”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
Bəzən insan həyatının ən uzun söhbətini heç kimlə deyil, özü ilə edir. Bu söhbətdə nə şahid olur, nə də cavab gözləyən başqa biri. Qarşında yalnız özün dayanırsan. Güzgüdə gördüyün üz illər əvvəlki üz deyil. Gözlərdə yaşanmış günlərin izi, səsində deyilməmiş sözlərin ağırlığı, ürəyində isə heç kimin bilmədiyi yaralar var.
İnsan özündən soruşur: “Həyat sənə nə verdi?”
Bəlkə də ilk cavabımız sevinc, uğur, ailə, dostlar, xatirələr olar. Amma həyatın bizə verdiklərini sadaladıqca anlayırıq ki, ən böyük qazancımız sahib olduqlarımız deyil, keçdiklərimizdir. Çünki insanı böyüdən həmişə xoşbəxt günlər olmur. Bəzən bir itki, bir xəyanət, bir ayrılıq, bir gözləmə, bir gecə boyu axan göz yaşları insanı illərlə verə bilmədiyi qədər dəyişdirir.
Sonra başqa bir sual gəlir:
“Bəs yaraların səndən nə aldı?”
İnsan burada bir müddət susur.
Çünki bəzi yaralar bizdən sadəlövhlüyümüzü alır. İnsanlara əvvəlki kimi inanmağı, hər gülüşün arxasında səmimiyyət axtarmağı, hər “yanındayam” sözünə inanmağı öyrədir. Bir vaxtlar ürəyimizi açaraq girdiyimiz qapıları sonralar ehtiyatla döyürük. Çünki bilirik: hər açılan qapının arxasında bizi gözləyən mərhəmət olmaya bilər.
Amma yaraların bizdən aldıqları qədər bizə verdikləri də olur.
Onlar bizə sərhəd qoymağı öyrədir. Kimin həqiqətən yanımızda, kimin isə yalnız yaxşı günlərimizin qonağı olduğunu göstərir. İnsan bir dəfə dərin yaralanandan sonra artıq hər ağrını əvvəlki kimi yaşamır. Ağrının içindən keçmiş insan ağrının dilini öyrənir.
Bəlkə də insanın həyatdakı ən böyük dönüş nöqtəsi “Mən artıq heç nədən qorxmuram” dediyi andır.
Çünki insan ən böyük qorxularını yaşadıqdan sonra bir çox şey əvvəlki əhəmiyyətini itirir. İtirməkdən qorxduğu insanları itirib, dağılmaqdan qorxduğu halda dağılıb, tək qalmaqdan qorxduğu halda tək qalıb və yenə də səhər açılıb. Həyat davam edib. Günəş yenə doğub. Küçələr yenə insanlarla dolub. Çay yenə qaynadılıb. Dünya isə sənin ürəyinin həmin gecə necə parçalandığını bilmədən öz işinə davam edib.
Onda anlayırsan ki, insan düşündüyündən daha güclüdür.
Bəzən biz öz gücümüzü yalnız yıxıldıqdan sonra tanıyırıq. Ayaqda olduğumuz zaman özümüzü güclü hesab edirik. Əsl güc isə dizlərimizin yerə dəydiyi anda yenidən qalxa bilməyimizdir.
Bəs bütün bunlardan sonra insan nə istəyir?
Əslində cavab çox sadədir: sakitlik.
Nə böyük sərvət, nə hamının sevgisi, nə də bütün dünyaya özünü sübut etmək arzusu. Sadəcə sakitlik...
Elə bir sakitlik ki, vicdanın səninlə danışa bilsin, dünya bir müddət susa bilsin. Heç kimə özünü izah etmək məcburiyyətində qalmadığın, kiminsə səni yanlış anlamasından qorxmadığın, keçmişin qapını döymədiyi bir sakitlik.
