Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Uzun illər bu sualın cavabı içimdə susurdu. Elə bilirdim ki, sevgi insanın taleyinə yazılan gizli bir yazıdır — bir gün qəfil ürəyinə düşür, səni seçir və orada kök salır. Sanki bahar kimi xəbərsiz gəlir, sanki külək kimi səbəbsiz əsir. Heç kimdən öyrənilmir, heç kim öyrətmir — sadəcə olur.

Amma zaman insana təkcə xatirələr yox, həqiqətlər də gətirir.

İllər keçdikcə anladım ki, sevmək də bir sənətdir. Və hər sənət kimi onun da ustadları var.

İlk müəllimim anam oldu.

Sevgini ilk dəfə onun baxışlarında gördüm. Yorğunluğunu gizlətməyə çalışan, amma gözlərinin dərinliyində yenə də işıq saxlayan baxışlarda. Səhərlər hamıdan tez oyanıb, gecələr hamıdan gec yatan səssiz qəhrəmanlığında. Öz arzularını kənara qoyub bizim arzularımıza yer açan ürəyində. Onun sevgisi gurultulu deyildi. O sevgi sakit çay kimi axırdı — dayanmadan, şikayət etmədən, qarşılıq gözləmədən.

Heç nə ummadan verməyi ondan öyrəndim.

Sevginin bəzən bir qab isti yeməkdə, bir yorğanı örtməkdə, bir “yorulmamısan?” sualında gizləndiyini ondan öyrəndim.

Sevginin hər zaman sözə ehtiyac duymadığını, bəzən bir baxışın min cümlədən artıq olduğunu da.

Atamdan isə başqa cür sevgi öyrəndim.

Onun sevgisi səs-küysüz idi. Çox danışmayan, hisslərini nümayiş etdirməyən, amma varlığı ilə güvən verən bir sevgi. Uşaqlıqda onun yanındaykən dünyanın təhlükəsiz yer olduğunu düşünürdüm. Çünki o var idi. Və bu kifayət idi.

Atamdan öyrəndim ki, sevgi hər zaman “səni sevirəm” demək deyil. Bəzən gecə yarısı yorğun halda qapını yoxlamaqdır. Bəzən susaraq dinləməkdir. Bəzən çiyin verib yükü azaltmaqdır. Güvən verməyi, arxada dayanmağı, “mən buradayam” deməyi ondan öyrəndim.

Ailəm mənim üçün sevginin ilk ünvanı oldu.

Orada sevmək qorxulu deyildi.

Orada səhv etmək ayıb deyildi.

Orada sevilmək üçün dəyişmək lazım deyildi.

Olduğum kimi qəbul edilirdim. Və bu qəbul — sevginin ən saf forması idi.

Sonra həyat məni evdən kənara çıxardı.

Və başqa sevgilər tanıtdı.

Dostluq sevgisini…

Bir dostun gecə yarısı zəng edib “danışmaq istəyirəm” deməsi idi sevgi. Səni mühakimə etmədən dinləyən, sözünü kəsmədən anlayan, göz yaşını zəiflik saymayan insan idi sevgi. Bəzən saatlarla susaraq belə bir-birini anlamaq idi. Bəzən heç bir məsləhət vermədən sadəcə yanında qalmaq idi.

Dostlarımdan sədaqəti öyrəndim.

Düşəndə əl uzatmağı, sevincini bölüşməyi, uğuruna səmimi sevinməyi.

Öyrəndim ki, sevgi yalnız romantik hiss deyil — o, yoldaşlıqdır, çiyin-çiyinə dayanmaqdır, “sən tək deyilsən” deməkdir.

Sonra ilk sevgi gəldi…

O sevgi tamam başqa idi. Qəlbimin qapılarını ilk dəfə geniş açdığım, qorxularımı ilk dəfə kənara qoyduğum sevgi. Hər mesajı gözləmək, hər görüşə saatları saymaq, hər ayrılıqda ürəyin daralması idi o.

O sevgi məni həm böyütdü, həm də yaraladı.

