”Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Beyləqan və İmişli təmsilçisi
İnsan həyatında bəzi səhnələr var ki, onlar bir neçə saniyə davam etsə də, ömrün yaddaşında illərlə yaşayır. Vağzalda yavaş-yavaş hərəkət edən bir qatar, pəncərədən son dəfə əl yelləyən bir insan, platformada donub qalan baxışlar... Qatar uzaqlaşdıqca sanki təkcə relslərin səsi eşidilmir, həm də ürəyin içində qırılan xəyalların səsi duyulur.
Amma bəlkə də həyatın bizə öyrətmək istədiyi ən böyük həqiqət budur: o qatarın arxasınca baxma. Çünki hər gedən qatar geri dönmək üçün yola çıxmır.
İnsan qəribə varlıqdır. Gedəni saxlaya bilməyəndə onun arxasınca baxaraq təsəlli tapacağını düşünür. Elə bilir ki, son dəfə baxmaq ayrılığı yüngülləşdirəcək. Halbuki o son baxış ayrılığı bitirmir, əksinə, onu daha da uzadır. Qatar gözdən itir, amma insanın baxışları hələ də relslərin üstündə qalır.
Həyat da buna bənzəyir. Bəzən bir insan gedir. Bəzən bir dostluq bitir. Bəzən illərlə qurduğun bir xəyal dağılır. Bəzən isə geri qaytarmaq üçün hər şeyi verməyə hazır olduğun bir zaman əllərinin arasından sürüşüb gedir. Sən isə olduğun yerdə dayanıb yalnız uzaqlaşanı izləyirsən.
Halbuki həyat heç vaxt dayanıb gözləmir. Vağzalda bir qatar gedəndə başqa bir qatar artıq gəlmək üçün yoldadır. Təbiətin qanunu da budur. Boşalan yer dolur, bitən yol yenisinə çevrilir. Gedənin ardınca sonsuz baxmaq isə gələnin səsini eşitməyə mane olur.
Ən ağır yük keçmişin özü deyil. Ən ağır yük keçmişi buraxa bilməməkdir.
İnsan bəzən yaddaşını evə çevirir. Hər gün köhnə xatirələrin qapısını açır, eyni söhbətləri düşünür, eyni səhvləri təkrar yaşayır. O artıq keçmişdə baş verənləri yaşamır, keçmiş onu yaşayır.
Elə buna görə də bəzi insanlar irəli gedə bilmirlər. Ayaqları bu gündə olsa da, ruhları illər əvvəl yola düşmüş bir qatarın son vaqonundan yapışıb qalır.
Hər ayrılıq itki deyil. Bəzən gedən insan həyatından çıxmalı idi ki, sən özünü tapa biləsən. Bəzən bitən münasibət səni məhv etmək üçün yox, daha güclü etmək üçün bitir. Bəzən bağlanan qapı cəza deyil, yanlış otaqdan çıxışdır.
Bunu yalnız zaman öyrədir. İllər sonra geriyə baxanda insan anlayır ki, vaxtilə ağladığı bəzi ayrılıqlar əslində onun xilası imiş. Əgər o qatar dayanıb səni də özü ilə aparsaydı, bəlkə də bu gün sahib olduğun bütün gözəlliklərdən məhrum qalacaqdın.
Həyatın paradoksu da budur. Biz çox vaxt itirdiklərimizə yas tuturuq, amma onların bizi hansı itkilərdən qoruduğunu bilmirik.
Qatar metaforu təsadüfi deyil. Qatar relslər üzərində yalnız irəli gedir. O geri dönərək eyni yolu təkrar yaşamır. Təbiət də belədir. Zaman da belədir. İnsan ömrü də belə olmalıdır.
Keçmişdən dərs almaq lazımdır, amma keçmişdə yaşamaq yox. Çünki geriyə baxaraq irəlidəki yolu görmək mümkün deyil.
Ən gözəl günlərin çoxu hələ yaşanmayıb. Ən gözəl insanlar hələ tanış olmayıb. Ən gözəl sözlər hələ deyilməyib. Ən böyük uğurlar hələ qazanılmayıb. Ancaq bütün bunlar yalnız başını qaldırıb qabağa baxan insanlar üçündür.
Platformada saatlarla gedən qatarın arxasınca baxan adam isə gələn qatarı qaçırır. Bu, yalnız dəmir yolunun qaydası deyil, həyatın da qaydasıdır.
Bəzən insan "kaş" sözünün əsiri olur. Kaş o sözü deməsəydim. Kaş o gün getsəydim. Kaş saxlasaydım. Kaş dəyişsəydim.
Ancaq "kaş" heç vaxt zamanı geri qaytarmır. O yalnız insanın bu gününü oğurlayır.
Əsl cəsarət keçmişi dəyişmək deyil. Əsl cəsarət dəyişdirə bilmədiyini qəbul edib yenidən yoluna davam etməkdir. Çünki həyat heç kimi gözləmir.
Vağzallarda ən təsirli səhnələrdən biri də budur: biri gedir, biri qalır. Gedən yoluna davam edir. Qalan isə elə bilir ki, həyat onunla birlikdə dayanıb.
Əslində isə relslərin o biri başında başqa şəhərlər, başqa insanlar, başqa talelər var. Sənin də.
Bəlkə də bu gün itirdiyini düşündüyün şey sabah minnətdarlıqla xatırlayacağın bir ayrılıq olacaq. Bəlkə də bu gün bağlanan qapı sabah açılacaq on qapının başlanğıcıdır.
İnsan bunu yalnız irəli addımlayanda görə bilir.
Ona görə də gedənə dua et, amma arxasınca ömür sərf etmə. Bitənə hörmət et, amma həyatını onun məzarı üzərində qurma. Xatirələri sev, amma gələcəyini onlara girov vermə.
Çünki relslər yalnız keçmişə yox, gələcəyə də uzanır. Və hər vağzalda yeni bir qatar dayanır.
Bəzən gecikir, bəzən gözlənilmədən gəlir, bəzən isə insan onu ilk baxışda tanımır. Amma gəlir.
Yetər ki, sən hələ də çoxdan gözdən itmiş bir qatarın arxasınca baxıb qalma.
Başını qaldır. Dərin bir nəfəs al. Çamadanını götür. Yeni biletini cibinə qoy.
Və unutma:
Həyat gedən qatarların arxasında deyil. Həyat minməyə cəsarət etdiyin növbəti qatardadır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.07.2026)
