Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan kinosunun 1980-ci illərin sonu mərhələsi uzun illər tabu qoyulmuş mövzuların cəsarətlə işıqlandırılması ilə xarakterizə olunur. Rejissor Oqtay Mirqasımovun 1987-ci ildə ekranlaşdırdığı "Şeytan göz qabağında" tammetrajlı bədii filmi də məhz belə üsyankar və ifşaedici ruhda yazılmış unikal sənət nümunəsidir. Film, cəmiyyətdə kök salmış qanunsuzluqlara, rüşvətxorluğa və kölgə iqtisadiyyatına qarşı təkbaşına mübarizə aparan dürüst bir jurnalistin gözü ilə sovet idarəçilik sisteminin real və qorxulu simasını ortaya qoyur.
Oqtay Mirqasımovun cəsarətli rejissor baxışı və sosial dramaturgiya
Filmin ssenari müəllifi Asim Cəlilov, süjet xəttini dövrün ən aktual bəlası olan korrupsiya və bürokratiya üzərində qurub. Filmin quruluşçu rejissoru Oqtay Mirqasımov isə bu kəskin sosial dramı detektiv və psixoloji triller elementləri ilə zənginləşdirərək tamaşaçını ekrana kilidləməyi bacarıb. Film, ekranlara çıxdığı dövrdə böyük rezonans doğurmuş, cəmiyyətdəki gizli qüvvələrin, "toxunulmaz" şəxslərin törətdiyi cinayətləri vizual şəkildə ifşa etdiyinə görə ciddi müzakirələrə səbəb olmuşdur.
Ədalət uğrunda mübarizə və aktyorların xarakterik ifası
"Şeytan göz qabağında" filmi xarakterlərin dolğunluğu və aktyor heyətinin ustad oyunu ilə seçilir:
Fəxrəddin Manafov (Arif): Filmin baş qəhrəmanı, prinsipial və cəsur jurnalist Arif obrazını Fəxrəddin Manafov yüksək daxili enerji və dramatik ustalıqla canlandırıb. Arif cəmiyyətdəki haqsızlıqlara göz yuma bilməyən, həqiqəti üzə çıxarmaq üçün öz canını və yaxınlarının təhlükəsizliyini belə riskə atan müasir qəhrəman tipajıdır.
Həsənağa Turabov, rəhmətlik Yaşar Nuri və digərləri: Filmdə rol alan ustad sənətkarlar, sistemin müxtəlif pillələrində əyləşən məmurların, cinayətkar şəbəkə rəhbərlərinin və riyakar insanların xarakterik cizgilərini böyük ustalıqla kadrda əks etdiriblər. Onların yaratdığı mənfi obrazlar cəmiyyəti daxildən məhv edən "şeytan"ın vizual təcəssümünə çevrilir.
Filmin süjet xətti və "şeytan"ın gizli siması
Süjetin mərkəzində jurnalist Arifin apardığı müstəqil təhqiqat dayanır. O, zahirən xeyirxah, nizam-intizamlı görünən, lakin pərdə arxasında böyük qanunsuzluqlara imza atan güclü bir klanın izinə düşür. Filmin adı olan "Şeytan göz qabağında" ifadəsi rəmzi məna daşıyır. Müəlliflər tamaşaçıya çatdırırlar ki, şər qüvvələr, cinayətkarlar haradasa uzaqda deyil, məhz hər gün qarşılaşdığımız, bizə qanundan və ədalətdən dəm vuran rəsmi kürsülərdə, göz qabağındadırlar.
Arifin bu şəbəkə ilə toqquşması sadəcə hüquqi mübarizə deyil, həm də mənəviyyat, ləyaqət sınağıdır. Sistem dürüst insanı əzməyə, onu öz qaydalarına tabe etməyə çalışsa da, Arifin geri çəkilməməsi filmin əsas fəlsəfi idealını təşkil edir.
Rafiq Babayevin musiqisi və gərginlik estetikası
Filmin dramatik təsir gücünü artıran ən mühüm elementlərdən biri də görkəmli bəstəkar, dahi musiqiçi Rafiq Babayevin film üçün bəstələdiyi musiqidir. Onun yaratdığı gərgin, ekspressiv və caz-fyuşn üslublu kompozisiyalar Arifin apardığı təhlükəli təhqiqatın, şəhərin gizli və qaranlıq küçələrinin ab-havasını mükəmməl şəkildə tamamlayır.
"Şeytan göz qabağında" filmi, Azərbaycan kinosunun ictimai-siyasi kəsərini, həqiqəti demək cəsarətini göstərən ən dəyərli arxiv incilərindəndir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(24.06.2026)
