Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Türkiyə kinosunun hərb-vətənpərvərlik janrında çəkilmiş ən uğurlu və monumental əsərlərindən biri, rejissor və ssenarist Alper Çağların 2016-cı ildə ərsəyə gətirdiyi "Dağ II" (bəzi ölkələrdə "The Mountain II" adı ilə tanınır) bədii filmidir. 2012-ci ildə çəkilən "Dağ" filminin davamı olan bu ekran işi, sadə bir hərbi aksiyon olmaqdan uzaq, hərb sənətinin psixoloji çətinliklərini, fədakarlığı və "fırtına gətirən" xüsusi təyinatlıların daxili dünyasını vizual poeziyaya çevirən bir şahəsərdir. Film yayımlandığı il Türkiyədə ən çox izlənilən kino layihəsi olmuşdur.
Filmin süjet xətti və əsas məzmunu
İlk filmdə çətin şəraitdə sağ qalmağı bacaran iki dost — Oğuz və Bəkir artıq keçmiş xatirələri geridə qoyaraq Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin ən elit bölmələrindən biri olan Xüsusi Qüvvətlər Komandirliyinə (Bordo Berelilər) qatılırlar. Onlar altı il davam edən ağır, tükədici hərbi və psixoloji sınaqlardan keçərək rəsmən xüsusi təyinatlı zabit olurlar.
Təhlükəli missiya: Filmin əsas süjeti İraqın şimalında, terror qruplaşmalarının cövlan etdiyi təhlükəli bir bölgədə qurulur. "Fırtına Gətirən" (Fırtına Getiren) adlı yeddi nəfərlik xüsusi kəşfiyyat timinə mühüm tapşırıq verilir: İŞİD tərəfindən qaçırılan və edam təhlükəsi ilə üz-üzə qalan müxalif türk jurnalist Ceyda Balabanı xilas etmək.
Vicdan və əmr arasında: Jurnalisti uğurla xilas edən tim, geri çəkilmə xəttində İraq türkmənlərinin yaşadığı kiçik və müdafiəsiz bir kəndə gəlib çıxır. Çox keçmədən məlum olur ki, yüzlərlə ağır silahlanmış terrorçu bu kənddəki dinc sakinləri qətlə yetirmək üçün irəliləyir.
Ölüm-dirim savaşı: Komandir Veysəl Gökmusa və onun əsgərləri hərbi əmrlərə görə jurnalisti dərhal təhlükəsiz bölgəyə çatdırmalıdırlar. Lakin türk əsgərinin vicdanı günahsız uşaqların və qadınların qırılmasına icazə vermir. Yeddi nəfərlik tim əmri pozaraq kənddə qalır və yüzlərlə terrorçuya qarşı qeyri-bərabər, hər qarış üçün can qoyulan tarixi bir müdafiə savaşına başlayır.
Filmdəki struktur, realizm və aktyor heyəti
Alper Çağlar filmi iki fərqli xronoloji xətlə idarə edir. Bir tərəfdən İraqdakı gərgin və qanlı mühasirə döyüşləri göstərilərkən, digər tərəfdən geriyə dönüşlər (flashback) vasitəsilə əsgərlərin Bordo Bereli olmaq üçün keçdikləri dözülməz təlimlər və şəxsi həyatlarındakı dramlar nümayiş etdirilir. Bu, personajların hər birini tamaşaçıya dərindən tanıdan "cılızlıqdan uzaq" bir ssenari strukturudur.
Filmin aktyor heyəti öz personajları ilə tam vəhdət təşkil edir:
Çağlar Ertuğrul (Oğuz) və Ufuk Bayraktar (Bəkir): İki tam fərqli xarakterin qardaşlıq bağını və döyüş meydanındakı simbiozunu mükəmməl şəkildə canlandırırlar.
Murat Serezli (Polkovnik-leytenant Veysəl Gökmusa): Timin atası və komandiri rolunda, hərbi nizam-intizamla insani dəyərləri birləşdirən obrazı dahi ştrixlərlə ifa edir. Onun əsgərlərə etdiyi motivasiya nitqləri filmin ən təsirli səhnələrindəndir.
Ahu Türkpençe (Ceyda Balaban): Əvvəlcə orduya və müharibəyə tənqidi yanaşan, lakin hadisələrin gedişində türk əsgərinin fədakarlığını gözləri ilə görən müstəqil jurnalist xarakterini uğurla canlandırır.
Hərbi realizm və dövlət dəstəyi
"Dağ II" filmini digər sıradan hərbi filmlərdən ayıran ən böyük xüsusiyyət onun çəkilişlərində tətbiq olunan çılpaq realizmdir. Türkiyə Silahlı Qüvvələri filmin ssenarisini yüksək qiymətləndirərək çəkilişlərə görünməmiş dərəcədə real hərbi dəstək vermişdir.
Filmdə istifadə olunan bütün silahlar, zirehli maşınlar, hərbi helikopterlər və digər texnikalar tamamilə realdır və ordu tərəfindən təmin edilmişdir.
Aktyorlar çəkilişlərdən öncə həqiqi xüsusi təyinatlı komandirlər tərəfindən real hərbi düşərgələrdə ağır fiziki təlimlərə cəlb olunmuşlar. Bu səbəbdən səngər döyüşləri, taktiki irəliləyişlər və silahdan istifadə formaları hərbi dəqiqliklə ekrana köçürülmüşdür.
Filmin ideoloji və fəlsəfi yükü
Film sadəcə quru vətənpərvərlik şüarları üzərində qurulmayıb. Alper Çağlar əsgərlərin qorxularını, daxili sarsıntılarını, fiziki ağrılarını gizlətmir. Filmin əsas fəlsəfəsi "Bir ölər, min dirilərik" və "Tək bir günahsız can üçün dünyanı qarşısına almaq" ideyası üzərində ucalır. Kəndin müdafiəsi səhnəsində divara asılan bayrağın mənası və tim üzvlərinin bir-biri üçün canından keçməsi tamaşaçını sarsıdan dramatik fəlsəfəni formalaşdırır.
"Dağ II" Türkiyə kino tarixində həm texniki keyfiyyəti (səs effektləri, operator işi), həm də milli ruhun düzgün, dərin və təsirli şəkildə işlənməsi baxımından özünə əbədi və toxunulmaz bir yer qazanmış fundamental sənət nümunəsidir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(25.08.2026)
