Kübra Quliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Deyir, dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin. Bu cümlə təkcə söz deyil — bir gerçəklikdir. Mən əməkdaşımız Harunun yazısını oxuyanda qulaqcıqlarımda Niyaməddin Musayev səslənirdi: dünya heç kimə məxsus deyil. Və doğrudan da, dünya nə sənin, nə mənim, nə də bir özgənindir. Bəs onda biz kimin dünyasıyıq? Kimin həyatındakı günəş, kimin gecəsinə ayıq?

Əgər dünya heç kimindirsə, biz dünyanın nə vecinəyik?

Məni xəlq eyləmiş öncə Xuda, sonra vermiş nəşvü-nüma… Palçıqdan yaradılmış bədənə ruh üfürüləndə sadəcə bir canlı yox, bir məsuliyyət yaranır. Tanrı səni, məni, onu-bunu yaratdı və sanki dedi: Ey palçıqdan yaradıb ruh verdiyim ən gözəl əsərim — yaşa.

Amma sadəcə nəfəs almaq üçün yox. Sadəcə günləri bir-birinə bağlamaq üçün yox. Yaşa — anlayaraq. Yaşa — soruşaraq. Yaşa — özünü tanıyaraq.

Sorğusuz-sualsız yaşamaq küləyə buraxılmış bir yarpaq kimi sürüklənməkdir. Halbuki insan yarpaq deyil. İnsan öz kökünü axtaran, küləyin istiqamətini soruşan, varlığının səbəbini düşünən bir varlıqdır. Tanrının insana verdiyi ən böyük nemətlərdən biri də düşünmək və soruşmaq haqqıdır.

Yaşa, amma niyə yaşadığını bil. Kimliyini sorğula. Xətalarını gözardı etmə — çünki xətalar insanın ən dürüst güzgüsüdür. Günahlarına bax və özünü sevməyi öyrən — çünki insan özünü sevmədən tövbənin mənasını anlaya bilməz. Gəl Mənə, danış Mənimlə, Məni dinlə — səssizliyində belə.

Hər şeyi dad. Sevincin şirinliyini də, kədərin acısını da. Çünki dadmadığın hiss, yaşamadığın həyat deməkdir. Ağla, amma daşlaşma. Sev, amma özünü itirmə. Yıxıl, amma qalxmamağı seçmə.

Ömrünü bada vermə — zaman borc kimidir, hər gün onun faizini ödəyirik. Hər ötən gün, geri qaytarılması mümkün olmayan bir əmanətdir. Bu əmanəti dəyərsizləşdirən ən böyük təhlükə laqeydlikdir.

Bəlkə də biz dünyanın sahibi deyilik. Amma biz — dünyanın şahidləriyik. Gördüklərimizi mənalandıran, yaşadıqlarımızı hekayəyə çevirən, ağrıdan inci düzəldən varlıqlarıq. Dünya heç kimindir, amma biz — həyatın əmanətiyik.

Bəs biz kimin dünyasıyıq? Bəlkə birinin ümidiyik. Bəlkə birinin duasıyıq. Bəlkə birinin həyatındakı günəş, gecəsinə ayıq. Bəlkə də ən əsası — öz taleyimizin müəllifiyik.

Dünya bizim deyil. Amma yaşamaq bizim məsuliyyətimizdir. Və bu məsuliyyəti dəyərli edən tək şey var: onu şüurlu yaşamaq.

Çünki insanın əsl mirası malik olduğu şeylər yox, yaşadığı məna qədərdir.

Və bəlkə də biz öz dünyamızıq

İnsan bəzən soruşur: əgər dünya heç kimindirsə, onda bu qədər savaş niyə var? Bu qədər ehtiras, bu qədər mübarizə, bu qədər sahib olmaq istəyi niyə doğur? Cavab bəlkə də sadədir — biz dünyanı deyil, öz qorxularımızı sahiblənmək istəyirik.

Halbuki əsl zənginlik nəyə sahib olduğunda yox, nəyə çevrildiyində gizlidir. İnsan varlığının ölçüsü mal-mülklə deyil, vicdanla, mərhəmətlə, anlayışla ölçülür. Çünki dünya bizə verilmiş bir torpaq parçası yox, yaşanacaq bir imtahandır.

Bəzən elə gəlir ki, həyat bizi sınamaqdan yorulmur. Gah sevdirir, gah itirdirir. Gah yüksəldir, gah yerlə bir edir. Amma hər sınavın içində gizli bir dərs var — insanın özünü daha dərindən tanıması üçün.

Biz bu dünyaya təkcə yaşamağa yox, iz buraxmağa gəlmişik. Böyük, məşhur izlər yox — bəzən bir ürəyə toxunmaq, bir insana ümid olmaq, bir anı gözəlləşdirmək qədər sadə və müqəddəs izlər.

Bəlkə də Tanrı insanı ona görə yaratdı ki, kainat təkcə ulduzlarla yox, şüurla və hisslə də şahidlik edilsin. Və hər bir insan bu kainatın içində nadir bir şahiddir — öz ağrısı ilə, öz sevgisi ilə, öz hekayəsi ilə.

Sən bəzən yorula bilərsən. Həyatdan, insanlardan, özündən belə… Amma unutma: yorğunluq son deyil, sadəcə nəfəs almaq üçün verilmiş bir fasilədir. İnsanı yaşadan tək şey güc deyil — ümiddir.

Ümid — insanın ruhuna pıçıldayan ən səssiz, amma ən güclü səsdir. Deyir ki, davam et. Hələ deyil. Hələ bitməyib. Hələ deyəcək sözün, yaradacaq mənan, sevəcək bir anın var.

Və bəlkə də ən sonda anlayırıq: dünya heç kimindir, amma biz öz həyatımızın məsuliyyət daşıyıcılarıyıq. Hər seçimimizlə öz dünyamızı qurur, hər səhvimizlə onu yenidən yazırıq.

Dünya heç kimindir. Amma biz öz dünyamızıq. Öz ağrımızla, öz nurumuzla, öz yolumuzla…

Və yaşamaq — bu yolu qorxmadan getməkdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(02.02.2026)