”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
İnsan həyatı qəribə bir çevrədir. Dünyaya gözlərini açan körpə necə başqasının əllərinə möhtacdırsa, ömrünün son dayanacağı olan qocalıqda da yenidən həmin ehtiyacı yaşayır. Aradakı illər insanı böyüdür, gücləndirir, öyrədir, sevindirir, incidər, amma zaman heç kəsə güzəşt etmir. Bir vaxtlar uşağını qucağında daşıyan əllər gün gəlir əsir, minlərlə addımı yorulmadan atan ayaqlar yavaşlayır, hər şeyi dəqiq xatırlayan yaddaş isə zaman-zaman susmağa başlayır. Həyatın ən böyük həqiqətlərindən biri də budur: insan bir gün mütləq qocalır.
Valideyn olmaq yalnız bir uşağı dünyaya gətirmək deyil. Valideyn olmaq yuxusuz gecələr keçirmək, öz rahatlığından imtina etmək, övladının bir təbəssümü üçün bütün yorğunluğunu unutmaq deməkdir. Uşaq ilk dəfə ayağa qalxanda sevincdən gözləri dolan da valideyndir, ilk dəfə yıxılanda onun yerinə canı yanan da. O, övladının hər "bacarmıram" sözünü "bacaracaqsan" ümidinə çevirən insandır. Bu sevginin qarşılığında isə çox vaxt heç nə istəmir. Tək arzusu budur ki, ömrünün sonunda unutulmasın.
Bir gün mən də qocalacağam. Ola bilsin ki, çörəyi əlimdən salacağam, paltarımın düyməsini bağlaya bilməyəcəyəm, eyni sözü bir neçə dəfə təkrar edəcəyəm. Bəlkə də danışarkən fikrimi yarımçıq qoyacağam, adları unudacağam, dünən baş verənləri xatırlamayacağam. O gün mənə hirslənmə. Çünki sən də bir vaxtlar eyni sualı on dəfə verirdin, eyni nağılı hər axşam dinləmək istəyirdin, gecələr qorxub məni yuxudan oyadırdın. Mən isə bir dəfə də olsun "bezdim" demirdim. Çünki sevən insan səbri yük hesab etmir.
Qocalıq insanın zəifliyi deyil, keçdiyi yolun izidir. Üzdəki hər qırış yaşanmış bir ilin, ağaran hər saç çəkilmiş bir zəhmətin nişanəsidir. O qırışlarda övladını böyütmək üçün çəkilən əziyyət, gizlədilən göz yaşları, bölüşülməyən ağrılar yaşayır. İnsan qocalanda yalnız bədəni deyil, xatirələri də ağırlaşır. O, bəzən danışmır, sadəcə susur. Çünki bəzi xatirələrin dili olmur.
Zaman dəyişdikcə dünya da dəyişir. Yeni texnologiyalar, yeni qaydalar, yeni həyat tərzi yaranır. Bir gün mən bunları başa düşməyə bilərəm. Telefonun düymələrini səhv basa, yeni proqramlardan istifadə edə bilməyə bilərəm. O zaman mənə istehza ilə baxma. Axı sən ilk dəfə qələmi necə tutacağını bilməyəndə, ayaqqabının bağını bağlaya bilməyəndə, həyatın nə olduğunu anlamayanda mən səni səbirlə öyrətmişdim. Mən sənin səhvlərinə gülümsəyərək düz yol göstərmişdim. İndi isə mənim növbəmdir – sənin səbrinə ehtiyac duyduğum növbə.
Bəzən qocalar eyni hadisəni dəfələrlə danışırlar. Əslində onlar danışdıqları hadisəni yox, yaşadıqları ömrü yenidən yaşayırlar. Çünki insanın yaddaşından ilk silinən xatirələr yaxın olanlar, ən gec silinənlər isə ürəyinə ən dərin yazılanlardır. Ona görə də yaşlı insanın sözünü yarıda kəsmək, onun keçmişini əlindən almaq kimidir. Halbuki o, sadəcə dinlənilmək istəyir.
Elə gün gələcək ki, ayaqlarım məni əvvəlki kimi aparmayacaq. Pilləkənlər gözümə uca görünəcək, yollar uzanacaq. Onda mənə əlini uzat. Necə ki, bir zaman mən ilk addımlarını atan balaca əllərini tutmuşdum. Həyatın ən gözəl ədaləti də elə budur: vaxtilə valideyn övladına dayaq olur, illər sonra isə övlad valideyninə.
İnsan yaşlandıqca ölüm haqqında daha çox düşünür. Bu, yaşamaqdan bezdiyi üçün deyil, ömrünün yorğunluğunu hiss etdiyi üçündür. Bəzən "artıq yaşamaq istəmirəm" deyəndə əslində "artıq çox yorulmuşam" demək istəyir. Belə anlarda ona qəzəblənmək yox, yanında oturmaq, əlini tutmaq, "mən buradayam" demək kifayətdir. Çünki bəzi dərdlərin dərmanı söz deyil, varlıqdır.
Valideyn üçün dünyanın ən böyük sərvəti övladının sevgisidir. Bahalı hədiyyələr, böyük evlər, yüksək vəzifələr onun üçün ikinci plandadır. O, sadəcə övladının səsini eşitmək, bir fincan çayı birlikdə içmək, halını soruşan bir zəng almaq istəyir. Çünki qocalıqda insanı həyata bağlayan ən güclü səbəb sevdiklərinin yaxınlığıdır.
Bu gün valideynimizin titrəyən əllərinə baxarkən unutmayaq ki, həmin əllər vaxtilə bizi qucağında daşıyıb. Onun zəifləyən gözləri bir zaman gecələri yuxusuz qalaraq üstümüzdə keşik çəkib. Onun yorulan ürəyi illərlə bizim üçün döyünüb. İndi isə həmin ürəyin ehtiyacı yalnız bir şeydir – sevildiyini hiss etmək.
Həyat bizə çox şey öyrədir. Amma bəlkə də ən böyük dərs budur: valideynə göstərilən mərhəmət insanlığın ən ali ölçüsüdür. Çünki sevgi yalnız güclü olduğumuz günlərdə deyil, qarşımızdakının gücdən düşdüyü zaman göstəriləndə həqiqi məna qazanır.
Bir gün biz də qocalacağıq. Bu gün valideynimizə necə davranırıqsa, sabah həyat eyni davranışı fərqli bir ünvandan bizə qaytaracaq. Ona görə də onları qocaldıqları üçün deyil, bizi böyütdükləri üçün sevək. Onların yavaşlayan addımlarına öz addımlarımızı qoşaq, zəifləyən əllərini möhkəm tutaq və ömürlərinin son səhifələrini sevgi, hörmət və mərhəmətlə tamamlamağa kömək edək.
Çünki insan övladı valideyninə verə biləcəyi ən qiymətli hədiyyəni nə pulla ala bilər, nə də zamanla geri qaytara bilər. O hədiyyənin adı sadəcə sevgi, hörmət və vəfadır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(06.08.2026)
