Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

1980-ci ildə ekranlaşdırılan "Qızıl uçurum" filmi, rejissor Fikrət Əliyevin təqdimatında sadəcə bir insanın hekayəsi deyil — bu, şöhrətin, pulun və ehtirasın insanı necə dəyişdirdiyinin kinematoqrafik etirafıdır.

Bu film sakit başlamır — o, səni yavaş-yavaş içəri çəkir və qəhrəmanın içində baş verən dəyişimi addım-addım yaşadır. Filmin mərkəzində aktyor dayanır. Səhnədə alqışlanan, diqqət mərkəzində olan, insanların heyranlıqla baxdığı bir insan.

Amma səhnədən kənarda o, tamam başqa biridir.

Əvvəllər sənət onun üçün dəyər idi. Rol — məsuliyyət idi. Tamaşaçı — hörmət idi.

Sonra isə nəsə dəyişir.

Alqışların səsi uzandıqca, o səs onun daxilində başqa bir istəyə çevrilir:

daha çox tanınmaq, daha çox qazanmaq, daha çox görünmək…

Və məhz bu nöqtədən sonra sənət ikinci plana keçir. Aktyor artıq rolları seçmir — rollar onu seçir. Daha doğrusu, pul seçir.

O, əvvəlcə özünə haqq qazandırır:

“Bu dəfəlik…”

“Hamı belə edir…”

“Bir az da qazanım, sonra…”

Amma “sonra” heç vaxt gəlmir.

Pul onun həyatına daxil olduqca, münasibətləri dəyişir. İnsanlara baxışı dəyişir. Özünə baxışı belə dəyişir.

Ən təhlükəlisi isə budur:

o artıq dəyişdiyini hiss etmir. Şöhrət onu yuxarı qaldırır. Amma bu yüksəliş real deyil.

O, insanların gözündə böyüyür, amma daxilində kiçilir.

O, səhnədə güclənir, amma həyatda zəifləyir.

Bir vaxtlar rolu yaşayan insan, indi rol oynayan insana çevrilir — təkcə səhnədə yox, həyatda da. Filmdə dramatik partlayış yoxdur. Heç kim qışqırmır, heç kim qəfil uçuruma düşmür.

Amma hər şey dağılır:

etibar, münasibətlər, dəyərlər…

O, yaxınlarını itirir. Səmimiyyəti itirir. Ən sonda isə özünü itirir.

Və bu itki ən ağırıdır. Bir an gəlir ki, o dayanır. Ətrafa baxır.

Şöhrət var. Pul var. Tanınma var.

Amma içində boşluq var.

O zaman anlayır ki, qazandığı hər şey onu xilas etməyib — əksinə, onu bu vəziyyətə gətirib. “Qızıl uçurum” sadəcə bir aktyorun hekayəsi deyil. Bu, insanın öz dəyərlərindən uzaqlaşmasının hekayəsidir.

Film sənə baxıb demir — səni danışdırır.

Və sonda səni bir sualla baş-başa qoyur:

İnsan hər şeyə sahib olub, özünü itirəndə — həqiqətən nə qazanmış olur?

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.04.2026)