Hisslərin necə dərin ola biləcəyini göstərdi. Sevincin insanı göyə qaldıra, bir kəlmənin isə yerə çırpa biləcəyini öyrətdi. Eyni ürəyə həm ümidin, həm də kədərin sığa bildiyini anladım. Sevginin təkcə xoşbəxtlik olmadığını, bəzən imtahan olduğunu gördüm.

İlk dəfə itirməyin ağrısını orada tanıdım.

Bir insanın yoxluğunun necə böyük boşluq yaratdığını, səsin, gülüşün, xatirənin necə sancıya çevrildiyini hiss etdim. Bağlanmağın nə demək olduğunu, və qopmağın nə qədər ağır olduğunu yaşadım.

Ondan sonra bir müddət sevməkdən qorxdum.

Qəlbimin ətrafına görünməz divarlar çəkdim. Özümə dedim ki, “bir daha bu qədər açılma”. Düşündüm ki, məsafə məni qoruyacaq. Susmaq məni incitməyəcək. Amma zamanla anladım ki, ürək bağlanmaq üçün yox, döyünmək üçündür.

Və yenə sevdim.

Çünki insan sevmədən yaşaya bilmir.

Sevgi nəfəs kimidir — görmürsən, amma olmadan qala bilmirsən.

Ancaq bu dəfə fərqli idi.

Zaman mənə bir şeyi daha öyrətmişdi: sevmək yalnız başqasını düşünmək deyil. Özünü də sevməkdir. Özünü itirmədən, özünü azaltmadan, öz dəyərini unutmadan sevməkdir.

Bir vaxtlar başqaları üçün özümü unutmuşdum. Susmuşdum. “Problem deyil” deyib içimdə qırılmışdım. “Sevgi belədir” deyə öz ağrımı adiləşdirmişdim. Amma sevginin səssiz ağrı olmadığını sonradan anladım.

Əsl sevgi rahatlıqdır.

Əsl sevgi güvəndir.

Əsl sevgi qorxusuz danışa bilməkdir.

Əsl sevgi özün kimi qala bilməkdir.

Sevgi insanı kiçiltməməlidir. Əksinə, böyütməlidir. Qanad verməlidir. Səni özündən uzaqlaşdırmamalı, sənə səni daha çox sevdirməlidir.

Zaman keçdikcə anladım ki, sevmək təkcə “səni istəyirəm” demək deyil. Sevmək bəzən getməyi də bacarmaqdır. Özünə hörmət üçün, dəyərin üçün, ruhunun sakitliyi üçün uzaqlaşmağı bacarmaqdır. Çünki hər qalmaq sevgi deyil. Bəzən getmək də sevginin bir formasıdır — özünə olan sevginin.

İndi geriyə baxanda görürəm ki, sevməyi bir insandan yox, bütöv bir həyatdan öyrənmişəm.

Anamdan mərhəməti,

Atamdan güvəni,

Dostlarımdan sədaqəti,

Sevdiklərimdən səbr etməyi,

Ayrılıqlardan güclənməyi,

Xəyal qırıqlıqlarından ayılmağı,

Özümdən isə dəyər verməyi…

Və ən vacibi — öyrəndim ki, sevgi itəndə bitmir.

O, insanın içində iz buraxır. Səni dəyişdirir. Səni yetkinləşdirir. Səni daha anlayışlı, daha səbirli, daha şüurlu edir. Hər yaşanan sevgi insanın ruhuna bir qat əlavə edir — bəzən işıq, bəzən kölgə, amma mütləq bir iz.

Bu gün sevirəmsə, daha sakit sevirəm.

Daha şüurlu sevirəm.

Daha sərhədlərimi qoruyaraq sevirəm.

Daha qorxmadan, amma daha diqqətlə sevirəm.

Çünki artıq bilirəm:

Sevmək zəiflik deyil.

Sevmək özünü itirmək deyil.

Sevmək təkcə kiməsə bağlanmaq deyil.

Sevmək — öz dəyərini bilə-bilə bir ürəyə yer açmaqdır.

Sevmək — qorxularına baxmayaraq yenə də inana bilməkdir.

Sevmək — hər yaraya baxıb “yenə də sevəcəm” deyə bilməkdir.

Sevməyi çox adamdan öyrəndim.

Amma ən çox — özümü sevməyi öyrəndikdən sonra.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.02.2026)