İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Ceremi Brett (Jeremy Brett) — ingilis teatr, kino və televiziya aktyorudur. O, dünya şöhrətini Artur Konan Doylun yaratdığı məşhur xəfiyyə Şerlok Holms obrazını canlandırmaqla qazanıb. Bir çox tamaşaçı və tənqidçi onu Şerlok Holms rolunun ən uğurlu ifaçılarından biri hesab edir.
Ceremi Brett düz 93 il bundan öncə - 3 noyabr 1933-cü ildə İngiltərənin Uorvikşir qraflığında, Berksuell ərazisində anadan olub. Onun əsl adı Peter Jeremy William Huggins olub.
Atası hərbçi, polkovnik Henri Uilyam Haqqins, anası isə Elizabet Edit Kadberi idi. Onun üç qardaşı olub. Brett uşaqlıq illərindən incəsənətə və musiqiyə maraq göstərib. Eton Kollecində təhsil alıb. Daha sonra Londondakı Mərkəzi Nitq və Dram Məktəbində aktyorluq sənətini öyrənib. 1954-cü ildə peşəkar aktyorluq fəaliyyətinə başlayıb. Səhnə adını atasının istəyinə görə dəyişib. Atası aktyorluq peşəsinin ailə adına təsir göstərə biləcəyini düşünüb.
Ceremi Brett adını isə ilk kostyumunun etiketində gördüyü addan götürüb. Ceremi Brett aktyorluq karyerasına teatr səhnəsində başlayıb. O, klassik dramaturgiya, Şekspir əsərləri və musiqili tamaşalarda iştirak edib. Onun diqqət çəkən rollarından biri 1956-cı ildə çəkilmiş «Müharibə və sülh» (War and Peace) filmində Nikolay Rostov obrazı olub.
1964-cü ildə isə «Mənim gözəl xanımım» (My Fair Lady) filmində Freddi Eynsford-Hill obrazını canlandırıb. Filmdə Odr Hepbern və Reks Harrison kimi məşhur aktyorlarla birlikdə çəkilib. Brett həmçinin televiziya tamaşalarında və teatr səhnəsində müxtəlif xarakterli obrazlar yaradıb. Ceremi Brettin karyerasının ən mühüm mərhələsi 1984-cü ildə başlayıb.
O, Qranada Televiziyasının hazırladığı «Şerlok Holmsun macəraları» serialında məşhur xəfiyyə Şerlok Holms rolunu ifa edib. Bu obraz onun adını dünya miqyasında tanıdıb. Brett Şerlok Holmsu yalnız ağıllı və məntiqli xəfiyyə kimi deyil, həm də mürəkkəb xarakterə malik, emosional, bəzən səbirsiz və yumor hissi olan insan kimi təqdim edib.
Onun ifasında Holmsun:
- Kəskin müşahidə qabiliyyəti;
- Güclü analitik düşüncəsi;
- Detallara diqqəti;
- İnsan davranışlarını təhlil etmək bacarığı;
- Qeyri-adi xarakteri
xüsusi şəkildə nəzərə çarpırdı.
O, bu rola o qədər bağlı idi ki, Şerlok Holms obrazının ədəbi xüsusiyyətlərini qorumağa çalışıb. 1984–1994-cü illərdə bu obrazı canlandırıb. Ümumilikdə Qranada ekranlaşdırmalarında 41 epizodda iştirak edib. Maraqlı məqam odur ki, Brett 1980-ci ildə «The Crucifer of Blood» teatr tamaşasında Şerlok Holmsun köməkçisi doktor Vatsonu da canlandırıb. Həmin tamaşada Şerlok Holms rolunu Çarlton Heston ifa edib.
Ceremi Brett 12 sentyabr 1995-ci ildə Londonda, 61 yaşında vəfat edib. Onun ölümünə ürək əzələsinin xəstəliyi — kardiomiopatiya səbəb olub. Brettin vəfatı kino və teatr dünyasında böyük itki kimi qarşılanıb.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.11.2026)
