Bu gün görkəmli sənətkarın anım günüdür

Kənan Məmmədli,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Azərbaycan teatrının tarixində elə aktyorlar var ki, onların yaradıcılıq yolu yalnız oynadıqları rolların sayı ilə ölçülmür. Onlar teatrın gündəlik həyatını, səhnənin zəhmətini, aktyor peşəsinin məsuliyyətini illər boyu öz üzərlərində daşıyırlar. Xalq artisti Vaqif Məzahir oğlu Əliyev də belə sənətkarlardan biri idi. Onun 63 ildən artıq davam edən səhnə fəaliyyəti Azərbaycan teatrının müxtəlif mərhələləri ilə sıx bağlı olub.

Vaqif Əliyev 31 iyul 1940-cı ildə Bakıda anadan olub. Uşaqlıqdan teatra maraq göstərib, dram dərnəklərinə gedib. Sənət yoluna 1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında başlayıb. İlk illərdə kütləvi səhnələrdə, daha sonra epizodik rollarda çıxış edib. 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutuna daxil olaraq aktyorluq təhsili alıb.

Onun yaradıcılıq taleyində Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının xüsusi yeri var. 1968-ci ildə təyinatla yeni yaranmış bu teatrın aktyor truppasına göndərilən Vaqif Əliyev burada 33 ilə yaxın fasiləsiz çalışdı. Bu müddətdə 100-dən artıq tamaşada müxtəlif xarakterli obrazlar yaratdı. Belə uzunmüddətli və məhsuldar teatr fəaliyyəti onu Sumqayıt səhnəsinin aparıcı simalarından birinə çevirdi.

Onun repertuarı janr və xarakter baxımından olduqca geniş idi. “Nadir şah”, “Dönüş”, “Ölülər”, “Tənha qadınlar”, “Oğul”, “Dəli Domrul”, “Damokl qılıncı”, “Vətənə igidlər gərəkdir”, “Mənim Ərdəbilim”, “Cırtdan, Məlikməmməd və üç gözəl”, “İblis” kimi tamaşalarda yaratdığı obrazlar aktyorun səhnə imkanlarının genişliyini göstərirdi. Onun əsas xüsusiyyətlərindən biri kiçik və ya ikinci planda görünən obrazı belə yadda qalan xarakterə çevirmək bacarığı idi.

Vaqif Əliyevin sənət yoldaşları onun aktyorluq istedadı ilə yanaşı, insan kimi səmimiliyini də xüsusi qeyd ediblər. Teatr Xadimləri İttifaqının sədr müavini, professor, Xalq artisti Azad Şükürov onu “çox maraqlı adam, gözəl də aktyor” kimi xatırlayırdı. Şükürovun xatirəsində Vaqif Əliyevin yumor hissi və gənc həmkarları ilə isti münasibəti də öz əksini tapır. Onların arasında yaş fərqi böyük olduğundan Vaqif Əliyev zarafatla deyirmiş: “Mən səhnəyə çıxanda sən hələ dünyaya gəlməmişdin.” Şükürov bu sözün həqiqət olduğunu vurğulayırdı: Vaqif Əliyev səhnə fəaliyyətinə 1958-ci ildə başlamışdı, Şükürov isə 1959-cu ildə doğulmuşdu.

Bu xatirə əslində Vaqif Əliyevin sənət yolunun nə qədər erkən başladığını göstərən maraqlı bir detal olmaqla yanaşı, onun xarakterini də açır. O, özünün uzun səhnə təcrübəsinə rəğmən, həmkarları ilə ünsiyyətdə səmimi və zarafatcıl insan kimi yadda qalıb.

Vaqif Əliyevin yaradıcılığı yalnız teatrla məhdudlaşmırdı. O, “Ağ atlı oğlan”, “Yük”, “Biz qayıdacağıq” kimi filmlərdə də çəkilib. Lakin onun sənət taleyinin əsas ünvanı yenə də teatr səhnəsi idi. 2000-ci ildən Bakı Bələdiyyə Teatrında fəaliyyətini davam etdirib və burada da müxtəlif tamaşalarda obrazlar yaradıb. Azərbaycan teatr tarixini araşdıran materiallarda onun bu teatrın səhnəsində də müxtəlif rollarda çıxış etdiyi görünür.

Sənətkarın əməyinə dövlət tərəfindən də yüksək qiymət verilib. O, 1990-cı ildə “Əməkdar artist”, 2002-ci ildə isə “Xalq artisti” fəxri adına layiq görülüb. Bu təltiflər onun uzun illər ərzində Azərbaycan teatrına verdiyi töhfənin rəsmi ifadəsi idi.

Vaqif Əliyevin yaradıcılıq portretini yalnız “100-dən artıq tamaşada rol oynayan aktyor” ifadəsi ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmaz. Onun sənətinin əsas dəyəri səhnəyə sədaqətində idi. O, aktyorluğun yalnız baş qəhrəmanı oynamaqdan ibarət olmadığını nümayiş etdirirdi. Bəzən bir neçə səhnəlik obraz, bir xarakter detalı, bir cümlə və ya səhnədəki davranış tamaşaçının yaddaşında qala bilər. Vaqif Əliyev məhz belə aktyorlardan idi.

Onun yaradıcılıq yolunda daha bir mühüm xüsusiyyət teatrın müxtəlif nəsilləri arasında körpü olması idi. O, səhnəyə 1950-ci illərin sonunda çıxmış, sonrakı onilliklərdə Azərbaycan teatrının dəyişən estetik mühitində fəaliyyət göstərmiş və ömrünün son illərinə qədər səhnədən ayrılmamışdı. Bu baxımdan onun yaradıcılıq bioqrafiyası Azərbaycan teatrının özünün uzun bir tarixinin canlı parçasıdır.

Vaqif Əliyev 13 avqust 2021-ci ildə 81 yaşında vəfat etdi. Onun ölümü Azərbaycan teatrı üçün itki kimi qiymətləndirildi. Mədəniyyət Nazirliyinin yaydığı məlumatlarda sənətkarın xatirəsinin doğmalarının, sənət dostlarının və tamaşaçıların qəlbində yaşayacağı vurğulanırdı.

Vaqif Əliyevin sənət irsi bir həqiqəti xatırladır: aktyorun böyüklüyü yalnız onun neçə baş rol oynaması ilə müəyyənləşmir. Bəzən sənətə uzun illər sədaqətlə xidmət etmək, yüzlərlə obrazın içində öz aktyor imzasını qorumaq və səhnə yoldaşlarının yaddaşında yaxşı insan kimi qalmaq özü böyük sənətkarlıqdır.

Vaqif Əliyev Azərbaycan teatrına məhz belə bir miras qoyub — səhnəyə sədaqət, peşəyə hörmət və obrazı yaşatmaq bacarığı.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(13.08.2026)