Rəqsanə Babayeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Yağış başlayanda dünya sanki bir addım geri çəkilir. Səslər yumşalır, rənglər solğunlaşır, zaman isə öz tələskənliyini unudur. Göydən enən hər damla təkcə su deyil — o, uzun bir yolun hekayəsidir. Buludların səssizliyindən qopub yer üzünə doğru rəqs edərək enən yağış damlası, ömrün özünə bənzəyir: başlanğıcı görünməz, sonu qaçılmaz, aradakı yol isə hisslərlə dolu.

Yağış damlası enərkən tələsmir. Küləklə oynayır, havada istiqamətini dəyişir, bəzən başqa damlalarla birləşir, bəzən tək qalır. Sevgi də belədir. O da insanın ürəyinə qəfil düşmürmü? Əvvəl uzaqdan hiss edilir, sonra yaxınlaşır, sonda isə tam olaraq varlığı ilə insanın içinə hopur. Sevgi də enişlidir — bəzən ehtirasla sürətlənir, bəzən tərəddüdlə yavaşlayır. Heç vaxt düz xətt üzrə hərəkət etmir.

Yağış yerə toxunduğu an dəyişir. Artıq o, damla deyil, izdir. Sevgi də toxunduğu insanı əvvəlki halında saxlamır. Sevilən insan dəyişir, sevən insan daha da çox. Çünki sevgi yalnız iki nəfərin arasında deyil, hər ikisinin daxilində baş verən bir çevrilmədir. Amma hər yağış torpağa xeyir vermir. Bəzən sel olur, dağıdır, aparır. Eləcə də sevgi bəzən yaşatmır, tükəndirir. Ayrılığın kökü də çox vaxt buradan başlayır.

Ayrılıq yağışın kəsildiyi an kimidir. Səma açılır, amma içəridə qəribə bir boşluq qalır. Sanki bir az əvvəl hər şey danışırdı, indi isə susur. Ayrılıq səs-küylü olmur əksər hallarda. O, yavaş-yavaş gəlir, hiss etdirmədən yaxınlaşır. İlk əvvəl sözlər azalır, sonra baxışlar. Nəhayət, sükut hökm sürür. Yağışdan sonra torpağın qoxusu necə dəyişirsə, ayrılıqdan sonra insanın içinin qoxusu da dəyişir. Hər şey tanışdır, amma əvvəlki kimi deyil.

Ömür bu yağışların cəmidir. Uşaqlıq çiskin kimidir — yüngül, təmiz, qorxusuz. Gənclik leysan yağışıdır: hisslər güclü, arzular böyük, səhvlər çox. İnsan yaşadığını sanır, amma əslində tələsir. Yetkinlik dövrü payız yağışlarına bənzəyir — sakit, düşüncəli, bir az kədərli. Orada insan artıq nəyi itirdiyini, nəyi saxladığını bilir. Qocalıq isə qarla qarışıq yağış kimidir: hər şey ağarır, xatirələr səssizləşir, həyat yavaş-yavaş öz son sükutuna hazırlaşır.

Fəsillər də insan taleyinin kölgəsidir. Bahar sevginin doğulduğu andır — hər şey mümkündür, hər şey safdır. Yay sevginin özünə güvəndiyi çağdır. Payız ayrılığın ilk işartılarıdır — suallar artır, cavablar azalır. Qış isə tək qalmağın fəlsəfəsidir. Orada insan nə sevdiyini, nəyi sadəcə itirməkdən qorxduğunu ayırd etməyi öyrənir.

Yağışın ən gözəl tərəfi onun bitməsi deyil, iz qoymasıdır. Küçələrdə yaranan gölməçələr kimi, insanın içində də xatirələr yığılır. Hər sevgi bir izdir, hər ayrılıq bir dərs. Heç biri boşuna deyil. Yağış damlası yerə düşüb yox olmur, torpağa qarışır. İnsan da yaşadıqlarında yox olmur, onlara çevrilir.

Bəlkə də həyatın fəlsəfəsi budur: yağışdan qaçmaq yox, onu hiss etmək. Islanmaqdan qorxmamaq. Çünki yalnız yağışın altından keçənlər torpağın qoxusunu tanıyır, sevginin ağırlığını anlayır, ayrılığın səssizliyini qəbul edə bilir. Ömür, əslində, göydən yerə enən o tək damlanın uzun və mənalı yoludur.

“Ədəbiiyyat və incəsənət”

(20.01.2026)