Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
"Əmək və qızılgül" – Azərbaycan kino tarixində müstəsna yerə sahib olan, dahi rəqqas Mahmud Esambayevin həyat və yaradıcılıq yoluna işıq tutan tarixi-bioqrafik bədii filmdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş bu ekran əsəri, xalqın mədəni irsini, rəqs sənətinin sehrini və vətənə olan sonsuz sevgini dramatik bir dillə tamaşaçıya çatdırır.
Filmin yaradıcı və aktyor heyəti
Ekran əsəri öz dövrünün ən usta kinematoqrafçılarını və sənətkarlarını bir araya gətirmişdir. Filmdə həm Azərbaycan, həm də Çeçenistanın tanınmış simaları rol almışdır.
Quruluşçu Rejissor: Tofiq Tağızadə
Ssenari Müəllifi: İdris Bazorkin
Quruluşçu Operator: Rasim Ocaqov
Bəstəkar: Tofiq Quliyev
Rəssam: Kamil Nəcəfzadə
Baş Rollarda:
Mahmud Esambayev – Mahmud (Gənc rəqqas)
Vladimir Txapsayev – Əlisultan (Mahmudun atası)
Leyla Abaşidze – Doqmara
Münəvvər Kələntərli – Sona
Hökümə Qurbanova – Rəqqasə
Süjet xətti və daxili çırpınışlar
Filmin süjet xətti bəşəriyyətin ən istedadlı rəqqaslarından biri olan Mahmudun keşməkeşli həyat hekayəsi üzərində qurulmuşdur. Hekayə həm sənətə olan bağlılığı, həm də ailə daxili ziddiyyətləri dramatik boyalarla təqdim edir.
Sənət və ata iradəsi: Mahmud erkən yaşlarından rəqs sənətinə aşiqdir. Lakin onun mənsub olduğu ailənin adət-ənənələri və sərt atası Əlisultan bu sənəti bir kişi üçün yaraşmayan məşğuliyyət hesab edir. Ata oğlunun rəqqas olmasını özünə təhqir sayır və onun qarşısına sərt şərtlər qoyur.
Qürbət və yaradıcılıq axtarışları: Atasının etirazlarına rəğmən Mahmud öz xəyallarının ardınca gedir. O, doğma yurdu tərk edərək böyük səhnələrə doğru can atır. Qürbətdə keçən illər, çətinliklər və gərgin əmək onu dünya səviyyəli bir sənətkara çevirir. Mahmud müxtəlif xalqların rəqslərini öyrənir və onları özünəməxsus tərzdə ifa edir.
Vətənə qayıdış və barışıq: İllər sonra böyük şöhrət qazanan Mahmud öz doğma yurduna qayıdır. Filmin kulminasiya nöqtəsi atasının oğlunun sənətinə olan münasibətinin dəyişməsi və onun əməyinə, fədakarlığına hörmət etməyə başlamasıdır.
Filmin maraqlı nüansları və əhəmiyyəti
Bioqrafik dəqiqlik: Filmdə baş rolu canlandıran Mahmud Esambayev əslində elə öz həyatını oynamışdır. Bu səbəbdən filmdəki rəqs səhnələri və emosional anlar son dərəcə real və təsirlidir.
Musiqi və rəqsin vəhdəti: Görkəmli bəstəkar Tofiq Quliyevin film üçün bəstələdiyi musiqilər müxtəlif xalqların rəqs ritmləri ilə mükəmməl şəkildə sintez olunmuşdur.
Xalqlararası mədəni körpü: Ekran əsəri Azərbaycan, çeçen və inquş xalqlarının mədəni əlaqələrini, ortaq dəyərlərini tərənnüm edən unikal bir sənət nümunəsidir.
Ustad operator işi: Rasim Ocaqovun kameralarla işıq və kölgə oyunları, xüsusilə rəqs səhnələrindəki dinamik kadrlar filmin bədii dəyərini qat-qat artırmışdır.
"Əmək və qızılgül" filmi insana öz xəyallarının ardınca getməyi, çətinliklərə boyun əyməməyi və hər bir uğurun arxasında böyük bir əməyin dayandığını öyrədir. Filmin adından da göründüyü kimi, qızılgül gözəlliyinin və şöhrətin təməli yalnız və yalnız fədakar əmək sayəsində mümkündür. Tofiq Tağızadə bu əsərlə kino tariximizə unudulmaz bir incini bəxş etmişdir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(13.08.2026)
