BU GÜN AKTRİSANIN YUBİLEYİDİR, 55 YAŞI TAMAM OLUR

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Vinona Rayder Amerika kino sənayesinin tanınmış aktrisalarından biridir. O, xüsusilə 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərdə çəkildiyi filmlərlə məşhurlaşıb. Aktrisa həm dramatik, həm romantik, həm də fantastik və qorxu janrlarında yaratdığı obrazlarla tamaşaçıların diqqətini cəlb edib. Sonrakı illərdə isə Stranger Things serialındakı rolu sayəsində yeni nəsil tamaşaçılar arasında da böyük şöhrət qazanıb.

Vinona Rayder 29 oktyabr 1971-ci ildə ABŞ-ın Minnesota ştatında dünyaya gəlib. O, yazıçı və nəşriyyat fəaliyyəti ilə məşğul olan Maykl Horovitsin və yazıçı, video prodüseri Sintiya Horovitsin qızıdır. Ailəsi incəsənətə, ədəbiyyata və mədəniyyətə maraq göstərirdi. Vinona uşaqlıq illərində Kaliforniyada yaşayıb və erkən yaşlarından aktyorluğa maraq göstərməyə başlayıb.

Yeniyetməlik dövründə San-Fransiskodakı American Conservatory Theater aktyorluq məktəbində təhsil alıb. Onun əsl soyadı Horovitz olsa da, peşəkar fəaliyyətində atasının sevdiyi musiqiçi Mitç Rayderin (Mitch Ryder) adından ilhamlanaraq Ryder soyadını seçib. Vinona Rayder 1986-cı ildə çəkilmiş Lucas filmi ilə kino fəaliyyətinə başlayıb. Həmin vaxt onun cəmi 15 yaşı var idi. İlk rollarından etibarən fərqli xarakterlər yaratmaq bacarığı ilə seçilib.

1988-ci ildə rejissor Tim Börtonun (Tim Burton) Beetlejuice filmində Lidiya Dits obrazını canlandırması onun tanınmasına böyük təsir göstərib. Ardınca 1989-cu ildə Heathers filmində çəkilərək gənclər arasında şöhrətini daha da artırıb. 1990-cı ildə isə Edward Scissorhands filmində Conni Depp (Johnny Depp) ilə birlikdə rol alıb. Bu film onun karyerasının ən yadda qalan ekran işlərindən birinə çevrilib.

Ən məşhur filmləri

1. Beetlejuice (1988)

Fantastika, komediya, qorxu

Rayder bu filmdə qeyri-adi və qaranlıq üslubu ilə seçilən Lidiya Dits obrazını canlandırıb. Bu rol onun karyerasında mühüm dönüş nöqtəsi olub.

2. Heathers (1989)

Qara komediya, dram

Filmdə Veronika Soyer rolunu oynayıb. Ekran əsəri məktəb həyatı, sosial təzyiq, dostluq və zorakılıq mövzularını satirik şəkildə təqdim edir.

3. Edward Scissorhands (1990)

Fantastik romantik dram

Rayder Kim Boqs obrazını canlandırıb. Film cəmiyyətə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkən qeyri-adi bir insanın hekayəsindən bəhs edir.

4. Bram Stoker's Dracula (1992)

Qorxu, romantika

Frensis Ford Koppolanın rejissorluğu ilə çəkilən filmdə Mina Marrey və Elizabeta obrazlarını canlandırıb.

5. The Age of Innocence (1993)

Tarixi romantik dram

Martin Skorsezenin (Martin Scorsese) çəkdiyi bu filmdə Mey Uellend rolunu oynayıb. Bu ifa ona “Qızıl Qlobus” mükafatını qazandırıb.

2016-cı ildə Vinona Rayder Stranger Things adlı elmi-fantastik və qorxu serialında Coys Bayers (Joyce Byers) obrazını canlandırmağa başlayıb. Serialda Coys itkin düşmüş oğlunu tapmağa çalışan, ailəsini qorumaq üçün çətinliklərə sinə gərən anadır. Rayder obrazın qorxusunu, qətiyyətini və ana sevgisini inandırıcı şəkildə təqdim edib. Bu rol onun karyerasına yeni nəfəs gətirib və ona “Qızıl Qlobus” namizədliyi qazandırıb. Serial 2016–2025-ci illərdə yayımlanıb.

Vinona Rayder karyerası ərzində bir sıra nüfuzlu mükafatlara layiq görülüb və müxtəlif mükafatlara namizəd olub.

- “Qızıl Qlobus” (Golden Globe): 1994-cü ildə The Age of Innocence filminə görə ikinci planda ən yaxşı aktrisa mükafatını qazanıb.

- “Oskar” (Academy Awards): The Age of Innocence və Little Women filmlərindəki ifalarına görə iki dəfə namizəd olub.

- Screen Actors Guild Awards: Müxtəlif fərdi və kollektiv nominasiyalar əldə edib.

- BAFTA: Kino fəaliyyətinə görə namizədliklər qazanıb.

Bu nailiyyətlər onun həm 1990-cı illərdə, həm də sonrakı dövrdə kino sənayesində əhəmiyyətli yer tutduğunu göstərir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(29.10.2026)