Rəqsanə Babayeva,

”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi

Həyat bəzən ən böyük həqiqətlərini səs-küylə deyil, səssizliklə danışır. İnsan illərlə bir arzunun arxasınca qaçır, ona çatanda isə anlayır ki, əslində axtardığı şey həmin arzu deyilmiş. Elə buna görə də həyat yalnız hadisələrin ardıcıllığı deyil, həm də təzadların qurduğu böyük bir məktəbdir. Bu məktəbdə heç bir dərs kitabdan öyrədilmir. Hər dərsin müəllimi zaman, imtahanı isə insanın öz taleyidir.

Ən qəribə təzadlardan biri budur ki, insan xoşbəxtliyi uzaqlarda axtarır, halbuki o, çox vaxt əlini uzatsa toxuna biləcəyi qədər yaxında olur. İnsan daha böyük ev, daha yaxşı vəzifə, daha çox pul, daha geniş imkanlar əldə etməyə çalışır. Bunların heç biri pis deyil. Ancaq yol boyu onun yanında səssizcə yeriyən insanları, birlikdə içilən bir fincan çayın istiliyini, ailə süfrəsinin səmimiyyətini, dost söhbətlərini görməyə macal tapmır. İllər sonra geriyə baxanda isə anlayır ki, əsl sərvət sahib olduqları deyil, yaşaya bilmədiyi anlarmış.

Həyatın başqa bir təzadı da budur ki, insanlar çox danışdıqca bir-birini daha az anlayırlar. Texnologiya bizi saniyələr içində dünyanın o biri başına bağlayır, amma eyni evdə yaşayan insanların ürəyi bəzən bir-birindən kilometrlərlə uzaq olur. Mesajlar artır, amma söhbətlər azalır. Minlərlə izləyicisi olan insanlar belə bəzən öz dərdini danışacaq bir nəfər tapa bilmirlər. İnsan əlaqələrinin sayı artır, dərinliyi isə azalır.

Qəribədir ki, insan güclü görünmək üçün zəifliyini gizlədir. Halbuki ən böyük güc məhz öz zəifliyini qəbul etməkdən başlayır. Ağlamayan insanın daha möhkəm olduğu düşünülür. Amma göz yaşını saxlayan hər insan güclü olmur. Bəzən ağlaya bilmək, hisslərini etiraf edə bilmək, kömək istəmək ən böyük cəsarətin özüdür. Maskalar insanı cəmiyyət qarşısında qorusa da, ruhunu tədricən yorur.

Həyat bizə zamanın qiymətini də qəribə şəkildə öyrədir. Uşaq ikən böyüməyə tələsirik. Böyüyəndə isə uşaqlığımızı axtarırıq. İş həyatına başlayanda təqaüd günlərini xəyal edirik. Təqaüdə çatanda isə işlədiyimiz illərin necə sürətlə keçdiyinə təəccüblənirik. İnsan daim sahib olmadığı zamanı arzulayır, sahib olduğu zamanı isə çox vaxt hiss etmədən yaşayır.

Sevginin də öz təzadları var. Bəzən insan ən çox sevdiyi adamı ən az anlaya bilir. Çünki sevgi həmişə eyni dildə danışmır. Kimi qayğı göstərərək sevir, kimi susaraq, kimi gözləyərək, kimi isə uzaqlaşaraq. Hər sevgi görünən olmur. Bəzən ən böyük məhəbbət heç vaxt etiraf edilməyən hisslərin içində yaşayır. Elə buna görə də həyatın ən ağır peşmanlıqları çox vaxt deyilən sözlərdən deyil, deyilə bilməyən cümlələrdən yaranır.

Maraqlıdır ki, insanlar azadlıq axtarır, amma çox vaxt öz qorxularının əsirinə çevrilirlər. Kənardakı maneələri aşmaq üçün böyük mübarizə aparırlar, daxillərindəki tərəddüdləri isə illərlə qoruyurlar. Halbuki insanın ən böyük həbsxanası bəzən divarlar deyil, öz düşüncələridir. Qorxu insanın qanadlarını görünməz şəkildə bağlayır və onu olduğu yerdə saxlayır.

Başqa bir təzad isə uğur anlayışındadır. Cəmiyyət uğuru çox vaxt vəzifə, şöhrət və ya sərvətlə ölçür. Amma gecələr rahat yata bilməyən, ailəsinə vaxt ayıra bilməyən, özünü xoşbəxt hiss etməyən bir insan doğrudanmı uğurludur? Bəzən kənddə sakit həyat yaşayan, vicdanı rahat olan bir insan şəhərin ən məşhur adamından daha varlı olur. Çünki həqiqi zənginlik bank hesabında deyil, insanın ruhundakı rahatlıqdadır.

İnsan münasibətlərində də təzadlar bitmir. Ən çox sevdiklərimizi ən çox incidə bilirik. Çünki onların bizi bağışlayacağını düşünürük. Tanımadığımız insanlara nəzakət göstərir, evimizdə bizi ən çox sevən adamlara qarşı isə səbrsiz davranırıq. Sonra isə bir gün anlayırıq ki, insan ən çox dəyər verdiyi münasibətləri diqqətsizlik ucbatından itirir.

Həyatın ən acı təzadlarından biri də budur ki, insan sağlamlığının qiymətini xəstələnəndə, valideyninin dəyərini onu itirəndə, zamanın əhəmiyyətini isə geri qaytara bilməyəndə anlayır. Bəzi həqiqətlər yalnız gecikmiş şəkildə görünür. Təəssüf ki, həyatın saatı geriyə işləmir.

Təbiət belə bizə təzadlarla danışır. Ən sərt qışın ardınca bahar gəlir. Ən uzun gecənin sonunda günəş yenidən doğur. Quruyan ağaclar yenidən tumurcuqlayır. Bu mənzərə insana pıçıldayır ki, heç bir çətinlik əbədi deyil. Hər sonluq yeni başlanğıcın səssiz xəbərçisidir.

Bəlkə də həyatın bütün bu təzadlarının bir məqsədi var. İnsan yalnız rahatlıq içində yaşasaydı, səbrin nə olduğunu bilməzdi. Heç vaxt ayrılıq yaşamayan biri qovuşmağın sevincini hiss etməzdi. Kədər olmasaydı, sevinc adi bir duyğuya çevrilərdi. Qaranlıq olmasaydı, işığın qiyməti bilinməzdi. Deməli, təzadlar həyatın qüsuru deyil, onun tarazlığıdır.

İnsan ömrü su kimi axıb gedir. Bu axının içində hər kəs öz həqiqətini tapmağa çalışır. Kimi bunu uğurda, kimi sevgidə, kimi sənətdə, kimi də sadəcə sakit bir ömür sürməkdə görür. Amma yolun sonunda əksəriyyət eyni nəticəyə gəlir: həyat bizə sahib olduqlarımızı deyil, onların dəyərini vaxtında görə bilməyi öyrətmək istəyirmiş.

Bəlkə də həyatın ən böyük təzadı elə budur: insan həmişə xoşbəxt olacağı günü gözləyir, halbuki xoşbəxtlik çox vaxt gözlənilən gələcəkdə deyil, yaşanılan bu andadır. Zaman keçdikcə anlayırıq ki, ömür bizi böyük həqiqətlərə gurultu ilə deyil, kiçik təzadların sakit pıçıltısı ilə aparır. Onları eşidən insan isə həyatın sirrini bir az daha yaxşı anlayır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(28.07.2026)