Bir mahnının hekayəti: "Payız gəldi" Featured

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

 

Azərbaycan musiqi xəzinəsində elə nəğmələr var ki, illər ötsə də öz səmimiyyətini, kövrəkliyini və dinləyicinin qəlbinə toxunan sehrini itirmir. "Payız gəldi, uçdu getdi quşlar, sən də getdin, bax yağdı yağışlar..." misraları ilə yaddaşlara həkk olunan "Payız gəldi" mahnısı da məhz belə ölməz sənət nümunələrindəndir.

 

"Bağlı Qapı" filmi və üç dahinin yaradıcılıq tandemi

Mahnının yaranma tarixi 1981-ci ilə - Azərbaycan kinosunun görkəmli ustadı Rasim Ocaqovun "Bağlı qapı" (digər adı ilə "Həyat sınağı") filminin çəkilişlərinə təsadüf edir. Filmin dramatizmini və qəhrəmanların daxili dünyasını musiqi dili ilə tamaşaçıya çatdırmaq üçün rejissor daimi yaradıcılıq dostu, dahi bəstəkar Emin Sabitoğluna müraciət edir.

Emin Sabitoğlu isə öz növbəsində filmin ruhuna uyğun poeziya nümunəsi üçün Xalq şairi Fikrət Qocanın yaradıcılığına üz tutur. Fikrət Qocanın ayrılıq, həsrət və payız hüznü ilə yoğrulmuş misraları bəstəkarın həzin melodiyası ilə birləşərək nadir bir lirik əsər ortaya çıxarır.

 

Orkestrsiz ifa və Hüseyn Bakılının seçilməsi

Mahnının səsyazma mərhələsində həm rejissor Rasim Ocaqov, həm də bəstəkar Emin Sabitoğlu qeyri-adi bir yaradıcılıq qərarı verirlər. Onlar əsərin akademik vokal texnikası və böyük simfonik orkestrin müşayiəti ilə deyil, tamamilə təbii, səmimi və tək bir gitaranın müşayiəti ilə səslənməsini istəyirlər. Məqsəd mahnıda pafosdan uzaq, sadə bir Bakı məhəlləsinin ab-havasını yaratmaq idi.

Bu tələblərə cavab verən ifaçı kimi Emin Sabitoğlu Hüseyn Bakılını (Həsənov) seçir. Hüseyn Bakılının şirin, təbii və kövrək tembri gitaranın sadə akkordları ilə birləşərək mahnıya elə bir səmimiyyət qazandırır ki, əsər film ekranlara çıxdığı gündən milyonlarla insanın sevdiyi nəğməyə çevrilir.

 

Və...

"Payız gəldi" mahnısının sirri onun məhz bu sadəliyindədir. Bəzən ən dərin insani duyğuları - ayrılığı, xatirələri və tənhalığı ifadə etmək üçün mürəkkəb musiqi formalarına deyil, sadəcə bir gitara siminə, səmimi bir səsə və ürəkdən gələn sözlərə ehtiyac olur.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.11.2026)

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.