Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"

Bayram sadəcə bir gün deyil. O, xalqın yaddaşında yaşayan bir ritm, keçmiş ilə indinin körpüsüdür. Hər bayram bir zaman sükutunu pozur, qəlbləri birləşdirir və insanlara ümid, sevinc və paylaşma hissi bəxş edir.

Uşaqlığımda bayramlar hər evdə bir səhnə tamaşası idi. Qonşular bir-birinin qapısını döyər, uşaqlar əl-ələ tutub küçələrdə gəzər, hər addımda gülüş səsləri havanı doldurardı. Evdə süfrə bir ziyafət kimi açılır, hər yemək, hər şirniyyat paylaşılar, böyüklər isə gözlərindəki qayğını süfrəyə gətirərdi. Bayram sadəlik və birlik idi: çörək, yumurta, şirniyyat – kiçik şeylər böyük sevincə çevrilirdi.

Bu bayramların əsas ruhunu nənə və baba formalaşdırırdı. Xüsusən, Novruz bayramı bayramların şahı olardı. Nənənin isti əlləri ilə hazırladığı paxlava, şəkərbura və qoz-fındıq dolması, babanın gülüşü və hekayələri evə ayrı bir məna qatırdı. Hər yumurta boyama mərasimi, hər şirniyyat paylaşımı onların əllərində daha da mənalı olurdu. Baba uşaqlara köhnə bayram xatirələrini danışar, nənə isə onların sevincini süfrəyə, evin hər küncünə toxunduran bir sehr kimi yayardı. O sadə anlar ailə bağlarını möhkəmləndirir, gələcək nəsillərə sevgi və hörmət aşılayırdı.

İndi isə bayramlar bir az fərqlidir. Texnologiya və sürət həyatımıza müdaxilə edib. Sosial şəbəkələrdə “xoşbəxt bayramlar” yazmaq, şəkillər paylaşmaq artıq qapı-qapı gəzintinin yerini alıb. Evdə böyük süfrələr qurulsa da, diqqət daha çox fotolarda, paylaşımlarda və vizual təntənədədir. O sadə və səmimi görüşlər, uşaqların küçədəki səsi, qonşuların bir-birini qucaqlaması — indi çox vaxt ekran vasitəsilə yaşanır. Nənə və babanın varlığı hələ də qalır, amma onların rolu artıq xatirə və simvolik mənada daha çox görünür: onların əlləri süfrəyə toxunsa da, hisslər ekranlarda paylaşılan şəkillərdə yaşanır.

Novruz bayramı: baharın gəlişi və xatirələrin əks-sədası

Keçmişdə Novruz bayramı hər evdə xüsusi hazırlıq ilə qarşılanırdı. Səməni qoyular, yumurta boyanır, şirniyyat və qoz-fındıq süfrəyə düzülərdi. Uşaqlar baharın gəlişini oyunlar və şənliklərlə qeyd edər, qonşular bir-birini ziyarət edərdi.

Nənə bayram süfrəsinin hər detalına səhərdən axşama qədər sevgi ilə toxunardı. Şəkərbura və paxlava hazırlamaq, yumurta boyamaq onun üçün yalnız iş deyildi; bu, xatirələrin və ənənələrin gələcək nəsillərə ötürülməsi idi. Baba isə uşaqları əlinə alıb, onlara yumurta döyüşünün qaydalarını, köhnə Novruz hekayələrini danışardı. Onların səsi, gülüşü və isti baxışı bayramı yalnız bir gün deyil, ruhda yaşayan bir xatirəyə çevirirdi.

İndiki Novruz isə həm ənənələri qoruyur, həm də modern həyatın ritmini əks etdirir. Şəhər evlərində və tədbirlərdə süfrələr daha zəngin, hədiyyələr daha planlıdır. Sosial media və foto paylaşımları bu bayramı həm görsəl, həm də geniş bir hadisəyə çevirir. Nənə və baba hələ də evin ürəyi olsalar da, onların rolu indiki bayramda simvolik və görüntü ilə yaşanan xatirə kimi görünür.

Keçmişin sadəliyi və səmimiyyəti indiki texnologiya ilə birləşərək, bayramın ruhunu həm nostalji, həm də müasir dinamizm ilə yaşadır. Novruz həm də bir dərsdir: həyatın dövrlərini, yenilənməni və paylaşmaq zövqünü bizə xatırladır.

Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü: birlik və vicdanın bayramı

Keçmişdə Həmrəylik günü sadə qeyd edilirdi: ailələr bir araya gələr, qohumlar və dostlarla birlikdə olardı, xatirələrdən danışılır və xalqın birliyi vurğulanırdı.

Nənə və baba bu bayramın mənəvi rəhbərləri idilər. Onların sözü, baxışı və xatirələri hər birimiz üçün bir dərs, bir dəstək idi. Sadə bir görüşdə belə onların varlığı bayramın qəlbini və ruhunu formalaşdırırdı. Hər bir danışılan hekayə, hər gülüş və paylaşım bir ailə bağının güclü simvolu olurdu.

İndiki Həmrəylik günü isə həm rəsmi mərasimlərlə, həm media vasitəsilə geniş qeyd olunur. Sosial şəbəkələrdə təbriklər paylaşılıb, tədbirlərdə çıxışlar edilir. Texnologiya və sürət bayramın təqdimatını dəyişsə də, əsas mesaj — birlik, dəstək, həmrəylik — eynidir. Nənə və babanın rolu artıq səmimiyyət və tarixilik simvolu kimi qalır, amma hər kəs onların öyrətdiyi dəyərləri paylaşılan şəkil, video və mesajlarda hiss edir.

Keçmiş və indinin körpüsü

Bayramların mahiyyəti — paylaşmaq, sevinmək, birlikdə olmaq — zamanla dəyişmir. Keçmişin sadəliyi — süfrələr, qonşularla görüşlər, nənə və babanın öyrətdiyi ailə dəyərləri — indinin sürəti və vizual təqdimatı ilə birləşir. Hər bayram bir körpü kimi işləyir: keçmişin xatirəsini indiyə, indinin ritmini gələcəyə ötürür.

Bayram yalnız şənlik deyil. O, həm də xatirələri qorumaq, ailə bağlarını möhkəmlətmək, birlik ruhunu yaşatmaq və gələcək nəsillərə ötürməkdir. Nənə və babanın varlığı bu dəyərlərin canlı simvolu olaraq qalır. Keçmişin sadəliyi ilə indinin sürətini birləşdirdikdə, bayramların əsl mənası görünür: qəlbləri birləşdirən, ruhu zənginləşdirən, xatirələri yaşadan və ümid yaradan anlar.

Hər Novruz və Həmrəylik günü bizə xatırladır ki, bayram yalnız hadisə deyil, keçmişin və gələcəyin ruhunu birləşdirən canlı bir xatirədir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.01.2026)