İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Şon Konneri (Sean Connery) — Şotlandiya əsilli məşhur aktyor, kino tarixinin ən tanınmış simalarından biridir. O, xüsusilə Ceyms Bond (James Bond) obrazının ilk və ən məşhur ekran ifaçısı kimi dünya şöhrəti qazanıb. Şon Konneri 25 avqust 1930-cu ildə Şotlandiyanın Edinburq şəhərində anadan olub. Ailəsi imkanlı olmayıb.
Gənclik illərində müxtəlif işlərdə çalışıb: südçü, fəhlə və model kimi fəaliyyət göstərib. Həmçinin Kral Donanmasında xidmət edib. Aktyorluğa keçidi onun həyatında böyük dönüş nöqtəsi olub. 1950-ci illərdə teatr və televiziyada kiçik rollarla görünməyə başladı və tədricən kino dünyasına daxil olub.
Ceyms Bond — dünya şöhrətinin başlanğıcı
Konnerinin həyatındakı ən böyük dönüş 1962-ci ildə çəkilən “Dr. No” filmi oldu. O, Ian Fleming-in yaratdığı məşhur casus 007 — Ceyms Bond obrazını canlandırıb. Akademiyanın məlumatına görə, Konneri böyük ekranda Bond obrazını ilk dəfə oynayan aktyor olub və rəsmi seriyada daha beş dəfə bu rola qayıdıb.
Onun Bond filmləri:
- Dr. No — 1962
- From Russia with Love — 1963
- Goldfinger — 1964
- Thunderball — 1965
- You Only Live Twice — 1967
- Diamonds Are Forever — 1971
Konnerinin Bond obrazı soyuqqanlılıq, özünəinam, zəriflik və sərt xarakterin birləşməsi ilə seçilib. Onun yaratdığı obraz sonrakı Bond aktyorlarının hamısına böyük təsir göstərib. Şon Konneri yalnız Ceyms Bond kimi tanınmaqla kifayətlənməyib. O, müxtəlif janrlarda çoxsaylı yaddaqalan rollar ifa edib.
Ən məşhur filmlərindən bəziləri:
1. The Man Who Would Be King — 1975
2. The Name of the Rose — 1986
3. The Untouchables — 1987
4. Indiana Jones and the Last Crusade — 1989
5. The Hunt for Red October — 1990
6. Highlander — 1986
7. The Rock — 1996
8. Entrapment — 1999
9. Finding Forrester — 2000
“The Untouchables” və Oskar
Konnerinin ən böyük aktyorluq uğurlarından biri “The Untouchables” (1987) filmindəki Cim Melon roludur. Bu film ona Ən yaxşı ikinci plan aktyoru nominasiyasında Oskar qazandırıb. Bu, onun karyerasının Bond obrazından kənarda da nə qədər güclü aktyor olduğunu göstərən ən mühüm nailiyyətlərindən olub.
“Indiana Jones”
1989-cu ildə “Indiana Jones and the Last Crusade” filmində Harrison Fordun canlandırdığı Indiana Consun atası, Professor Henri Cons obrazını oynayıb. Bu rol Konnerinin daha yumşaq, yumor hissi güclü və eyni zamanda nüfuzlu tərəfini göstərib.
Şon Konnerinin ekran obrazını fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər:
Güclü və xarizmatik səs;
sakit, özünəinamlı davranış;
sərt, lakin zərif xarakter;
fiziki cəhətdən güclü ekran görünüşü; dramatik və aksiyon rollarında inandırıcılıq; klassik kişi obrazının kino tarixində formalaşmasına təsir.
Onun xüsusilə səsi və danışıq tərzi kino tamaşaçıları tərəfindən çox asanlıqla tanınırdı. Şon Konneri iki dəfə ailə həyatı qurub. İkinci həyat yoldaşı Mişelin Roquebrune olub. Onların evlilikləri Konnerinin ölümünə qədər davam edib. Sonrakı illərdə Konneri kino fəaliyyətini azaldıb və tədricən aktyorluqdan uzaqlaşıb. Onun son böyük ekran rollarından biri “The League of Extraordinary Gentlemen” (2003) filmi olub.
Şon Konneri 31 oktyabr 2020-ci ildə, 90 yaşında Baham adalarında vəfat edib. O, kino tarixində yalnız Ceyms Bond kimi deyil, həm də “The Untouchables”, “Indiana Jones and the Last Crusade”, “The Hunt for Red October” kimi filmlərdə yaratdığı obrazlarla iz qoyub. Kino tarixində yeri Şon Konneri çoxları üçün “əsl Ceyms Bond” olaraq qalır.
Onun 007 obrazı sonrakı onilliklərdə çəkilən Bond filmlərinin üslubunun formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Akademiya da Konnerinin Bond dövrünü Bond franşizasının tarixində xüsusi mərhələ kimi təqdim edir. Şon Konneri sadəcə məşhur aktyor deyil, XX əsr dünya kinosunun ən xarizmatik simalarından biri və Ceyms Bond obrazını kino tarixində əbədiləşdirən aktyordur.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(25.08.2026)
