“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının “Mütaliə saatı”nda gənc yazar Bahar Bəxtiyarqızının “Əslində, mən kiməm?!” romanının təqdimatı bu gün sona çatır. Düşünürük ki, romanı bəyəndiniz.

Xoş mütaliələr.

14-CÜ DƏRC

EPİLOQ

зHumay xanım ailəsi ilə birlikdə Türkiyəyə köçmüşdü. Əvvəlcə bu dəyişiklik ona çətin görünsə də, zamanla öyrəşmişdi. Orada öz sahəsi üzrə işə qəbul olmuş, yeni həyatına uyğunlaşmışdı.

зGünlər, aylar, illər bir-birini əvəz edirdi. Artıq Türkiyədə yaşamaqlarının beşinci ili idi. Humay xanımın doğum günündə, yoldaşı ona bir zərf uzatdı. Həyəcanla açanda, içərisində iki təyyarə bileti vardı – istiqamət: Azərbaycan. Bu hədiyyə, Humay üçün ən gözəl sürpriz idi.

зİllərdir vətən həsrəti çəkmişdi. Bunu yoldaşına büruzə verməsə də, içində hər zaman o torpaqlar üçün darıxmışdı. Tək təsəllisi anasının da, yanında olması idi.

зNəhayət, uşaqları anasına əmanət edib, on günlük bir səfərlə Azərbaycana qayıtdılar. Buradakı evlərini satmadıqları üçün, birbaşa öz köhnə evlərinə yerləşdilər. Bir neçə gün doğmalarını, qohumlarını ziyarət etdikdən sonra, Humay həmişə sevdiyi dəniz sahilinə getmək qərarına gəldi.

зBura çox dəyişmişdi, amma onun üçün hər şey eyni idi. Xatirələr canlandı, o anları yenidən yaşadı. Dərin bir nəfəs alıb saf havanı ciyərlərinə çəkdi. Birdən, biri ona tərəf baxırmış kimi hiss etdi. Tanış bir sima… Diqqətlə baxanda gözlərinə inanmadı.

з- Rüstəm bəy? Bu sizsiniz? – deyə təəccüblə səsləndi.

Rüstəm bəyin üzündə bir təbəssüm yarandı. O da eyni hissləri yaşayırmış kimi görünürdü.

з- Bəli, mənəm, Humay xanım.

з- İnanın, illər sonra sizi yenə burada görəcəyim heç ağlıma gəlməzdi.

з- Doğrudan da, xoş təsadüfdür.

- Hər şey yaxşıdır? 

зRüstəm bəy gülümsədi.

з- Həm də çox yaxşıdır… Əgər vaxtınız varsa, birinci dəfə olduğu kimi, bu qayaların yanında əyləşib, danışaq.

з- Əlbəttə, buyurun. Lakin mənə xüsusilə yoldaşınızla olan münasibətiniz maraqlıdır. Ona etiraf edə bildinizmi?

зİkisi də tanış qayalıqlara doğru addımladı. Hava sakit idi. Dalğalar asta-asta sahilə çırpılırdı.

зRüstəm bəy danışmağa başladı:

з- Bunları xatırlamağınıza sevindim. Elə mən də sizə bu barədə danışmaq istəyirdim. O gün, evə inamla qayıtdım. Düşünürdüm ki, yoldaşımla danışacağam, ona hər şeyi izah edəcəyəm. Amma qapıdan içəri girəndə, onun o mehriban baxışlarını gördüm və cəsarətim yenə içimdə boğuldu. Günlər keçdi, amma mən yenə də heç nə deyə bilmədim. Sonra başa düşdüm ki, ürəyimdə daşıdığım bu yükü sözlə ifadə edə bilməyəcəyəm…

з- Yəni, heç nə demədiniz?

зRüstəm bəy başını tərpətdi.

з- Xeyir, demədim. Amma yazdım.

з-Yazdınız?

з- Bəli. Bütün hisslərimi, etdiklərimi, peşmançılığımı bir məktubda toplayıb yoldaşıma verdim. Ondan, tək olanda oxumasını istədim. Məktubu alanda, təəccüblə üzümə baxdı, amma heç nə demədim. Sadəcə evdən çıxıb getdim.

зHəmin gün evə qayıtmağa belə cəsarətim yox idi. Gecə yarısı nəhayət evə döndüm. İçəri girəndə səssizlik hər yeri bürümüşdü. Elə sandım ki, hər şey bitdi… Qorxu ilə yataq otağına baxdım, amma o orada yox idi. Dolabı açdım – əşyaları yerində idi. Uşaqlar da yatmışdılar. Bir tək o yox idi…

зOtağı tərk edərkən masanın üzərində açılmış məktubu gördüm. Kağızda qurumuş göz yaşları vardı… O an nəfəs almaqda çətinlik çəkdim, elə bil boğulurdum. Dizlərimin üstündə yerə çökdüm, başıma vuraraq öz-özümə pıçıldadım:

з“Sən nə etdin, Rüstəm?!” 

зHəyəcanla ona zəng etdim, amma cavab vermədi. Dəfələrlə yığdım, nəticə eyni idi. Nəhayət, qapının açılma səsini eşitdim. Qarşımdakı mənim illərlə sevdiyim qadın idi, amma baxışları tamamilə yad idi… O gecədən sonra həyatım tamamilə dəyişdi. Yoldaşım mənim varlığımı belə görməzdən gəlirdi. Uşaqlarım belə nə baş verdiyini anlamırdı. O, danışmırdı, dinləmirdi, sadəcə susurdu. Amma mən qərarımı vermişdim. Onları itirməyəcəkdim. Hər gün yeni bir məktub yazır, yastığının üstünə qoyurdum. O, oxuyub-oxumurdu, bilmirəm. Amma susmağa davam edirdi.

