Gecə klublarının ulduzundan müharibə cinayətləri ittihamına
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Bəzən bir fotoşəkil tarixin səssiz şahidinə çevrilir və onilliklər sonra belə ədalət axtarışını yenidən alovlandırır. Serbiyanın elektron və "trance" musiqi səhnəsində DJ Max adı ilə məşhurlaşan Srđan Golubović-in (Sırcan Qoluboviç) hekayəsi də məhz belə hadisələrdəndir. Müasir dövrdə müxtəlif festivallarda və əyləncə məkanlarında çıxış edən bu musiqiçinin adı 1992-ci ilin qanlı Bosniya müharibəsi ilə bağlı ağır ittihamlarla birgə çəkilir.
1992-ci il Biyelina qətliamı və Ron Havivin tarixi kadrları
Hadisələr 1992-ci ilin aprel ayının əvvəlində - Yuqoslaviya müharibələrinin alovlandığı dövrdə Bosniya və Herseqovinanın Biyelina (Bijeljina) şəhərində cərəyan edib. Həmin vaxt "Arkanın Pələngləri" (Serb Könüllü Qvardiyası) adlı yarımhərbi silahlı birləşmə şəhərə daxil olaraq dinc bosniyalı müsəlman əhaliyə qarşı kütləvi qətliam törədib. Rəsmi məlumatlara görə, bu hücum zamanı onlarla dinc sakin amansızlıqla qətlə yetirilib.
Həmin günlərdə silahlı dəstənin icazəsi ilə ərazidə çəkiliş aparan amerikalı fotojurnalist Ron Haviv müharibənin dəhşətini əks etdirən məşhur bir kadr çəkib. Həmin fotoda üzü tam görünməyən, əlində silah olan gənc bir döyüşçünün yerdə uzanmış və artıq güllələnmiş dinc sakinlərə - o cümlədən bosniyalı qadın Tifa Şabanoviçə təpik zərbəsi endirməyə hazırlaşdığı an əks olunub.
Gecə klublarına uzanan yol və şəxsiyyətinin üzə çıxması
Müharibədən sonrakı illərdə həmin gənc Belqradda tamamilə fərqli bir həyata başlayıb. O, DJ Max (həmçinin "Captain Max" və ya "Max Xperiment" adları ilə) təxəllüsü altında elektron musiqi sahəsində karyera quraraq Serbiyada və Balkan regionundakı klublarda, o cümlədən məşhur festivallarda çıxış etməyə başlayıb. Ətrafındakı insanların və musiqi həvəskarlarının çoxu onu sakit, adi həyat tərzi sürən bir sənətçi kimi tanıyıb.
Onun keçmişi ilə bağlı ilk ciddi şübhələr 2012-ci ildə Belqradda qanunsuz silah və narkotik vasitə saxlama ittihamı ilə saxlanılmasından sonra gündəmə gəlib. Ardınca isə nüfuzlu "Rolling Stone" jurnalı və "Starling Lab" tədqiqat mərkəzi Ron Havivin arxivindəki digər kadrları (o cümlədən döyüşçünün üzünün aydın göründüyü və motosiklet üzərində poz verdiyi fotoları) müasir rəqəmsal ekspertiza və blokçeyn texnologiyaları vasitəsilə təsdiqləyərək geniş araşdırma dərc edib.
Cəzasızlıq və ədalət çağırışları
Araşdırma nəticəsində fotodakı şəxsin Srđan Golubović olduğu müəyyənləşdirilsə də, o, jurnalistlərin suallarını cavablandırmaqdan və müsahibə verməkdən imtina edib. Hadisənin üzərindən otuz ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, Biyelina qətliamının birbaşa icraçılarının əksəriyyətinin hələ də məhkəmə qarşısına çıxarılmaması beynəlxalq insan haqları təşkilatları və müharibə qurbanlarının yaxınları tərəfindən ciddi narazılıqla qarşılanır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(18.11.2026)


