İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Əfsanəvi hind aktyoru və rejissoru Rac KapurRəşid Behbudovun yaxın dostu idi, onun sənətinə və şəxsiyyətinə dərin hörmət bəsləyirdi. O, xəstə olduğu dövrdə ona baş çəkməyə gələn Rəşid Behbudova olan ehtiramını ayağa qalxa bilmədiyi üçün onun əlindən öpərək göstərmişdi.
Dünya şöhrətli rus bəstəkarıDmitri ŞostakoviçBehbudovun vokal məharətini və musiqili ifadə tərzini yüksək qiymətləndirən bəstəkarlardan biri olub. Onun ifasının texnikasına və emosionallığına heyranlığını ifadə etmişdir.
SSRİ-nin görkəmli bəstəkarı və ictimai xadimi Tixon Xrennikov isə Rəşid Behbudovu təkcə müğənni kimi deyil, həm də fərqli mədəniyyətləri birləşdirən nadir istedad, musiqi elçisi adlandırmışdı...
Rəşid Behbudov 1915-ci il dekabrın 14-də Tiflisdə əslən Şuşalı xanəndə Məcid Behbudov Behbudalı oğlunun ailəsində dünyaya gəlib. Anası Firuzə Vəkilova isə Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndinin Vəkilovlar nəslinə mənsub olub. Uşaq yaşlarından məktəb xorunda oxuyan Rəşid 1933-cü ildə Dəmiryolu Texnikumuna daxil olub Təhsili dövründə tələbə öz fəaliyyət orkestrində çalışıb.
Hərbi xidməti zamanı ordu ansamblının solisti olan Rəşid Behbudov hərbi xidmətdən sonra Tiflis estrada qruplarından birində solistlik edir və tezliklə bəstəkar A. Eyvazın rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Dövlət Caz orkestrində solistliyə başlayıb. 1930-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında klassik operaların xor səhnələrində solo oxuyub.
1939-cu ildə həmin teatrın truppası ilə birlikdə Moskvada Azərbaycan incəsənəti günlərində iştirak edib. 1942-ci ildə kollektivlə birgə Krım cəbhəsinə yollanıb. Həmin il Azərbaycan dövlət caz orkestrinin tərkibində İranda qastrol səfərində olub. 1943-cü ilin sonunda Bakı kinostudiyasında Üzeyir Hacıbəyovun eyniadlı operettasının motivləri əsasında çəkilən "Arşın mal alan" filmində baş rola dəvət alıb.
1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının yay salonunda konserti olub. 1945-ci ildə film efirə çıxır və çox tez bir zamanda nəinki Azərbaycanda, bütün Sovet İttifaqında böyük populyarlıq qazanıb. 1946-cı ildə bu filmdəki Əsgər roluna görə Rəşid Behbudov "Stalin" mükafatı ilə təltif olunub. 1949-cu ildə Budapeştdə keçirilən Gənclərin və tələbələrin Ümumdünya festivalında çıxış edib.
1946–1956-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının, 1953–1960-cı illərdə fasilələrlə M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının solisti, 1957–1959-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Konsert Ansamblının təşkilatçısı və rəhbəri olub. 1966-cı ildən musiqi və estrada sənətinin caz, balet, pantomim kimi müxtəlif janrlarını üzvi surətdə birləşdirən Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrını təşkil edib və ömrünün sonunadək onun solisti və bədii rəhbəri olub.
Bütün Sovet respublikaları ilə yanaşı Argentina, Bolqarıstan, Belçika, Çili, Çin, Efiopiya, Finlandiya, Hindistan, İran, İraq, İtaliya, Misir, Türkiyə və s. ölkələrdə geniş repertuarla çıxış edən Rəşid Behbudov, Azərbaycan xalq mahnılarının və Azərbaycan bəstəkarlarının vokal əsərlərinin xarici ölkələrdə populyarlaşmasında çox böyük rol oynayıb. Rəşid Behbudov Hindistana səfəri haqqında "Uzaq Hindistanda" kitabını yazıb.
1975-ciildə NazimAbbastərəfindən çəkilənAzərbaycantelefilmistehsalı RəşidBehbudovadlı qısametrajlı sənədliteleviziyafilmionahəsrolunub.
1985-ciildə Davud İmanovtərəfindən çəkilənAzərbaycantelefilmistehsalı RəşidBehbudovadlı qısametrajlı sənədliteleviziyadə filmihəsrolunub.
Əsərləri
1. Aylı Gecələr
2. Alagöz
3. Anacan, Dostum Evlənir
4. Ayrılıq
5. Azərbaycan
6. Bakı Haqqında Mahnı
7. Bakının Ulduzları
8. Əlvida
9. Evləri Var Xana Xana
10. Əziz Şəhər
11. Gəlmədin
12. Gül Oğlan
13. Halvacı
14. Həzin Mahnı
15. Idet Vesna Po Apsheronu
16. Canım Bakı
17. Hardadır O Yar
18. Bakı 1
19. Bakı 2
20. Ey Sevincim
21. Gözəl Paytaxt
22. Ana
Filmoqrafiya
- Arşın mal alan (film, 1945)
- Doğma xalqıma (film, 1954)
- Bəxtiyar (film, 1955)
- Səadət yolu ilə (film, 1956)
- Azərbaycan mədəniyyətinin baharı (film, 1959)
- Romeo mənim qonşumdur (film, 1963)
- Abşeron ritmləri (film, 1970)
- Toyda görüş (film, 1970)
Təltifləri və mükafatları
- Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
- "SSRİ xalq artisti" fəxri adı
- "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı
- "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı
- "Gürcüstan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı
- "Dağıstan MSSR xalq artisti" fəxri adı
- "Stalin" mükafatı
- Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı
- 2 dəfə "Lenin" ordeni
- "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
- "Xalqlar Dostluğu" ordeni
Rəşid Behbudov 1989-cu il iyunun 9-da Moskva şəhərində vəfat edib. Qarabağ münaqişəsinin yeni alovlandığı bir vaxtlar idi, müğənni də bu münaqişədə Moskva ilə danışıqlar aparan bir tərəf idi. Odur ki, onun ölümününü müəmması hələ də açılmayıbdır.
2015-ci il 14 dekabrda Heydər Əliyev Sarayında müğənninin 100 illik yübileyi qeyd olunub.
1991-ci ildə, Bakı şəhərində, keçmiş adı "Leytenant Şmidt küçəsi" və uzunluğu 2,16 km olan mərkəzi küçələrdən biri, Rəşid Behbudovun adına adlandırılıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(09.06.2026)