Çünki müəyyən yaşdan sonra insanın ən böyük ehtiyacı səs-küydən uzaqlaşmaq deyil, daxilindəki səs-küyü susdurmaq olur.
İnsan bir gün anlayır ki, hamıya cavab vermək məcburiyyətində deyil. Hər haqsızlığa qarşı özünü müdafiə etməli deyil. Hər gedənin arxasınca qaçmaq lazım deyil. Bəzi insanları həyatımızdan çıxarmaq məğlubiyyət deyil, özümüzə göstərdiyimiz hörmətdir.
Sonra insan özünə daha bir sual verir:
“Bu gün yenidən həyata başlasaydın, nəyi dəyişərdin?”
Və qəribədir, cavab bəzən “heç nə” olur.
Çünki yaşadığımız hər yanlışın bizi bu günkü insana çevirdiyini anlayırıq. Kaş demədiyimiz sözləri desəydik, kaş bəzi insanlara daha az inansaydıq, kaş bəzi ayrılıqları bu qədər ağır yaşamazdıq, kaş özümüzü başqalarının sevgisində bu qədər axtarmasaydıq...
Amma keçmiş dəyişmir.
Bəlkə də həyatın ən böyük müdrikliyi budur: insan keçmişini dəyişə bilmədiyini qəbul etdiyi gün onun əsiri olmaqdan çıxır.
Məni böyüdən sevinclərim olmadı, deyə bilər insan. Məni böyüdən hər dəfə qırıldıqdan sonra yenidən ayağa qalxmağım oldu. Hər məğlubiyyətdən sonra içimdə yenidən doğulan ümid oldu. Hər itkidən sonra özümü yenidən toplamağım oldu.
Çünki insanı yaşadığı illər deyil, o illərin içindən necə keçdiyi böyüdür.
Bəzən insanın içində bir uşaq qalır. Hələ də sevilmək, anlaşılmaq, qorunmaq istəyən bir uşaq. Böyüyürük, amma o uşağın bəzi arzuları dəyişmir. Sadəcə onları dilə gətirməyi dayandırırıq.
Və bir gün anlayırıq ki, illər boyu başqalarından gözlədiyimiz mərhəməti özümüzə göstərməliyik. Özümüzü bağışlamalı, özümüzü günahlandırmağı dayandırmalı, keçmişdə etdiyimiz səhvlərə görə özümüzü ömürlük cəzalandırmamalıyıq.
İnsan özünə də mərhəmət etməlidir.
Çünki həyat onsuz da kifayət qədər ağırdır. İnsan öz çiyninə bir də özünün yükünü qoymamalıdır.
Bəlkə də bütün sualların sonunda ən doğru cavab sükutdur.
Çünki bəzən insanın deyəcəyi son söz olmur.
Sadəcə susur.
Amma bu sükut məğlubiyyət deyil. Bu, hər şeyi anlayandan sonra gələn sükutdur. Daha heç kimə heç nə sübut etmək istəməyən, keçmişlə mübahisə etməyən, gələcəyi məcbur etməyən bir insanın sükutu...
O sükutda insan ilk dəfə özünü eşidir.
Və bəlkə də həyatın bizə verdiyi ən böyük dərs budur: insan hər şeyi itirə bilər, amma özünə qayıtmaq üçün həmişə bir yol tapmalıdır.
Çünki həyat bizi neçə dəfə sındırırsa-sındırsın, sonuncu qərarı yenə biz veririk:
Ya qırıldığımız yerdə qalırıq, ya da parçalarımızı bir-birinə calayıb yenidən özümüzü qururuq.
Məncə, insanın əsl hekayəsi də elə burada başlayır.
Sükutdan sonra.
Özünə qayıtdığı yerdə.
Heç kimə demədən, heç kimdən gözləmədən, sadəcə ürəyinin içindən keçən bir cümlə ilə:
“Bütün bunlara baxmayaraq, mən hələ buradayam.”
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(18.08.2026)
