Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
1986-cı ildə ekranlaşdırılan “Burulğan” filmi, rejissor Əbdül Mahmudov tərəfindən çəkilmiş və Azərbaycan kinosunda kriminal-psixoloji çalarları ilə seçilən maraqlı ekran əsərlərindən biridir.
Filmin adı təsadüfi deyil. “Burulğan” burada təkcə hadisələrin qarışması deyil — insanın düşdüyü mənəvi girdabın rəmzidir. Elə bir girdab ki, ora düşən insan çıxmaq istəsə də, hər addımda bir az da dərinə batır.
Filmdə nədən söhbət gedir?
Film insanın pula, asan qazanca və şöhrətə meylinin onu necə dəyişdirə bildiyini göstərir. Hadisələr elə inkişaf edir ki, personajlar əvvəlcə adi görünən qərarların içində yavaş-yavaş daha böyük problemlərə sürüklənirlər.
Burada hər şey birdən baş vermir. İnsanlar bir anda pis olmur. Hər şey kiçik güzəştlərlə başlayır:
“Bir dəfəlikdir...”
“Heç kim bilməz...”
“Bir az da göz yummaq olar...”
Amma zaman keçdikcə həmin qərarlar insanı mənəvi uçuruma aparır.
Film çox tanış həqiqəti göstərir:
İnsan bəzən böyük səhvi bir anda yox, kiçik yanlışları adi sayaraq edir.
Burulğanın içində qalan insanlar
Filmdəki qəhrəmanlar sadəcə yaxşı və ya pis insanlar deyil. Onlar zəiflikləri olan insanlardır.
Kimi pula aldanır,
kimi vəzifəyə,
kimi qorxuya,
kimi isə şöhrətə.
Və məhz bu zəifliklər onları görünməz burulğanın içinə salır.
Ən maraqlı tərəfi budur ki, film boyu tamaşaçı anlayır:
Burulğan bəzən kənardan yox, insanın öz daxilindən başlayır.
Əbdül Mahmudovun qurduğu gərgin atmosfer
Rejissor Əbdül Mahmudov filmi yalnız hadisələr üzərində qurmur. O, gərginliyi obrazların psixologiyası ilə yaradır.
Baxışlar, tərəddüdlər, susqunluqlar — hər biri personajların daxilində gedən savaşın hissəsinə çevrilir.
Tamaşaçı sadəcə nə baş verdiyini yox, niyə baş verdiyini də anlamağa başlayır.
Filmin əsas ideyası
“Burulğan” bir sual verir:
İnsan çətin seçim qarşısında vicdanını qoruya bilirmi?
Çünki bəzi yollar başlanğıcda rahat görünür. Amma sonradan insan anlayır ki, girdaba düşüb.
Yekun
Həyatda bəzi səhvlər var ki, geri dönüşü olmur.
Bəzi qərarlar var ki, insanı özü ilə birlikdə aşağı çəkir.
“Burulğan” bizə xatırladır:
İnsan bəzən düşdüyü uçurumu gec görür — artıq çıxmaq çətin olanda.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(22.05.2026)