зBir gün qızım yanıma gəldi və dedi:

з- Ata, bilmirəm aranızda nə baş verib, amma inanıram  anam səni bağışlayacaq. Çünki sən yaxşı atasan, ailəni sevən bir insansan.

зOnun bu sözləri içimdəki ümidi daha da alovlandırdı. Son məktubumu yazmağa hazırlaşırdım ki, yoldaşım otağa keçib qapını bağladı. Mən dəhlizdə qapısının qabağında əyləşib onun çıxmasını gözləyirdim. Ayağa qalxmaq istəyirdim ki, ayağım sürüşdü. Başımı divara çırpıb huşumu itirdim.

Gözlərimi xəstəxanada açanda, yoldaşımın əlimi sıxıb, göz yaşları içində üzümə baxdığını gördüm. Baxışlarında həsrət, sevgi və peşmanlıq bir-birinə qarışmışdı.

з- Çox şükür… – deyə pıçıldadı.

зHəmin an, üzünə baxmağa belə utanırdım.

з- Bağışla… – dedim titrək səslə.

зO isə əli ilə ağzımı bağladı:

- Sus… Keçdi... Hər şey arxada qaldı.

з- Mən səni sevirəm… – dedim sadəcə.

зO gündən sonra həyatımız yenidən yoluna düşdü. Mən artıq özümü tanımışdım.

зRüstəm bəy, Humaya baxıb sakitcə soruşdu:

з- Bir zamanlar mənə bir sual vermişdiniz, xatırlayırsınızmı bilmirəm. O sual belə idi: “Əslində siz kimsiniz?” İndi isə eyni sualı sizə ünvanlayıram: Sizcə, əslində mən kiməm?

зGülümsəyərək cavab verdi:

з-Siz, yaxşı ata, yaxşı həyat yoldaşı və həqiqi xilaskarsınız…

з- Xilaskar?

з- Bəli, xilaskar. Siz təkcə öz taleyinizi deyil, başqasının qaranlığa qərq olmuş həyat yolunu da işıqlandırmağı bacarmısınız. – həm özünüzə, həm də bir başqasına xilaskar olmusunuz.

зBu sözləri dedikcə, o başı ilə təsdiqləyirdi. Onun baxışlarında, əzabın, yorğunluğun izləri yox olmuş, onların yerini, xoşbəxtlikdən parlayan bir ifadə almışdı.

зOnlar eyni anda ayağa qalxdılar. Rüstəm bəy, təşəkkür etdi:

з- Humay xanım, ümid edirəm, yenə bir gün yollarımız kəsişər… Məni bu bataqlıqdan çıxardığınız və özümü tanımağa kömək etdiyiniz üçün sizə ayrıca minnətdaram.

- Rüstəm bəy, hər zaman öz dəyərinizi bilin və sevdiklərinizi tez-tez qucaqlayın. Həyatınızda daim uğur və xoşbəxtlik arzulayıram!

Hər ikisi səmimi bir təbəssümlə sağollaşdı və hər kəs öz yoluna davam etdi...

***

Dəniz sahili, sanki keçmişin sirləri ilə dolu bir kitab idi: sahilə çırpılan dalğalar əvvəlcə öz kinini qusur, sonra isə övladını qoynuna gizlədən ana kimi, kiçik qum dənəciklərini qucaqlayıb özü ilə bilinməz bir diyara aparır. Əslində bu mənzərə insanlar üçün də keçərli idi. İnsanın qusduğu keçmişi idi; qucaq açdığı isə gələcəyi. Bunun üçün isə, “Əslində mən kiməm?” sualının cavabını tapmaq lazım gəlir. Bəlkə də, bu sualın cavabını tapmaq üçün ehtiyacımız olan tək şey özümüzlə üzləşməkdir.

***

Uşaqlıqda kim idin?

İnsanların gözündə kimsən? 

Özün-özünü necə görürsən? 

Bəs əslində sən kimsən?

Bu sualların cavablarını bir araya gətirsək, bir bütöv sən yaranarmı? Yoxsa hər cavab ayrı bir sima, ayrı bir fərd kimi səni gizlədən bir maskadır? Ola bilsin ki, bu müxtəlif üzlərin arxasında həqiqi özünü gizlətmisən, ya da elə özün də kim olduğunu unutmusan. Əgər, əsil özün kimi olmaqdan qorxursansa, səni bu qorxuya sürükləyən səbəblər nədir? Səninlə barışmağı əngəlləyən keçmişin, ya da insanların gözündə yaratdığın “mən”dən ayrılmaq qorxusu?

зBu romanı oxudunsa, deməli, artıq bu suallar sənin qapını döyüb. Əsil sən olmaq üçün bir yol var: – bütün qorxularının üzərinə getmək, keçmişinlə barışmaq və içindəki o itirilmiş “mən”i tapmaq. Çünki əsl azadlıq, əsl sən olmaqdan keçir.

зHeç kim üçün yox, yalnız özün üçün, özün ol! Həqiqi mənliyini qəbul et – görəcəksən ki, sən nə uşaqlığının kölgəsisən, nə də başqalarının gözündəki təcəssüm. Sən bütün parçalarının içində gizlənən əsl sənsən!

SON

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(08.06.2026)