Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Hər bir xalqın tarixi, mənəviyyatı və mədəniyyəti onun incəsənətində yaşayır. Azərbaycan xalqının zəngin mədəni irsinin ən parlaq və sehirli səhifələrindən birini isə kinematoqrafiya təşkil edir. Hər il avqustun 2-də ölkəmizdə böyük təntənə ilə qeyd olunan Azərbaycan Kinosu Günü sadəcə kino xadimlərinin peşə bayramı deyil, həm də milli kimliyimizin, tariximizin və incəsənətimizin gümüşü ekrandakı zəfər günüdür.
1898-ci ildən başlayan tarixi səyahət
Azərbaycan dünyada kinematoqrafın addım atdığı ilk ölkələrdən biridir. Dünyada kino sənətinin təməli 1895-ci ildə Parisdə Brüat Lumiere qardaşları tərəfindən qoyulduqdan cəmi üç il sonra — 1898-ci il avqustun 2-də fotoqraf və kinorejissor Aleksandr Mişon Bakıda ilk kadrları lentə aldı. "Bibiheybətdə neft fontanı yanğını", "Balaxanıda neft fontanı", "Şəhər bağında xalq gəzintisi" və "Qafqaz rəqsi" kimi qısametrajlı sənədli süjetlərin nümayişi ilə Azərbaycan milli kinosunun bünövrəsi qoyuldu.
Məhz bu tarixi faktı nəzərə alaraq, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 18 dekabr 2000-ci il tarixli sərəncamı ilə 2 Avqust — Azərbaycan Kinosu Günü kimi rəsmiləşdirildi.
Əsrləri adlayan böyük ekran salnaməsi
Ötən 120 ildən artıq dövr ərzində Azərbaycan kinosu şərəfli və zəngin bir inkişaf yolu keçmişdir. 1916-cı ildə ekranlara çıxan ilk tammetrajlı bədii filmimiz — "Neft və milyonlar səltənətində", 1917-ci ildə çəkilən ilk komediyamız "Arşın mal alan" ilə başlayan bu yol, sonrakı onilliklərdə böyük bir sənət məktəbinə çevrildi.
"O olmasın, bu olsun", "Nəsimi", "Təhminə", "Dədə Qorqud", "Bizim Cəbiş müəllim", "Şirbalanın məhəbbəti", "Qapan", "Uzaq sahillərdə" kimi saysız-hesabsız ekran əsərləri xalqımızın mənəvi xəzinəsinə qızıl hərflərlə yazıldı. Bu filmlər cəmiyyətimizin sosial-psixoloji mənzərəsini, məişətini, qəhrəmanlığını və daxili aləmini bütün incəlikləri ilə əks etdirdi.
Müasir dövr və Zəfər kinomuzun yeni üfüqləri
Bu gün Azərbaycan kinosu keyfiyyətcə yeni bir intibah dövrünü yaşayır. Son illərdə müstəqil kino studiyalarının yaranması, beynəlxalq festivallarda qazanılan uğurlar və rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi milli kinomuzu müasir dünya standartlarına yaxınlaşdırır.
Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Böyük Zəfər, Qarabağ salnaməsi və şəhidlərimizin, qazilərimizin göstərdiyi cəsarət kino xadimlərimiz üçün tükənməz bir ilham mənbəyinə çevrilmişdir. Bu gün ekrana gələn sənədli və bədii filmlər Azərbaycan əsgərinin rəşadətini, xalqımızın birliyini və tarixi ədalətin bərpasını gələcək nəsillərə və dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq missiyasını daşıyır.
Qələm və kamera ustalarına ehtiram
Kino — kollektiv əməyin, böyük fədakarlığın məhsuludur. Rejissorun təfəkkürü, ssenaristin qələmi, operatorun həssas gözü, aktyorun daxili dramı və bəstəkarın həzin musiqisi birləşərək kadrlara can verir. Azərbaycan Kinosu Günündə bu sahəyə ömrünü həsr etmiş unudulmaz korifeylərimizi dərin ehtiramla yad edir, bu gün də milli kinomuzu yaşadan və inkişaf etdirən bütün yaradıcı heyəti təbrik edirik.
Gümüşü ekranlarınız həmişə işıqlı, heyyətiniz dəyərli və sənətiniz əbədi olsun!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(03.08.2026)
