Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
"Doğma xalqıma" (digər adı ilə "Doğma xalqımıza") – Bakı Kinostudiyasında istehsal olunmuş, Azərbaycan kino tarixinin ilk tammetrajlı rəngli bədii-sənədli film-konsertidir. Ekran əsəri milli mədəniyyətimizin zənginliyini, dahi sənətkarlarımızın yaradıcılıq potensialını gələcək nəsillərə ötürən vizual bir hesabat, Azərbaycan kinosunun inkişafında yeni mərhələnin təməlini qoyan tarixi əhəmiyyətli bir incidir.
Yaradıcı və texniki heyət
Filmin ərsəyə gəlməsində həm yerli, həm də sovet kinosunun ən parlaq simaları çiyin-çiyinə çalışmışlar. Kinematoqrafik heyətin ustad işi ekran əsərinin rəng və işıq estetikasını yüksək səviyyəyə qaldırmışdır.
Quruluşçu Rejissorlar: Yan Frid və Hüseyn Seyidzadə
Ssenari Müəllifi: Həsən Seyidbəyli
Quruluşçu Operator: Əlisəttar Atakişiyev
Musiqi Rəhbəri və Bəstəkar: Niyazi
Quruluşçu Rəssamlar: Cəbrayıl Əzimov və Elbəy Rzaquliyev
Süjet struktur və yaradıcılıq hesabatı
Film-konsert janrında çəkilən bu əsər Azərbaycanın dahi incəsənət xadimlərinin zəhmətkeş xalqa yaradıcılıq hesabatı xarakterini daşıyır. Ekran əsərində milli operalarımızdan, baletlərimizdən və simfonik əsərlərimizdən seçilmiş unikal musiqi və rəqs nömrələri vahid süjet xəttində birləşdirilmişdir.
Klassik əsərlərin vəhdəti: Filmdə Üzeyir Hacıbəylinin, Müslüm Maqomayevin, Qara Qarayevin, Tofiq Quliyevin, Soltan Hacıbəyovun və Əfrasiyab Bədəlbəylinin ölməz bəstələrinə yer verilmişdir.
Səhnə performansları: "Koroğlu" və "Nərgiz" operalarından yaddaqalan parçalar, həmçinin "Yeddi gözəl", "Qız qalası" və "Gülşən" baletlərindən rəqs nömrələri rəngli kadrlarla lentə alınmışdır.
Nəhəng ifaçılar silsiləsi: Filmdə dahi müğənnilər Rəşid Behbudov və Bülbülün bənzərsiz vokalları, eləcə də əfsanəvi rəqqasələr Qəmər Almazsadə, Leyla Vəkilova və Rəfiqə Axundovanın bədii xoreoqrafik çıxışları nümayiş etdirilir.
Filmin çəkiliş tarixi və rejissor qarşıdurması
Ekran əsərinin arxasında çox maraqlı və gərgin bir istehsalat prosesi dayanır. Layihənin çəkilişlərinə başlanarkən quruluş tamamilə rusiyalı rejissor Yan Fridə həvalə edilmişdi.
Lakin milli koloritin, musiqinin və rəqslərin ruhunu yerli bir mütəxəssisin daha yaxşı hiss edəcəyini dərk edən dahi kinorejissor Mixail Rommun birbaşa təşəbbüsü və təklifi ilə Hüseyn Seyidzadə layihəyə həmmüəllif kimi cəlb olundu. Seyidzadənin gəlişi filmə milli ruh və emosional dərinlik bəxş etdi, nəticədə Azərbaycanda ilk rəngli bədii-sənədli film müvəffəqiyyətlə tamamlandı.
"Doğma xalqıma" sənədli-bədii film-konserti təkcə texniki yeniliyi ilə deyil, həm də sovet repressiyalarından və çətin illərdən sonra Azərbaycan xalqının milli mənliyini, mədəni zənginliyini qoruyub saxladığını nümayiş etdirən mənəvi bir manifest idi.
Uzun illər arxivlərdə qalan və müəyyən səbəblərdən geniş kütləyə nümayiş olunmayan bu dəyərli lent yazısı, Rusiya Dövlət Film Fondu tərəfindən mükəmməl şəkildə bərpa edilmiş və Azərbaycan Dövlət Film Fondunun arxivinə təhvil verilmişdir. Nizami kinoteatrında keçirilən ictimai baxışlar dahi sənətkar Rəşid Behbudovun və Hüseyn Seyidzadənin xatirəsini bir daha uca tutmuş, bu ekran əsərinin tariximizdəki silinməz izini sübut etmişdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(14.08.2026)
