cənubi Qafqazın təhlükəsizliyinin və sabitliyinin ən böyək təminatıdır.
Tarixin yaddaşına həkk olunan milli birlik günü
İllər keçsə də, 15 iyul şəhidlərinin qəhrəmanlığı və xalqın nümayiş etdirdiyi fədakarlıq unudulmur. Bu tarix qardaş Türkiyənin milli yaddaşında azadlıq və müstəqilliyin qorunması uğrunda verilən canların, tökülən qanların müqəddəs simvolu olaraq qalacaqdır.
Azərbaycan oxucusu üçün də bu zəfər günü böyük əhəmiyyət kəsb edir, çünki qardaşımızın sevinci sevincimiz, kədəri isə kədərimizdir. Demokratiya və milli birlik uğrunda canından keçən bütün şəhidlərimizə rəhmət, qazilərimizə isə cansağlığı diləyirik.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(15.07.2026)
